શ્રીશુક ઉવાચ
અયુતે દ્વે શતાન્યષ્ટૌ નિરુદ્ધા યુધિ નિર્જિતાઃ ।
તે નિર્ગતા ગિરિદ્રોણ્યાં મલિના મલવાસસઃ ॥ ૧ ॥
અયુતે દ્વે શતાન્યષ્ટૌ નિરુદ્ધા યુધિ નિર્જિતાઃ ।
તે નિર્ગતા ગિરિદ્રોણ્યાં મલિના મલવાસસઃ ॥ ૧ ॥
ક્ષુત્ક્ષામાઃ શુષ્કવદનાઃ સંરોધપરિકર્શિતાઃ ।
દદૃશુસ્તે ઘનશ્યામં પીતકૌશેયવાસસમ્ ॥ ૨ ॥
દદૃશુસ્તે ઘનશ્યામં પીતકૌશેયવાસસમ્ ॥ ૨ ॥
શ્રીવત્સાઙ્કં ચતુર્બાહું પદ્મગર્ભારુણેક્ષણમ્ ।
ચારુપ્રસન્નવદનં સ્ફુરન્મકરકુણ્ડલમ્ ॥ ૩ ॥
ચારુપ્રસન્નવદનં સ્ફુરન્મકરકુણ્ડલમ્ ॥ ૩ ॥
પદ્મહસ્તં ગદાશઙ્ખ રથાઙ્ગૈરુપલક્ષિતમ્ ।
કિરીટહારકટકકટિસૂત્રાઙ્ગદાઞ્ચિતમ્ ॥ ૪ ॥
કિરીટહારકટકકટિસૂત્રાઙ્ગદાઞ્ચિતમ્ ॥ ૪ ॥
ભ્રાજદ્વરમણિગ્રીવં નિવીતં વનમાલયા ।
પિબન્ત ઇવ ચક્ષુર્ભ્યાં લિહન્ત ઇવ જિહ્વયા ॥ ૫ ॥
પિબન્ત ઇવ ચક્ષુર્ભ્યાં લિહન્ત ઇવ જિહ્વયા ॥ ૫ ॥
જિઘ્રન્ત ઇવ નાસાભ્યાં રમ્ભન્ત ઇવ બાહુભિઃ ।
પ્રણેમુર્હતપાપ્માનો મૂર્ધભિઃ પાદયોર્હરેઃ ॥ ૬ ॥
પ્રણેમુર્હતપાપ્માનો મૂર્ધભિઃ પાદયોર્હરેઃ ॥ ૬ ॥
કૃષ્ણસન્દર્શનાહ્લાદધ્વસ્તસંરોધનક્લમાઃ ।
પ્રશશંસુર્હૃષીકેશં ગીર્ભિઃ પ્રાઞ્જલયો નૃપાઃ ॥ ૭ ॥
પ્રશશંસુર્હૃષીકેશં ગીર્ભિઃ પ્રાઞ્જલયો નૃપાઃ ॥ ૭ ॥
રાજાન ઊચુઃ
નમસ્તે દેવદેવેશ પ્રપન્નાર્તિહરાવ્યય ।
પ્રપન્નાન્ પાહિ નઃ કૃષ્ણ નિર્વિણ્ણાન્ઘોરસંસૃતેઃ ॥ ૮ ॥
નમસ્તે દેવદેવેશ પ્રપન્નાર્તિહરાવ્યય ।
પ્રપન્નાન્ પાહિ નઃ કૃષ્ણ નિર્વિણ્ણાન્ઘોરસંસૃતેઃ ॥ ૮ ॥
નૈનં નાથાનુસૂયામો માગધં મધુસૂદન ।
અનુગ્રહો યદ્ ભવતો રાજ્ઞાં રાજ્યચ્યુતિર્વિભો ॥ ૯ ॥
અનુગ્રહો યદ્ ભવતો રાજ્ઞાં રાજ્યચ્યુતિર્વિભો ॥ ૯ ॥
રાજ્યૈશ્વર્યમદોન્નદ્ધો ન શ્રેયો વિન્દતે નૃપઃ ।
