ଶ୍ରୀରାଜୋଵାଚ
ଯାନି ଯାନୀହ କର୍ମାଣି ଯୈର୍ଯୈଃ ସ୍ଵଚ୍ଛନ୍ଦଜନ୍ମଭିଃ ।
ଚକ୍ରେ କରୋତି କର୍ତା ଵା ହରିସ୍ତାନି ବ୍ରୁଵନ୍ତୁ ନଃ ॥ ୧ ॥
ଯାନି ଯାନୀହ କର୍ମାଣି ଯୈର୍ଯୈଃ ସ୍ଵଚ୍ଛନ୍ଦଜନ୍ମଭିଃ ।
ଚକ୍ରେ କରୋତି କର୍ତା ଵା ହରିସ୍ତାନି ବ୍ରୁଵନ୍ତୁ ନଃ ॥ ୧ ॥
ଶ୍ରୀଦ୍ରୁମିଲ ଉଵାଚ
ଯୋ ଵା ଅନନ୍ତସ୍ଯ ଗୁଣାନନନ୍ତା-
ନନୁକ୍ରମିଷ୍ଯନ୍ ସ ତୁ ବାଲବୁଦ୍ଧିଃ ।
ରଜାଂସି ଭୂମେର୍ଗଣଯେତ୍ କଥଞ୍ଚିତ୍
କାଲେନ ନୈଵାଖିଲଶକ୍ତିଧାମ୍ନଃ ॥ ୨ ॥
ଯୋ ଵା ଅନନ୍ତସ୍ଯ ଗୁଣାନନନ୍ତା-
ନନୁକ୍ରମିଷ୍ଯନ୍ ସ ତୁ ବାଲବୁଦ୍ଧିଃ ।
ରଜାଂସି ଭୂମେର୍ଗଣଯେତ୍ କଥଞ୍ଚିତ୍
କାଲେନ ନୈଵାଖିଲଶକ୍ତିଧାମ୍ନଃ ॥ ୨ ॥
ଭୂତୈର୍ଯଦା ପଞ୍ଚଭିରାତ୍ମସୃଷ୍ଟୈଃ
ପୁରଂ ଵିରାଜଂ ଵିରଚଯ୍ଯ ତସ୍ମିନ୍ ।
ସ୍ଵାଂଶେନ ଵିଷ୍ଟଃ ପୁରୁଷାଭିଧାନ-
ମଵାପ ନାରାଯଣ ଆଦିଦେଵଃ ॥ ୩ ॥
ପୁରଂ ଵିରାଜଂ ଵିରଚଯ୍ଯ ତସ୍ମିନ୍ ।
ସ୍ଵାଂଶେନ ଵିଷ୍ଟଃ ପୁରୁଷାଭିଧାନ-
ମଵାପ ନାରାଯଣ ଆଦିଦେଵଃ ॥ ୩ ॥
ଯତ୍କାଯ ଏଷ ଭୁଵନତ୍ରଯସନ୍ନିଵେଶୋ
ଯସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯୈସ୍ତନୁଭୃତାମୁଭଯେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ।
ଜ୍ଞାନଂ ସ୍ଵତଃ ଶ୍ଵସନତୋ ବଲମୋଜ ଈହା
ସତ୍ତ୍ଵାଦିଭିଃ ସ୍ଥିତିଲଯୋଦ୍ଭଵ ଆଦିକର୍ତା ॥ ୪ ॥
ଯସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯୈସ୍ତନୁଭୃତାମୁଭଯେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ।
ଜ୍ଞାନଂ ସ୍ଵତଃ ଶ୍ଵସନତୋ ବଲମୋଜ ଈହା
ସତ୍ତ୍ଵାଦିଭିଃ ସ୍ଥିତିଲଯୋଦ୍ଭଵ ଆଦିକର୍ତା ॥ ୪ ॥
