মৈত্ৰেয উৱাচ
সত্সেৱনীযো বত পূৰুৱংশো
যল্লোকপালো ভগৱত্প্ৰধানঃ ।
বভূৱিথেহাজিতকীৰ্তিমালাং
পদে পদে নূতনযস্যভীক্ষ্ণম্ ॥ ১ ॥
সত্সেৱনীযো বত পূৰুৱংশো
যল্লোকপালো ভগৱত্প্ৰধানঃ ।
বভূৱিথেহাজিতকীৰ্তিমালাং
পদে পদে নূতনযস্যভীক্ষ্ণম্ ॥ ১ ॥
সোঽহং নৃণাং ক্ষুল্লসুখায দুঃখং
মহদ্গতানাং ৱিৰমায তস্য ।
প্ৰৱৰ্তযে ভাগৱতং পুৰাণং
যদাহ সাক্ষাদ্ভগৱানৃষিভ্যঃ ॥ ২ ॥
মহদ্গতানাং ৱিৰমায তস্য ।
প্ৰৱৰ্তযে ভাগৱতং পুৰাণং
যদাহ সাক্ষাদ্ভগৱানৃষিভ্যঃ ॥ ২ ॥
আসীনমুৰ্ৱ্যাং ভগৱন্তমাদ্যং
সঙ্কৰ্ষণং দেৱমকুণ্ঠসত্ত্ৱম্ ।
ৱিৱিত্সৱস্তত্ত্ৱমতঃ পৰস্য
কুমাৰমুখ্যা মুনযোঽন্ৱপৃচ্ছন্ ॥ ৩ ॥
সঙ্কৰ্ষণং দেৱমকুণ্ঠসত্ত্ৱম্ ।
ৱিৱিত্সৱস্তত্ত্ৱমতঃ পৰস্য
কুমাৰমুখ্যা মুনযোঽন্ৱপৃচ্ছন্ ॥ ৩ ॥
স্ৱমেৱ ধিষ্ণ্যং বহু মানযন্তং
যদ্ৱাসুদেৱাভিধমামনন্তি ।
প্ৰত্যগ্ধৃতাক্ষাম্বুজকোশমীষ-
দুন্মীলযন্তং ৱিবুধোদযায ॥ ৪ ॥
যদ্ৱাসুদেৱাভিধমামনন্তি ।
প্ৰত্যগ্ধৃতাক্ষাম্বুজকোশমীষ-
দুন্মীলযন্তং ৱিবুধোদযায ॥ ৪ ॥
স্ৱৰ্ধুন্যুদাৰ্দ্ৰৈঃ স্ৱজটাকলাপৈ-
ৰুপস্পৃশন্তশ্চৰণোপধানম্ ।
পদ্মং যদৰ্চন্ত্যহিৰাজকন্যাঃ
সপ্ৰেমনানাবলিভিৰ্ৱৰাৰ্থাঃ ॥ ৫ ॥
ৰুপস্পৃশন্তশ্চৰণোপধানম্ ।
পদ্মং যদৰ্চন্ত্যহিৰাজকন্যাঃ
সপ্ৰেমনানাবলিভিৰ্ৱৰাৰ্থাঃ ॥ ৫ ॥
মুহুৰ্গৃণন্তো ৱচসানুৰাগ-
স্খলত্পদেনাস্য কৃতানি তজ্জ্ঞাঃ ।
কিৰীটসাহস্ৰমণিপ্ৰৱেক-
প্ৰদ্যোতিতোদ্দামফণাসহস্ৰম্ ॥ ৬ ॥
স্খলত্পদেনাস্য কৃতানি তজ্জ্ঞাঃ ।
কিৰীটসাহস্ৰমণিপ্ৰৱেক-
প্ৰদ্যোতিতোদ্দামফণাসহস্ৰম্ ॥ ৬ ॥
প্ৰোক্তং কিলৈতদ্ভগৱত্তমেন
নিৱৃত্তিধৰ্মাভিৰতায তেন ।
সনত্কুমাৰায স চাহ পৃষ্টঃ
সাংখ্যাযনাযাঙ্গ ধৃতৱ্ৰতায ॥ ৭ ॥
নিৱৃত্তিধৰ্মাভিৰতায তেন ।
