మైత్రేయ ఉవాచ
సత్సేవనీయో బత పూరువంశో
యల్లోకపాలో భగవత్ప్రధానః ।
బభూవిథేహాజితకీర్తిమాలాం
పదే పదే నూతనయస్యభీక్ష్ణమ్ ॥ ౧ ॥
సత్సేవనీయో బత పూరువంశో
యల్లోకపాలో భగవత్ప్రధానః ।
బభూవిథేహాజితకీర్తిమాలాం
పదే పదే నూతనయస్యభీక్ష్ణమ్ ॥ ౧ ॥
సోఽహం నృణాం క్షుల్లసుఖాయ దుఃఖం
మహద్గతానాం విరమాయ తస్య ।
ప్రవర్తయే భాగవతం పురాణం
యదాహ సాక్షాద్భగవానృషిభ్యః ॥ ౨ ॥
మహద్గతానాం విరమాయ తస్య ।
ప్రవర్తయే భాగవతం పురాణం
యదాహ సాక్షాద్భగవానృషిభ్యః ॥ ౨ ॥
ఆసీనముర్వ్యాం భగవన్తమాద్యం
సఙ్కర్షణం దేవమకుణ్ఠసత్త్వమ్ ।
వివిత్సవస్తత్త్వమతః పరస్య
కుమారముఖ్యా మునయోఽన్వపృచ్ఛన్ ॥ ౩ ॥
సఙ్కర్షణం దేవమకుణ్ఠసత్త్వమ్ ।
వివిత్సవస్తత్త్వమతః పరస్య
కుమారముఖ్యా మునయోఽన్వపృచ్ఛన్ ॥ ౩ ॥
స్వమేవ ధిష్ణ్యం బహు మానయన్తం
యద్వాసుదేవాభిధమామనన్తి ।
ప్రత్యగ్ధృతాక్షామ్బుజకోశమీష-
దున్మీలయన్తం విబుధోదయాయ ॥ ౪ ॥
యద్వాసుదేవాభిధమామనన్తి ।
ప్రత్యగ్ధృతాక్షామ్బుజకోశమీష-
దున్మీలయన్తం విబుధోదయాయ ॥ ౪ ॥
స్వర్ధున్యుదార్ద్రైః స్వజటాకలాపై-
రుపస్పృశన్తశ్చరణోపధానమ్ ।
పద్మం యదర్చన్త్యహిరాజకన్యాః
సప్రేమనానాబలిభిర్వరార్థాః ॥ ౫ ॥
రుపస్పృశన్తశ్చరణోపధానమ్ ।
పద్మం యదర్చన్త్యహిరాజకన్యాః
సప్రేమనానాబలిభిర్వరార్థాః ॥ ౫ ॥
ముహుర్గృణన్తో వచసానురాగ-
స్ఖలత్పదేనాస్య కృతాని తజ్జ్ఞాః ।
కిరీటసాహస్రమణిప్రవేక-
ప్రద్యోతితోద్దామఫణాసహస్రమ్ ॥ ౬ ॥
స్ఖలత్పదేనాస్య కృతాని తజ్జ్ఞాః ।
కిరీటసాహస్రమణిప్రవేక-
ప్రద్యోతితోద్దామఫణాసహస్రమ్ ॥ ౬ ॥
ప్రోక్తం కిలైతద్భగవత్తమేన
నివృత్తిధర్మాభిరతాయ తేన ।
సనత్కుమారాయ స చాహ పృష్టః
సాంఖ్యాయనాయాఙ్గ ధృతవ్రతాయ ॥ ౭ ॥
నివృత్తిధర్మాభిరతాయ తేన ।
సనత్కుమారాయ స చాహ పృష్టః
సాంఖ్యాయనాయాఙ్గ ధృతవ్రతాయ ॥ ౭ ॥
సాంఖ్యాయనః పారమహంస్యముఖ్యో
వివక్షమాణో భగవద్విభూతీః ।
జగాద సోఽస్మద్గురవేఽన్వితాయ
పరాశరాయాథ బృహస్పతేశ్చ ॥ ౮ ॥
వివక్షమాణో భగవద్విభూతీః ।
జగాద సోఽస్మద్గురవేఽన్వితాయ
పరాశరాయాథ బృహస్పతేశ్చ ॥ ౮ ॥
ప్రోవాచ మహ్యం స దయాలురుక్తో
మునిః పులస్త్యేన పురాణమాద్యమ్ ।
సోఽహం తవైతత్కథయామి వత్స
