ശൌനക ഉവാച
മഹീം പ്രതിഷ്ഠാമധ്യസ്യ സൌതേ സ്വായമ്ഭുവോ മനുഃ ।
കാന്യന്വതിഷ്ഠദ് ദ്വാരാണി മാര്ഗായാവരജന്മനാമ് ॥ ൧ ॥
മഹീം പ്രതിഷ്ഠാമധ്യസ്യ സൌതേ സ്വായമ്ഭുവോ മനുഃ ।
കാന്യന്വതിഷ്ഠദ് ദ്വാരാണി മാര്ഗായാവരജന്മനാമ് ॥ ൧ ॥
ക്ഷത്താ മഹാഭാഗവതഃ കൃഷ്ണസ്യൈകാന്തികഃ സുഹൃത് ।
യസ്തത്യാജാഗ്രജം കൃഷ്ണേ സാപത്യമഘവാനിതി ॥ ൨ ॥
യസ്തത്യാജാഗ്രജം കൃഷ്ണേ സാപത്യമഘവാനിതി ॥ ൨ ॥
ദ്വൈപായനാദനവരോ മഹിത്വേ തസ്യ ദേഹജഃ ।
സര്വാത്മനാ ശ്രിതഃ കൃഷ്ണം തത്പരാംശ്ചാപ്യനുവ്രതഃ ॥ ൩ ॥
സര്വാത്മനാ ശ്രിതഃ കൃഷ്ണം തത്പരാംശ്ചാപ്യനുവ്രതഃ ॥ ൩ ॥
കിമന്വപൃച്ഛന്മൈത്രേയം വിരജാസ്തീര്ഥസേവയാ ।
ഉപഗമ്യ കുശാവര്ത ആസീനം തത്ത്വവിത്തമമ് ॥ ൪ ॥
ഉപഗമ്യ കുശാവര്ത ആസീനം തത്ത്വവിത്തമമ് ॥ ൪ ॥
തയോഃ സംവദതോഃ സൂത പ്രവൃത്താ ഹ്യമലാഃ കഥാഃ ।
ആപോ ഗാങ്ഗാ ഇവാഘഘ്നീര്ഹരേഃ പാദാമ്ബുജാശ്രയാഃ ॥ ൫ ॥
ആപോ ഗാങ്ഗാ ഇവാഘഘ്നീര്ഹരേഃ പാദാമ്ബുജാശ്രയാഃ ॥ ൫ ॥
താ നഃ കീര്തയ ഭദ്രം തേ കീര്തന്യോദാരകര്മണഃ ।
രസജ്ഞഃ കോ നു തൃപ്യേത ഹരിലീലാമൃതം പിബന് ॥ ൬ ॥
രസജ്ഞഃ കോ നു തൃപ്യേത ഹരിലീലാമൃതം പിബന് ॥ ൬ ॥
ഏവമുഗ്രശ്രവാഃ പൃഷ്ട ഋഷിഭിര്നൈമിഷായനൈഃ ।
ഭഗവത്യര്പിതാധ്യാത്മസ്താനാഹ ശ്രൂയതാമിതി ॥ ൭ ॥
ഭഗവത്യര്പിതാധ്യാത്മസ്താനാഹ ശ്രൂയതാമിതി ॥ ൭ ॥
സൂത ഉവാച
ഹരേര്ധൃതക്രോഡതനോഃ സ്വമായയാ
നിശമ്യ ഗോരുദ്ധരണം രസാതലാത് ।
ലീലാം ഹിരണ്യാക്ഷമവജ്ഞയാ ഹതം
സഞ്ജാതഹര്ഷോ മുനിമാഹ ഭാരതഃ ॥ ൮ ॥
ഹരേര്ധൃതക്രോഡതനോഃ സ്വമായയാ
നിശമ്യ ഗോരുദ്ധരണം രസാതലാത് ।
ലീലാം ഹിരണ്യാക്ഷമവജ്ഞയാ ഹതം
സഞ്ജാതഹര്ഷോ മുനിമാഹ ഭാരതഃ ॥ ൮ ॥
വിദുര ഉവാച
പ്രജാപതിപതിഃ സൃഷ്ട്വാ പ്രജാസര്ഗേ പ്രജാപതീന് ।
