మైత్రేయ ఉవాచ
నిశమ్యాత్మభువా గీతం కారణం శఙ్కయోజ్ఝితాః ।
తతః సర్వే న్యవర్తన్త త్రిదివాయ దివౌకసః ॥ ౧ ॥
నిశమ్యాత్మభువా గీతం కారణం శఙ్కయోజ్ఝితాః ।
తతః సర్వే న్యవర్తన్త త్రిదివాయ దివౌకసః ॥ ౧ ॥
దితిస్తు భర్తురాదేశాదపత్యపరిశఙ్కినీ ।
పూర్ణే
వర్షశతే సాధ్వీ పుత్రౌ ప్రసుషువే యమౌ ॥ ౨ ॥
పూర్ణే
వర్షశతే సాధ్వీ పుత్రౌ ప్రసుషువే యమౌ ॥ ౨ ॥
ఉత్పాతా బహవస్తత్ర నిపేతుర్జాయమానయోః ।
దివి
భువ్యన్తరిక్షే చ లోకస్యోరుభయావహాః ॥ ౩ ॥
దివి
భువ్యన్తరిక్షే చ లోకస్యోరుభయావహాః ॥ ౩ ॥
సహాచలా భువశ్చేలుర్దిశః సర్వాః
ప్రజజ్వలుః ।
సోల్కాశ్చాశనయః పేతుః కేతవశ్చార్తిహేతవః ॥ ౪ ॥
ప్రజజ్వలుః ।
సోల్కాశ్చాశనయః పేతుః కేతవశ్చార్తిహేతవః ॥ ౪ ॥
వవౌ వాయుః సుదుఃస్పర్శః ఫూత్కారానీరయన్ముహుః ।
ఉన్మూలయన్నగపతీన్వాత్యానీకో రజోధ్వజః ॥ ౫ ॥
ఉన్మూలయన్నగపతీన్వాత్యానీకో రజోధ్వజః ॥ ౫ ॥
ఉద్ధసత్తడిదమ్భోదఘటయా నష్టభాగణే ।
వ్యోమ్ని ప్రవిష్టతమసా న స్మ వ్యాదృశ్యతే పదమ్ ॥ ౬ ॥
వ్యోమ్ని ప్రవిష్టతమసా న స్మ వ్యాదృశ్యతే పదమ్ ॥ ౬ ॥
చుక్రోశ విమనా వార్ధిరుదూర్మిః క్షుభితోదరః ।
సోదపానాశ్చ సరితశ్చుక్షుభుః శుష్కపఙ్కజాః ॥ ౭ ॥
సోదపానాశ్చ సరితశ్చుక్షుభుః శుష్కపఙ్కజాః ॥ ౭ ॥
ముహుః పరిధయోఽభూవన్ సరాహ్వోః శశిసూర్యయోః ।
నిర్ఘాతా రథనిర్హ్రాదా వివరేభ్యః ప్రజజ్ఞిరే ॥ ౮ ॥
నిర్ఘాతా రథనిర్హ్రాదా వివరేభ్యః ప్రజజ్ఞిరే ॥ ౮ ॥
అన్తర్గ్రామేషు ముఖతో వమన్త్యో వహ్నిముల్బణమ్ ।
సృగాలోలూకటఙ్కారైః ప్రణేదురశివం శివాః ॥ ౯ ॥
సృగాలోలూకటఙ్కారైః ప్రణేదురశివం శివాః ॥ ౯ ॥
సఙ్గీతవద్రోదనవదున్నమయ్య శిరోధరామ్ ।
వ్యముఞ్చన్ వివిధా వాచో గ్రామసింహాస్తతస్తతః ॥ ౧౦ ॥
వ్యముఞ్చన్ వివిధా వాచో గ్రామసింహాస్తతస్తతః ॥ ౧౦ ॥
ఖరాశ్చ కర్కశైః క్షత్తః ఖురైర్ఘ్నన్తో ధరాతలమ్ ।
ఖార్కారరభసా మత్తాః పర్యధావన్ వరూథశః ॥ ౧౧ ॥
ఖార్కారరభసా మత్తాః పర్యధావన్ వరూథశః ॥ ౧౧ ॥
రుదన్తో రాసభత్రస్తా నీడాదుదపతన్ ఖగాః ।
ఘోషేఽరణ్యే చ పశవః శకృన్మూత్రమకుర్వత ॥ ౧౨ ॥
ఘోషేఽరణ్యే చ పశవః శకృన్మూత్రమకుర్వత ॥ ౧౨ ॥
గావోఽత్రసన్నసృగ్దోహాస్తోయదాః పూయవర్షిణః ।
