শ্ৰীৰাজোৱাচ
যানি যানীহ কৰ্মাণি যৈৰ্যৈঃ স্ৱচ্ছন্দজন্মভিঃ ।
চক্ৰে কৰোতি কৰ্তা ৱা হৰিস্তানি ব্ৰুৱন্তু নঃ ॥ ১ ॥
যানি যানীহ কৰ্মাণি যৈৰ্যৈঃ স্ৱচ্ছন্দজন্মভিঃ ।
চক্ৰে কৰোতি কৰ্তা ৱা হৰিস্তানি ব্ৰুৱন্তু নঃ ॥ ১ ॥
শ্ৰীদ্ৰুমিল উৱাচ
যো ৱা অনন্তস্য গুণাননন্তা-
ননুক্ৰমিষ্যন্ স তু বালবুদ্ধিঃ ।
ৰজাংসি ভূমেৰ্গণযেত্ কথঞ্চিত্
কালেন নৈৱাখিলশক্তিধাম্নঃ ॥ ২ ॥
যো ৱা অনন্তস্য গুণাননন্তা-
ননুক্ৰমিষ্যন্ স তু বালবুদ্ধিঃ ।
ৰজাংসি ভূমেৰ্গণযেত্ কথঞ্চিত্
কালেন নৈৱাখিলশক্তিধাম্নঃ ॥ ২ ॥
ভূতৈৰ্যদা পঞ্চভিৰাত্মসৃষ্টৈঃ
পুৰং ৱিৰাজং ৱিৰচয্য তস্মিন্ ।
স্ৱাংশেন ৱিষ্টঃ পুৰুষাভিধান-
মৱাপ নাৰাযণ আদিদেৱঃ ॥ ৩ ॥
পুৰং ৱিৰাজং ৱিৰচয্য তস্মিন্ ।
স্ৱাংশেন ৱিষ্টঃ পুৰুষাভিধান-
মৱাপ নাৰাযণ আদিদেৱঃ ॥ ৩ ॥
যত্কায এষ ভুৱনত্ৰযসন্নিৱেশো
যস্যেন্দ্ৰিযৈস্তনুভৃতামুভযেন্দ্ৰিযাণি ।
জ্ঞানং স্ৱতঃ শ্ৱসনতো বলমোজ ঈহা
সত্ত্ৱাদিভিঃ স্থিতিলযোদ্ভৱ আদিকৰ্তা ॥ ৪ ॥
যস্যেন্দ্ৰিযৈস্তনুভৃতামুভযেন্দ্ৰিযাণি ।
জ্ঞানং স্ৱতঃ শ্ৱসনতো বলমোজ ঈহা
সত্ত্ৱাদিভিঃ স্থিতিলযোদ্ভৱ আদিকৰ্তা ॥ ৪ ॥
আদাৱভূচ্ছতধৃতী ৰজসাস্য সৰ্গে
ৱিষ্ণুঃ স্থিতৌ ক্ৰতুপতিৰ্দ্ৱিজধৰ্মসেতুঃ ।
ৰুদ্ৰোঽপ্যযায তমসা পুৰুষঃ স আদ্য
ইত্যুদ্ভৱস্থিতিলযাঃ সততং প্ৰজাসু ॥ ৫ ॥
ৱিষ্ণুঃ স্থিতৌ ক্ৰতুপতিৰ্দ্ৱিজধৰ্মসেতুঃ ।
ৰুদ্ৰোঽপ্যযায তমসা পুৰুষঃ স আদ্য
ইত্যুদ্ভৱস্থিতিলযাঃ সততং প্ৰজাসু ॥ ৫ ॥
ধৰ্মস্য দক্ষদুহিতৰ্যজনিষ্ট মূৰ্ত্যাং
নাৰাযণো নৰ ঋষিপ্ৰৱৰঃ প্ৰশান্তঃ ।
নৈষ্কৰ্ম্যলক্ষণমুৱাচ চচাৰ কৰ্ম
