ശ്രീശുക ഉവാച
അയുതേ ദ്വേ ശതാന്യഷ്ടൌ നിരുദ്ധാ യുധി നിര്ജിതാഃ ।
തേ നിര്ഗതാ ഗിരിദ്രോണ്യാം മലിനാ മലവാസസഃ ॥ ൧ ॥
അയുതേ ദ്വേ ശതാന്യഷ്ടൌ നിരുദ്ധാ യുധി നിര്ജിതാഃ ।
തേ നിര്ഗതാ ഗിരിദ്രോണ്യാം മലിനാ മലവാസസഃ ॥ ൧ ॥
ക്ഷുത്ക്ഷാമാഃ ശുഷ്കവദനാഃ സംരോധപരികര്ശിതാഃ ।
ദദൃശുസ്തേ ഘനശ്യാമം പീതകൌശേയവാസസമ് ॥ ൨ ॥
ദദൃശുസ്തേ ഘനശ്യാമം പീതകൌശേയവാസസമ് ॥ ൨ ॥
ശ്രീവത്സാങ്കം ചതുര്ബാഹും പദ്മഗര്ഭാരുണേക്ഷണമ് ।
ചാരുപ്രസന്നവദനം സ്ഫുരന്മകരകുണ്ഡലമ് ॥ ൩ ॥
ചാരുപ്രസന്നവദനം സ്ഫുരന്മകരകുണ്ഡലമ് ॥ ൩ ॥
പദ്മഹസ്തം ഗദാശങ്ഖ രഥാങ്ഗൈരുപലക്ഷിതമ് ।
കിരീടഹാരകടകകടിസൂത്രാങ്ഗദാഞ്ചിതമ് ॥ ൪ ॥
കിരീടഹാരകടകകടിസൂത്രാങ്ഗദാഞ്ചിതമ് ॥ ൪ ॥
ഭ്രാജദ്വരമണിഗ്രീവം നിവീതം വനമാലയാ ।
പിബന്ത ഇവ ചക്ഷുര്ഭ്യാം ലിഹന്ത ഇവ ജിഹ്വയാ ॥ ൫ ॥
പിബന്ത ഇവ ചക്ഷുര്ഭ്യാം ലിഹന്ത ഇവ ജിഹ്വയാ ॥ ൫ ॥
ജിഘ്രന്ത ഇവ നാസാഭ്യാം രമ്ഭന്ത ഇവ ബാഹുഭിഃ ।
പ്രണേമുര്ഹതപാപ്മാനോ മൂര്ധഭിഃ പാദയോര്ഹരേഃ ॥ ൬ ॥
പ്രണേമുര്ഹതപാപ്മാനോ മൂര്ധഭിഃ പാദയോര്ഹരേഃ ॥ ൬ ॥
കൃഷ്ണസന്ദര്ശനാഹ്ലാദധ്വസ്തസംരോധനക്ലമാഃ ।
പ്രശശംസുര്ഹൃഷീകേശം ഗീര്ഭിഃ പ്രാഞ്ജലയോ നൃപാഃ ॥ ൭ ॥
പ്രശശംസുര്ഹൃഷീകേശം ഗീര്ഭിഃ പ്രാഞ്ജലയോ നൃപാഃ ॥ ൭ ॥
രാജാന ഊചുഃ
നമസ്തേ ദേവദേവേശ പ്രപന്നാര്തിഹരാവ്യയ ।
പ്രപന്നാന് പാഹി നഃ കൃഷ്ണ നിര്വിണ്ണാന്ഘോരസംസൃതേഃ ॥ ൮ ॥
നമസ്തേ ദേവദേവേശ പ്രപന്നാര്തിഹരാവ്യയ ।
പ്രപന്നാന് പാഹി നഃ കൃഷ്ണ നിര്വിണ്ണാന്ഘോരസംസൃതേഃ ॥ ൮ ॥
നൈനം നാഥാനുസൂയാമോ മാഗധം മധുസൂദന ।
അനുഗ്രഹോ യദ് ഭവതോ രാജ്ഞാം രാജ്യച്യുതിര്വിഭോ ॥ ൯ ॥
അനുഗ്രഹോ യദ് ഭവതോ രാജ്ഞാം രാജ്യച്യുതിര്വിഭോ ॥ ൯ ॥
രാജ്യൈശ്വര്യമദോന്നദ്ധോ ന ശ്രേയോ വിന്ദതേ നൃപഃ ।