ત્વન્માયામોહિતોઽનિત્યા મન્યતે સમ્પદોઽચલાઃ ॥ ૧૦ ॥
ત્વન્માયામોહિતોઽનિત્યા મન્યતે સમ્પદોઽચલાઃ ॥ ૧૦ ॥
મૃગતૃષ્ણાં યથા બાલા મન્યન્ત ઉદકાશયમ્ ।
એવં વૈકારિકીં માયામયુક્તા વસ્તુ ચક્ષતે ॥ ૧૧ ॥
એવં વૈકારિકીં માયામયુક્તા વસ્તુ ચક્ષતે ॥ ૧૧ ॥
વયં પુરા શ્રીમદનષ્ટદૃષ્ટયો
જિગીષયાસ્યા ઇતરેતરસ્પૃધઃ ।
ઘ્નન્તઃ પ્રજાઃ સ્વા અતિનિર્ઘૃણાઃ પ્રભો
મૃત્યું પુરસ્ત્વાવિગણય્ય દુર્મદાઃ ॥ ૧૨ ॥
જિગીષયાસ્યા ઇતરેતરસ્પૃધઃ ।
ઘ્નન્તઃ પ્રજાઃ સ્વા અતિનિર્ઘૃણાઃ પ્રભો
મૃત્યું પુરસ્ત્વાવિગણય્ય દુર્મદાઃ ॥ ૧૨ ॥
ત એવ કૃષ્ણાદ્ય ગભીરરંહસા
દુરન્તેવીર્યેણ વિચાલિતાઃ શ્રિયઃ ।
કાલેન તન્વા ભવતોઽનુકમ્પયા
વિનષ્ટદર્પાશ્ચરણૌ સ્મરામ તે ॥ ૧૩ ॥
દુરન્તેવીર્યેણ વિચાલિતાઃ શ્રિયઃ ।
કાલેન તન્વા ભવતોઽનુકમ્પયા
વિનષ્ટદર્પાશ્ચરણૌ સ્મરામ તે ॥ ૧૩ ॥
અથો ન રાજ્યં મૃગતૃષ્ણિરૂપિતં
દેહેન શશ્વત્ પતતા રુજાં ભુવા ।
ઉપાસિતવ્યં સ્પૃહયામહે વિભો
ક્રિયાફલં પ્રેત્ય ચ કર્ણરોચનમ્ ॥ ૧૪ ॥
દેહેન શશ્વત્ પતતા રુજાં ભુવા ।
ઉપાસિતવ્યં સ્પૃહયામહે વિભો
ક્રિયાફલં પ્રેત્ય ચ કર્ણરોચનમ્ ॥ ૧૪ ॥
તં નઃ સમાદિશોપાયં યેન તે ચરણાબ્જયોઃ ।
સ્મૃતિર્યથા ન વિરમેદપિ સંસરતામિહ ॥ ૧૫ ॥
સ્મૃતિર્યથા ન વિરમેદપિ સંસરતામિહ ॥ ૧૫ ॥
કૃષ્ણાય વાસુદેવાય હરયે પરમાત્મને ।
પ્રણતક્લેશનાશાય ગોવિન્દાય નમો નમઃ ॥ ૧૬ ॥
પ્રણતક્લેશનાશાય ગોવિન્દાય નમો નમઃ ॥ ૧૬ ॥
શ્રીશુક ઉવાચ
સંસ્તૂયમાનો ભગવાન્ રાજભિર્મુક્તબન્ધનૈઃ ।
તાનાહ કરુણસ્તાત શરણ્યઃ શ્લક્ષ્ણયા ગિરા ॥ ૧૭ ॥
સંસ્તૂયમાનો ભગવાન્ રાજભિર્મુક્તબન્ધનૈઃ ।
તાનાહ કરુણસ્તાત શરણ્યઃ શ્લક્ષ્ણયા ગિરા ॥ ૧૭ ॥
