ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ
ନିଶମ୍ଯାତ୍ମଭୁଵା ଗୀତଂ କାରଣଂ ଶଙ୍କଯୋଜ୍ଝିତାଃ ।
ତତଃ ସର୍ଵେ ନ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ତ୍ରିଦିଵାଯ ଦିଵୌକସଃ ॥ ୧ ॥
ନିଶମ୍ଯାତ୍ମଭୁଵା ଗୀତଂ କାରଣଂ ଶଙ୍କଯୋଜ୍ଝିତାଃ ।
ତତଃ ସର୍ଵେ ନ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ତ୍ରିଦିଵାଯ ଦିଵୌକସଃ ॥ ୧ ॥
ଦିତିସ୍ତୁ ଭର୍ତୁରାଦେଶାଦପତ୍ଯପରିଶଙ୍କିନୀ ।
ପୂର୍ଣେ
ଵର୍ଷଶତେ ସାଧ୍ଵୀ ପୁତ୍ରୌ ପ୍ରସୁଷୁଵେ ଯମୌ ॥ ୨ ॥
ପୂର୍ଣେ
ଵର୍ଷଶତେ ସାଧ୍ଵୀ ପୁତ୍ରୌ ପ୍ରସୁଷୁଵେ ଯମୌ ॥ ୨ ॥
ଉତ୍ପାତା ବହଵସ୍ତତ୍ର ନିପେତୁର୍ଜାଯମାନଯୋଃ ।
ଦିଵି
ଭୁଵ୍ଯନ୍ତରିକ୍ଷେ ଚ ଲୋକସ୍ଯୋରୁଭଯାଵହାଃ ॥ ୩ ॥
ଦିଵି
ଭୁଵ୍ଯନ୍ତରିକ୍ଷେ ଚ ଲୋକସ୍ଯୋରୁଭଯାଵହାଃ ॥ ୩ ॥
ସହାଚଲା ଭୁଵଶ୍ଚେଲୁର୍ଦିଶଃ ସର୍ଵାଃ
ପ୍ରଜଜ୍ଵଲୁଃ ।
ସୋଲ୍କାଶ୍ଚାଶନଯଃ ପେତୁଃ କେତଵଶ୍ଚାର୍ତିହେତଵଃ ॥ ୪ ॥
ପ୍ରଜଜ୍ଵଲୁଃ ।
ସୋଲ୍କାଶ୍ଚାଶନଯଃ ପେତୁଃ କେତଵଶ୍ଚାର୍ତିହେତଵଃ ॥ ୪ ॥
ଵଵୌ ଵାଯୁଃ ସୁଦୁଃସ୍ପର୍ଶଃ ଫୂତ୍କାରାନୀରଯନ୍ମୁହୁଃ ।
ଉନ୍ମୂଲଯନ୍ନଗପତୀନ୍ଵାତ୍ଯାନୀକୋ ରଜୋଧ୍ଵଜଃ ॥ ୫ ॥
ଉନ୍ମୂଲଯନ୍ନଗପତୀନ୍ଵାତ୍ଯାନୀକୋ ରଜୋଧ୍ଵଜଃ ॥ ୫ ॥
ଉଦ୍ଧସତ୍ତଡିଦମ୍ଭୋଦଘଟଯା ନଷ୍ଟଭାଗଣେ ।
ଵ୍ଯୋମ୍ନି ପ୍ରଵିଷ୍ଟତମସା ନ ସ୍ମ ଵ୍ଯାଦୃଶ୍ଯତେ ପଦମ୍ ॥ ୬ ॥
ଵ୍ଯୋମ୍ନି ପ୍ରଵିଷ୍ଟତମସା ନ ସ୍ମ ଵ୍ଯାଦୃଶ୍ଯତେ ପଦମ୍ ॥ ୬ ॥
ଚୁକ୍ରୋଶ ଵିମନା ଵାର୍ଧିରୁଦୂର୍ମିଃ କ୍ଷୁଭିତୋଦରଃ ।
ସୋଦପାନାଶ୍ଚ ସରିତଶ୍ଚୁକ୍ଷୁଭୁଃ ଶୁଷ୍କପଙ୍କଜାଃ ॥ ୭ ॥
ସୋଦପାନାଶ୍ଚ ସରିତଶ୍ଚୁକ୍ଷୁଭୁଃ ଶୁଷ୍କପଙ୍କଜାଃ ॥ ୭ ॥
ମୁହୁଃ ପରିଧଯୋଽଭୂଵନ୍ ସରାହ୍ଵୋଃ ଶଶିସୂର୍ଯଯୋଃ ।