যোঽদ্যাপি চাস্ত ঋষিৱৰ্যনিষেৱিতাঙ্ঘ্ৰিঃ ॥ ৬ ॥
নাৰাযণো নৰ ঋষিপ্ৰৱৰঃ প্ৰশান্তঃ ।
নৈষ্কৰ্ম্যলক্ষণমুৱাচ চচাৰ কৰ্ম
যোঽদ্যাপি চাস্ত ঋষিৱৰ্যনিষেৱিতাঙ্ঘ্ৰিঃ ॥ ৬ ॥
ইন্দ্ৰো ৱিশঙ্ক্য মম ধাম জিঘৃক্ষতীতি
কামং ন্যযুঙ্ক্ত সগণং স বদৰ্যুপাখ্যম্ ।
গত্ৱাপ্সৰোগণৱসন্তসুমন্দৱাতৈঃ
স্ত্ৰীপ্ৰেক্ষণেষুভিৰৱিধ্যদতন্মহিজ্ঞঃ ॥ ৭ ॥
কামং ন্যযুঙ্ক্ত সগণং স বদৰ্যুপাখ্যম্ ।
গত্ৱাপ্সৰোগণৱসন্তসুমন্দৱাতৈঃ
স্ত্ৰীপ্ৰেক্ষণেষুভিৰৱিধ্যদতন্মহিজ্ঞঃ ॥ ৭ ॥
ৱিজ্ঞায শক্ৰকৃতমক্ৰমমাদিদেৱঃ
প্ৰাহ প্ৰহস্য গতৱিস্ময এজমানান্ ।
মা ভৈষ্টভো মদন মাৰুত দেৱৱধ্ৱো
গৃহ্ণীত নো বলিমশূন্যমিমং কুৰুধ্ৱম্ ॥ ৮ ॥
প্ৰাহ প্ৰহস্য গতৱিস্ময এজমানান্ ।
মা ভৈষ্টভো মদন মাৰুত দেৱৱধ্ৱো
গৃহ্ণীত নো বলিমশূন্যমিমং কুৰুধ্ৱম্ ॥ ৮ ॥
ইত্থং ব্ৰুৱত্যভযদে নৰদেৱ দেৱাঃ
সৱ্ৰীডনম্ৰশিৰসঃ সঘৃণং তমূচুঃ ।
নৈতদ্ ৱিভো ত্ৱযি পৰেঽৱিকৃতে ৱিচিত্ৰং
স্ৱাৰামধীৰনিকৰানতপাদপদ্মে ॥ ৯ ॥
সৱ্ৰীডনম্ৰশিৰসঃ সঘৃণং তমূচুঃ ।
নৈতদ্ ৱিভো ত্ৱযি পৰেঽৱিকৃতে ৱিচিত্ৰং
স্ৱাৰামধীৰনিকৰানতপাদপদ্মে ॥ ৯ ॥
ত্ৱাং সেৱতাং সুৰকৃতা বহৱোঽন্তৰাযাঃ
স্ৱৌকো ৱিলঙ্ঘ্য পৰমং ৱ্ৰজতাং পদং তে ।
নান্যস্য বৰ্হিষি বলীন্ দদতঃ স্ৱভাগান্
ধত্তে পদং ত্ৱমৱিতা যদি ৱিঘ্নমূৰ্ধ্নি ॥ ১০ ॥
স্ৱৌকো ৱিলঙ্ঘ্য পৰমং ৱ্ৰজতাং পদং তে ।
নান্যস্য বৰ্হিষি বলীন্ দদতঃ স্ৱভাগান্
ধত্তে পদং ত্ৱমৱিতা যদি ৱিঘ্নমূৰ্ধ্নি ॥ ১০ ॥
ক্ষুত্তৃট্ত্ৰিকালগুণমাৰুতজৈহ্ৱশৈষ্ণা-
নস্মানপাৰজলধীনতিতীৰ্য কেচিত্ ।
ক্ৰোধস্য যান্তি ৱিফলস্য ৱশং পদে গো-
