Lord Krishna

શ્રીમદ્ભાગવતમ્ ૩.૨૧

(Srimad Bhagavatam Canto 3, Chapter 21 — Kardama's Penance and the Lord's Promise in Gujarati)

Vyasa

Also known as svayambhuvasya ca manorvamsa paramasammata

Kardama's Penance and the Lord's Promise. Śrīmad Bhāgavatam Canto 3, Chapter 21 — 56 verses in Sanskrit with transliteration in 9 scripts.

વિદુર ઉવાચ
સ્વાયમ્ભુવસ્ય ચ મનોર્વંશઃ પરમસમ્મતઃ ।
કથ્યતાં ભગવન્ યત્ર મૈથુનેનૈધિરે પ્રજાઃ ॥ ૧ ॥
પ્રિયવ્રતોત્તાનપાદૌ સુતૌ સ્વાયમ્ભુવસ્ય વૈ ।
યથાધર્મં જુગુપતુઃ સપ્તદ્વીપવતીં મહીમ્ ॥ ૨ ॥
તસ્ય વૈ દુહિતા બ્રહ્મન્દેવહૂતીતિ વિશ્રુતા ।
પત્ની પ્રજાપતેરુક્તા કર્દમસ્ય ત્વયાનઘ ॥ ૩ ॥
તસ્યાં સ વૈ મહાયોગી યુક્તાયાં યોગલક્ષણૈઃ ।
સસર્જ કતિધા વીર્યં તન્મે શુશ્રૂષવે વદ ॥ ૪ ॥
રુચિર્યો ભગવાન્ બ્રહ્મન્દક્ષો વા બ્રહ્મણઃ સુતઃ ।
યથા સસર્જ ભૂતાનિ લબ્ધ્વા ભાર્યાં ચ માનવીમ્ ॥ ૫ ॥
મૈત્રેય ઉવાચ
પ્રજાઃ સૃજેતિ ભગવાન્ કર્દમો બ્રહ્મણોદિતઃ ।
સરસ્વત્યાં તપસ્તેપે સહસ્રાણાં સમા દશ ॥ ૬ ॥
તતઃ સમાધિયુક્તેન ક્રિયાયોગેન કર્દમઃ ।
સમ્પ્રપેદે હરિં ભક્ત્યા પ્રપન્નવરદાશુષમ્ ॥ ૭ ॥
તાવત્પ્રસન્નો ભગવાન્ પુષ્કરાક્ષઃ કૃતે યુગે ।
દર્શયામાસ તં ક્ષત્તઃ શાબ્દં બ્રહ્મ દધદ્વપુઃ ॥ ૮ ॥
સ તં વિરજમર્કાભં સિતપદ્મોત્પલસ્રજમ્ ।
સ્નિગ્ધનીલાલકવ્રાતવક્ત્રાબ્જં વિરજોઽમ્બરમ્ ॥ ૯ ॥
કિરીટિનં કુણ્ડલિનં શઙ્ખચક્રગદાધરમ્ ।
શ્વેતોત્પલક્રીડનકં મનઃસ્પર્શસ્મિતેક્ષણમ્ ॥ ૧૦ ॥
વિન્યસ્તચરણામ્ભોજમંસદેશે ગરુત્મતઃ ।
દૃષ્ટ્વા ખેઽવસ્થિતં વક્ષઃશ્રિયં કૌસ્તુભકન્ધરમ્ ॥ ૧૧ ॥
જાતહર્ષોઽપતન્મૂર્ધ્ના ક્ષિતૌ લબ્ધમનોરથઃ ।
ગીર્ભિસ્ત્વભ્યગૃણાત્પ્રીતિસ્વભાવાત્મા કૃતાઞ્જલિઃ ॥ ૧૨ ॥