ନିର୍ଘାତା ରଥନିର୍ହ୍ରାଦା ଵିଵରେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଜଜ୍ଞିରେ ॥ ୮ ॥
ନିର୍ଘାତା ରଥନିର୍ହ୍ରାଦା ଵିଵରେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଜଜ୍ଞିରେ ॥ ୮ ॥
ଅନ୍ତର୍ଗ୍ରାମେଷୁ ମୁଖତୋ ଵମନ୍ତ୍ଯୋ ଵହ୍ନିମୁଲ୍ବଣମ୍ ।
ସୃଗାଲୋଲୂକଟଙ୍କାରୈଃ ପ୍ରଣେଦୁରଶିଵଂ ଶିଵାଃ ॥ ୯ ॥
ସୃଗାଲୋଲୂକଟଙ୍କାରୈଃ ପ୍ରଣେଦୁରଶିଵଂ ଶିଵାଃ ॥ ୯ ॥
ସଙ୍ଗୀତଵଦ୍ରୋଦନଵଦୁନ୍ନମଯ୍ଯ ଶିରୋଧରାମ୍ ।
ଵ୍ଯମୁଞ୍ଚନ୍ ଵିଵିଧା ଵାଚୋ ଗ୍ରାମସିଂହାସ୍ତତସ୍ତତଃ ॥ ୧୦ ॥
ଵ୍ଯମୁଞ୍ଚନ୍ ଵିଵିଧା ଵାଚୋ ଗ୍ରାମସିଂହାସ୍ତତସ୍ତତଃ ॥ ୧୦ ॥
ଖରାଶ୍ଚ କର୍କଶୈଃ କ୍ଷତ୍ତଃ ଖୁରୈର୍ଘ୍ନନ୍ତୋ ଧରାତଲମ୍ ।
ଖାର୍କାରରଭସା ମତ୍ତାଃ ପର୍ଯଧାଵନ୍ ଵରୂଥଶଃ ॥ ୧୧ ॥
ଖାର୍କାରରଭସା ମତ୍ତାଃ ପର୍ଯଧାଵନ୍ ଵରୂଥଶଃ ॥ ୧୧ ॥
ରୁଦନ୍ତୋ ରାସଭତ୍ରସ୍ତା ନୀଡାଦୁଦପତନ୍ ଖଗାଃ ।
ଘୋଷେଽରଣ୍ଯେ ଚ ପଶଵଃ ଶକୃନ୍ମୂତ୍ରମକୁର୍ଵତ ॥ ୧୨ ॥
ଘୋଷେଽରଣ୍ଯେ ଚ ପଶଵଃ ଶକୃନ୍ମୂତ୍ରମକୁର୍ଵତ ॥ ୧୨ ॥
ଗାଵୋଽତ୍ରସନ୍ନସୃଗ୍ଦୋହାସ୍ତୋଯଦାଃ ପୂଯଵର୍ଷିଣଃ ।
ଵ୍ଯରୁଦନ୍ଦେଵଲିଙ୍ଗାନି ଦ୍ରୁମାଃ ପେତୁର୍ଵିନାନିଲମ୍ ॥ ୧୩ ॥
ଵ୍ଯରୁଦନ୍ଦେଵଲିଙ୍ଗାନି ଦ୍ରୁମାଃ ପେତୁର୍ଵିନାନିଲମ୍ ॥ ୧୩ ॥
ଗ୍ରହାନ୍ ପୁଣ୍ଯତମାନନ୍ଯେ ଭଗଣାଂଶ୍ଚାପି ଦୀପିତାଃ ।
ଅତିଚେରୁର୍ଵକ୍ରଗତ୍ଯା ଯୁଯୁଧୁଶ୍ଚ ପରସ୍ପରମ୍ ॥ ୧୪ ॥
ଅତିଚେରୁର୍ଵକ୍ରଗତ୍ଯା ଯୁଯୁଧୁଶ୍ଚ ପରସ୍ପରମ୍ ॥ ୧୪ ॥
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାନ୍ଯାଂଶ୍ଚ ମହୋତ୍ପାତାନତତ୍ତତ୍ତ୍ଵଵିଦଃ ପ୍ରଜାଃ ।
ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରାନୃତେ ଭୀତା ମେନିରେ ଵିଶ୍ଵସମ୍ପ୍ଲଵମ୍ ॥ ୧୫ ॥
ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରାନୃତେ ଭୀତା ମେନିରେ ଵିଶ୍ଵସମ୍ପ୍ଲଵମ୍ ॥ ୧୫ ॥