ଆଦାଵଭୂଚ୍ଛତଧୃତୀ ରଜସାସ୍ଯ ସର୍ଗେ
ଵିଷ୍ଣୁଃ ସ୍ଥିତୌ କ୍ରତୁପତିର୍ଦ୍ଵିଜଧର୍ମସେତୁଃ ।
ରୁଦ୍ରୋଽପ୍ଯଯାଯ ତମସା ପୁରୁଷଃ ସ ଆଦ୍ଯ
ଇତ୍ଯୁଦ୍ଭଵସ୍ଥିତିଲଯାଃ ସତତଂ ପ୍ରଜାସୁ ॥ ୫ ॥
ଵିଷ୍ଣୁଃ ସ୍ଥିତୌ କ୍ରତୁପତିର୍ଦ୍ଵିଜଧର୍ମସେତୁଃ ।
ରୁଦ୍ରୋଽପ୍ଯଯାଯ ତମସା ପୁରୁଷଃ ସ ଆଦ୍ଯ
ଇତ୍ଯୁଦ୍ଭଵସ୍ଥିତିଲଯାଃ ସତତଂ ପ୍ରଜାସୁ ॥ ୫ ॥
ଧର୍ମସ୍ଯ ଦକ୍ଷଦୁହିତର୍ଯଜନିଷ୍ଟ ମୂର୍ତ୍ଯାଂ
ନାରାଯଣୋ ନର ଋଷିପ୍ରଵରଃ ପ୍ରଶାନ୍ତଃ ।
ନୈଷ୍କର୍ମ୍ଯଲକ୍ଷଣମୁଵାଚ ଚଚାର କର୍ମ
ଯୋଽଦ୍ଯାପି ଚାସ୍ତ ଋଷିଵର୍ଯନିଷେଵିତାଙ୍ଘ୍ରିଃ ॥ ୬ ॥
ନାରାଯଣୋ ନର ଋଷିପ୍ରଵରଃ ପ୍ରଶାନ୍ତଃ ।
ନୈଷ୍କର୍ମ୍ଯଲକ୍ଷଣମୁଵାଚ ଚଚାର କର୍ମ
ଯୋଽଦ୍ଯାପି ଚାସ୍ତ ଋଷିଵର୍ଯନିଷେଵିତାଙ୍ଘ୍ରିଃ ॥ ୬ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଵିଶଙ୍କ୍ଯ ମମ ଧାମ ଜିଘୃକ୍ଷତୀତି
କାମଂ ନ୍ଯଯୁଙ୍କ୍ତ ସଗଣଂ ସ ବଦର୍ଯୁପାଖ୍ଯମ୍ ।
ଗତ୍ଵାପ୍ସରୋଗଣଵସନ୍ତସୁମନ୍ଦଵାତୈଃ
ସ୍ତ୍ରୀପ୍ରେକ୍ଷଣେଷୁଭିରଵିଧ୍ଯଦତନ୍ମହିଜ୍ଞଃ ॥ ୭ ॥
କାମଂ ନ୍ଯଯୁଙ୍କ୍ତ ସଗଣଂ ସ ବଦର୍ଯୁପାଖ୍ଯମ୍ ।
ଗତ୍ଵାପ୍ସରୋଗଣଵସନ୍ତସୁମନ୍ଦଵାତୈଃ
ସ୍ତ୍ରୀପ୍ରେକ୍ଷଣେଷୁଭିରଵିଧ୍ଯଦତନ୍ମହିଜ୍ଞଃ ॥ ୭ ॥
ଵିଜ୍ଞାଯ ଶକ୍ରକୃତମକ୍ରମମାଦିଦେଵଃ
ପ୍ରାହ ପ୍ରହସ୍ଯ ଗତଵିସ୍ମଯ ଏଜମାନାନ୍ ।
ମା ଭୈଷ୍ଟଭୋ ମଦନ ମାରୁତ ଦେଵଵଧ୍ଵୋ
ଗୃହ୍ଣୀତ ନୋ ବଲିମଶୂନ୍ଯମିମଂ କୁରୁଧ୍ଵମ୍ ॥ ୮ ॥
ପ୍ରାହ ପ୍ରହସ୍ଯ ଗତଵିସ୍ମଯ ଏଜମାନାନ୍ ।
ମା ଭୈଷ୍ଟଭୋ ମଦନ ମାରୁତ ଦେଵଵଧ୍ଵୋ
ଗୃହ୍ଣୀତ ନୋ ବଲିମଶୂନ୍ଯମିମଂ କୁରୁଧ୍ଵମ୍ ॥ ୮ ॥
ଇତ୍ଥଂ ବ୍ରୁଵତ୍ଯଭଯଦେ ନରଦେଵ ଦେଵାଃ
ସଵ୍ରୀଡନମ୍ରଶିରସଃ ସଘୃଣଂ ତମୂଚୁଃ ।
