ശ്രീരാജോവാച
യാനി യാനീഹ കര്മാണി യൈര്യൈഃ സ്വച്ഛന്ദജന്മഭിഃ ।
ചക്രേ കരോതി കര്താ വാ ഹരിസ്താനി ബ്രുവന്തു നഃ ॥ ൧ ॥
യാനി യാനീഹ കര്മാണി യൈര്യൈഃ സ്വച്ഛന്ദജന്മഭിഃ ।
ചക്രേ കരോതി കര്താ വാ ഹരിസ്താനി ബ്രുവന്തു നഃ ॥ ൧ ॥
ശ്രീദ്രുമില ഉവാച
യോ വാ അനന്തസ്യ ഗുണാനനന്താ-
നനുക്രമിഷ്യന് സ തു ബാലബുദ്ധിഃ ।
രജാംസി ഭൂമേര്ഗണയേത് കഥഞ്ചിത്
കാലേന നൈവാഖിലശക്തിധാമ്നഃ ॥ ൨ ॥
യോ വാ അനന്തസ്യ ഗുണാനനന്താ-
നനുക്രമിഷ്യന് സ തു ബാലബുദ്ധിഃ ।
രജാംസി ഭൂമേര്ഗണയേത് കഥഞ്ചിത്
കാലേന നൈവാഖിലശക്തിധാമ്നഃ ॥ ൨ ॥
ഭൂതൈര്യദാ പഞ്ചഭിരാത്മസൃഷ്ടൈഃ
പുരം വിരാജം വിരചയ്യ തസ്മിന് ।
സ്വാംശേന വിഷ്ടഃ പുരുഷാഭിധാന-
മവാപ നാരായണ ആദിദേവഃ ॥ ൩ ॥
പുരം വിരാജം വിരചയ്യ തസ്മിന് ।
സ്വാംശേന വിഷ്ടഃ പുരുഷാഭിധാന-
മവാപ നാരായണ ആദിദേവഃ ॥ ൩ ॥
യത്കായ ഏഷ ഭുവനത്രയസന്നിവേശോ
യസ്യേന്ദ്രിയൈസ്തനുഭൃതാമുഭയേന്ദ്രിയാണി ।
ജ്ഞാനം സ്വതഃ ശ്വസനതോ ബലമോജ ഈഹാ
സത്ത്വാദിഭിഃ സ്ഥിതിലയോദ്ഭവ ആദികര്താ ॥ ൪ ॥
യസ്യേന്ദ്രിയൈസ്തനുഭൃതാമുഭയേന്ദ്രിയാണി ।
ജ്ഞാനം സ്വതഃ ശ്വസനതോ ബലമോജ ഈഹാ
സത്ത്വാദിഭിഃ സ്ഥിതിലയോദ്ഭവ ആദികര്താ ॥ ൪ ॥
ആദാവഭൂച്ഛതധൃതീ രജസാസ്യ സര്ഗേ
വിഷ്ണുഃ സ്ഥിതൌ ക്രതുപതിര്ദ്വിജധര്മസേതുഃ ।
രുദ്രോഽപ്യയായ തമസാ പുരുഷഃ സ ആദ്യ
ഇത്യുദ്ഭവസ്ഥിതിലയാഃ സതതം പ്രജാസു ॥ ൫ ॥
വിഷ്ണുഃ സ്ഥിതൌ ക്രതുപതിര്ദ്വിജധര്മസേതുഃ ।
രുദ്രോഽപ്യയായ തമസാ പുരുഷഃ സ ആദ്യ
ഇത്യുദ്ഭവസ്ഥിതിലയാഃ സതതം പ്രജാസു ॥ ൫ ॥
ധര്മസ്യ ദക്ഷദുഹിതര്യജനിഷ്ട മൂര്ത്യാം
നാരായണോ നര ഋഷിപ്രവരഃ പ്രശാന്തഃ ।
നൈഷ്കര്മ്യലക്ഷണമുവാച ചചാര കര്മ