সনত্কুমাৰায স চাহ পৃষ্টঃ
সাংখ্যাযনাযাঙ্গ ধৃতৱ্ৰতায ॥ ৭ ॥
সাংখ্যাযনঃ পাৰমহংস্যমুখ্যো
ৱিৱক্ষমাণো ভগৱদ্ৱিভূতীঃ ।
জগাদ সোঽস্মদ্গুৰৱেঽন্ৱিতায
পৰাশৰাযাথ বৃহস্পতেশ্চ ॥ ৮ ॥
ৱিৱক্ষমাণো ভগৱদ্ৱিভূতীঃ ।
জগাদ সোঽস্মদ্গুৰৱেঽন্ৱিতায
পৰাশৰাযাথ বৃহস্পতেশ্চ ॥ ৮ ॥
প্ৰোৱাচ মহ্যং স দযালুৰুক্তো
মুনিঃ পুলস্ত্যেন পুৰাণমাদ্যম্ ।
সোঽহং তৱৈতত্কথযামি ৱত্স
শ্ৰদ্ধালৱে নিত্যমনুৱ্ৰতায ॥ ৯ ॥
মুনিঃ পুলস্ত্যেন পুৰাণমাদ্যম্ ।
সোঽহং তৱৈতত্কথযামি ৱত্স
শ্ৰদ্ধালৱে নিত্যমনুৱ্ৰতায ॥ ৯ ॥
উদাপ্লুতং ৱিশ্ৱমিদং তদাসীদ্
যন্নিদ্ৰযামীলিতদৃঙ্ ন্যমীলযত্ ।
অহীন্দ্ৰতল্পেঽধিশযান একঃ
কৃতক্ষণঃ স্ৱাত্মৰতৌ নিৰীহঃ ॥ ১০ ॥
যন্নিদ্ৰযামীলিতদৃঙ্ ন্যমীলযত্ ।
অহীন্দ্ৰতল্পেঽধিশযান একঃ
কৃতক্ষণঃ স্ৱাত্মৰতৌ নিৰীহঃ ॥ ১০ ॥
সোঽন্তঃশৰীৰেঽৰ্পিতভূতসূক্ষ্মঃ
কালাত্মিকাং শক্তিমুদীৰযাণঃ ।
উৱাস তস্মিন্ সলিলে পদে স্ৱে
যথানলো দাৰুণি ৰুদ্ধৱীৰ্যঃ ॥ ১১ ॥
কালাত্মিকাং শক্তিমুদীৰযাণঃ ।
উৱাস তস্মিন্ সলিলে পদে স্ৱে
যথানলো দাৰুণি ৰুদ্ধৱীৰ্যঃ ॥ ১১ ॥
চতুৰ্যুগানাং চ সহস্ৰমপ্সু
স্ৱপন্ স্ৱযোদীৰিতযা স্ৱশক্ত্যা ।
কালাখ্যযাসাদিতকৰ্মতন্ত্ৰো
লোকানপীতান্দদৃশে স্ৱদেহে ॥ ১২ ॥
স্ৱপন্ স্ৱযোদীৰিতযা স্ৱশক্ত্যা ।
কালাখ্যযাসাদিতকৰ্মতন্ত্ৰো
লোকানপীতান্দদৃশে স্ৱদেহে ॥ ১২ ॥
তস্যাৰ্থসূক্ষ্মাভিনিৱিষ্টদৃষ্টে-
ৰন্তৰ্গতোঽৰ্থো ৰজসা তনীযান্ ।
গুণেন কালানুগতেন ৱিদ্ধঃ
সূষ্যংস্তদাভিদ্যত নাভিদেশাত্ ॥ ১৩ ॥
ৰন্তৰ্গতোঽৰ্থো ৰজসা তনীযান্ ।
গুণেন কালানুগতেন ৱিদ্ধঃ
সূষ্যংস্তদাভিদ্যত নাভিদেশাত্ ॥ ১৩ ॥
স পদ্মকোশঃ সহসোদতিষ্ঠত্
কালেন কৰ্মপ্ৰতিবোধনেন ।