കിമാരഭത മേ ബ്രഹ്മന് പ്രബ്രൂഹ്യവ്യക്തമാര്ഗവിത് ॥ ൯ ॥
പ്രജാപതിപതിഃ സൃഷ്ട്വാ പ്രജാസര്ഗേ പ്രജാപതീന് ।
കിമാരഭത മേ ബ്രഹ്മന് പ്രബ്രൂഹ്യവ്യക്തമാര്ഗവിത് ॥ ൯ ॥
യേ മരീച്യാദയോ വിപ്രാ യസ്തു സ്വായമ്ഭുവോ മനുഃ ।
തേ വൈ ബ്രഹ്മണ ആദേശാത്കഥമേതദഭാവയന് ॥ ൧൦ ॥
തേ വൈ ബ്രഹ്മണ ആദേശാത്കഥമേതദഭാവയന് ॥ ൧൦ ॥
സദ്വിതീയാഃ കിമസൃജന് സ്വതന്ത്രാ ഉത കര്മസു ।
ആഹോസ്വിത്സംഹതാഃ സര്വ ഇദം സ്മ സമകല്പയന് ॥ ൧൧ ॥
ആഹോസ്വിത്സംഹതാഃ സര്വ ഇദം സ്മ സമകല്പയന് ॥ ൧൧ ॥
മൈത്രേയ ഉവാച
ദൈവേന ദുര്വിതര്ക്യേണ പരേണാനിമിഷേണ ച ।
ജാതക്ഷോഭാദ്ഭഗവതോ മഹാനാസീദ് ഗുണത്രയാത് ॥ ൧൨ ॥
ദൈവേന ദുര്വിതര്ക്യേണ പരേണാനിമിഷേണ ച ।
ജാതക്ഷോഭാദ്ഭഗവതോ മഹാനാസീദ് ഗുണത്രയാത് ॥ ൧൨ ॥
രജഃപ്രധാനാന്മഹതസ്ത്രിലിങ്ഗോ ദൈവചോദിതാത് ।
ജാതഃ സസര്ജ ഭൂതാദിര്വിയദാദീനി പഞ്ചശഃ ॥ ൧൩ ॥
ജാതഃ സസര്ജ ഭൂതാദിര്വിയദാദീനി പഞ്ചശഃ ॥ ൧൩ ॥
താനി ചൈകൈകശഃ സ്രഷ്ടുമസമര്ഥാനി ഭൌതികമ് ।
സംഹത്യ ദൈവയോഗേന ഹൈമമണ്ഡമവാസൃജന് ॥ ൧൪ ॥
സംഹത്യ ദൈവയോഗേന ഹൈമമണ്ഡമവാസൃജന് ॥ ൧൪ ॥
സോഽശയിഷ്ടാബ്ധിസലിലേ ആണ്ഡകോശോ നിരാത്മകഃ ।
സാഗ്രം വൈ വര്ഷസാഹസ്രമന്വവാത്സീത്തമീശ്വരഃ ॥ ൧൫ ॥
സാഗ്രം വൈ വര്ഷസാഹസ്രമന്വവാത്സീത്തമീശ്വരഃ ॥ ൧൫ ॥
തസ്യ നാഭേരഭൂത്പദ്മം സഹസ്രാര്കോരുദീധിതി ।
സര്വജീവനികായൌകോ യത്ര സ്വയമഭൂത്സ്വരാട് ॥ ൧൬ ॥
സര്വജീവനികായൌകോ യത്ര സ്വയമഭൂത്സ്വരാട് ॥ ൧൬ ॥
സോഽനുവിഷ്ടോ ഭഗവതാ യഃ ശേതേ സലിലാശയേ ।
ലോകസംസ്ഥാം യഥാപൂര്വം നിര്മമേ സംസ്ഥയാ സ്വയാ ॥ ൧൭ ॥
ലോകസംസ്ഥാം യഥാപൂര്വം നിര്മമേ സംസ്ഥയാ സ്വയാ ॥ ൧൭ ॥
സസര്ജ ച്ഛായയാവിദ്യാം പഞ്ചപര്വാണമഗ്രതഃ ।