ତାଵାଦିଦୈତ୍ଯୌ ସହସା ଵ୍ଯଜ୍ଯମାନାତ୍ମପୌରୁଷୌ ।
ଵଵୃଧାତେଽଶ୍ମସାରେଣ କାଯେନାଦ୍ରିପତୀ ଇଵ ॥ ୧୬ ॥
ଵଵୃଧାତେଽଶ୍ମସାରେଣ କାଯେନାଦ୍ରିପତୀ ଇଵ ॥ ୧୬ ॥
ଦିଵିସ୍ପୃଶୌ ହେମକିରୀଟକୋଟିଭି-
ର୍ନିରୁଦ୍ଧକାଷ୍ଠୌ ସ୍ଫୁରଦଙ୍ଗଦାଭୁଜୌ ।
ଗାଂ କମ୍ପଯନ୍ତୌ ଚରଣୈଃ ପଦେ ପଦେ
କଟ୍ଯା ସୁକାଞ୍ଚ୍ଯାର୍କମତୀତ୍ଯ ତସ୍ଥତୁଃ ॥ ୧୭ ॥
ର୍ନିରୁଦ୍ଧକାଷ୍ଠୌ ସ୍ଫୁରଦଙ୍ଗଦାଭୁଜୌ ।
ଗାଂ କମ୍ପଯନ୍ତୌ ଚରଣୈଃ ପଦେ ପଦେ
କଟ୍ଯା ସୁକାଞ୍ଚ୍ଯାର୍କମତୀତ୍ଯ ତସ୍ଥତୁଃ ॥ ୧୭ ॥
ପ୍ରଜାପତିର୍ନାମ ତଯୋରକାର୍ଷୀଦ୍
ଯଃ ପ୍ରାକ୍ ସ୍ଵଦେହାଦ୍ଯମଯୋରଜାଯତ ।
ତଂ ଵୈ ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଂ ଵିଦୁଃ ପ୍ରଜା
ଯଂ ତଂ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷମସୂତ ସାଗ୍ରତଃ ॥ ୧୮ ॥
ଯଃ ପ୍ରାକ୍ ସ୍ଵଦେହାଦ୍ଯମଯୋରଜାଯତ ।
ତଂ ଵୈ ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଂ ଵିଦୁଃ ପ୍ରଜା
ଯଂ ତଂ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷମସୂତ ସାଗ୍ରତଃ ॥ ୧୮ ॥
ଚକ୍ରେ ହିରଣ୍ଯକଶିପୁର୍ଦୋର୍ଭ୍ଯାଂ ବ୍ରହ୍ମଵରେଣ ଚ ।
ଵଶେ ସପାଲାଁଲ୍ଲୋକାଂସ୍ତ୍ରୀନକୁତୋମୃତ୍ଯୁରୁଦ୍ଧତଃ ॥ ୧୯ ॥
ଵଶେ ସପାଲାଁଲ୍ଲୋକାଂସ୍ତ୍ରୀନକୁତୋମୃତ୍ଯୁରୁଦ୍ଧତଃ ॥ ୧୯ ॥
ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷୋଽନୁଜସ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରିଯଃ ପ୍ରୀତିକୃଦନ୍ଵହମ୍ ।
ଗଦାପାଣିର୍ଦିଵଂ ଯାତୋ ଯୁଯୁତ୍ସୁର୍ମୃଗଯନ୍ ରଣମ୍ ॥ ୨୦ ॥
ଗଦାପାଣିର୍ଦିଵଂ ଯାତୋ ଯୁଯୁତ୍ସୁର୍ମୃଗଯନ୍ ରଣମ୍ ॥ ୨୦ ॥
ତଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଦୁଃସହଜଵଂ ରଣତ୍କାଞ୍ଚନନୂପୁରମ୍ ।
ଵୈଜଯନ୍ତ୍ଯା ସ୍ରଜା ଜୁଷ୍ଟମଂସନ୍ଯସ୍ତମହାଗଦମ୍ ॥ ୨୧ ॥
ଵୈଜଯନ୍ତ୍ଯା ସ୍ରଜା ଜୁଷ୍ଟମଂସନ୍ଯସ୍ତମହାଗଦମ୍ ॥ ୨୧ ॥
ମନୋଵୀର୍ଯଵରୋତ୍ସିକ୍ତମସୃଣ୍ଯମକୁତୋଭଯମ୍ ।
ଭୀତା ନିଲିଲ୍ଯିରେ ଦେଵାସ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯତ୍ରସ୍ତା ଇଵାହଯଃ ॥ ୨୨ ॥
ଭୀତା ନିଲିଲ୍ଯିରେ ଦେଵାସ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯତ୍ରସ୍ତା ଇଵାହଯଃ ॥ ୨୨ ॥
ସ ଵୈ ତିରୋହିତାନ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହସା ସ୍ଵେନ ଦୈତ୍ଯରାଟ୍ ।
ସେନ୍ଦ୍ରାନ୍ଦେଵଗଣାନ୍ କ୍ଷୀବାନପଶ୍ଯନ୍ ଵ୍ଯନଦଦ୍ ଭୃଶମ୍ ॥ ୨୩ ॥
ସେନ୍ଦ୍ରାନ୍ଦେଵଗଣାନ୍ କ୍ଷୀବାନପଶ୍ଯନ୍ ଵ୍ଯନଦଦ୍ ଭୃଶମ୍ ॥ ୨୩ ॥
ତତୋ ନିଵୃତ୍ତଃ କ୍ରୀଡିଷ୍ଯନ୍ ଗମ୍ଭୀରଂ ଭୀମନିସ୍ଵନମ୍ ।
ଵିଜଗାହେ ମହାସତ୍ତ୍ଵୋ ଵାର୍ଧିଂ ମତ୍ତ ଇଵ ଦ୍ଵିପଃ ॥ ୨୪ ॥
ଵିଜଗାହେ ମହାସତ୍ତ୍ଵୋ ଵାର୍ଧିଂ ମତ୍ତ ଇଵ ଦ୍ଵିପଃ ॥ ୨୪ ॥
ତସ୍ମିନ୍ ପ୍ରଵିଷ୍ଟେ ଵରୁଣସ୍ଯ ସୈନିକା
ଯାଦୋଗଣାଃ ସନ୍ନଧିଯଃ ସସାଧ୍ଵସାଃ ।
ଅହନ୍ଯମାନା ଅପି ତସ୍ଯ ଵର୍ଚସା
ପ୍ରଧର୍ଷିତା ଦୂରତରଂ ପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ ॥ ୨୫ ॥
ଯାଦୋଗଣାଃ ସନ୍ନଧିଯଃ ସସାଧ୍ଵସାଃ ।
ଅହନ୍ଯମାନା ଅପି ତସ୍ଯ ଵର୍ଚସା
ପ୍ରଧର୍ଷିତା ଦୂରତରଂ ପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ ॥ ୨୫ ॥
ସ ଵର୍ଷପୂଗାନୁଦଧୌ ମହାବଲ-
ଶ୍ଚରନ୍ମହୋର୍ମୀଞ୍ଛ୍ଵସନେରିତାନ୍ମୁହୁଃ ।
ମୌର୍ଵ୍ଯାଭିଜଘ୍ନେ ଗଦଯା ଵିଭାଵରୀ-
ମାସେଦିଵାଂସ୍ତାତ ପୁରୀଂ ପ୍ରଚେତସଃ ॥ ୨୬ ॥
ଶ୍ଚରନ୍ମହୋର୍ମୀଞ୍ଛ୍ଵସନେରିତାନ୍ମୁହୁଃ ।
ମୌର୍ଵ୍ଯାଭିଜଘ୍ନେ ଗଦଯା ଵିଭାଵରୀ-