ത്വന്മായാമോഹിതോഽനിത്യാ മന്യതേ സമ്പദോഽചലാഃ ॥ ൧൦ ॥
ത്വന്മായാമോഹിതോഽനിത്യാ മന്യതേ സമ്പദോഽചലാഃ ॥ ൧൦ ॥
മൃഗതൃഷ്ണാം യഥാ ബാലാ മന്യന്ത ഉദകാശയമ് ।
ഏവം വൈകാരികീം മായാമയുക്താ വസ്തു ചക്ഷതേ ॥ ൧൧ ॥
ഏവം വൈകാരികീം മായാമയുക്താ വസ്തു ചക്ഷതേ ॥ ൧൧ ॥
വയം പുരാ ശ്രീമദനഷ്ടദൃഷ്ടയോ
ജിഗീഷയാസ്യാ ഇതരേതരസ്പൃധഃ ।
ഘ്നന്തഃ പ്രജാഃ സ്വാ അതിനിര്ഘൃണാഃ പ്രഭോ
മൃത്യും പുരസ്ത്വാവിഗണയ്യ ദുര്മദാഃ ॥ ൧൨ ॥
ജിഗീഷയാസ്യാ ഇതരേതരസ്പൃധഃ ।
ഘ്നന്തഃ പ്രജാഃ സ്വാ അതിനിര്ഘൃണാഃ പ്രഭോ
മൃത്യും പുരസ്ത്വാവിഗണയ്യ ദുര്മദാഃ ॥ ൧൨ ॥
ത ഏവ കൃഷ്ണാദ്യ ഗഭീരരംഹസാ
ദുരന്തേവീര്യേണ വിചാലിതാഃ ശ്രിയഃ ।
കാലേന തന്വാ ഭവതോഽനുകമ്പയാ
വിനഷ്ടദര്പാശ്ചരണൌ സ്മരാമ തേ ॥ ൧൩ ॥
ദുരന്തേവീര്യേണ വിചാലിതാഃ ശ്രിയഃ ।
കാലേന തന്വാ ഭവതോഽനുകമ്പയാ
വിനഷ്ടദര്പാശ്ചരണൌ സ്മരാമ തേ ॥ ൧൩ ॥
അഥോ ന രാജ്യം മൃഗതൃഷ്ണിരൂപിതം
ദേഹേന ശശ്വത് പതതാ രുജാം ഭുവാ ।
ഉപാസിതവ്യം സ്പൃഹയാമഹേ വിഭോ
ക്രിയാഫലം പ്രേത്യ ച കര്ണരോചനമ് ॥ ൧൪ ॥
ദേഹേന ശശ്വത് പതതാ രുജാം ഭുവാ ।
ഉപാസിതവ്യം സ്പൃഹയാമഹേ വിഭോ
ക്രിയാഫലം പ്രേത്യ ച കര്ണരോചനമ് ॥ ൧൪ ॥
തം നഃ സമാദിശോപായം യേന തേ ചരണാബ്ജയോഃ ।
സ്മൃതിര്യഥാ ന വിരമേദപി സംസരതാമിഹ ॥ ൧൫ ॥
സ്മൃതിര്യഥാ ന വിരമേദപി സംസരതാമിഹ ॥ ൧൫ ॥
കൃഷ്ണായ വാസുദേവായ ഹരയേ പരമാത്മനേ ।
പ്രണതക്ലേശനാശായ ഗോവിന്ദായ നമോ നമഃ ॥ ൧൬ ॥
പ്രണതക്ലേശനാശായ ഗോവിന്ദായ നമോ നമഃ ॥ ൧൬ ॥
ശ്രീശുക ഉവാച
സംസ്തൂയമാനോ ഭഗവാന് രാജഭിര്മുക്തബന്ധനൈഃ ।
താനാഹ കരുണസ്താത ശരണ്യഃ ശ്ലക്ഷ്ണയാ ഗിരാ ॥ ൧൭ ॥
സംസ്തൂയമാനോ ഭഗവാന് രാജഭിര്മുക്തബന്ധനൈഃ ।
താനാഹ കരുണസ്താത ശരണ്യഃ ശ്ലക്ഷ്ണയാ ഗിരാ ॥ ൧൭ ॥
ശ്രീഭഗവാനുവാച
