ৱিদুৰ উৱাচ
যে ত্ৱযাভিহিতা ব্ৰহ্মন্ সুতাঃ প্ৰাচীনবৰ্হিষঃ ।
তে ৰুদ্ৰগীতেন হৰিং সিদ্ধিমাপুঃ প্ৰতোষ্য কাম্ ॥ ১ ॥
যে ত্ৱযাভিহিতা ব্ৰহ্মন্ সুতাঃ প্ৰাচীনবৰ্হিষঃ ।
তে ৰুদ্ৰগীতেন হৰিং সিদ্ধিমাপুঃ প্ৰতোষ্য কাম্ ॥ ১ ॥
কিং বাৰ্হস্পত্যেহ পৰত্ৰ ৱাথ
কৈৱল্যনাথপ্ৰিযপাৰ্শ্ৱৱৰ্তিনঃ ।
আসাদ্য দেৱং গিৰিশং যদৃচ্ছযা
প্ৰাপুঃ পৰং নূনমথ প্ৰচেতসঃ ॥ ২ ॥
কৈৱল্যনাথপ্ৰিযপাৰ্শ্ৱৱৰ্তিনঃ ।
আসাদ্য দেৱং গিৰিশং যদৃচ্ছযা
প্ৰাপুঃ পৰং নূনমথ প্ৰচেতসঃ ॥ ২ ॥
মৈত্ৰেয উৱাচ
প্ৰচেতসোঽন্তৰুদধৌ পিতুৰাদেশকাৰিণঃ ।
জপযজ্ঞেন তপসা পুৰঞ্জনমতোষযন্ ॥ ৩ ॥
প্ৰচেতসোঽন্তৰুদধৌ পিতুৰাদেশকাৰিণঃ ।
জপযজ্ঞেন তপসা পুৰঞ্জনমতোষযন্ ॥ ৩ ॥
দশৱৰ্ষসহস্ৰান্তে পুৰুষস্তু সনাতনঃ ।
তেষামাৱিৰভূত্কৃচ্ছ্ৰং শান্তেন শমযন্ ৰুচা ॥ ৪ ॥
তেষামাৱিৰভূত্কৃচ্ছ্ৰং শান্তেন শমযন্ ৰুচা ॥ ৪ ॥
সুপৰ্ণস্কন্ধমাৰূঢো মেৰুশৃঙ্গমিৱাম্বুদঃ ।
পীতৱাসা মণিগ্ৰীৱঃ কুৰ্ৱন্ৱিতিমিৰা দিশঃ ॥ ৫ ॥
পীতৱাসা মণিগ্ৰীৱঃ কুৰ্ৱন্ৱিতিমিৰা দিশঃ ॥ ৫ ॥
কাশিষ্ণুনা কনকৱৰ্ণৱিভূষণেন
ভ্ৰাজত্কপোলৱদনো ৱিলসত্কিৰীটঃ ।
অষ্টাযুধৈৰনুচৰৈৰ্মুনিভিঃ সুৰেন্দ্ৰৈ-
ৰাসেৱিতো গৰুডকিন্নৰগীতকীৰ্তিঃ ॥ ৬ ॥
ভ্ৰাজত্কপোলৱদনো ৱিলসত্কিৰীটঃ ।
অষ্টাযুধৈৰনুচৰৈৰ্মুনিভিঃ সুৰেন্দ্ৰৈ-
ৰাসেৱিতো গৰুডকিন্নৰগীতকীৰ্তিঃ ॥ ৬ ॥
পীনাযতাষ্টভুজমণ্ডলমধ্যলক্ষ্ম্যা
স্পৰ্ধচ্ছ্ৰিযা পৰিৱৃতো ৱনমালযাদ্যঃ ।
বৰ্হিষ্মতঃ পুৰুষ আহ সুতান্ প্ৰপন্নান্
পৰ্জন্যনাদৰুতযা সঘৃণাৱলোকঃ ॥ ৭ ॥
স্পৰ্ধচ্ছ্ৰিযা পৰিৱৃতো ৱনমালযাদ্যঃ ।
বৰ্হিষ্মতঃ পুৰুষ আহ সুতান্ প্ৰপন্নান্
পৰ্জন্যনাদৰুতযা সঘৃণাৱলোকঃ ॥ ৭ ॥
শ্ৰীভগৱানুৱাচ
