విదుర ఉవాచ
యే త్వయాభిహితా బ్రహ్మన్ సుతాః ప్రాచీనబర్హిషః ।
తే రుద్రగీతేన హరిం సిద్ధిమాపుః ప్రతోష్య కామ్ ॥ ౧ ॥
యే త్వయాభిహితా బ్రహ్మన్ సుతాః ప్రాచీనబర్హిషః ।
తే రుద్రగీతేన హరిం సిద్ధిమాపుః ప్రతోష్య కామ్ ॥ ౧ ॥
కిం బార్హస్పత్యేహ పరత్ర వాథ
కైవల్యనాథప్రియపార్శ్వవర్తినః ।
ఆసాద్య దేవం గిరిశం యదృచ్ఛయా
ప్రాపుః పరం నూనమథ ప్రచేతసః ॥ ౨ ॥
కైవల్యనాథప్రియపార్శ్వవర్తినః ।
ఆసాద్య దేవం గిరిశం యదృచ్ఛయా
ప్రాపుః పరం నూనమథ ప్రచేతసః ॥ ౨ ॥
మైత్రేయ ఉవాచ
ప్రచేతసోఽన్తరుదధౌ పితురాదేశకారిణః ।
జపయజ్ఞేన తపసా పురఞ్జనమతోషయన్ ॥ ౩ ॥
ప్రచేతసోఽన్తరుదధౌ పితురాదేశకారిణః ।
జపయజ్ఞేన తపసా పురఞ్జనమతోషయన్ ॥ ౩ ॥
దశవర్షసహస్రాన్తే పురుషస్తు సనాతనః ।
తేషామావిరభూత్కృచ్ఛ్రం శాన్తేన శమయన్ రుచా ॥ ౪ ॥
తేషామావిరభూత్కృచ్ఛ్రం శాన్తేన శమయన్ రుచా ॥ ౪ ॥
సుపర్ణస్కన్ధమారూఢో మేరుశృఙ్గమివామ్బుదః ।
పీతవాసా మణిగ్రీవః కుర్వన్వితిమిరా దిశః ॥ ౫ ॥
పీతవాసా మణిగ్రీవః కుర్వన్వితిమిరా దిశః ॥ ౫ ॥
కాశిష్ణునా కనకవర్ణవిభూషణేన
భ్రాజత్కపోలవదనో విలసత్కిరీటః ।
అష్టాయుధైరనుచరైర్మునిభిః సురేన్ద్రై-
రాసేవితో గరుడకిన్నరగీతకీర్తిః ॥ ౬ ॥
భ్రాజత్కపోలవదనో విలసత్కిరీటః ।
అష్టాయుధైరనుచరైర్మునిభిః సురేన్ద్రై-
రాసేవితో గరుడకిన్నరగీతకీర్తిః ॥ ౬ ॥
పీనాయతాష్టభుజమణ్డలమధ్యలక్ష్మ్యా
స్పర్ధచ్ఛ్రియా పరివృతో వనమాలయాద్యః ।
బర్హిష్మతః పురుష ఆహ సుతాన్ ప్రపన్నాన్
పర్జన్యనాదరుతయా సఘృణావలోకః ॥ ౭ ॥
స్పర్ధచ్ఛ్రియా పరివృతో వనమాలయాద్యః ।
బర్హిష్మతః పురుష ఆహ సుతాన్ ప్రపన్నాన్
పర్జన్యనాదరుతయా సఘృణావలోకః ॥ ౭ ॥
శ్రీభగవానువాచ
వరం వృణీధ్వం భద్రం వో యూయం మే నృపనన్దనాః ।
సౌహార్దేనాపృథగ్ధర్మాస్తుష్టోఽహం సౌహృదేన వః ॥ ౮ ॥
వరం వృణీధ్వం భద్రం వో యూయం మే నృపనన్దనాః ।
సౌహార్దేనాపృథగ్ధర్మాస్తుష్టోఽహం సౌహృదేన వః ॥ ౮ ॥
యోఽనుస్మరతి సన్ధ్యాయాం యుష్మాననుదినం నరః ।
తస్య భ్రాతృష్వాత్మసామ్యం తథా భూతేషు సౌహృదమ్ ॥ ౯ ॥
తస్య భ్రాతృష్వాత్మసామ్యం తథా భూతేషు సౌహృదమ్ ॥ ౯ ॥
యే తు మాం రుద్రగీతేన సాయం ప్రాతః సమాహితాః ।
స్తువన్త్యహం కామవరాన్దాస్యే ప్రజ్ఞాం చ శోభనామ్ ॥ ౧౦ ॥
స్తువన్త్యహం కామవరాన్దాస్యే ప్రజ్ఞాం చ శోభనామ్ ॥ ౧౦ ॥
యద్యూయం పితురాదేశమగ్రహీష్ట ముదాన్వితాః ।
అథో వ ఉశతీ కీర్తిర్లోకానను భవిష్యతి ॥ ౧౧ ॥