ઋષિરુવાચ
જુષ્ટં બતાદ્યાખિલસત્ત્વરાશેઃ
સાંસિદ્ધ્યમક્ષ્ણોસ્તવ દર્શનાન્નઃ ।
યદ્દર્શનં જન્મભિરીડ્ય સદ્ભિ-
રાશાસતે યોગિનો રૂઢયોગાઃ ॥ ૧૩ ॥
યે માયયા તે હતમેધસસ્ત્વત્-
પાદારવિન્દં ભવસિન્ધુપોતમ્ ।
ઉપાસતે કામલવાય તેષાં
રાસીશ કામાન્નિરયેઽપિ યે સ્યુઃ ॥ ૧૪ ॥
તથા સ ચાહં પરિવોઢુકામઃ
સમાનશીલાં ગૃહમેધધેનુમ્ ।
ઉપેયિવાન્મૂલમશેષમૂલં
દુરાશયઃ કામદુઘાઙ્ઘ્રિપસ્ય ॥ ૧૫ ॥
પ્રજાપતેસ્તે વચસાધીશ તન્ત્યા
લોકઃ કિલાયં કામહતોઽનુબદ્ધઃ ।
અહં ચ લોકાનુગતો વહામિ
બલિં ચ શુક્લાનિમિષાય તુભ્યમ્ ॥ ૧૬ ॥
લોકાંશ્ચ લોકાનુગતાન્ પશૂંશ્ચ
હિત્વા શ્રિતાસ્તે ચરણાતપત્રમ્ ।
પરસ્પરં ત્વદ્ગુણવાદસીધુ-
પીયૂષનિર્યાપિતદેહધર્માઃ ॥ ૧૭ ॥
ન તેઽજરાક્ષભ્રમિરાયુરેષાં
ત્રયોદશારં ત્રિશતં ષષ્ટિપર્વ ।
ષણ્નેમ્યનન્તચ્છદિ યત્ત્રિણાભિ
કરાલસ્રોતો જગદાચ્છિદ્ય ધાવત્ ॥ ૧૮ ॥
એકઃ સ્વયં સઞ્જગતઃ સિસૃક્ષયા-
દ્વિતીયયાત્મન્નધિયોગમાયયા ।
સૃજસ્યદઃ પાસિ પુનર્ગ્રસિષ્યસે
યથોર્ણનાભિર્ભગવન્ સ્વશક્તિભિઃ ॥ ૧૯ ॥
નૈતદ્બતાધીશ પદં તવેપ્સિતં
યન્માયયા નસ્તનુષે ભૂતસૂક્ષ્મમ્ ।
અનુગ્રહાયાસ્ત્વપિ યર્હી માયયા
લસત્તુલસ્યા ભગવાન્ વિલક્ષિતઃ ॥ ૨૦ ॥
તં ત્વાનુભૂત્યોપરતક્રિયાર્થં
સ્વમાયયા વર્તિતલોકતન્ત્રમ્ ।
નમામ્યભીક્ષ્ણં નમનીયપાદ-
સરોજમલ્પીયસિ કામવર્ષમ્ ॥ ૨૧ ॥
ઋષિરુવાચ
ઇત્યવ્યલીકં પ્રણુતોઽબ્જનાભ-
સ્તમાબભાષે વચસામૃતેન ।
સુપર્ણપક્ષોપરિ રોચમાનઃ
પ્રેમસ્મિતોદ્વીક્ષણવિભ્રમદ્ભ્રૂઃ ॥ ૨૨ ॥
શ્રીભગવાનુવાચ
વિદિત્વા તવ ચૈત્યં મે પુરૈવ સમયોજિ તત્ ।
યદર્થમાત્મનિયમૈસ્ત્વયૈવાહં સમર્ચિતઃ ॥ ૨૩ ॥
ન વૈ જાતુ મૃષૈવ સ્યાત્પ્રજાધ્યક્ષ મદર્હણમ્ ।
ભવદ્વિધેષ્વતિતરાં મયિ સંગૃભિતાત્મનામ્ ॥ ૨૪ ॥
પ્રજાપતિસુતઃ સમ્રાણ્મનુર્વિખ્યાતમઙ્ગલઃ ।