ৰ্মজ্জন্তি দুশ্চৰতপশ্চ ৱৃথোত্সৃজন্তি ॥ ১১ ॥
নস্মানপাৰজলধীনতিতীৰ্য কেচিত্ ।
ক্ৰোধস্য যান্তি ৱিফলস্য ৱশং পদে গো-
ৰ্মজ্জন্তি দুশ্চৰতপশ্চ ৱৃথোত্সৃজন্তি ॥ ১১ ॥
ইতি প্ৰগৃণতাং তেষাং স্ত্ৰিযোঽত্যদ্ভুৰতদৰ্শনাঃ ।
দৰ্শযামাস শুশ্ৰূষাং স্ৱৰ্চিতাঃ কুৰ্ৱতীৰ্ৱিভুঃ ॥ ১২ ॥
দৰ্শযামাস শুশ্ৰূষাং স্ৱৰ্চিতাঃ কুৰ্ৱতীৰ্ৱিভুঃ ॥ ১২ ॥
তে দেৱানুচৰা দৃষ্ট্ৱা স্ত্ৰিযঃ শ্ৰীৰিৱ ৰূপিণীঃ ।
গন্ধেন মুমুহুস্তাসাং ৰূপৌদাৰ্যহতশ্ৰিযঃ ॥ ১৩ ॥
গন্ধেন মুমুহুস্তাসাং ৰূপৌদাৰ্যহতশ্ৰিযঃ ॥ ১৩ ॥
তানাহ দেৱদেৱেশঃ প্ৰণতান্ প্ৰহসন্নিৱ ।
আসামেকতমাং ৱৃঙ্ধ্ৱং সৱৰ্ণাং স্ৱৰ্গভূষণাম্ ॥ ১৪ ॥
আসামেকতমাং ৱৃঙ্ধ্ৱং সৱৰ্ণাং স্ৱৰ্গভূষণাম্ ॥ ১৪ ॥
ওমিত্যাদেশমাদায নত্ৱা তং সুৰৱন্দিনঃ ।
উৰ্ৱশীমপ্সৰঃশ্ৰেষ্ঠাং পুৰস্কৃত্য দিৱং যযুঃ ॥ ১৫ ॥
উৰ্ৱশীমপ্সৰঃশ্ৰেষ্ঠাং পুৰস্কৃত্য দিৱং যযুঃ ॥ ১৫ ॥
ইন্দ্ৰাযানম্য সদসি শৃণ্ৱতাং ত্ৰিদিৱৌকসাম্ ।
ঊচুৰ্নাৰাযণবলং শক্ৰস্তত্ৰাস ৱিস্মিতঃ ॥ ১৬ ॥
ঊচুৰ্নাৰাযণবলং শক্ৰস্তত্ৰাস ৱিস্মিতঃ ॥ ১৬ ॥
হংসস্ৱৰূপ্যৱদদচ্যুত আত্মযোগং
দত্তঃ কুমাৰ ঋষভো ভগৱান্ পিতা নঃ ।
ৱিষ্ণুঃ শিৱায জগতাং কলযাৱতীৰ্ণ-
স্তেনাহৃতা মধুভিদা শ্ৰুতযোহযাস্যে ॥ ১৭ ॥
দত্তঃ কুমাৰ ঋষভো ভগৱান্ পিতা নঃ ।
ৱিষ্ণুঃ শিৱায জগতাং কলযাৱতীৰ্ণ-
স্তেনাহৃতা মধুভিদা শ্ৰুতযোহযাস্যে ॥ ১৭ ॥
গুপ্তোঽপ্যযে মনুৰিলৌষধযশ্চ মাত্স্যে
ক্ৰৌডে হতো দিতিজ উদ্ধৰতাম্ভসঃ ক্ষ্মাম্ ।
কৌৰ্মে ধৃতোঽদ্ৰিৰমৃতোন্মথনে স্ৱপৃষ্ঠে
গ্ৰাহাত্ প্ৰপন্নমিভৰাজমমুঞ্চদাৰ্তম্ ॥ ১৮ ॥