ନୈତଦ୍ ଵିଭୋ ତ୍ଵଯି ପରେଽଵିକୃତେ ଵିଚିତ୍ରଂ
ସ୍ଵାରାମଧୀରନିକରାନତପାଦପଦ୍ମେ ॥ ୯ ॥
ସଵ୍ରୀଡନମ୍ରଶିରସଃ ସଘୃଣଂ ତମୂଚୁଃ ।
ନୈତଦ୍ ଵିଭୋ ତ୍ଵଯି ପରେଽଵିକୃତେ ଵିଚିତ୍ରଂ
ସ୍ଵାରାମଧୀରନିକରାନତପାଦପଦ୍ମେ ॥ ୯ ॥
ତ୍ଵାଂ ସେଵତାଂ ସୁରକୃତା ବହଵୋଽନ୍ତରାଯାଃ
ସ୍ଵୌକୋ ଵିଲଙ୍ଘ୍ଯ ପରମଂ ଵ୍ରଜତାଂ ପଦଂ ତେ ।
ନାନ୍ଯସ୍ଯ ବର୍ହିଷି ବଲୀନ୍ ଦଦତଃ ସ୍ଵଭାଗାନ୍
ଧତ୍ତେ ପଦଂ ତ୍ଵମଵିତା ଯଦି ଵିଘ୍ନମୂର୍ଧ୍ନି ॥ ୧୦ ॥
ସ୍ଵୌକୋ ଵିଲଙ୍ଘ୍ଯ ପରମଂ ଵ୍ରଜତାଂ ପଦଂ ତେ ।
ନାନ୍ଯସ୍ଯ ବର୍ହିଷି ବଲୀନ୍ ଦଦତଃ ସ୍ଵଭାଗାନ୍
ଧତ୍ତେ ପଦଂ ତ୍ଵମଵିତା ଯଦି ଵିଘ୍ନମୂର୍ଧ୍ନି ॥ ୧୦ ॥
କ୍ଷୁତ୍ତୃଟ୍ତ୍ରିକାଲଗୁଣମାରୁତଜୈହ୍ଵଶୈଷ୍ଣା-
ନସ୍ମାନପାରଜଲଧୀନତିତୀର୍ଯ କେଚିତ୍ ।
କ୍ରୋଧସ୍ଯ ଯାନ୍ତି ଵିଫଲସ୍ଯ ଵଶଂ ପଦେ ଗୋ-
ର୍ମଜ୍ଜନ୍ତି ଦୁଶ୍ଚରତପଶ୍ଚ ଵୃଥୋତ୍ସୃଜନ୍ତି ॥ ୧୧ ॥
ନସ୍ମାନପାରଜଲଧୀନତିତୀର୍ଯ କେଚିତ୍ ।
କ୍ରୋଧସ୍ଯ ଯାନ୍ତି ଵିଫଲସ୍ଯ ଵଶଂ ପଦେ ଗୋ-
ର୍ମଜ୍ଜନ୍ତି ଦୁଶ୍ଚରତପଶ୍ଚ ଵୃଥୋତ୍ସୃଜନ୍ତି ॥ ୧୧ ॥
ଇତି ପ୍ରଗୃଣତାଂ ତେଷାଂ ସ୍ତ୍ରିଯୋଽତ୍ଯଦ୍ଭୁରତଦର୍ଶନାଃ ।
ଦର୍ଶଯାମାସ ଶୁଶ୍ରୂଷାଂ ସ୍ଵର୍ଚିତାଃ କୁର୍ଵତୀର୍ଵିଭୁଃ ॥ ୧୨ ॥
ଦର୍ଶଯାମାସ ଶୁଶ୍ରୂଷାଂ ସ୍ଵର୍ଚିତାଃ କୁର୍ଵତୀର୍ଵିଭୁଃ ॥ ୧୨ ॥
ତେ ଦେଵାନୁଚରା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ତ୍ରିଯଃ ଶ୍ରୀରିଵ ରୂପିଣୀଃ ।
ଗନ୍ଧେନ ମୁମୁହୁସ୍ତାସାଂ ରୂପୌଦାର୍ଯହତଶ୍ରିଯଃ ॥ ୧୩ ॥
ଗନ୍ଧେନ ମୁମୁହୁସ୍ତାସାଂ ରୂପୌଦାର୍ଯହତଶ୍ରିଯଃ ॥ ୧୩ ॥
ତାନାହ ଦେଵଦେଵେଶଃ ପ୍ରଣତାନ୍ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ ।