બ્રહ્માવર્તં યોઽધિવસન્ શાસ્તિ સપ્તાર્ણવાં મહીમ્ ॥ ૨૫ ॥
સ ચેહ વિપ્ર રાજર્ષિર્મહિષ્યા શતરૂપયા ।
આયાસ્યતિ દિદૃક્ષુસ્ત્વાં પરશ્વો ધર્મકોવિદઃ ॥ ૨૬ ॥
આત્મજામસિતાપાઙ્ગીં વયઃશીલગુણાન્વિતામ્ ।
મૃગયન્તીં પતિં દાસ્યત્યનુરૂપાય તે પ્રભો ॥ ૨૭ ॥
સમાહિતં તે હૃદયં યત્રેમાન્ પરિવત્સરાન્ ।
સા ત્વાં બ્રહ્મન્નૃપવધૂઃ કામમાશુ ભજિષ્યતિ ॥ ૨૮ ॥
યા ત આત્મભૃતં વીર્યં નવધા પ્રસવિષ્યતિ ।
વીર્યે ત્વદીયે ઋષય આધાસ્યન્ત્યઞ્જસાત્મનઃ ॥ ૨૯ ॥
ત્વં ચ સમ્યગનુષ્ઠાય નિદેશં મ ઉશત્તમઃ ।
મયિ તીર્થીકૃતાશેષક્રિયાર્થો માં પ્રપત્સ્યસે ॥ ૩૦ ॥
કૃત્વા દયાં ચ જીવેષુ દત્ત્વા ચાભયમાત્મવાન્ ।
મય્યાત્માનં સહ જગદ્ દ્રક્ષ્યસ્યાત્મનિ ચાપિ મામ્ ॥ ૩૧ ॥
સહાહં સ્વાંશકલયા ત્વદ્વીર્યેણ મહામુને ।
તવ ક્ષેત્રે દેવહૂત્યાં પ્રણેષ્યે તત્ત્વસંહિતામ્ ॥ ૩૨ ॥
મૈત્રેય ઉવાચ
એવં તમનુભાષ્યાથ ભગવાન્ પ્રત્યગક્ષજઃ ।
જગામ બિન્દુસરસઃ સરસ્વત્યા પરિશ્રિતાત્ ॥ ૩૩ ॥
નિરીક્ષતસ્તસ્ય યયાવશેષ-
સિદ્ધેશ્વરાભિષ્ટુતસિદ્ધમાર્ગઃ ।
આકર્ણયન્ પત્રરથેન્દ્રપક્ષૈ-
રુચ્ચારિતં સ્તોમમુદીર્ણસામ ॥ ૩૪ ॥
અથ સમ્પ્રસ્થિતે શુક્લે કર્દમો ભગવાનૃષિઃ ।
આસ્તે સ્મ બિન્દુસરસિ તં કાલં પ્રતિપાલયન્ ॥ ૩૫ ॥
મનુઃ સ્યન્દનમાસ્થાય શાતકૌમ્ભપરિચ્છદમ્ ।
આરોપ્ય સ્વાં દુહિતરં સભાર્યઃ પર્યટન્મહીમ્ ॥ ૩૬ ॥
તસ્મિન્ સુધન્વન્નહનિ ભગવાન્ યત્સમાદિશત્ ।
ઉપાયાદાશ્રમપદં મુનેઃ શાન્તવ્રતસ્ય તત્ ॥ ૩૭ ॥
યસ્મિન્ ભગવતો નેત્રાન્ન્યપતન્નશ્રુબિન્દવઃ ।
કૃપયા સમ્પરીતસ્ય પ્રપન્નેઽર્પિતયા ભૃશમ્ ॥ ૩૮ ॥
તદ્વૈ બિન્દુસરો નામ સરસ્વત્યા પરિપ્લુતમ્ ।
પુણ્યં શિવામૃતજલં મહર્ષિગણસેવિતમ્ ॥ ૩૯ ॥
પુણ્યદ્રુમલતાજાલૈઃ કૂજત્પુણ્યમૃગદ્વિજૈઃ ।
સર્વર્તુફલપુષ્પાઢ્યં વનરાજિશ્રિયાન્વિતમ્ ॥ ૪૦ ॥