അദ്യപ്രഭൃതി വോ ഭൂപാ മയ്യാത്മന്യഖിലേശ്വരേ ।
സുദൃഢാ ജായതേ ഭക്തിര്ബാഢമാശംസിതം തഥാ ॥ ൧൮ ॥
അദ്യപ്രഭൃതി വോ ഭൂപാ മയ്യാത്മന്യഖിലേശ്വരേ ।
സുദൃഢാ ജായതേ ഭക്തിര്ബാഢമാശംസിതം തഥാ ॥ ൧൮ ॥
ദിഷ്ട്യാ വ്യവസിതം ഭൂപാ ഭവന്ത ഋതഭാഷിണഃ ।
ശ്രീയൈശ്വര്യമദോന്നാഹം പശ്യ ഉന്മാദകം നൃണാമ് ॥ ൧൯ ॥
ശ്രീയൈശ്വര്യമദോന്നാഹം പശ്യ ഉന്മാദകം നൃണാമ് ॥ ൧൯ ॥
ഹൈഹയോ നഹുഷോ വേണോ രാവണോ നരകോഽപരേ ।
ശ്രീമദാദ് ഭ്രംശിതാഃ സ്ഥാനാദ് ദേവദൈത്യനരേശ്വരാഃ ॥ ൨൦ ॥
ശ്രീമദാദ് ഭ്രംശിതാഃ സ്ഥാനാദ് ദേവദൈത്യനരേശ്വരാഃ ॥ ൨൦ ॥
ഭവന്ത ഏതദ് വിജ്ഞായ ദേഹാദ്യുത്പാദ്യമന്തവത് ।
മാം യജന്തോഽധ്വരൈര്യുക്താഃ പ്രജാ ധര്മേണ രക്ഷ്യഥ ॥ ൨൧ ॥
മാം യജന്തോഽധ്വരൈര്യുക്താഃ പ്രജാ ധര്മേണ രക്ഷ്യഥ ॥ ൨൧ ॥
സന്തന്വന്തഃ പ്രജാതന്തൂന് സുഖം ദുഃഖം ഭവാഭവൌ ।
പ്രാപ്തം പ്രാപ്തം ച സേവന്തോ മച്ചിത്താ വിചരിഷ്യഥ ॥ ൨൨ ॥
പ്രാപ്തം പ്രാപ്തം ച സേവന്തോ മച്ചിത്താ വിചരിഷ്യഥ ॥ ൨൨ ॥
ഉദാസീനാശ്ച ദേഹാദാവാത്മാരാമാ ധൃതവ്രതാഃ ।
മയ്യാവേശ്യ മനഃ സമ്യങ്മാമന്തേ ബ്രഹ്മ യാസ്യഥ ॥ ൨൩ ॥
മയ്യാവേശ്യ മനഃ സമ്യങ്മാമന്തേ ബ്രഹ്മ യാസ്യഥ ॥ ൨൩ ॥
ശ്രീശുക ഉവാച
ഇത്യാദിശ്യ നൃപാന് കൃഷ്ണോ ഭഗവാന് ഭുവനേശ്വരഃ ।
തേഷാം ന്യയുങ്ക്ത പുരുഷാന് സ്ത്രിയോ മജ്ജനകര്മണി ॥ ൨൪ ॥
ഇത്യാദിശ്യ നൃപാന് കൃഷ്ണോ ഭഗവാന് ഭുവനേശ്വരഃ ।
തേഷാം ന്യയുങ്ക്ത പുരുഷാന് സ്ത്രിയോ മജ്ജനകര്മണി ॥ ൨൪ ॥
സപര്യാം കാരയാമാസ സഹദേവേന ഭാരത ।
നരദേവോചിതൈര്വസ്ത്രൈര്ഭൂഷണൈഃ സ്രഗ്വിലേപനൈഃ ॥ ൨൫ ॥
നരദേവോചിതൈര്വസ്ത്രൈര്ഭൂഷണൈഃ സ്രഗ്വിലേപനൈഃ ॥ ൨൫ ॥
ഭോജയിത്വാ വരാന്നേന സുസ്നാതാന്സമലങ്കൃതാന് ।
ഭോഗൈശ്ച വിവിധൈര്യുക്താംസ്താമ്ബൂലാദ്യൈര്നൃപോചിതൈഃ ॥ ൨൬ ॥