అథో వ ఉశతీ కీర్తిర్లోకానను భవిష్యతి ॥ ౧౧ ॥
భవితా విశ్రుతః పుత్రోఽనవమో బ్రహ్మణో గుణైః ।
య ఏతామాత్మవీర్యేణ త్రిలోకీం పూరయిష్యతి ॥ ౧౨ ॥
య ఏతామాత్మవీర్యేణ త్రిలోకీం పూరయిష్యతి ॥ ౧౨ ॥
కణ్డోః ప్రమ్లోచయా లబ్ధా కన్యా కమలలోచనా ।
తాం చాపవిద్ధాం జగృహుర్భూరుహా నృపనన్దనాః ॥ ౧౩ ॥
తాం చాపవిద్ధాం జగృహుర్భూరుహా నృపనన్దనాః ॥ ౧౩ ॥
క్షుత్క్షామాయా ముఖే రాజా సోమః పీయూషవర్షిణీమ్ ।
దేశినీం రోదమానాయా నిదధే స దయాన్వితః ॥ ౧౪ ॥
దేశినీం రోదమానాయా నిదధే స దయాన్వితః ॥ ౧౪ ॥
ప్రజావిసర్గ ఆదిష్టాః పిత్రా మామనువర్తతా ।
తత్ర కన్యాం వరారోహాం తాముద్వహత మా చిరమ్ ॥ ౧౫ ॥
తత్ర కన్యాం వరారోహాం తాముద్వహత మా చిరమ్ ॥ ౧౫ ॥
అపృథగ్ధర్మశీలానాం సర్వేషాం వః సుమధ్యమా ।
అపృథగ్ధర్మశీలేయం భూయాత్పత్న్యర్పితాశయా ॥ ౧౬ ॥
అపృథగ్ధర్మశీలేయం భూయాత్పత్న్యర్పితాశయా ॥ ౧౬ ॥
దివ్యవర్షసహస్రాణాం సహస్రమహతౌజసః ।
భౌమాన్ భోక్ష్యథ భోగాన్ వై దివ్యాంశ్చానుగ్రహాన్మమ ॥ ౧౭ ॥
భౌమాన్ భోక్ష్యథ భోగాన్ వై దివ్యాంశ్చానుగ్రహాన్మమ ॥ ౧౭ ॥
అథ మయ్యనపాయిన్యా భక్త్యా పక్వగుణాశయాః ।
ఉపయాస్యథ మద్ధామ నిర్విద్య నిరయాదతః ॥ ౧౮ ॥
ఉపయాస్యథ మద్ధామ నిర్విద్య నిరయాదతః ॥ ౧౮ ॥
గృహేష్వావిశతాం చాపి పుంసాం కుశలకర్మణామ్ ।
మద్వార్తాయాతయామానాం న బన్ధాయ గృహా మతాః ॥ ౧౯ ॥
మద్వార్తాయాతయామానాం న బన్ధాయ గృహా మతాః ॥ ౧౯ ॥
నవ్యవద్ధృదయే యజ్జ్ఞో బ్రహ్మైతద్బ్రహ్మవాదిభిః ।
న ముహ్యన్తి న శోచన్తి న హృష్యన్తి యతో గతాః ॥ ౨౦ ॥
న ముహ్యన్తి న శోచన్తి న హృష్యన్తి యతో గతాః ॥ ౨౦ ॥
మైత్రేయ ఉవాచ
ఏవం బ్రువాణం పురుషార్థభాజనం
జనార్దనం ప్రాఞ్జలయః ప్రచేతసః ।
తద్దర్శనధ్వస్తతమోరజోమలా
గిరాగృణన్ గద్గదయా సుహృత్తమమ్ ॥ ౨౧ ॥
ఏవం బ్రువాణం పురుషార్థభాజనం
జనార్దనం ప్రాఞ్జలయః ప్రచేతసః ।
తద్దర్శనధ్వస్తతమోరజోమలా
గిరాగృణన్ గద్గదయా సుహృత్తమమ్ ॥ ౨౧ ॥
ప్రచేతస ఊచుః ।
నమో నమః క్లేశవినాశనాయ
నిరూపితోదారగుణాహ్వయాయ ।
మనోవచోవేగపురోజవాయ
సర్వాక్షమార్గైరగతాధ్వనే నమః
నమో నమః క్లేశవినాశనాయ
నిరూపితోదారగుణాహ్వయాయ ।
మనోవచోవేగపురోజవాయ
సర్వాక్షమార్గైరగతాధ్వనే నమః
శుద్ధాయ శాన్తాయ నమః స్వనిష్ఠయా
మనస్యపార్థం విలసద్ద్వయాయ ।
నమో జగత్స్థానలయోదయేషు
గృహీతమాయాగుణవిగ్రహాయ ॥ ౨౩ ॥
మనస్యపార్థం విలసద్ద్వయాయ ।
నమో జగత్స్థానలయోదయేషు