శ్రద్ధాలవే నిత్యమనువ్రతాయ ॥ ౯ ॥
మునిః పులస్త్యేన పురాణమాద్యమ్ ।
సోఽహం తవైతత్కథయామి వత్స
శ్రద్ధాలవే నిత్యమనువ్రతాయ ॥ ౯ ॥
ఉదాప్లుతం విశ్వమిదం తదాసీద్
యన్నిద్రయామీలితదృఙ్ న్యమీలయత్ ।
అహీన్ద్రతల్పేఽధిశయాన ఏకః
కృతక్షణః స్వాత్మరతౌ నిరీహః ॥ ౧౦ ॥
యన్నిద్రయామీలితదృఙ్ న్యమీలయత్ ।
అహీన్ద్రతల్పేఽధిశయాన ఏకః
కృతక్షణః స్వాత్మరతౌ నిరీహః ॥ ౧౦ ॥
సోఽన్తఃశరీరేఽర్పితభూతసూక్ష్మః
కాలాత్మికాం శక్తిముదీరయాణః ।
ఉవాస తస్మిన్ సలిలే పదే స్వే
యథానలో దారుణి రుద్ధవీర్యః ॥ ౧౧ ॥
కాలాత్మికాం శక్తిముదీరయాణః ।
ఉవాస తస్మిన్ సలిలే పదే స్వే
యథానలో దారుణి రుద్ధవీర్యః ॥ ౧౧ ॥
చతుర్యుగానాం చ సహస్రమప్సు
స్వపన్ స్వయోదీరితయా స్వశక్త్యా ।
కాలాఖ్యయాసాదితకర్మతన్త్రో
లోకానపీతాన్దదృశే స్వదేహే ॥ ౧౨ ॥
స్వపన్ స్వయోదీరితయా స్వశక్త్యా ।
కాలాఖ్యయాసాదితకర్మతన్త్రో
లోకానపీతాన్దదృశే స్వదేహే ॥ ౧౨ ॥
తస్యార్థసూక్ష్మాభినివిష్టదృష్టే-
రన్తర్గతోఽర్థో రజసా తనీయాన్ ।
గుణేన కాలానుగతేన విద్ధః
సూష్యంస్తదాభిద్యత నాభిదేశాత్ ॥ ౧౩ ॥
రన్తర్గతోఽర్థో రజసా తనీయాన్ ।
గుణేన కాలానుగతేన విద్ధః
సూష్యంస్తదాభిద్యత నాభిదేశాత్ ॥ ౧౩ ॥
స పద్మకోశః సహసోదతిష్ఠత్
కాలేన కర్మప్రతిబోధనేన ।
స్వరోచిషా తత్సలిలం విశాలం
విద్యోతయన్నర్క ఇవాత్మయోనిః ॥ ౧౪ ॥
కాలేన కర్మప్రతిబోధనేన ।
స్వరోచిషా తత్సలిలం విశాలం
విద్యోతయన్నర్క ఇవాత్మయోనిః ॥ ౧౪ ॥
తల్లోకపద్మం స ఉ ఏవ విష్ణుః
ప్రావీవిశత్సర్వగుణావభాసమ్ ।
తస్మిన్ స్వయం వేదమయో విధాతా
స్వయమ్భువం యం స్మ వదన్తి సోఽభూత్ ॥ ౧౫ ॥
ప్రావీవిశత్సర్వగుణావభాసమ్ ।
తస్మిన్ స్వయం వేదమయో విధాతా
స్వయమ్భువం యం స్మ వదన్తి సోఽభూత్ ॥ ౧౫ ॥
తస్యాం స చామ్భోరుహకర్ణికాయా-
మవస్థితో లోకమపశ్యమానః ।
పరిక్రమన్ వ్యోమ్ని వివృత్తనేత్ర-
శ్చత్వారి లేభేఽనుదిశం ముఖాని ॥ ౧౬ ॥
మవస్థితో లోకమపశ్యమానః ।
పరిక్రమన్ వ్యోమ్ని వివృత్తనేత్ర-
శ్చత్వారి లేభేఽనుదిశం ముఖాని ॥ ౧౬ ॥
తస్మాద్యుగాన్తశ్వసనావఘూర్ణ-
జలోర్మిచక్రాత్సలిలాద్విరూఢమ్ ।
ఉపాశ్రితః కఞ్జము లోకతత్త్వం