શ્રીભગવાનુવાચ
અદ્યપ્રભૃતિ વો ભૂપા મય્યાત્મન્યખિલેશ્વરે ।
સુદૃઢા જાયતે ભક્તિર્બાઢમાશંસિતં તથા ॥ ૧૮ ॥
અદ્યપ્રભૃતિ વો ભૂપા મય્યાત્મન્યખિલેશ્વરે ।
સુદૃઢા જાયતે ભક્તિર્બાઢમાશંસિતં તથા ॥ ૧૮ ॥
દિષ્ટ્યા વ્યવસિતં ભૂપા ભવન્ત ઋતભાષિણઃ ।
શ્રીયૈશ્વર્યમદોન્નાહં પશ્ય ઉન્માદકં નૃણામ્ ॥ ૧૯ ॥
શ્રીયૈશ્વર્યમદોન્નાહં પશ્ય ઉન્માદકં નૃણામ્ ॥ ૧૯ ॥
હૈહયો નહુષો વેણો રાવણો નરકોઽપરે ।
શ્રીમદાદ્ ભ્રંશિતાઃ સ્થાનાદ્ દેવદૈત્યનરેશ્વરાઃ ॥ ૨૦ ॥
શ્રીમદાદ્ ભ્રંશિતાઃ સ્થાનાદ્ દેવદૈત્યનરેશ્વરાઃ ॥ ૨૦ ॥
ભવન્ત એતદ્ વિજ્ઞાય દેહાદ્યુત્પાદ્યમન્તવત્ ।
માં યજન્તોઽધ્વરૈર્યુક્તાઃ પ્રજા ધર્મેણ રક્ષ્યથ ॥ ૨૧ ॥
માં યજન્તોઽધ્વરૈર્યુક્તાઃ પ્રજા ધર્મેણ રક્ષ્યથ ॥ ૨૧ ॥
સન્તન્વન્તઃ પ્રજાતન્તૂન્ સુખં દુઃખં ભવાભવૌ ।
પ્રાપ્તં પ્રાપ્તં ચ સેવન્તો મચ્ચિત્તા વિચરિષ્યથ ॥ ૨૨ ॥
પ્રાપ્તં પ્રાપ્તં ચ સેવન્તો મચ્ચિત્તા વિચરિષ્યથ ॥ ૨૨ ॥
ઉદાસીનાશ્ચ દેહાદાવાત્મારામા ધૃતવ્રતાઃ ।
મય્યાવેશ્ય મનઃ સમ્યઙ્મામન્તે બ્રહ્મ યાસ્યથ ॥ ૨૩ ॥
મય્યાવેશ્ય મનઃ સમ્યઙ્મામન્તે બ્રહ્મ યાસ્યથ ॥ ૨૩ ॥
શ્રીશુક ઉવાચ
ઇત્યાદિશ્ય નૃપાન્ કૃષ્ણો ભગવાન્ ભુવનેશ્વરઃ ।
તેષાં ન્યયુઙ્ક્ત પુરુષાન્ સ્ત્રિયો મજ્જનકર્મણિ ॥ ૨૪ ॥
ઇત્યાદિશ્ય નૃપાન્ કૃષ્ણો ભગવાન્ ભુવનેશ્વરઃ ।
તેષાં ન્યયુઙ્ક્ત પુરુષાન્ સ્ત્રિયો મજ્જનકર્મણિ ॥ ૨૪ ॥
સપર્યાં કારયામાસ સહદેવેન ભારત ।
નરદેવોચિતૈર્વસ્ત્રૈર્ભૂષણૈઃ સ્રગ્વિલેપનૈઃ ॥ ૨૫ ॥
નરદેવોચિતૈર્વસ્ત્રૈર્ભૂષણૈઃ સ્રગ્વિલેપનૈઃ ॥ ૨૫ ॥
ભોજયિત્વા વરાન્નેન સુસ્નાતાન્સમલઙ્કૃતાન્ ।
ભોગૈશ્ચ વિવિધૈર્યુક્તાંસ્તામ્બૂલાદ્યૈર્નૃપોચિતૈઃ ॥ ૨૬ ॥