ഭോഗൈശ്ച വിവിധൈര്യുക്താംസ്താമ്ബൂലാദ്യൈര്നൃപോചിതൈഃ ॥ ൨൬ ॥
തേ പൂജിതാ മുകുന്ദേന രാജാനോ മൃഷ്ടകുണ്ഡലാഃ ।
വിരേജുര്മോചിതാഃ ക്ലേശാത് പ്രാവൃഡന്തേ യഥാ ഗ്രഹാഃ ॥ ൨൭ ॥
വിരേജുര്മോചിതാഃ ക്ലേശാത് പ്രാവൃഡന്തേ യഥാ ഗ്രഹാഃ ॥ ൨൭ ॥
രഥാന്സദശ്വാനാരോപ്യ മണികാഞ്ചനഭൂഷിതാന് ।
പ്രീണയ്യ സുനൃതൈര്വാക്യൈഃ സ്വദേശാന് പ്രത്യയാപയത് ॥ ൨൮ ॥
പ്രീണയ്യ സുനൃതൈര്വാക്യൈഃ സ്വദേശാന് പ്രത്യയാപയത് ॥ ൨൮ ॥
ത ഏവം മോചിതാഃ കൃച്ഛ്രാത് കൃഷ്ണേന സുമഹാത്മനാ ।
യയുസ്തമേവ ധ്യായന്തഃ കൃതാനി ച ജഗത്പതേഃ ॥ ൨൯ ॥
യയുസ്തമേവ ധ്യായന്തഃ കൃതാനി ച ജഗത്പതേഃ ॥ ൨൯ ॥
ജഗദുഃ പ്രകൃതിഭ്യസ്തേ മഹാപുരുഷചേഷ്ടിതമ് ।
യഥാന്വശാസദ് ഭഗവാംസ്തഥാ ചക്രുരതന്ദ്രിതാഃ ॥ ൩൦ ॥
യഥാന്വശാസദ് ഭഗവാംസ്തഥാ ചക്രുരതന്ദ്രിതാഃ ॥ ൩൦ ॥
ജരാസന്ധം ഘാതയിത്വാ ഭീമസേനേന കേശവഃ ।
പാര്ഥാഭ്യാം സംയുതഃ പ്രായാത് സഹദേവേന പൂജിതഃ ॥ ൩൧ ॥
പാര്ഥാഭ്യാം സംയുതഃ പ്രായാത് സഹദേവേന പൂജിതഃ ॥ ൩൧ ॥
ഗത്വാ തേ ഖാണ്ഡവപ്രസ്ഥം ശങ്ഖാന് ദധ്മുര്ജിതാരയഃ ।
ഹര്ഷയന്തഃ സ്വസുഹൃദോ ദുര്ഹൃദാം ചാസുഖാവഹാഃ ॥ ൩൨ ॥
ഹര്ഷയന്തഃ സ്വസുഹൃദോ ദുര്ഹൃദാം ചാസുഖാവഹാഃ ॥ ൩൨ ॥
തച്ഛ്രുത്വാ പ്രീതമനസ ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥനിവാസിനഃ ।
മേനിരേ മാഗധം ശാന്തം രാജാ ചാപ്തമനോരഥഃ ॥ ൩൩ ॥
മേനിരേ മാഗധം ശാന്തം രാജാ ചാപ്തമനോരഥഃ ॥ ൩൩ ॥
അഭിവന്ദ്യാഥ രാജാനം ഭീമാര്ജുനജനാര്ദനാഃ ।
സര്വമാശ്രാവയാം ചക്രുരാത്മനാ യദനുഷ്ഠിതമ് ॥ ൩൪ ॥
സര്വമാശ്രാവയാം ചക്രുരാത്മനാ യദനുഷ്ഠിതമ് ॥ ൩൪ ॥
നിശമ്യ ധര്മരാജസ്തത് കേശവേനാനുകമ്പിതമ് ।
ആനന്ദാശ്രുകലാം മുഞ്ചന് പ്രേമ്ണാ നോവാച കിഞ്ചന ॥ ൩൫ ॥
ആനന്ദാശ്രുകലാം മുഞ്ചന് പ്രേമ്ണാ നോവാച കിഞ്ചന ॥ ൩൫ ॥