నాత్మానమద్ధావిదదాదిదేవః ॥ ౧౭ ॥
జలోర్మిచక్రాత్సలిలాద్విరూఢమ్ ।
ఉపాశ్రితః కఞ్జము లోకతత్త్వం
నాత్మానమద్ధావిదదాదిదేవః ॥ ౧౭ ॥
క ఏష యోఽసావహమబ్జపృష్ఠ
ఏతత్కుతో వాబ్జమనన్యదప్సు ।
అస్తి హ్యధస్తాదిహ కిఞ్చనైత-
దధిష్ఠితం యత్ర సతా ను భావ్యమ్ ॥ ౧౮ ॥
ఏతత్కుతో వాబ్జమనన్యదప్సు ।
అస్తి హ్యధస్తాదిహ కిఞ్చనైత-
దధిష్ఠితం యత్ర సతా ను భావ్యమ్ ॥ ౧౮ ॥
స ఇత్థముద్వీక్ష్య తదబ్జనాల-
నాడీభిరన్తర్జలమావివేశ ।
నార్వాగ్గతస్తత్ఖరనాలనాల-
నాభిం విచిన్వంస్తదవిన్దతాజః ॥ ౧౯ ॥
నాడీభిరన్తర్జలమావివేశ ।
నార్వాగ్గతస్తత్ఖరనాలనాల-
నాభిం విచిన్వంస్తదవిన్దతాజః ॥ ౧౯ ॥
తమస్యపారే విదురాత్మసర్గం
విచిన్వతోఽభూత్సుమహాంస్త్రిణేమిః ।
యో దేహభాజాం భయమీరయాణః
పరిక్షిణోత్యాయురజస్య హేతిః ॥ ౨౦ ॥
విచిన్వతోఽభూత్సుమహాంస్త్రిణేమిః ।
యో దేహభాజాం భయమీరయాణః
పరిక్షిణోత్యాయురజస్య హేతిః ॥ ౨౦ ॥
తతో నివృత్తోఽప్రతిలబ్ధకామః
స్వధిష్ణ్యమాసాద్య పునః స దేవః ।
శనైర్జితశ్వాసనివృత్తచిత్తో
న్యషీదదారూఢసమాధియోగః ॥ ౨౧ ॥
స్వధిష్ణ్యమాసాద్య పునః స దేవః ।
శనైర్జితశ్వాసనివృత్తచిత్తో
న్యషీదదారూఢసమాధియోగః ॥ ౨౧ ॥
కాలేన సోఽజః పురుషాయుషాభి-
ప్రవృత్తయోగేన విరూఢబోధః ।
స్వయం తదన్తర్హృదయేఽవభాత-
మపశ్యతాపశ్యత యన్న పూర్వమ్ ॥ ౨౨ ॥
ప్రవృత్తయోగేన విరూఢబోధః ।
స్వయం తదన్తర్హృదయేఽవభాత-
మపశ్యతాపశ్యత యన్న పూర్వమ్ ॥ ౨౨ ॥
మృణాలగౌరాయతశేషభోగ-
పర్యఙ్క ఏకం పురుషం శయానమ్ ।
ఫణాతపత్రాయుతమూర్ధరత్న-
ద్యుభిర్హతధ్వాన్తయుగాన్తతోయే ॥ ౨౩ ॥
పర్యఙ్క ఏకం పురుషం శయానమ్ ।
ఫణాతపత్రాయుతమూర్ధరత్న-
ద్యుభిర్హతధ్వాన్తయుగాన్తతోయే ॥ ౨౩ ॥
ప్రేక్షాం క్షిపన్తం హరితోపలాద్రేః
సన్ధ్యాభ్రనీవేరురురుక్మమూర్ధ్నః ।
రత్నోదధారౌషధిసౌమనస్య
వనస్రజో వేణుభుజాఙ్ఘ్రి పాఙ్ఘ్రేః ॥ ౨౪ ॥
సన్ధ్యాభ్రనీవేరురురుక్మమూర్ధ్నః ।
రత్నోదధారౌషధిసౌమనస్య
వనస్రజో వేణుభుజాఙ్ఘ్రి పాఙ్ఘ్రేః ॥ ౨౪ ॥
ఆయామతో విస్తరతః స్వమాన-
దేహేన లోకత్రయసంగ్రహేణ ।
విచిత్రదివ్యాభరణాంశుకానాం
కృతశ్రియాపాశ్రితవేషదేహమ్ ॥ ౨౫ ॥
దేహేన లోకత్రయసంగ్రహేణ ।
విచిత్రదివ్యాభరణాంశుకానాం