താമിസ്രമന്ധതാമിസ്രം തമോ മോഹോ മഹാതമഃ ॥ ൧൮ ॥
താമിസ്രമന്ധതാമിസ്രം തമോ മോഹോ മഹാതമഃ ॥ ൧൮ ॥
വിസസര്ജാത്മനഃ കായം നാഭിനന്ദംസ്തമോമയമ് ।
ജഗൃഹുര്യക്ഷരക്ഷാംസി രാത്രിം ക്ഷുത്തൃട്സമുദ്ഭവാമ് ॥ ൧൯ ॥
ജഗൃഹുര്യക്ഷരക്ഷാംസി രാത്രിം ക്ഷുത്തൃട്സമുദ്ഭവാമ് ॥ ൧൯ ॥
ക്ഷുത്തൃഡ്ഭ്യാമുപസൃഷ്ടാസ്തേ തം ജഗ്ധുമഭിദുദ്രുവുഃ ।
മാ രക്ഷതൈനം ജക്ഷധ്വമിത്യൂചുഃ ക്ഷുത്തൃഡര്ദിതാഃ ॥ ൨൦ ॥
മാ രക്ഷതൈനം ജക്ഷധ്വമിത്യൂചുഃ ക്ഷുത്തൃഡര്ദിതാഃ ॥ ൨൦ ॥
ദേവസ്താനാഹ സംവിഗ്നോ മാ മാം ജക്ഷത രക്ഷത ।
അഹോ മേ യക്ഷരക്ഷാംസി പ്രജാ യൂയം ബഭൂവിഥ ॥ ൨൧ ॥
അഹോ മേ യക്ഷരക്ഷാംസി പ്രജാ യൂയം ബഭൂവിഥ ॥ ൨൧ ॥
ദേവതാഃ പ്രഭയാ യാ യാ ദീവ്യന് പ്രമുഖതോഽസൃജത് ।
തേ അഹാര്ഷുര്ദേവയന്തോ വിസൃഷ്ടാം താം പ്രഭാമഹഃ ॥ ൨൨ ॥
തേ അഹാര്ഷുര്ദേവയന്തോ വിസൃഷ്ടാം താം പ്രഭാമഹഃ ॥ ൨൨ ॥
ദേവോഽദേവാഞ്ജഘനതഃ സൃജതി സ്മാതിലോലുപാന് ।
ത
ഏനം ലോലുപതയാ മൈഥുനായാഭിപേദിരേ ॥ ൨൩ ॥
ത
ഏനം ലോലുപതയാ മൈഥുനായാഭിപേദിരേ ॥ ൨൩ ॥
തതോ ഹസന് സ
ഭഗവാനസുരൈര്നിരപത്രപൈഃ ।
അന്വീയമാനസ്തരസാ ക്രുദ്ധോ ഭീതഃ പരാപതത് ॥ ൨൪ ॥
ഭഗവാനസുരൈര്നിരപത്രപൈഃ ।
അന്വീയമാനസ്തരസാ ക്രുദ്ധോ ഭീതഃ പരാപതത് ॥ ൨൪ ॥
സ ഉപവ്രജ്യ വരദം പ്രപന്നാര്തിഹരം ഹരിമ് ।
അനുഗ്രഹായ ഭക്താനാമനുരൂപാത്മദര്ശനമ് ॥ ൨൫ ॥
അനുഗ്രഹായ ഭക്താനാമനുരൂപാത്മദര്ശനമ് ॥ ൨൫ ॥
പാഹി മാം പരമാത്മംസ്തേ പ്രേഷണേനാസൃജം
പ്രജാഃ ।
താ ഇമാ യഭിതും പാപാ ഉപാക്രാമന്തി മാം പ്രഭോ ॥ ൨൬ ॥
പ്രജാഃ ।
താ ഇമാ യഭിതും പാപാ ഉപാക്രാമന്തി മാം പ്രഭോ ॥ ൨൬ ॥
ത്വമേകഃ കില ലോകാനാം ക്ലിഷ്ടാനാം
ക്ലേശനാശനഃ ।
ത്വമേകഃ ക്ലേശദസ്തേഷാമനാസന്നപദാം തവ ॥ ൨൭ ॥