వ్యరుదన్దేవలిఙ్గాని ద్రుమాః పేతుర్వినానిలమ్ ॥ ౧౩ ॥
వ్యరుదన్దేవలిఙ్గాని ద్రుమాః పేతుర్వినానిలమ్ ॥ ౧౩ ॥
గ్రహాన్ పుణ్యతమానన్యే భగణాంశ్చాపి దీపితాః ।
అతిచేరుర్వక్రగత్యా యుయుధుశ్చ పరస్పరమ్ ॥ ౧౪ ॥
అతిచేరుర్వక్రగత్యా యుయుధుశ్చ పరస్పరమ్ ॥ ౧౪ ॥
దృష్ట్వాన్యాంశ్చ మహోత్పాతానతత్తత్త్వవిదః ప్రజాః ।
బ్రహ్మపుత్రానృతే భీతా మేనిరే విశ్వసమ్ప్లవమ్ ॥ ౧౫ ॥
బ్రహ్మపుత్రానృతే భీతా మేనిరే విశ్వసమ్ప్లవమ్ ॥ ౧౫ ॥
తావాదిదైత్యౌ సహసా వ్యజ్యమానాత్మపౌరుషౌ ।
వవృధాతేఽశ్మసారేణ కాయేనాద్రిపతీ ఇవ ॥ ౧౬ ॥
వవృధాతేఽశ్మసారేణ కాయేనాద్రిపతీ ఇవ ॥ ౧౬ ॥
దివిస్పృశౌ హేమకిరీటకోటిభి-
ర్నిరుద్ధకాష్ఠౌ స్ఫురదఙ్గదాభుజౌ ।
గాం కమ్పయన్తౌ చరణైః పదే పదే
కట్యా సుకాఞ్చ్యార్కమతీత్య తస్థతుః ॥ ౧౭ ॥
ర్నిరుద్ధకాష్ఠౌ స్ఫురదఙ్గదాభుజౌ ।
గాం కమ్పయన్తౌ చరణైః పదే పదే
కట్యా సుకాఞ్చ్యార్కమతీత్య తస్థతుః ॥ ౧౭ ॥
ప్రజాపతిర్నామ తయోరకార్షీద్
యః ప్రాక్ స్వదేహాద్యమయోరజాయత ।
తం వై హిరణ్యకశిపుం విదుః ప్రజా
యం తం హిరణ్యాక్షమసూత సాగ్రతః ॥ ౧౮ ॥
యః ప్రాక్ స్వదేహాద్యమయోరజాయత ।
తం వై హిరణ్యకశిపుం విదుః ప్రజా
యం తం హిరణ్యాక్షమసూత సాగ్రతః ॥ ౧౮ ॥
చక్రే హిరణ్యకశిపుర్దోర్భ్యాం బ్రహ్మవరేణ చ ।
వశే సపాలాఁల్లోకాంస్త్రీనకుతోమృత్యురుద్ధతః ॥ ౧౯ ॥
వశే సపాలాఁల్లోకాంస్త్రీనకుతోమృత్యురుద్ధతః ॥ ౧౯ ॥
హిరణ్యాక్షోఽనుజస్తస్య ప్రియః ప్రీతికృదన్వహమ్ ।
గదాపాణిర్దివం యాతో యుయుత్సుర్మృగయన్ రణమ్ ॥ ౨౦ ॥
గదాపాణిర్దివం యాతో యుయుత్సుర్మృగయన్ రణమ్ ॥ ౨౦ ॥
తం వీక్ష్య దుఃసహజవం రణత్కాఞ్చననూపురమ్ ।
వైజయన్త్యా స్రజా జుష్టమంసన్యస్తమహాగదమ్ ॥ ౨౧ ॥
వైజయన్త్యా స్రజా జుష్టమంసన్యస్తమహాగదమ్ ॥ ౨౧ ॥
మనోవీర్యవరోత్సిక్తమసృణ్యమకుతోభయమ్ ।
భీతా నిలిల్యిరే దేవాస్తార్క్ష్యత్రస్తా ఇవాహయః ॥ ౨౨ ॥
భీతా నిలిల్యిరే దేవాస్తార్క్ష్యత్రస్తా ఇవాహయః ॥ ౨౨ ॥
స వై తిరోహితాన్ దృష్ట్వా మహసా స్వేన దైత్యరాట్ ।
సేన్ద్రాన్దేవగణాన్ క్షీబానపశ్యన్ వ్యనదద్ భృశమ్ ॥ ౨౩ ॥
సేన్ద్రాన్దేవగణాన్ క్షీబానపశ్యన్ వ్యనదద్ భృశమ్ ॥ ౨౩ ॥