కృతశ్రియాపాశ్రితవేషదేహమ్ ॥ ౨౫ ॥
పుంసాం స్వకామాయ వివిక్తమార్గై-
రభ్యర్చతాం కాముదుఘాఙ్ఘ్రి పద్మమ్ ।
ప్రదర్శయన్తం కృపయా నఖేన్దు-
మయూఖభిన్నాఙ్గులిచారుపత్రమ్ ॥ ౨౬ ॥
రభ్యర్చతాం కాముదుఘాఙ్ఘ్రి పద్మమ్ ।
ప్రదర్శయన్తం కృపయా నఖేన్దు-
మయూఖభిన్నాఙ్గులిచారుపత్రమ్ ॥ ౨౬ ॥
ముఖేన లోకార్తిహరస్మితేన
పరిస్ఫురత్కుణ్డలమణ్డితేన ।
శోణాయితేనాధరబిమ్బభాసా
ప్రత్యర్హయన్తం సునసేన సుభ్ర్వా ॥ ౨౭ ॥
పరిస్ఫురత్కుణ్డలమణ్డితేన ।
శోణాయితేనాధరబిమ్బభాసా
ప్రత్యర్హయన్తం సునసేన సుభ్ర్వా ॥ ౨౭ ॥
కదమ్బకిఞ్జల్కపిశఙ్గవాససా
స్వలంకృతం మేఖలయా నితమ్బే ।
హారేణ చానన్తధనేన వత్స
శ్రీవత్సవక్షఃస్థలవల్లభేన ॥ ౨౮ ॥
స్వలంకృతం మేఖలయా నితమ్బే ।
హారేణ చానన్తధనేన వత్స
శ్రీవత్సవక్షఃస్థలవల్లభేన ॥ ౨౮ ॥
పరార్ధ్యకేయూరమణిప్రవేక-
పర్యస్తదోర్దణ్డసహస్రశాఖమ్ ।
అవ్యక్తమూలం భువనాఙ్ఘ్రి పేన్ద్ర-
మహీన్ద్రభోగైరధివీతవల్శమ్ ॥ ౨౯ ॥
పర్యస్తదోర్దణ్డసహస్రశాఖమ్ ।
అవ్యక్తమూలం భువనాఙ్ఘ్రి పేన్ద్ర-
మహీన్ద్రభోగైరధివీతవల్శమ్ ॥ ౨౯ ॥
చరాచరౌకో భగవన్మహీధ్ర-
మహీన్ద్రబన్ధుం సలిలోపగూఢమ్ ।
కిరీటసాహస్రహిరణ్యశృఙ్గ-
మావిర్భవత్కౌస్తుభరత్నగర్భమ్ ॥ ౩౦ ॥
మహీన్ద్రబన్ధుం సలిలోపగూఢమ్ ।
కిరీటసాహస్రహిరణ్యశృఙ్గ-
మావిర్భవత్కౌస్తుభరత్నగర్భమ్ ॥ ౩౦ ॥
నివీతమామ్నాయమధువ్రతశ్రియా
స్వకీర్తిమయ్యా వనమాలయా హరిమ్ ।
సూర్యేన్దువాయ్వగ్న్యగమం త్రిధామభిః
పరిక్రమత్ప్రాధనికైర్దురాసదమ్ ॥ ౩౧ ॥
స్వకీర్తిమయ్యా వనమాలయా హరిమ్ ।
సూర్యేన్దువాయ్వగ్న్యగమం త్రిధామభిః
పరిక్రమత్ప్రాధనికైర్దురాసదమ్ ॥ ౩౧ ॥
తర్హ్యేవ తన్నాభిసరఃసరోజ-
మాత్మామమ్భః శ్వసనం వియచ్చ ।
దదర్శ దేవో జగతో విధాతా
నాతః పరం లోకవిసర్గదృష్టిః ॥ ౩౨ ॥
మాత్మామమ్భః శ్వసనం వియచ్చ ।
దదర్శ దేవో జగతో విధాతా
నాతః పరం లోకవిసర్గదృష్టిః ॥ ౩౨ ॥
స కర్మబీజం రజసోపరక్తః
ప్రజాః సిసృక్షన్నియదేవ దృష్ట్వా ।
అస్తౌద్విసర్గాభిముఖస్తమీడ్య-
మవ్యక్తవర్త్మన్యభివేశితాత్మా ॥ ౩౩ ॥
ప్రజాః సిసృక్షన్నియదేవ దృష్ట్వా ।
అస్తౌద్విసర్గాభిముఖస్తమీడ్య-
మవ్యక్తవర్త్మన్యభివేశితాత్మా ॥ ౩౩ ॥