ଆସାମେକତମାଂ ଵୃଙ୍ଧ୍ଵଂ ସଵର୍ଣାଂ ସ୍ଵର୍ଗଭୂଷଣାମ୍ ॥ ୧୪ ॥
ଆସାମେକତମାଂ ଵୃଙ୍ଧ୍ଵଂ ସଵର୍ଣାଂ ସ୍ଵର୍ଗଭୂଷଣାମ୍ ॥ ୧୪ ॥
ଓମିତ୍ଯାଦେଶମାଦାଯ ନତ୍ଵା ତଂ ସୁରଵନ୍ଦିନଃ ।
ଉର୍ଵଶୀମପ୍ସରଃଶ୍ରେଷ୍ଠାଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଦିଵଂ ଯଯୁଃ ॥ ୧୫ ॥
ଉର୍ଵଶୀମପ୍ସରଃଶ୍ରେଷ୍ଠାଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଦିଵଂ ଯଯୁଃ ॥ ୧୫ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରାଯାନମ୍ଯ ସଦସି ଶୃଣ୍ଵତାଂ ତ୍ରିଦିଵୌକସାମ୍ ।
ଊଚୁର୍ନାରାଯଣବଲଂ ଶକ୍ରସ୍ତତ୍ରାସ ଵିସ୍ମିତଃ ॥ ୧୬ ॥
ଊଚୁର୍ନାରାଯଣବଲଂ ଶକ୍ରସ୍ତତ୍ରାସ ଵିସ୍ମିତଃ ॥ ୧୬ ॥
ହଂସସ୍ଵରୂପ୍ଯଵଦଦଚ୍ଯୁତ ଆତ୍ମଯୋଗଂ
ଦତ୍ତଃ କୁମାର ଋଷଭୋ ଭଗଵାନ୍ ପିତା ନଃ ।
ଵିଷ୍ଣୁଃ ଶିଵାଯ ଜଗତାଂ କଲଯାଵତୀର୍ଣ-
ସ୍ତେନାହୃତା ମଧୁଭିଦା ଶ୍ରୁତଯୋହଯାସ୍ଯେ ॥ ୧୭ ॥
ଦତ୍ତଃ କୁମାର ଋଷଭୋ ଭଗଵାନ୍ ପିତା ନଃ ।
ଵିଷ୍ଣୁଃ ଶିଵାଯ ଜଗତାଂ କଲଯାଵତୀର୍ଣ-
ସ୍ତେନାହୃତା ମଧୁଭିଦା ଶ୍ରୁତଯୋହଯାସ୍ଯେ ॥ ୧୭ ॥
ଗୁପ୍ତୋଽପ୍ଯଯେ ମନୁରିଲୌଷଧଯଶ୍ଚ ମାତ୍ସ୍ଯେ
କ୍ରୌଡେ ହତୋ ଦିତିଜ ଉଦ୍ଧରତାମ୍ଭସଃ କ୍ଷ୍ମାମ୍ ।
କୌର୍ମେ ଧୃତୋଽଦ୍ରିରମୃତୋନ୍ମଥନେ ସ୍ଵପୃଷ୍ଠେ
ଗ୍ରାହାତ୍ ପ୍ରପନ୍ନମିଭରାଜମମୁଞ୍ଚଦାର୍ତମ୍ ॥ ୧୮ ॥
କ୍ରୌଡେ ହତୋ ଦିତିଜ ଉଦ୍ଧରତାମ୍ଭସଃ କ୍ଷ୍ମାମ୍ ।
କୌର୍ମେ ଧୃତୋଽଦ୍ରିରମୃତୋନ୍ମଥନେ ସ୍ଵପୃଷ୍ଠେ
ଗ୍ରାହାତ୍ ପ୍ରପନ୍ନମିଭରାଜମମୁଞ୍ଚଦାର୍ତମ୍ ॥ ୧୮ ॥
ସଂସ୍ତୁନ୍ଵତୋ ନିପତିତାନ୍ ଶ୍ରମଣାନୃଷୀଂଶ୍ଚ