ৱৰং ৱৃণীধ্ৱং ভদ্ৰং ৱো যূযং মে নৃপনন্দনাঃ ।
সৌহাৰ্দেনাপৃথগ্ধৰ্মাস্তুষ্টোঽহং সৌহৃদেন ৱঃ ॥ ৮ ॥
ৱৰং ৱৃণীধ্ৱং ভদ্ৰং ৱো যূযং মে নৃপনন্দনাঃ ।
সৌহাৰ্দেনাপৃথগ্ধৰ্মাস্তুষ্টোঽহং সৌহৃদেন ৱঃ ॥ ৮ ॥
যোঽনুস্মৰতি সন্ধ্যাযাং যুষ্মাননুদিনং নৰঃ ।
তস্য ভ্ৰাতৃষ্ৱাত্মসাম্যং তথা ভূতেষু সৌহৃদম্ ॥ ৯ ॥
তস্য ভ্ৰাতৃষ্ৱাত্মসাম্যং তথা ভূতেষু সৌহৃদম্ ॥ ৯ ॥
যে তু মাং ৰুদ্ৰগীতেন সাযং প্ৰাতঃ সমাহিতাঃ ।
স্তুৱন্ত্যহং কামৱৰান্দাস্যে প্ৰজ্ঞাং চ শোভনাম্ ॥ ১০ ॥
স্তুৱন্ত্যহং কামৱৰান্দাস্যে প্ৰজ্ঞাং চ শোভনাম্ ॥ ১০ ॥
যদ্যূযং পিতুৰাদেশমগ্ৰহীষ্ট মুদান্ৱিতাঃ ।
অথো ৱ উশতী কীৰ্তিৰ্লোকাননু ভৱিষ্যতি ॥ ১১ ॥
অথো ৱ উশতী কীৰ্তিৰ্লোকাননু ভৱিষ্যতি ॥ ১১ ॥
ভৱিতা ৱিশ্ৰুতঃ পুত্ৰোঽনৱমো ব্ৰহ্মণো গুণৈঃ ।
য এতামাত্মৱীৰ্যেণ ত্ৰিলোকীং পূৰযিষ্যতি ॥ ১২ ॥
য এতামাত্মৱীৰ্যেণ ত্ৰিলোকীং পূৰযিষ্যতি ॥ ১২ ॥
কণ্ডোঃ প্ৰম্লোচযা লব্ধা কন্যা কমললোচনা ।
তাং চাপৱিদ্ধাং জগৃহুৰ্ভূৰুহা নৃপনন্দনাঃ ॥ ১৩ ॥
তাং চাপৱিদ্ধাং জগৃহুৰ্ভূৰুহা নৃপনন্দনাঃ ॥ ১৩ ॥
ক্ষুত্ক্ষামাযা মুখে ৰাজা সোমঃ পীযূষৱৰ্ষিণীম্ ।
দেশিনীং ৰোদমানাযা নিদধে স দযান্ৱিতঃ ॥ ১৪ ॥
দেশিনীং ৰোদমানাযা নিদধে স দযান্ৱিতঃ ॥ ১৪ ॥
প্ৰজাৱিসৰ্গ আদিষ্টাঃ পিত্ৰা মামনুৱৰ্ততা ।
তত্ৰ কন্যাং ৱৰাৰোহাং তামুদ্ৱহত মা চিৰম্ ॥ ১৫ ॥
তত্ৰ কন্যাং ৱৰাৰোহাং তামুদ্ৱহত মা চিৰম্ ॥ ১৫ ॥
অপৃথগ্ধৰ্মশীলানাং সৰ্ৱেষাং ৱঃ সুমধ্যমা ।
অপৃথগ্ধৰ্মশীলেযং ভূযাত্পত্ন্যৰ্পিতাশযা ॥ ১৬ ॥
অপৃথগ্ধৰ্মশীলেযং ভূযাত্পত্ন্যৰ্পিতাশযা ॥ ১৬ ॥
দিৱ্যৱৰ্ষসহস্ৰাণাং সহস্ৰমহতৌজসঃ ।