ക്ലേശനാശനഃ ।
ത്വമേകഃ ക്ലേശദസ്തേഷാമനാസന്നപദാം തവ ॥ ൨൭ ॥
സോഽവധാര്യാസ്യ കാര്പണ്യം വിവിക്താധ്യാത്മദര്ശനഃ ।
വിമുഞ്ചാത്മതനും ഘോരാമിത്യുക്തോ വിമുമോച ഹ ॥ ൨൮ ॥
വിമുഞ്ചാത്മതനും ഘോരാമിത്യുക്തോ വിമുമോച ഹ ॥ ൨൮ ॥
താം ക്വണച്ചരണാമ്ഭോജാം മദവിഹ്വലലോചനാമ് ।
കാഞ്ചീകലാപവിലസദ്ദുകൂലച്ഛന്നരോധസമ് ॥ ൨൯ ॥
കാഞ്ചീകലാപവിലസദ്ദുകൂലച്ഛന്നരോധസമ് ॥ ൨൯ ॥
അന്യോന്യശ്ലേഷയോത്തുങ്ഗനിരന്തരപയോധരാമ് ।
സുനാസാം സുദ്വിജാം സ്നിഗ്ധഹാസലീലാവലോകനാമ് ॥ ൩൦ ॥
സുനാസാം സുദ്വിജാം സ്നിഗ്ധഹാസലീലാവലോകനാമ് ॥ ൩൦ ॥
ഗൂഹന്തീം വ്രീഡയാത്മാനം നീലാലകവരൂഥിനീമ് ।
ഉപലഭ്യാസുരാ ധര്മ സര്വേ സമ്മുമുഹുഃ സ്ത്രിയമ് ॥ ൩൧ ॥
ഉപലഭ്യാസുരാ ധര്മ സര്വേ സമ്മുമുഹുഃ സ്ത്രിയമ് ॥ ൩൧ ॥
അഹോ രൂപമഹോ ധൈര്യമഹോ അസ്യാ നവം വയഃ ।
മധ്യേ കാമയമാനാനാമകാമേവ വിസര്പതി ॥ ൩൨ ॥
മധ്യേ കാമയമാനാനാമകാമേവ വിസര്പതി ॥ ൩൨ ॥
വിതര്കയന്തോ ബഹുധാ താം സന്ധ്യാം
പ്രമദാകൃതിമ് ।
അഭിസമ്ഭാവ്യ വിശ്രമ്ഭാത്പര്യപൃച്ഛന് കുമേധസഃ ॥ ൩൩ ॥
പ്രമദാകൃതിമ് ।
അഭിസമ്ഭാവ്യ വിശ്രമ്ഭാത്പര്യപൃച്ഛന് കുമേധസഃ ॥ ൩൩ ॥
കാസി കസ്യാസി രമ്ഭോരു കോ വാര്ഥസ്തേഽത്ര
ഭാമിനി ।
രൂപദ്രവിണപണ്യേന ദുര്ഭഗാന്നോ വിബാധസേ ॥ ൩൪ ॥
ഭാമിനി ।
രൂപദ്രവിണപണ്യേന ദുര്ഭഗാന്നോ വിബാധസേ ॥ ൩൪ ॥
യാ വാ കാചിത്ത്വമബലേ ദിഷ്ടയാ സന്ദര്ശനം തവ ।
ഉത്സുനോഷീക്ഷമാണാനാം കന്ദുകക്രീഡയാ മനഃ ॥ ൩൫ ॥
ഉത്സുനോഷീക്ഷമാണാനാം കന്ദുകക്രീഡയാ മനഃ ॥ ൩൫ ॥
നൈകത്ര തേ ജയതി ശാലിനി പാദപദ്മം
ഘ്നന്ത്യാ മുഹുഃ കരതലേന പതത്പതങ്ഗമ് ।
മധ്യം വിഷീദതി ബൃഹത്സ്തനഭാരഭീതം
ശാന്തേവ ദൃഷ്ടിരമലാ സുശിഖാസമൂഹഃ ॥ ൩൬ ॥