ମାସେଦିଵାଂସ୍ତାତ ପୁରୀଂ ପ୍ରଚେତସଃ ॥ ୨୬ ॥
ତତ୍ରୋପଲଭ୍ଯାସୁରଲୋକପାଲକଂ
ଯାଦୋଗଣାନାମୃଷଭଂ ପ୍ରଚେତସମ୍ ।
ସ୍ମଯନ୍ ପ୍ରଲବ୍ଧୁଂ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ନୀଚଵ-
ଜ୍ଜଗାଦ ମେ ଦେହ୍ଯଧିରାଜ ସଂଯୁଗମ ॥ ୨୭ ॥
ଯାଦୋଗଣାନାମୃଷଭଂ ପ୍ରଚେତସମ୍ ।
ସ୍ମଯନ୍ ପ୍ରଲବ୍ଧୁଂ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ନୀଚଵ-
ଜ୍ଜଗାଦ ମେ ଦେହ୍ଯଧିରାଜ ସଂଯୁଗମ ॥ ୨୭ ॥
ତ୍ଵଂ ଲୋକପାଲୋଽଧିପତିର୍ବୃହଚ୍ଛ୍ରଵା
ଵୀର୍ଯାପହୋ ଦୁର୍ମଦଵୀରମାନିନାମ୍ ।
ଵିଜିତ୍ଯ ଲୋକେଽଖିଲଦୈତ୍ଯଦାନଵାନ୍
ଯଦ୍ରାଜସୂଯେନ ପୁରାଯଜତ୍ପ୍ରଭୋ ॥ ୨୮ ॥
ଵୀର୍ଯାପହୋ ଦୁର୍ମଦଵୀରମାନିନାମ୍ ।
ଵିଜିତ୍ଯ ଲୋକେଽଖିଲଦୈତ୍ଯଦାନଵାନ୍
ଯଦ୍ରାଜସୂଯେନ ପୁରାଯଜତ୍ପ୍ରଭୋ ॥ ୨୮ ॥
ସ ଏଵମୁତ୍ସିକ୍ତମଦେନ ଵିଦ୍ଵିଷା
ଦୃଢଂ ପ୍ରଲବ୍ଧୋ ଭଗଵାନପାଂ ପତିଃ ।
ରୋଷଂ ସମୁତ୍ଥଂ ଶମଯନ୍ ସ୍ଵଯା ଧିଯା
ଵ୍ଯଵୋଚଦଙ୍ଗୋପଶମଂ ଗତା ଵଯମ୍ ॥ ୨୯ ॥
ଦୃଢଂ ପ୍ରଲବ୍ଧୋ ଭଗଵାନପାଂ ପତିଃ ।
ରୋଷଂ ସମୁତ୍ଥଂ ଶମଯନ୍ ସ୍ଵଯା ଧିଯା
ଵ୍ଯଵୋଚଦଙ୍ଗୋପଶମଂ ଗତା ଵଯମ୍ ॥ ୨୯ ॥
ପଶ୍ଯାମି ନାନ୍ଯଂ ପୁରୁଷାତ୍ପୁରାତନାଦ୍
ଯଃ ସଂଯୁଗେ ତ୍ଵାଂ ରଣମାର୍ଗକୋଵିଦମ୍ ।
ଆରାଧଯିଷ୍ଯତ୍ଯସୁରର୍ଷଭେହି ତଂ
ମନସ୍ଵିନୋ ଯଂ ଗୃଣତେ ଭଵାଦୃଶାଃ ॥ ୩୦ ॥
ଯଃ ସଂଯୁଗେ ତ୍ଵାଂ ରଣମାର୍ଗକୋଵିଦମ୍ ।
ଆରାଧଯିଷ୍ଯତ୍ଯସୁରର୍ଷଭେହି ତଂ
ମନସ୍ଵିନୋ ଯଂ ଗୃଣତେ ଭଵାଦୃଶାଃ ॥ ୩୦ ॥
ତଂ ଵୀରମାରାଦଭିପଦ୍ଯ ଵିସ୍ମଯଃ
ଶଯିଷ୍ଯସେ ଵୀରଶଯେ ଶ୍ଵଭିର୍ଵୃତଃ ।
ଯସ୍ତ୍ଵଦ୍ଵିଧାନାମସତାଂ ପ୍ରଶାନ୍ତଯେ
ରୂପାଣି ଧତ୍ତେ ସଦନୁଗ୍ରହେଚ୍ଛଯା ॥ ୩୧ ॥
ଶଯିଷ୍ଯସେ ଵୀରଶଯେ ଶ୍ଵଭିର୍ଵୃତଃ ।
ଯସ୍ତ୍ଵଦ୍ଵିଧାନାମସତାଂ ପ୍ରଶାନ୍ତଯେ
ରୂପାଣି ଧତ୍ତେ ସଦନୁଗ୍ରହେଚ୍ଛଯା ॥ ୩୧ ॥