ভৌমান্ ভোক্ষ্যথ ভোগান্ ৱৈ দিৱ্যাংশ্চানুগ্ৰহান্মম ॥ ১৭ ॥
ভৌমান্ ভোক্ষ্যথ ভোগান্ ৱৈ দিৱ্যাংশ্চানুগ্ৰহান্মম ॥ ১৭ ॥
অথ ময্যনপাযিন্যা ভক্ত্যা পক্ৱগুণাশযাঃ ।
উপযাস্যথ মদ্ধাম নিৰ্ৱিদ্য নিৰযাদতঃ ॥ ১৮ ॥
উপযাস্যথ মদ্ধাম নিৰ্ৱিদ্য নিৰযাদতঃ ॥ ১৮ ॥
গৃহেষ্ৱাৱিশতাং চাপি পুংসাং কুশলকৰ্মণাম্ ।
মদ্ৱাৰ্তাযাতযামানাং ন বন্ধায গৃহা মতাঃ ॥ ১৯ ॥
মদ্ৱাৰ্তাযাতযামানাং ন বন্ধায গৃহা মতাঃ ॥ ১৯ ॥
নৱ্যৱদ্ধৃদযে যজ্জ্ঞো ব্ৰহ্মৈতদ্ব্ৰহ্মৱাদিভিঃ ।
ন মুহ্যন্তি ন শোচন্তি ন হৃষ্যন্তি যতো গতাঃ ॥ ২০ ॥
ন মুহ্যন্তি ন শোচন্তি ন হৃষ্যন্তি যতো গতাঃ ॥ ২০ ॥
মৈত্ৰেয উৱাচ
এৱং ব্ৰুৱাণং পুৰুষাৰ্থভাজনং
জনাৰ্দনং প্ৰাঞ্জলযঃ প্ৰচেতসঃ ।
তদ্দৰ্শনধ্ৱস্ততমোৰজোমলা
গিৰাগৃণন্ গদ্গদযা সুহৃত্তমম্ ॥ ২১ ॥
এৱং ব্ৰুৱাণং পুৰুষাৰ্থভাজনং
জনাৰ্দনং প্ৰাঞ্জলযঃ প্ৰচেতসঃ ।
তদ্দৰ্শনধ্ৱস্ততমোৰজোমলা
গিৰাগৃণন্ গদ্গদযা সুহৃত্তমম্ ॥ ২১ ॥
প্ৰচেতস ঊচুঃ ।
নমো নমঃ ক্লেশৱিনাশনায
নিৰূপিতোদাৰগুণাহ্ৱযায ।
মনোৱচোৱেগপুৰোজৱায
সৰ্ৱাক্ষমাৰ্গৈৰগতাধ্ৱনে নমঃ
নমো নমঃ ক্লেশৱিনাশনায
নিৰূপিতোদাৰগুণাহ্ৱযায ।
মনোৱচোৱেগপুৰোজৱায
সৰ্ৱাক্ষমাৰ্গৈৰগতাধ্ৱনে নমঃ
শুদ্ধায শান্তায নমঃ স্ৱনিষ্ঠযা
মনস্যপাৰ্থং ৱিলসদ্দ্ৱযায ।
নমো জগত্স্থানলযোদযেষু
গৃহীতমাযাগুণৱিগ্ৰহায ॥ ২৩ ॥
মনস্যপাৰ্থং ৱিলসদ্দ্ৱযায ।
নমো জগত্স্থানলযোদযেষু
গৃহীতমাযাগুণৱিগ্ৰহায ॥ ২৩ ॥
নমো ৱিশুদ্ধসত্ত্ৱায হৰযে হৰিমেধসে ।
ৱাসুদেৱায কৃষ্ণায প্ৰভৱে সৰ্ৱসাত্ৱতাম্ ॥ ২৪ ॥
ৱাসুদেৱায কৃষ্ণায প্ৰভৱে সৰ্ৱসাত্ৱতাম্ ॥ ২৪ ॥
নমঃ কমলনাভায নমঃ কমলমালিনে ।
নমঃ কমলপাদায নমস্তে কমলেক্ষণ ॥ ২৫ ॥