తతో నివృత్తః క్రీడిష్యన్ గమ్భీరం భీమనిస్వనమ్ ।
విజగాహే మహాసత్త్వో వార్ధిం మత్త ఇవ ద్విపః ॥ ౨౪ ॥
విజగాహే మహాసత్త్వో వార్ధిం మత్త ఇవ ద్విపః ॥ ౨౪ ॥
తస్మిన్ ప్రవిష్టే వరుణస్య సైనికా
యాదోగణాః సన్నధియః ససాధ్వసాః ।
అహన్యమానా అపి తస్య వర్చసా
ప్రధర్షితా దూరతరం ప్రదుద్రువుః ॥ ౨౫ ॥
యాదోగణాః సన్నధియః ససాధ్వసాః ।
అహన్యమానా అపి తస్య వర్చసా
ప్రధర్షితా దూరతరం ప్రదుద్రువుః ॥ ౨౫ ॥
స వర్షపూగానుదధౌ మహాబల-
శ్చరన్మహోర్మీఞ్ఛ్వసనేరితాన్ముహుః ।
మౌర్వ్యాభిజఘ్నే గదయా విభావరీ-
మాసేదివాంస్తాత పురీం ప్రచేతసః ॥ ౨౬ ॥
శ్చరన్మహోర్మీఞ్ఛ్వసనేరితాన్ముహుః ।
మౌర్వ్యాభిజఘ్నే గదయా విభావరీ-
మాసేదివాంస్తాత పురీం ప్రచేతసః ॥ ౨౬ ॥
తత్రోపలభ్యాసురలోకపాలకం
యాదోగణానామృషభం ప్రచేతసమ్ ।
స్మయన్ ప్రలబ్ధుం ప్రణిపత్య నీచవ-
జ్జగాద మే దేహ్యధిరాజ సంయుగమ ॥ ౨౭ ॥
యాదోగణానామృషభం ప్రచేతసమ్ ।
స్మయన్ ప్రలబ్ధుం ప్రణిపత్య నీచవ-
జ్జగాద మే దేహ్యధిరాజ సంయుగమ ॥ ౨౭ ॥
త్వం లోకపాలోఽధిపతిర్బృహచ్ఛ్రవా
వీర్యాపహో దుర్మదవీరమానినామ్ ।
విజిత్య లోకేఽఖిలదైత్యదానవాన్
యద్రాజసూయేన పురాయజత్ప్రభో ॥ ౨౮ ॥
వీర్యాపహో దుర్మదవీరమానినామ్ ।
విజిత్య లోకేఽఖిలదైత్యదానవాన్
యద్రాజసూయేన పురాయజత్ప్రభో ॥ ౨౮ ॥
స ఏవముత్సిక్తమదేన విద్విషా
దృఢం ప్రలబ్ధో భగవానపాం పతిః ।
రోషం సముత్థం శమయన్ స్వయా ధియా
వ్యవోచదఙ్గోపశమం గతా వయమ్ ॥ ౨౯ ॥
దృఢం ప్రలబ్ధో భగవానపాం పతిః ।
రోషం సముత్థం శమయన్ స్వయా ధియా
వ్యవోచదఙ్గోపశమం గతా వయమ్ ॥ ౨౯ ॥
పశ్యామి నాన్యం పురుషాత్పురాతనాద్
యః సంయుగే త్వాం రణమార్గకోవిదమ్ ।
ఆరాధయిష్యత్యసురర్షభేహి తం
మనస్వినో యం గృణతే భవాదృశాః ॥ ౩౦ ॥
యః సంయుగే త్వాం రణమార్గకోవిదమ్ ।
ఆరాధయిష్యత్యసురర్షభేహి తం
మనస్వినో యం గృణతే భవాదృశాః ॥ ౩౦ ॥
తం వీరమారాదభిపద్య విస్మయః
శయిష్యసే వీరశయే శ్వభిర్వృతః ।
యస్త్వద్విధానామసతాం ప్రశాన్తయే
రూపాణి ధత్తే సదనుగ్రహేచ్ఛయా ॥ ౩౧ ॥
శయిష్యసే వీరశయే శ్వభిర్వృతః ।
యస్త్వద్విధానామసతాం ప్రశాన్తయే
రూపాణి ధత్తే సదనుగ్రహేచ్ఛయా ॥ ౩౧ ॥