യോഽദ്യാപി ചാസ്ത ഋഷിവര്യനിഷേവിതാങ്ഘ്രിഃ ॥ ൬ ॥
നാരായണോ നര ഋഷിപ്രവരഃ പ്രശാന്തഃ ।
നൈഷ്കര്മ്യലക്ഷണമുവാച ചചാര കര്മ
യോഽദ്യാപി ചാസ്ത ഋഷിവര്യനിഷേവിതാങ്ഘ്രിഃ ॥ ൬ ॥
ഇന്ദ്രോ വിശങ്ക്യ മമ ധാമ ജിഘൃക്ഷതീതി
കാമം ന്യയുങ്ക്ത സഗണം സ ബദര്യുപാഖ്യമ് ।
ഗത്വാപ്സരോഗണവസന്തസുമന്ദവാതൈഃ
സ്ത്രീപ്രേക്ഷണേഷുഭിരവിധ്യദതന്മഹിജ്ഞഃ ॥ ൭ ॥
കാമം ന്യയുങ്ക്ത സഗണം സ ബദര്യുപാഖ്യമ് ।
ഗത്വാപ്സരോഗണവസന്തസുമന്ദവാതൈഃ
സ്ത്രീപ്രേക്ഷണേഷുഭിരവിധ്യദതന്മഹിജ്ഞഃ ॥ ൭ ॥
വിജ്ഞായ ശക്രകൃതമക്രമമാദിദേവഃ
പ്രാഹ പ്രഹസ്യ ഗതവിസ്മയ ഏജമാനാന് ।
മാ ഭൈഷ്ടഭോ മദന മാരുത ദേവവധ്വോ
ഗൃഹ്ണീത നോ ബലിമശൂന്യമിമം കുരുധ്വമ് ॥ ൮ ॥
പ്രാഹ പ്രഹസ്യ ഗതവിസ്മയ ഏജമാനാന് ।
മാ ഭൈഷ്ടഭോ മദന മാരുത ദേവവധ്വോ
ഗൃഹ്ണീത നോ ബലിമശൂന്യമിമം കുരുധ്വമ് ॥ ൮ ॥
ഇത്ഥം ബ്രുവത്യഭയദേ നരദേവ ദേവാഃ
സവ്രീഡനമ്രശിരസഃ സഘൃണം തമൂചുഃ ।
നൈതദ് വിഭോ ത്വയി പരേഽവികൃതേ വിചിത്രം
സ്വാരാമധീരനികരാനതപാദപദ്മേ ॥ ൯ ॥
സവ്രീഡനമ്രശിരസഃ സഘൃണം തമൂചുഃ ।
നൈതദ് വിഭോ ത്വയി പരേഽവികൃതേ വിചിത്രം
സ്വാരാമധീരനികരാനതപാദപദ്മേ ॥ ൯ ॥
ത്വാം സേവതാം സുരകൃതാ ബഹവോഽന്തരായാഃ
സ്വൌകോ വിലങ്ഘ്യ പരമം വ്രജതാം പദം തേ ।
നാന്യസ്യ ബര്ഹിഷി ബലീന് ദദതഃ സ്വഭാഗാന്
ധത്തേ പദം ത്വമവിതാ യദി വിഘ്നമൂര്ധ്നി ॥ ൧൦ ॥
സ്വൌകോ വിലങ്ഘ്യ പരമം വ്രജതാം പദം തേ ।
നാന്യസ്യ ബര്ഹിഷി ബലീന് ദദതഃ സ്വഭാഗാന്
ധത്തേ പദം ത്വമവിതാ യദി വിഘ്നമൂര്ധ്നി ॥ ൧൦ ॥
ക്ഷുത്തൃട്ത്രികാലഗുണമാരുതജൈഹ്വശൈഷ്ണാ-
നസ്മാനപാരജലധീനതിതീര്യ കേചിത് ।
ക്രോധസ്യ യാന്തി വിഫലസ്യ വശം പദേ ഗോ-