নমঃ কমলপাদায নমস্তে কমলেক্ষণ ॥ ২৫ ॥
নমঃ কমলকিঞ্জল্কপিশঙ্গামলৱাসসে ।
সৰ্ৱভূতনিৱাসায নমোঽযুঙ্ক্ষ্মহি সাক্ষিণে ॥ ২৬ ॥
সৰ্ৱভূতনিৱাসায নমোঽযুঙ্ক্ষ্মহি সাক্ষিণে ॥ ২৬ ॥
ৰূপং ভগৱতা ত্ৱেতদশেষক্লেশসঙ্ক্ষযম্ ।
আৱিষ্কৃতং নঃ ক্লিষ্টানাং কিমন্যদনুকম্পিতম্ ॥ ২৭ ॥
আৱিষ্কৃতং নঃ ক্লিষ্টানাং কিমন্যদনুকম্পিতম্ ॥ ২৭ ॥
এতাৱত্ত্ৱং হি ৱিভুভিৰ্ভাৱ্যং দীনেষু ৱত্সলৈঃ ।
যদনুস্মৰ্যতে কালে স্ৱবুদ্ধ্যাভদ্ৰৰন্ধন ॥ ২৮ ॥
যদনুস্মৰ্যতে কালে স্ৱবুদ্ধ্যাভদ্ৰৰন্ধন ॥ ২৮ ॥
যেনোপশান্তিৰ্ভূতানাং ক্ষুল্লকানামপীহতাম্ । অন্তৰ্হিতোঽন্তৰ্হৃদযে কস্মান্নো ৱেদ নাশিষঃ ॥ ২৯ ॥
অসাৱেৱ ৱৰোঽস্মাকমীপ্সিতো জগতঃ পতে ।
প্ৰসন্নো ভগৱান্ যেষামপৱৰ্গগুৰুৰ্গতিঃ ॥ ৩০ ॥
প্ৰসন্নো ভগৱান্ যেষামপৱৰ্গগুৰুৰ্গতিঃ ॥ ৩০ ॥
ৱৰং ৱৃণীমহেঽথাপি নাথ ত্ৱত্পৰতঃ পৰাত্ ।
ন হ্যন্তস্ত্ৱদ্ৱিভূতীনাং সোঽনন্ত ইতি গীযসে ॥ ৩১ ॥
ন হ্যন্তস্ত্ৱদ্ৱিভূতীনাং সোঽনন্ত ইতি গীযসে ॥ ৩১ ॥
পাৰিজাতেঽঞ্জসা লব্ধে সাৰঙ্গোঽন্যন্ন সেৱতে ।
ত্ৱদঙ্ঘ্ৰিমূলমাসাদ্য সাক্ষাত্কিং কিং ৱৃণীমহি ॥ ৩২ ॥
ত্ৱদঙ্ঘ্ৰিমূলমাসাদ্য সাক্ষাত্কিং কিং ৱৃণীমহি ॥ ৩২ ॥
যাৱত্তে মাযযা স্পৃষ্টা ভ্ৰমাম ইহ কৰ্মভিঃ ।
তাৱদ্ভৱত্প্ৰসঙ্গানাং সঙ্গঃ স্যান্নো ভৱে ভৱে ॥ ৩৩ ॥
তাৱদ্ভৱত্প্ৰসঙ্গানাং সঙ্গঃ স্যান্নো ভৱে ভৱে ॥ ৩৩ ॥
তুলযাম লৱেনাপি ন স্ৱৰ্গং নাপুনৰ্ভৱম্ ।
ভগৱত্সঙ্গিসঙ্গস্য মৰ্ত্যানাং কিমুতাশিষঃ ॥ ৩৪ ॥
ভগৱত্সঙ্গিসঙ্গস্য মৰ্ত্যানাং কিমুতাশিষঃ ॥ ৩৪ ॥
যত্ৰেড্যন্তে কথা মৃষ্টাস্তৃষ্ণাযাঃ প্ৰশমো যতঃ ।
নিৰ্ৱৈৰং যত্ৰ ভূতেষু নোদ্ৱেগো যত্ৰ কশ্চন ॥ ৩৫ ॥