স্ৱৰোচিষা তত্সলিলং ৱিশালং
ৱিদ্যোতযন্নৰ্ক ইৱাত্মযোনিঃ ॥ ১৪ ॥
কালেন কৰ্মপ্ৰতিবোধনেন ।
স্ৱৰোচিষা তত্সলিলং ৱিশালং
ৱিদ্যোতযন্নৰ্ক ইৱাত্মযোনিঃ ॥ ১৪ ॥
তল্লোকপদ্মং স উ এৱ ৱিষ্ণুঃ
প্ৰাৱীৱিশত্সৰ্ৱগুণাৱভাসম্ ।
তস্মিন্ স্ৱযং ৱেদমযো ৱিধাতা
স্ৱযম্ভুৱং যং স্ম ৱদন্তি সোঽভূত্ ॥ ১৫ ॥
প্ৰাৱীৱিশত্সৰ্ৱগুণাৱভাসম্ ।
তস্মিন্ স্ৱযং ৱেদমযো ৱিধাতা
স্ৱযম্ভুৱং যং স্ম ৱদন্তি সোঽভূত্ ॥ ১৫ ॥
তস্যাং স চাম্ভোৰুহকৰ্ণিকাযা-
মৱস্থিতো লোকমপশ্যমানঃ ।
পৰিক্ৰমন্ ৱ্যোম্নি ৱিৱৃত্তনেত্ৰ-
শ্চত্ৱাৰি লেভেঽনুদিশং মুখানি ॥ ১৬ ॥
মৱস্থিতো লোকমপশ্যমানঃ ।
পৰিক্ৰমন্ ৱ্যোম্নি ৱিৱৃত্তনেত্ৰ-
শ্চত্ৱাৰি লেভেঽনুদিশং মুখানি ॥ ১৬ ॥
তস্মাদ্যুগান্তশ্ৱসনাৱঘূৰ্ণ-
জলোৰ্মিচক্ৰাত্সলিলাদ্ৱিৰূঢম্ ।
উপাশ্ৰিতঃ কঞ্জমু লোকতত্ত্ৱং
নাত্মানমদ্ধাৱিদদাদিদেৱঃ ॥ ১৭ ॥
জলোৰ্মিচক্ৰাত্সলিলাদ্ৱিৰূঢম্ ।
উপাশ্ৰিতঃ কঞ্জমু লোকতত্ত্ৱং
নাত্মানমদ্ধাৱিদদাদিদেৱঃ ॥ ১৭ ॥
ক এষ যোঽসাৱহমব্জপৃষ্ঠ
এতত্কুতো ৱাব্জমনন্যদপ্সু ।
অস্তি হ্যধস্তাদিহ কিঞ্চনৈত-
দধিষ্ঠিতং যত্ৰ সতা নু ভাৱ্যম্ ॥ ১৮ ॥
এতত্কুতো ৱাব্জমনন্যদপ্সু ।
অস্তি হ্যধস্তাদিহ কিঞ্চনৈত-
দধিষ্ঠিতং যত্ৰ সতা নু ভাৱ্যম্ ॥ ১৮ ॥
স ইত্থমুদ্ৱীক্ষ্য তদব্জনাল-
নাডীভিৰন্তৰ্জলমাৱিৱেশ ।
নাৰ্ৱাগ্গতস্তত্খৰনালনাল-
নাভিং ৱিচিন্ৱংস্তদৱিন্দতাজঃ ॥ ১৯ ॥
নাডীভিৰন্তৰ্জলমাৱিৱেশ ।
নাৰ্ৱাগ্গতস্তত্খৰনালনাল-
নাভিং ৱিচিন্ৱংস্তদৱিন্দতাজঃ ॥ ১৯ ॥
তমস্যপাৰে ৱিদুৰাত্মসৰ্গং
ৱিচিন্ৱতোঽভূত্সুমহাংস্ত্ৰিণেমিঃ ।
যো দেহভাজাং ভযমীৰযাণঃ
পৰিক্ষিণোত্যাযুৰজস্য হেতিঃ ॥ ২০ ॥
ৱিচিন্ৱতোঽভূত্সুমহাংস্ত্ৰিণেমিঃ ।
যো দেহভাজাং ভযমীৰযাণঃ