ര്മജ്ജന്തി ദുശ്ചരതപശ്ച വൃഥോത്സൃജന്തി ॥ ൧൧ ॥
നസ്മാനപാരജലധീനതിതീര്യ കേചിത് ।
ക്രോധസ്യ യാന്തി വിഫലസ്യ വശം പദേ ഗോ-
ര്മജ്ജന്തി ദുശ്ചരതപശ്ച വൃഥോത്സൃജന്തി ॥ ൧൧ ॥
ഇതി പ്രഗൃണതാം തേഷാം സ്ത്രിയോഽത്യദ്ഭുരതദര്ശനാഃ ।
ദര്ശയാമാസ ശുശ്രൂഷാം സ്വര്ചിതാഃ കുര്വതീര്വിഭുഃ ॥ ൧൨ ॥
ദര്ശയാമാസ ശുശ്രൂഷാം സ്വര്ചിതാഃ കുര്വതീര്വിഭുഃ ॥ ൧൨ ॥
തേ ദേവാനുചരാ ദൃഷ്ട്വാ സ്ത്രിയഃ ശ്രീരിവ രൂപിണീഃ ।
ഗന്ധേന മുമുഹുസ്താസാം രൂപൌദാര്യഹതശ്രിയഃ ॥ ൧൩ ॥
ഗന്ധേന മുമുഹുസ്താസാം രൂപൌദാര്യഹതശ്രിയഃ ॥ ൧൩ ॥
താനാഹ ദേവദേവേശഃ പ്രണതാന് പ്രഹസന്നിവ ।
ആസാമേകതമാം വൃങ്ധ്വം സവര്ണാം സ്വര്ഗഭൂഷണാമ് ॥ ൧൪ ॥
ആസാമേകതമാം വൃങ്ധ്വം സവര്ണാം സ്വര്ഗഭൂഷണാമ് ॥ ൧൪ ॥
ഓമിത്യാദേശമാദായ നത്വാ തം സുരവന്ദിനഃ ।
ഉര്വശീമപ്സരഃശ്രേഷ്ഠാം പുരസ്കൃത്യ ദിവം യയുഃ ॥ ൧൫ ॥
ഉര്വശീമപ്സരഃശ്രേഷ്ഠാം പുരസ്കൃത്യ ദിവം യയുഃ ॥ ൧൫ ॥
ഇന്ദ്രായാനമ്യ സദസി ശൃണ്വതാം ത്രിദിവൌകസാമ് ।
ഊചുര്നാരായണബലം ശക്രസ്തത്രാസ വിസ്മിതഃ ॥ ൧൬ ॥
ഊചുര്നാരായണബലം ശക്രസ്തത്രാസ വിസ്മിതഃ ॥ ൧൬ ॥
ഹംസസ്വരൂപ്യവദദച്യുത ആത്മയോഗം
ദത്തഃ കുമാര ഋഷഭോ ഭഗവാന് പിതാ നഃ ।
വിഷ്ണുഃ ശിവായ ജഗതാം കലയാവതീര്ണ-
സ്തേനാഹൃതാ മധുഭിദാ ശ്രുതയോഹയാസ്യേ ॥ ൧൭ ॥
ദത്തഃ കുമാര ഋഷഭോ ഭഗവാന് പിതാ നഃ ।
വിഷ്ണുഃ ശിവായ ജഗതാം കലയാവതീര്ണ-
സ്തേനാഹൃതാ മധുഭിദാ ശ്രുതയോഹയാസ്യേ ॥ ൧൭ ॥
ഗുപ്തോഽപ്യയേ മനുരിലൌഷധയശ്ച മാത്സ്യേ
ക്രൌഡേ ഹതോ ദിതിജ ഉദ്ധരതാമ്ഭസഃ ക്ഷ്മാമ് ।
കൌര്മേ ധൃതോഽദ്രിരമൃതോന്മഥനേ സ്വപൃഷ്ഠേ
ഗ്രാഹാത് പ്രപന്നമിഭരാജമമുഞ്ചദാര്തമ് ॥ ൧൮ ॥