ഘ്നന്ത്യാ മുഹുഃ കരതലേന പതത്പതങ്ഗമ് ।
മധ്യം വിഷീദതി ബൃഹത്സ്തനഭാരഭീതം
ശാന്തേവ ദൃഷ്ടിരമലാ സുശിഖാസമൂഹഃ ॥ ൩൬ ॥
ഇതി സായന്തനീം സന്ധ്യാമസുരാഃ പ്രമദായതീമ് ।
പ്രലോഭയന്തീം ജഗൃഹുര്മത്വാ മൂഢധിയഃ സ്ത്രിയമ് ॥ ൩൭ ॥
പ്രലോഭയന്തീം ജഗൃഹുര്മത്വാ മൂഢധിയഃ സ്ത്രിയമ് ॥ ൩൭ ॥
പ്രഹസ്യ ഭാവഗമ്ഭീരം ജിഘ്രന്ത്യാത്മാനമാത്മനാ ।
കാന്ത്യാ സസര്ജ ഭഗവാന് ഗന്ധര്വാപ്സരസാം ഗണാന് ॥ ൩൮ ॥
കാന്ത്യാ സസര്ജ ഭഗവാന് ഗന്ധര്വാപ്സരസാം ഗണാന് ॥ ൩൮ ॥
വിസസര്ജ തനും താം വൈജ്യോത്സ്നാം കാന്തിമതീം പ്രിയാമ് ।
ത ഏവ ചാദദുഃ പ്രീത്യാ വിശ്വാവസുപുരോഗമാഃ ॥ ൩൯ ॥
ത ഏവ ചാദദുഃ പ്രീത്യാ വിശ്വാവസുപുരോഗമാഃ ॥ ൩൯ ॥
സൃഷ്ട്വാ ഭൂതപിശാചാംശ്ച ഭഗവാനാത്മതന്ദ്രിണാ ।
ദിഗ്വാസസോ മുക്തകേശാന് വീക്ഷ്യ ചാമീലയദ് ദൃശൌ ॥ ൪൦ ॥
ദിഗ്വാസസോ മുക്തകേശാന് വീക്ഷ്യ ചാമീലയദ് ദൃശൌ ॥ ൪൦ ॥
ജഗൃഹുസ്തദ്വിസൃഷ്ടാം താം ജൃമ്ഭണാഖ്യാം തനും പ്രഭോഃ ।
നിദ്രാമിന്ദ്രിയവിക്ലേദോ യയാ ഭൂതേഷു ദൃശ്യതേ ।
യേനോച്ഛിഷ്ടാന്ധര്ഷയന്തി തമുന്മാദം പ്രചക്ഷതേ ॥ ൪൧ ॥
നിദ്രാമിന്ദ്രിയവിക്ലേദോ യയാ ഭൂതേഷു ദൃശ്യതേ ।
യേനോച്ഛിഷ്ടാന്ധര്ഷയന്തി തമുന്മാദം പ്രചക്ഷതേ ॥ ൪൧ ॥
ഊര്ജസ്വന്തം മന്യമാന ആത്മാനം ഭഗവാനജഃ ।
സാധ്യാന് ഗണാന് പിതൃഗണാന് പരോക്ഷേണാസൃജത്പ്രഭുഃ ॥ ൪൨ ॥
സാധ്യാന് ഗണാന് പിതൃഗണാന് പരോക്ഷേണാസൃജത്പ്രഭുഃ ॥ ൪൨ ॥
ത ആത്മസര്ഗം തം കായം പിതരഃ പ്രതിപേദിരേ ।
സാധ്യേഭ്യശ്ച പിതൃഭ്യശ്ച കവയോ യദ്വിതന്വതേ ॥ ൪൩ ॥
സാധ്യേഭ്യശ്ച പിതൃഭ്യശ്ച കവയോ യദ്വിതന്വതേ ॥ ൪൩ ॥
സിദ്ധാന് വിദ്യാധരാംശ്ചൈവ തിരോധാനേന സോഽസൃജത് ।
തേഭ്യോഽദദാത്തമാത്മാനമന്തര്ധാനാഖ്യമദ്ഭുതമ് ॥ ൪൪ ॥