পৰিক্ষিণোত্যাযুৰজস্য হেতিঃ ॥ ২০ ॥
ততো নিৱৃত্তোঽপ্ৰতিলব্ধকামঃ
স্ৱধিষ্ণ্যমাসাদ্য পুনঃ স দেৱঃ ।
শনৈৰ্জিতশ্ৱাসনিৱৃত্তচিত্তো
ন্যষীদদাৰূঢসমাধিযোগঃ ॥ ২১ ॥
স্ৱধিষ্ণ্যমাসাদ্য পুনঃ স দেৱঃ ।
শনৈৰ্জিতশ্ৱাসনিৱৃত্তচিত্তো
ন্যষীদদাৰূঢসমাধিযোগঃ ॥ ২১ ॥
কালেন সোঽজঃ পুৰুষাযুষাভি-
প্ৰৱৃত্তযোগেন ৱিৰূঢবোধঃ ।
স্ৱযং তদন্তৰ্হৃদযেঽৱভাত-
মপশ্যতাপশ্যত যন্ন পূৰ্ৱম্ ॥ ২২ ॥
প্ৰৱৃত্তযোগেন ৱিৰূঢবোধঃ ।
স্ৱযং তদন্তৰ্হৃদযেঽৱভাত-
মপশ্যতাপশ্যত যন্ন পূৰ্ৱম্ ॥ ২২ ॥
মৃণালগৌৰাযতশেষভোগ-
পৰ্যঙ্ক একং পুৰুষং শযানম্ ।
ফণাতপত্ৰাযুতমূৰ্ধৰত্ন-
দ্যুভিৰ্হতধ্ৱান্তযুগান্ততোযে ॥ ২৩ ॥
পৰ্যঙ্ক একং পুৰুষং শযানম্ ।
ফণাতপত্ৰাযুতমূৰ্ধৰত্ন-
দ্যুভিৰ্হতধ্ৱান্তযুগান্ততোযে ॥ ২৩ ॥
প্ৰেক্ষাং ক্ষিপন্তং হৰিতোপলাদ্ৰেঃ
সন্ধ্যাভ্ৰনীৱেৰুৰুৰুক্মমূৰ্ধ্নঃ ।
ৰত্নোদধাৰৌষধিসৌমনস্য
ৱনস্ৰজো ৱেণুভুজাঙ্ঘ্ৰি পাঙ্ঘ্ৰেঃ ॥ ২৪ ॥
সন্ধ্যাভ্ৰনীৱেৰুৰুৰুক্মমূৰ্ধ্নঃ ।
ৰত্নোদধাৰৌষধিসৌমনস্য
ৱনস্ৰজো ৱেণুভুজাঙ্ঘ্ৰি পাঙ্ঘ্ৰেঃ ॥ ২৪ ॥
আযামতো ৱিস্তৰতঃ স্ৱমান-
দেহেন লোকত্ৰযসংগ্ৰহেণ ।
ৱিচিত্ৰদিৱ্যাভৰণাংশুকানাং
কৃতশ্ৰিযাপাশ্ৰিতৱেষদেহম্ ॥ ২৫ ॥
দেহেন লোকত্ৰযসংগ্ৰহেণ ।
ৱিচিত্ৰদিৱ্যাভৰণাংশুকানাং
কৃতশ্ৰিযাপাশ্ৰিতৱেষদেহম্ ॥ ২৫ ॥
পুংসাং স্ৱকামায ৱিৱিক্তমাৰ্গৈ-
ৰভ্যৰ্চতাং কামুদুঘাঙ্ঘ্ৰি পদ্মম্ ।
প্ৰদৰ্শযন্তং কৃপযা নখেন্দু-
মযূখভিন্নাঙ্গুলিচাৰুপত্ৰম্ ॥ ২৬ ॥
ৰভ্যৰ্চতাং কামুদুঘাঙ্ঘ্ৰি পদ্মম্ ।
প্ৰদৰ্শযন্তং কৃপযা নখেন্দু-
মযূখভিন্নাঙ্গুলিচাৰুপত্ৰম্ ॥ ২৬ ॥
মুখেন লোকাৰ্তিহৰস্মিতেন
পৰিস্ফুৰত্কুণ্ডলমণ্ডিতেন ।
শোণাযিতেনাধৰবিম্বভাসা