ക്രൌഡേ ഹതോ ദിതിജ ഉദ്ധരതാമ്ഭസഃ ക്ഷ്മാമ് ।
കൌര്മേ ധൃതോഽദ്രിരമൃതോന്മഥനേ സ്വപൃഷ്ഠേ
ഗ്രാഹാത് പ്രപന്നമിഭരാജമമുഞ്ചദാര്തമ് ॥ ൧൮ ॥
സംസ്തുന്വതോ നിപതിതാന് ശ്രമണാനൃഷീംശ്ച
ശക്രം ച വൃത്രവധതസ്തമസി പ്രവിഷ്ടമ് ।
ദേവസ്ത്രിയോഽസുരഗൃഹേ പിഹിതാ അനാഥാ
ജഘ്നേഽസുരേന്ദ്രമഭയായ സതാം നൃസിംഹേ ॥ ൧൯ ॥
ശക്രം ച വൃത്രവധതസ്തമസി പ്രവിഷ്ടമ് ।
ദേവസ്ത്രിയോഽസുരഗൃഹേ പിഹിതാ അനാഥാ
ജഘ്നേഽസുരേന്ദ്രമഭയായ സതാം നൃസിംഹേ ॥ ൧൯ ॥
ദേവാസുരേ യുധി ച ദൈത്യപതീന് സുരാര്ഥേ
ഹത്വാന്തരേഷു ഭുവനാന്യദധാത് കലാഭിഃ ।
ഭൂത്വാഥ വാമന ഇമാമഹരദ് ബലേഃ ക്ഷ്മാം
യാച്ഞാച്ഛലേന സമദാദദിതേഃ സുതേഭ്യഃ ॥ ൨൦ ॥
ഹത്വാന്തരേഷു ഭുവനാന്യദധാത് കലാഭിഃ ।
ഭൂത്വാഥ വാമന ഇമാമഹരദ് ബലേഃ ക്ഷ്മാം
യാച്ഞാച്ഛലേന സമദാദദിതേഃ സുതേഭ്യഃ ॥ ൨൦ ॥
നിഃക്ഷത്രിയാമകൃത ഗാം ച ത്രിഃസപ്തകൃത്വോ
രാമസ്തു ഹൈഹയകുലാപ്യയഭാര്ഗവാഗ്നിഃ ।
സോഽബ്ധിം ബബന്ധ ദശവക്ത്രമഹന് സലങ്കം
സീതാപതിര്ജയതി ലോകമലഘ്നകീര്തിഃ ॥ ൨൧ ॥
രാമസ്തു ഹൈഹയകുലാപ്യയഭാര്ഗവാഗ്നിഃ ।
സോഽബ്ധിം ബബന്ധ ദശവക്ത്രമഹന് സലങ്കം
സീതാപതിര്ജയതി ലോകമലഘ്നകീര്തിഃ ॥ ൨൧ ॥
ഭൂമേര്ഭരാവതരണായ യദുഷ്വജന്മാ
ജാതഃ കരിഷ്യതി സുരൈരപി ദുഷ്കരാണി ।
വാദൈര്വിമോഹയതി യജ്ഞകൃതോഽതദര്ഹാന്
ശൂദ്രാന് കലൌ ക്ഷിതിഭുജോ ന്യഹനിഷ്യദന്തേ ॥ ൨൨ ॥
ജാതഃ കരിഷ്യതി സുരൈരപി ദുഷ്കരാണി ।
വാദൈര്വിമോഹയതി യജ്ഞകൃതോഽതദര്ഹാന്
ശൂദ്രാന് കലൌ ക്ഷിതിഭുജോ ന്യഹനിഷ്യദന്തേ ॥ ൨൨ ॥
ഏവംവിധാനി കര്മാണി ജന്മാനി ച ജഗത്പതേഃ ।
ഭൂരീണി ഭൂരിയശസോ വര്ണിതാനി മഹാഭുജ ॥ ൨൩ ॥
ഭൂരീണി ഭൂരിയശസോ വര്ണിതാനി മഹാഭുജ ॥ ൨൩ ॥