ભોગૈશ્ચ વિવિધૈર્યુક્તાંસ્તામ્બૂલાદ્યૈર્નૃપોચિતૈઃ ॥ ૨૬ ॥
તે પૂજિતા મુકુન્દેન રાજાનો મૃષ્ટકુણ્ડલાઃ ।
વિરેજુર્મોચિતાઃ ક્લેશાત્ પ્રાવૃડન્તે યથા ગ્રહાઃ ॥ ૨૭ ॥
વિરેજુર્મોચિતાઃ ક્લેશાત્ પ્રાવૃડન્તે યથા ગ્રહાઃ ॥ ૨૭ ॥
રથાન્સદશ્વાનારોપ્ય મણિકાઞ્ચનભૂષિતાન્ ।
પ્રીણય્ય સુનૃતૈર્વાક્યૈઃ સ્વદેશાન્ પ્રત્યયાપયત્ ॥ ૨૮ ॥
પ્રીણય્ય સુનૃતૈર્વાક્યૈઃ સ્વદેશાન્ પ્રત્યયાપયત્ ॥ ૨૮ ॥
ત એવં મોચિતાઃ કૃચ્છ્રાત્ કૃષ્ણેન સુમહાત્મના ।
યયુસ્તમેવ ધ્યાયન્તઃ કૃતાનિ ચ જગત્પતેઃ ॥ ૨૯ ॥
યયુસ્તમેવ ધ્યાયન્તઃ કૃતાનિ ચ જગત્પતેઃ ॥ ૨૯ ॥
જગદુઃ પ્રકૃતિભ્યસ્તે મહાપુરુષચેષ્ટિતમ્ ।
યથાન્વશાસદ્ ભગવાંસ્તથા ચક્રુરતન્દ્રિતાઃ ॥ ૩૦ ॥
યથાન્વશાસદ્ ભગવાંસ્તથા ચક્રુરતન્દ્રિતાઃ ॥ ૩૦ ॥
જરાસન્ધં ઘાતયિત્વા ભીમસેનેન કેશવઃ ।
પાર્થાભ્યાં સંયુતઃ પ્રાયાત્ સહદેવેન પૂજિતઃ ॥ ૩૧ ॥
પાર્થાભ્યાં સંયુતઃ પ્રાયાત્ સહદેવેન પૂજિતઃ ॥ ૩૧ ॥
ગત્વા તે ખાણ્ડવપ્રસ્થં શઙ્ખાન્ દધ્મુર્જિતારયઃ ।
હર્ષયન્તઃ સ્વસુહૃદો દુર્હૃદાં ચાસુખાવહાઃ ॥ ૩૨ ॥
હર્ષયન્તઃ સ્વસુહૃદો દુર્હૃદાં ચાસુખાવહાઃ ॥ ૩૨ ॥
તચ્છ્રુત્વા પ્રીતમનસ ઇન્દ્રપ્રસ્થનિવાસિનઃ ।
મેનિરે માગધં શાન્તં રાજા ચાપ્તમનોરથઃ ॥ ૩૩ ॥
મેનિરે માગધં શાન્તં રાજા ચાપ્તમનોરથઃ ॥ ૩૩ ॥
અભિવન્દ્યાથ રાજાનં ભીમાર્જુનજનાર્દનાઃ ।
સર્વમાશ્રાવયાં ચક્રુરાત્મના યદનુષ્ઠિતમ્ ॥ ૩૪ ॥
સર્વમાશ્રાવયાં ચક્રુરાત્મના યદનુષ્ઠિતમ્ ॥ ૩૪ ॥
નિશમ્ય ધર્મરાજસ્તત્ કેશવેનાનુકમ્પિતમ્ ।
આનન્દાશ્રુકલાં મુઞ્ચન્ પ્રેમ્ણા નોવાચ કિઞ્ચન ॥ ૩૫ ॥
આનન્દાશ્રુકલાં મુઞ્ચન્ પ્રેમ્ણા નોવાચ કિઞ્ચન ॥ ૩૫ ॥