নিৰ্ৱৈৰং যত্ৰ ভূতেষু নোদ্ৱেগো যত্ৰ কশ্চন ॥ ৩৫ ॥
যত্ৰ নাৰাযণঃ সাক্ষাদ্ভগৱান্ন্যাসিনাং গতিঃ ।
সংস্তূযতে সত্কথাসু মুক্তসঙ্গৈঃ পুনঃ পুনঃ ॥ ৩৬ ॥
সংস্তূযতে সত্কথাসু মুক্তসঙ্গৈঃ পুনঃ পুনঃ ॥ ৩৬ ॥
তেষাং ৱিচৰতাং পদ্ভ্যাং তীৰ্থানাং পাৱনেচ্ছযা ।
ভীতস্য কিং ন ৰোচেত তাৱকানাং সমাগমঃ ॥ ৩৭ ॥
ভীতস্য কিং ন ৰোচেত তাৱকানাং সমাগমঃ ॥ ৩৭ ॥
ৱযং তু সাক্ষাদ্ভগৱন্ ভৱস্য
প্ৰিযস্য সখ্যুঃ ক্ষণসঙ্গমেন ।
সুদুশ্চিকিত্স্যস্য ভৱস্য মৃত্যো-
ৰ্ভিষক্তমং ত্ৱাদ্য গতিং গতাঃ স্ম ॥ ৩৮ ॥
প্ৰিযস্য সখ্যুঃ ক্ষণসঙ্গমেন ।
সুদুশ্চিকিত্স্যস্য ভৱস্য মৃত্যো-
ৰ্ভিষক্তমং ত্ৱাদ্য গতিং গতাঃ স্ম ॥ ৩৮ ॥
যন্নঃ স্ৱধীতং গুৰৱঃ প্ৰসাদিতা
ৱিপ্ৰাশ্চ ৱৃদ্ধাশ্চ সদানুৱৃত্ত্যা ।
আৰ্যা নতাঃ সুহৃদো ভ্ৰাতৰশ্চ
সৰ্ৱাণি ভূতান্যনসূযযৈৱ ॥ ৩৯ ॥
ৱিপ্ৰাশ্চ ৱৃদ্ধাশ্চ সদানুৱৃত্ত্যা ।
আৰ্যা নতাঃ সুহৃদো ভ্ৰাতৰশ্চ
সৰ্ৱাণি ভূতান্যনসূযযৈৱ ॥ ৩৯ ॥
যন্নঃ সুতপ্তং তপ এতদীশ
নিৰন্ধসাং কালমদভ্ৰমপ্সু ।
সৰ্ৱং তদেতত্পুৰুষস্য ভূম্নো
ৱৃণীমহে তে পৰিতোষণায ॥ ৪০ ॥
নিৰন্ধসাং কালমদভ্ৰমপ্সু ।
সৰ্ৱং তদেতত্পুৰুষস্য ভূম্নো
ৱৃণীমহে তে পৰিতোষণায ॥ ৪০ ॥
মনুঃ স্ৱযম্ভূৰ্ভগৱান্ ভৱশ্চ
যেঽন্যে তপোজ্ঞানৱিশুদ্ধসত্ত্ৱাঃ ।
অদৃষ্টপাৰা অপি যন্মহিম্নঃ
স্তুৱন্ত্যথো ত্ৱাত্মসমং গৃণীমঃ ॥ ৪১ ॥
যেঽন্যে তপোজ্ঞানৱিশুদ্ধসত্ত্ৱাঃ ।
অদৃষ্টপাৰা অপি যন্মহিম্নঃ
স্তুৱন্ত্যথো ত্ৱাত্মসমং গৃণীমঃ ॥ ৪১ ॥
নমঃ সমায শুদ্ধায পুৰুষায পৰায চ ।
ৱাসুদেৱায সত্ত্ৱায তুভ্যং ভগৱতে নমঃ ॥ ৪২ ॥
ৱাসুদেৱায সত্ত্ৱায তুভ্যং ভগৱতে নমঃ ॥ ৪২ ॥
মৈত্ৰেয উৱাচ
ইতি প্ৰচেতোভিৰভিষ্টুতো হৰিঃ