প্ৰত্যৰ্হযন্তং সুনসেন সুভ্ৰ্ৱা ॥ ২৭ ॥
পৰিস্ফুৰত্কুণ্ডলমণ্ডিতেন ।
শোণাযিতেনাধৰবিম্বভাসা
প্ৰত্যৰ্হযন্তং সুনসেন সুভ্ৰ্ৱা ॥ ২৭ ॥
কদম্বকিঞ্জল্কপিশঙ্গৱাসসা
স্ৱলংকৃতং মেখলযা নিতম্বে ।
হাৰেণ চানন্তধনেন ৱত্স
শ্ৰীৱত্সৱক্ষঃস্থলৱল্লভেন ॥ ২৮ ॥
স্ৱলংকৃতং মেখলযা নিতম্বে ।
হাৰেণ চানন্তধনেন ৱত্স
শ্ৰীৱত্সৱক্ষঃস্থলৱল্লভেন ॥ ২৮ ॥
পৰাৰ্ধ্যকেযূৰমণিপ্ৰৱেক-
পৰ্যস্তদোৰ্দণ্ডসহস্ৰশাখম্ ।
অৱ্যক্তমূলং ভুৱনাঙ্ঘ্ৰি পেন্দ্ৰ-
মহীন্দ্ৰভোগৈৰধিৱীতৱল্শম্ ॥ ২৯ ॥
পৰ্যস্তদোৰ্দণ্ডসহস্ৰশাখম্ ।
অৱ্যক্তমূলং ভুৱনাঙ্ঘ্ৰি পেন্দ্ৰ-
মহীন্দ্ৰভোগৈৰধিৱীতৱল্শম্ ॥ ২৯ ॥
চৰাচৰৌকো ভগৱন্মহীধ্ৰ-
মহীন্দ্ৰবন্ধুং সলিলোপগূঢম্ ।
কিৰীটসাহস্ৰহিৰণ্যশৃঙ্গ-
মাৱিৰ্ভৱত্কৌস্তুভৰত্নগৰ্ভম্ ॥ ৩০ ॥
মহীন্দ্ৰবন্ধুং সলিলোপগূঢম্ ।
কিৰীটসাহস্ৰহিৰণ্যশৃঙ্গ-
মাৱিৰ্ভৱত্কৌস্তুভৰত্নগৰ্ভম্ ॥ ৩০ ॥
নিৱীতমাম্নাযমধুৱ্ৰতশ্ৰিযা
স্ৱকীৰ্তিময্যা ৱনমালযা হৰিম্ ।
সূৰ্যেন্দুৱায্ৱগ্ন্যগমং ত্ৰিধামভিঃ
পৰিক্ৰমত্প্ৰাধনিকৈৰ্দুৰাসদম্ ॥ ৩১ ॥
স্ৱকীৰ্তিময্যা ৱনমালযা হৰিম্ ।
সূৰ্যেন্দুৱায্ৱগ্ন্যগমং ত্ৰিধামভিঃ
পৰিক্ৰমত্প্ৰাধনিকৈৰ্দুৰাসদম্ ॥ ৩১ ॥
তৰ্হ্যেৱ তন্নাভিসৰঃসৰোজ-
মাত্মামম্ভঃ শ্ৱসনং ৱিযচ্চ ।
দদৰ্শ দেৱো জগতো ৱিধাতা
নাতঃ পৰং লোকৱিসৰ্গদৃষ্টিঃ ॥ ৩২ ॥
মাত্মামম্ভঃ শ্ৱসনং ৱিযচ্চ ।
দদৰ্শ দেৱো জগতো ৱিধাতা
নাতঃ পৰং লোকৱিসৰ্গদৃষ্টিঃ ॥ ৩২ ॥
স কৰ্মবীজং ৰজসোপৰক্তঃ
প্ৰজাঃ সিসৃক্ষন্নিযদেৱ দৃষ্ট্ৱা ।
অস্তৌদ্ৱিসৰ্গাভিমুখস্তমীড্য-
মৱ্যক্তৱৰ্ত্মন্যভিৱেশিতাত্মা ॥ ৩৩ ॥
প্ৰজাঃ সিসৃক্ষন্নিযদেৱ দৃষ্ট্ৱা ।
অস্তৌদ্ৱিসৰ্গাভিমুখস্তমীড্য-
মৱ্যক্তৱৰ্ত্মন্যভিৱেশিতাত্মা ॥ ৩৩ ॥