തേഭ്യോഽദദാത്തമാത്മാനമന്തര്ധാനാഖ്യമദ്ഭുതമ് ॥ ൪൪ ॥
സ കിന്നരാന കിമ്പുരുഷാന് പ്രത്യാത്മ്യേനാസൃജത്പ്രഭുഃ ।
മാനയന്നാത്മനാത്മാനമാത്മാഭാസം വിലോകയന് ॥ ൪൫ ॥
മാനയന്നാത്മനാത്മാനമാത്മാഭാസം വിലോകയന് ॥ ൪൫ ॥
തേ തു തജ്ജഗൃഹൂ രൂപം ത്യക്തം യത്പരമേഷ്ഠിനാ ।
മിഥുനീഭൂയ ഗായന്തസ്തമേവോഷസി കര്മഭിഃ ॥ ൪൬ ॥
മിഥുനീഭൂയ ഗായന്തസ്തമേവോഷസി കര്മഭിഃ ॥ ൪൬ ॥
ദേഹേന വൈ ഭോഗവതാ ശയാനോ ബഹുചിന്തയാ ।
സര്ഗേഽനുപചിതേ ക്രോധാദുത്സസര്ജ ഹ തദ്വപുഃ ॥ ൪൭ ॥
സര്ഗേഽനുപചിതേ ക്രോധാദുത്സസര്ജ ഹ തദ്വപുഃ ॥ ൪൭ ॥
യേഽഹീയന്താമുതഃ കേശാ അഹയസ്തേഽങ്ഗ ജജ്ഞിരേ ।
സര്പാഃ പ്രസര്പതഃ ക്രൂരാ നാഗാ ഭോഗോരുകന്ധരാഃ ॥ ൪൮ ॥
സര്പാഃ പ്രസര്പതഃ ക്രൂരാ നാഗാ ഭോഗോരുകന്ധരാഃ ॥ ൪൮ ॥
സ ആത്മാന് മന്യമാനഃ കൃതകൃത്യമിവാത്മഭൂഃ ।
തദാ മനൂന് സസര്ജാന്തേ മനസാ ലോകഭാവനാന് ॥ ൪൯ ॥
തദാ മനൂന് സസര്ജാന്തേ മനസാ ലോകഭാവനാന് ॥ ൪൯ ॥
തേഭ്യഃ സോഽസൃജത്സ്വീയം പുരം പുരുഷമാത്മവാന് ।
താന് ദൃഷ്ട്വാ യേ പുരാ സൃഷ്ടാഃ പ്രശശംസുഃ പ്രജാപതിമ് ॥ ൫൦ ॥
താന് ദൃഷ്ട്വാ യേ പുരാ സൃഷ്ടാഃ പ്രശശംസുഃ പ്രജാപതിമ് ॥ ൫൦ ॥
അഹോ ഏതജ്ജഗത്സ്രഷ്ടഃ സുകൃതം ബത തേ കൃതമ് ।
പ്രതിഷ്ഠിതാഃ ക്രിയാ യസ്മിന് സാകമന്നമദാമഹേ ॥ ൫൧ ॥
പ്രതിഷ്ഠിതാഃ ക്രിയാ യസ്മിന് സാകമന്നമദാമഹേ ॥ ൫൧ ॥
തപസാ വിദ്യയാ യുക്തോ യോഗേന സുസമാധിനാ ।
ഋഷീനൃഷിര്ഹൃഷീകേശഃ സസര്ജാഭിമതാഃ പ്രജാഃ ॥ ൫൨ ॥
ഋഷീനൃഷിര്ഹൃഷീകേശഃ സസര്ജാഭിമതാഃ പ്രജാഃ ॥ ൫൨ ॥
തേഭ്യശ്ചൈകൈകശഃ സ്വസ്യ ദേഹസ്യാംശമദാദജഃ ।
യത്തത്സമാധിയോഗര്ദ്ധിതപോവിദ്യാവിരക്തിമത് ॥ ൫൩ ॥
യത്തത്സമാധിയോഗര്ദ്ധിതപോവിദ്യാവിരക്തിമത് ॥ ൫൩ ॥