প্ৰীতস্তথেত্যাহ শৰণ্যৱত্সলঃ ।
অনিচ্ছতাং যানমতৃপ্তচক্ষুষাং
যযৌ স্ৱধামানপৱৰ্গৱীৰ্যঃ ॥ ৪৩ ॥
ইতি প্ৰচেতোভিৰভিষ্টুতো হৰিঃ
প্ৰীতস্তথেত্যাহ শৰণ্যৱত্সলঃ ।
অনিচ্ছতাং যানমতৃপ্তচক্ষুষাং
যযৌ স্ৱধামানপৱৰ্গৱীৰ্যঃ ॥ ৪৩ ॥
অথ নিৰ্যায সলিলাত্প্ৰচেতস উদন্ৱতঃ ।
ৱীক্ষ্যাকুপ্যন্দ্ৰুমৈশ্ছন্নাং গাং গাং ৰোদ্ধুমিৱোচ্ছ্ৰিতৈঃ ॥ ৪৪ ॥
ৱীক্ষ্যাকুপ্যন্দ্ৰুমৈশ্ছন্নাং গাং গাং ৰোদ্ধুমিৱোচ্ছ্ৰিতৈঃ ॥ ৪৪ ॥
ততোঽগ্নিমাৰুতৌ ৰাজন্নমুঞ্চন্মুখতো ৰুষা ।
মহীং নিৰ্ৱীৰুধং কৰ্তুং সংৱৰ্তক ইৱাত্যযে ॥ ৪৫ ॥
মহীং নিৰ্ৱীৰুধং কৰ্তুং সংৱৰ্তক ইৱাত্যযে ॥ ৪৫ ॥
ভস্মসাত্ক্ৰিযমাণাংস্তান্ দ্ৰুমান্ৱীক্ষ্য পিতামহঃ ।
আগতঃ শমযামাস পুত্ৰান্ বৰ্হিষ্মতো নযৈঃ ॥ ৪৬ ॥
আগতঃ শমযামাস পুত্ৰান্ বৰ্হিষ্মতো নযৈঃ ॥ ৪৬ ॥
তত্ৰাৱশিষ্টা যে ৱৃক্ষা ভীতা দুহিতৰং তদা ।
উজ্জহ্ৰুস্তে প্ৰচেতোভ্য উপদিষ্টাঃ স্ৱযম্ভুৱা ॥ ৪৭ ॥
উজ্জহ্ৰুস্তে প্ৰচেতোভ্য উপদিষ্টাঃ স্ৱযম্ভুৱা ॥ ৪৭ ॥
তে চ ব্ৰহ্মণ আদেশান্মাৰিষামুপযেমিৰে ।
যস্যাং মহদৱজ্ঞানাদজন্যজনযোনিজঃ ॥ ৪৮ ॥
যস্যাং মহদৱজ্ঞানাদজন্যজনযোনিজঃ ॥ ৪৮ ॥
চাক্ষুষে ত্ৱন্তৰে প্ৰাপ্তে প্ৰাক্সৰ্গে কালৱিদ্ৰুতে ।
যঃ সসৰ্জ প্ৰজা ইষ্টাঃ স দক্ষো দৈৱচোদিতঃ ॥ ৪৯ ॥
যঃ সসৰ্জ প্ৰজা ইষ্টাঃ স দক্ষো দৈৱচোদিতঃ ॥ ৪৯ ॥
যো জাযমানঃ সৰ্ৱেষাং তেজস্তেজস্ৱিনাং ৰুচা ।
স্ৱযোপাদত্ত দাক্ষ্যাচ্চ কৰ্মণাং দক্ষমব্ৰুৱন্ ॥ ৫০ ॥
স্ৱযোপাদত্ত দাক্ষ্যাচ্চ কৰ্মণাং দক্ষমব্ৰুৱন্ ॥ ৫০ ॥
তং প্ৰজাসৰ্গৰক্ষাযামনাদিৰভিষিচ্য চ ।
যুযোজ যুযুজেঽন্যাংশ্চ স ৱৈ সৰ্ৱপ্ৰজাপতীন্ ॥ ৫১ ॥
যুযোজ যুযুজেঽন্যাংশ্চ স ৱৈ সৰ্ৱপ্ৰজাপতীন্ ॥ ৫১ ॥