ଶକ୍ରଂ ଚ ଵୃତ୍ରଵଧତସ୍ତମସି ପ୍ରଵିଷ୍ଟମ୍ ।
ଦେଵସ୍ତ୍ରିଯୋଽସୁରଗୃହେ ପିହିତା ଅନାଥା
ଜଘ୍ନେଽସୁରେନ୍ଦ୍ରମଭଯାଯ ସତାଂ ନୃସିଂହେ ॥ ୧୯ ॥
ଶକ୍ରଂ ଚ ଵୃତ୍ରଵଧତସ୍ତମସି ପ୍ରଵିଷ୍ଟମ୍ ।
ଦେଵସ୍ତ୍ରିଯୋଽସୁରଗୃହେ ପିହିତା ଅନାଥା
ଜଘ୍ନେଽସୁରେନ୍ଦ୍ରମଭଯାଯ ସତାଂ ନୃସିଂହେ ॥ ୧୯ ॥
ଦେଵାସୁରେ ଯୁଧି ଚ ଦୈତ୍ଯପତୀନ୍ ସୁରାର୍ଥେ
ହତ୍ଵାନ୍ତରେଷୁ ଭୁଵନାନ୍ଯଦଧାତ୍ କଲାଭିଃ ।
ଭୂତ୍ଵାଥ ଵାମନ ଇମାମହରଦ୍ ବଲେଃ କ୍ଷ୍ମାଂ
ଯାଚ୍ଞାଚ୍ଛଲେନ ସମଦାଦଦିତେଃ ସୁତେଭ୍ଯଃ ॥ ୨୦ ॥
ହତ୍ଵାନ୍ତରେଷୁ ଭୁଵନାନ୍ଯଦଧାତ୍ କଲାଭିଃ ।
ଭୂତ୍ଵାଥ ଵାମନ ଇମାମହରଦ୍ ବଲେଃ କ୍ଷ୍ମାଂ
ଯାଚ୍ଞାଚ୍ଛଲେନ ସମଦାଦଦିତେଃ ସୁତେଭ୍ଯଃ ॥ ୨୦ ॥
ନିଃକ୍ଷତ୍ରିଯାମକୃତ ଗାଂ ଚ ତ୍ରିଃସପ୍ତକୃତ୍ଵୋ
ରାମସ୍ତୁ ହୈହଯକୁଲାପ୍ଯଯଭାର୍ଗଵାଗ୍ନିଃ ।
ସୋଽବ୍ଧିଂ ବବନ୍ଧ ଦଶଵକ୍ତ୍ରମହନ୍ ସଲଙ୍କଂ
ସୀତାପତିର୍ଜଯତି ଲୋକମଲଘ୍ନକୀର୍ତିଃ ॥ ୨୧ ॥
ରାମସ୍ତୁ ହୈହଯକୁଲାପ୍ଯଯଭାର୍ଗଵାଗ୍ନିଃ ।
ସୋଽବ୍ଧିଂ ବବନ୍ଧ ଦଶଵକ୍ତ୍ରମହନ୍ ସଲଙ୍କଂ
ସୀତାପତିର୍ଜଯତି ଲୋକମଲଘ୍ନକୀର୍ତିଃ ॥ ୨୧ ॥
ଭୂମେର୍ଭରାଵତରଣାଯ ଯଦୁଷ୍ଵଜନ୍ମା
ଜାତଃ କରିଷ୍ଯତି ସୁରୈରପି ଦୁଷ୍କରାଣି ।
ଵାଦୈର୍ଵିମୋହଯତି ଯଜ୍ଞକୃତୋଽତଦର୍ହାନ୍
ଶୂଦ୍ରାନ୍ କଲୌ କ୍ଷିତିଭୁଜୋ ନ୍ଯହନିଷ୍ଯଦନ୍ତେ ॥ ୨୨ ॥
ଜାତଃ କରିଷ୍ଯତି ସୁରୈରପି ଦୁଷ୍କରାଣି ।
ଵାଦୈର୍ଵିମୋହଯତି ଯଜ୍ଞକୃତୋଽତଦର୍ହାନ୍
ଶୂଦ୍ରାନ୍ କଲୌ କ୍ଷିତିଭୁଜୋ ନ୍ଯହନିଷ୍ଯଦନ୍ତେ ॥ ୨୨ ॥
ଏଵଂଵିଧାନି କର୍ମାଣି ଜନ୍ମାନି ଚ ଜଗତ୍ପତେଃ ।
ଭୂରୀଣି ଭୂରିଯଶସୋ ଵର୍ଣିତାନି ମହାଭୁଜ ॥ ୨୩ ॥
ଭୂରୀଣି ଭୂରିଯଶସୋ ଵର୍ଣିତାନି ମହାଭୁଜ ॥ ୨୩ ॥