ক্ৰৌডে হতো দিতিজ উদ্ধৰতাম্ভসঃ ক্ষ্মাম্ ।
কৌৰ্মে ধৃতোঽদ্ৰিৰমৃতোন্মথনে স্ৱপৃষ্ঠে
গ্ৰাহাত্ প্ৰপন্নমিভৰাজমমুঞ্চদাৰ্তম্ ॥ ১৮ ॥
সংস্তুন্ৱতো নিপতিতান্ শ্ৰমণানৃষীংশ্চ
শক্ৰং চ ৱৃত্ৰৱধতস্তমসি প্ৰৱিষ্টম্ ।
দেৱস্ত্ৰিযোঽসুৰগৃহে পিহিতা অনাথা
জঘ্নেঽসুৰেন্দ্ৰমভযায সতাং নৃসিংহে ॥ ১৯ ॥
শক্ৰং চ ৱৃত্ৰৱধতস্তমসি প্ৰৱিষ্টম্ ।
দেৱস্ত্ৰিযোঽসুৰগৃহে পিহিতা অনাথা
জঘ্নেঽসুৰেন্দ্ৰমভযায সতাং নৃসিংহে ॥ ১৯ ॥
দেৱাসুৰে যুধি চ দৈত্যপতীন্ সুৰাৰ্থে
হত্ৱান্তৰেষু ভুৱনান্যদধাত্ কলাভিঃ ।
ভূত্ৱাথ ৱামন ইমামহৰদ্ বলেঃ ক্ষ্মাং
যাচ্ঞাচ্ছলেন সমদাদদিতেঃ সুতেভ্যঃ ॥ ২০ ॥
হত্ৱান্তৰেষু ভুৱনান্যদধাত্ কলাভিঃ ।
ভূত্ৱাথ ৱামন ইমামহৰদ্ বলেঃ ক্ষ্মাং
যাচ্ঞাচ্ছলেন সমদাদদিতেঃ সুতেভ্যঃ ॥ ২০ ॥
নিঃক্ষত্ৰিযামকৃত গাং চ ত্ৰিঃসপ্তকৃত্ৱো
ৰামস্তু হৈহযকুলাপ্যযভাৰ্গৱাগ্নিঃ ।
সোঽব্ধিং ববন্ধ দশৱক্ত্ৰমহন্ সলঙ্কং
সীতাপতিৰ্জযতি লোকমলঘ্নকীৰ্তিঃ ॥ ২১ ॥
ৰামস্তু হৈহযকুলাপ্যযভাৰ্গৱাগ্নিঃ ।
সোঽব্ধিং ববন্ধ দশৱক্ত্ৰমহন্ সলঙ্কং
সীতাপতিৰ্জযতি লোকমলঘ্নকীৰ্তিঃ ॥ ২১ ॥
ভূমেৰ্ভৰাৱতৰণায যদুষ্ৱজন্মা
জাতঃ কৰিষ্যতি সুৰৈৰপি দুষ্কৰাণি ।
ৱাদৈৰ্ৱিমোহযতি যজ্ঞকৃতোঽতদৰ্হান্
শূদ্ৰান্ কলৌ ক্ষিতিভুজো ন্যহনিষ্যদন্তে ॥ ২২ ॥
জাতঃ কৰিষ্যতি সুৰৈৰপি দুষ্কৰাণি ।
ৱাদৈৰ্ৱিমোহযতি যজ্ঞকৃতোঽতদৰ্হান্
শূদ্ৰান্ কলৌ ক্ষিতিভুজো ন্যহনিষ্যদন্তে ॥ ২২ ॥
এৱংৱিধানি কৰ্মাণি জন্মানি চ জগত্পতেঃ ।
ভূৰীণি ভূৰিযশসো ৱৰ্ণিতানি মহাভুজ ॥ ২৩ ॥
ভূৰীণি ভূৰিযশসো ৱৰ্ণিতানি মহাভুজ ॥ ২৩ ॥