મત્તદ્વિજગણૈર્ઘુષ્ટં મત્તભ્રમરવિભ્રમમ્ ।
મત્તબર્હિનટાટોપમાહ્વયન્મત્તકોકિલમ્ ॥ ૪૧ ॥
કદમ્બચમ્પકાશોકકરઞ્જબકુલાસનૈઃ ।
કુન્દમન્દારકુટજૈશ્ચૂતપોતૈરલઙ્કૃતમ્ ॥ ૪૨ ॥
કારણ્ડવૈઃ પ્લવૈર્હંસૈઃ કુરરૈર્જલકુક્કુટૈઃ ।
સારસૈશ્ચક્રવાકૈશ્ચ ચકોરૈર્વલ્ગુ કૂજિતમ્ ॥ ૪૩ ॥
તથૈવ હરિણૈઃ ક્રોડૈઃ શ્વાવિદ્ગવયકુઞ્જરૈઃ ।
ગોપુચ્છૈર્હરિભિર્મર્કૈર્નકુલૈર્નાભિભિર્વૃતમ્ ॥ ૪૪ ॥
પ્રવિશ્ય તત્તીર્થવરમાદિરાજઃ સહાત્મજઃ ।
દદર્શ મુનિમાસીનં તસ્મિન્ હુતહુતાશનમ્ ॥ ૪૫ ॥
વિદ્યોતમાનં વપુષા તપસ્યુગ્રયુજા ચિરમ્ ।
નાતિક્ષામં ભગવતઃ સ્નિગ્ધાપાઙ્ગાવલોકનાત્ ।
ત દ્વયહૃતામૃતકલાપીયૂષશ્રવણેન ચ ॥ ૪૬ ॥
પ્રાંશું પદ્મપલાશાક્ષં જટિલં ચીરવાસસમ્ ।
ઉપસંશ્રિત્ય મલિનં યથાર્હણમસંસ્કૃતમ્ ॥ ૪૭ ॥
અથોટજમુપાયાતં નૃદેવં પ્રણતં પુરઃ ।
સપર્યયા પર્યગૃહ્ણાત્પ્રતિનન્દ્યાનુરૂપયા ॥ ૪૮ ॥
ગૃહીતાર્હણમાસીનં સંયતં પ્રીણયન્મુનિઃ ।
સ્મરન્ ભગવદાદેશમિત્યાહ શ્લક્ષ્ણયા ગિરા ॥ ૪૯ ॥
નૂનં ચઙ્ક્રમણં દેવ સતાં સંરક્ષણાય તે ।
વધાય ચાસતાં યસ્ત્વં હરેઃ શક્તિર્હિ પાલિની ॥ ૫૦ ॥
યોઽર્કેન્દ્વગ્નીન્દ્રવાયૂનાં યમધર્મપ્રચેતસામ્ ।
રૂપાણિ સ્થાન આધત્સે તસ્મૈ શુક્લાય તે નમઃ ॥ ૫૧ ॥
ન યદા રથમાસ્થાય જૈત્રં મણિગણાર્પિતમ્ ।
વિસ્ફૂર્જચ્ચણ્ડકોદણ્ડો રથેન ત્રાસયન્નઘાન્ ॥ ૫૨ ॥
સ્વસૈન્યચરણક્ષુણ્ણં વેપયન્મણ્ડલં ભુવઃ ।
વિકર્ષન્ બૃહતીં સેનાં પર્યટસ્યંશુમાનિવ ॥ ૫૩ ॥
તદૈવ સેતવઃ સર્વે વર્ણાશ્રમનિબન્ધનાઃ ।
ભગવદ્રચિતા રાજન્ ભિદ્યેરન્ બત દસ્યુભિઃ ॥ ૫૪ ॥
અધર્મશ્ચ સમેધેત લોલુપૈર્વ્યઙ્કુશૈર્નૃભિઃ ।
શયાને ત્વયિ લોકોઽયં દસ્યુગ્રસ્તો વિનઙ્ક્ષ્યતિ ॥ ૫૫ ॥
અથાપિ પૃચ્છે ત્વાં વીર યદર્થં ત્વમિહાગતઃ ।
તદ્વયં નિર્વ્યલીકેન પ્રતિપદ્યામહે હૃદા ॥ ૫૬ ॥

Explore More