గృహీతమాయాగుణవిగ్రహాయ ॥ ౨౩ ॥
నమో విశుద్ధసత్త్వాయ హరయే హరిమేధసే ।
వాసుదేవాయ కృష్ణాయ ప్రభవే సర్వసాత్వతామ్ ॥ ౨౪ ॥
వాసుదేవాయ కృష్ణాయ ప్రభవే సర్వసాత్వతామ్ ॥ ౨౪ ॥
నమః కమలనాభాయ నమః కమలమాలినే ।
నమః కమలపాదాయ నమస్తే కమలేక్షణ ॥ ౨౫ ॥
నమః కమలపాదాయ నమస్తే కమలేక్షణ ॥ ౨౫ ॥
నమః కమలకిఞ్జల్కపిశఙ్గామలవాససే ।
సర్వభూతనివాసాయ నమోఽయుఙ్క్ష్మహి సాక్షిణే ॥ ౨౬ ॥
సర్వభూతనివాసాయ నమోఽయుఙ్క్ష్మహి సాక్షిణే ॥ ౨౬ ॥
రూపం భగవతా త్వేతదశేషక్లేశసఙ్క్షయమ్ ।
ఆవిష్కృతం నః క్లిష్టానాం కిమన్యదనుకమ్పితమ్ ॥ ౨౭ ॥
ఆవిష్కృతం నః క్లిష్టానాం కిమన్యదనుకమ్పితమ్ ॥ ౨౭ ॥
ఏతావత్త్వం హి విభుభిర్భావ్యం దీనేషు వత్సలైః ।
యదనుస్మర్యతే కాలే స్వబుద్ధ్యాభద్రరన్ధన ॥ ౨౮ ॥
యదనుస్మర్యతే కాలే స్వబుద్ధ్యాభద్రరన్ధన ॥ ౨౮ ॥
యేనోపశాన్తిర్భూతానాం క్షుల్లకానామపీహతామ్ । అన్తర్హితోఽన్తర్హృదయే కస్మాన్నో వేద నాశిషః ॥ ౨౯ ॥
అసావేవ వరోఽస్మాకమీప్సితో జగతః పతే ।
ప్రసన్నో భగవాన్ యేషామపవర్గగురుర్గతిః ॥ ౩౦ ॥
ప్రసన్నో భగవాన్ యేషామపవర్గగురుర్గతిః ॥ ౩౦ ॥
వరం వృణీమహేఽథాపి నాథ త్వత్పరతః పరాత్ ।
న హ్యన్తస్త్వద్విభూతీనాం సోఽనన్త ఇతి గీయసే ॥ ౩౧ ॥
న హ్యన్తస్త్వద్విభూతీనాం సోఽనన్త ఇతి గీయసే ॥ ౩౧ ॥
పారిజాతేఽఞ్జసా లబ్ధే సారఙ్గోఽన్యన్న సేవతే ।
త్వదఙ్ఘ్రిమూలమాసాద్య సాక్షాత్కిం కిం వృణీమహి ॥ ౩౨ ॥
త్వదఙ్ఘ్రిమూలమాసాద్య సాక్షాత్కిం కిం వృణీమహి ॥ ౩౨ ॥
యావత్తే మాయయా స్పృష్టా భ్రమామ ఇహ కర్మభిః ।
తావద్భవత్ప్రసఙ్గానాం సఙ్గః స్యాన్నో భవే భవే ॥ ౩౩ ॥
తావద్భవత్ప్రసఙ్గానాం సఙ్గః స్యాన్నో భవే భవే ॥ ౩౩ ॥
తులయామ లవేనాపి న స్వర్గం నాపునర్భవమ్ ।
భగవత్సఙ్గిసఙ్గస్య మర్త్యానాం కిముతాశిషః ॥ ౩౪ ॥
భగవత్సఙ్గిసఙ్గస్య మర్త్యానాం కిముతాశిషః ॥ ౩౪ ॥
యత్రేడ్యన్తే కథా మృష్టాస్తృష్ణాయాః ప్రశమో యతః ।
నిర్వైరం యత్ర భూతేషు నోద్వేగో యత్ర కశ్చన ॥ ౩౫ ॥
నిర్వైరం యత్ర భూతేషు నోద్వేగో యత్ర కశ్చన ॥ ౩౫ ॥
యత్ర నారాయణః సాక్షాద్భగవాన్న్యాసినాం గతిః ।
సంస్తూయతే సత్కథాసు ముక్తసఙ్గైః పునః పునః ॥ ౩౬ ॥
సంస్తూయతే సత్కథాసు ముక్తసఙ్గైః పునః పునః ॥ ౩౬ ॥
తేషాం విచరతాం పద్భ్యాం తీర్థానాం పావనేచ్ఛయా ।
భీతస్య కిం న రోచేత తావకానాం సమాగమః ॥ ౩౭ ॥
భీతస్య కిం న రోచేత తావకానాం సమాగమః ॥ ౩౭ ॥
వయం తు సాక్షాద్భగవన్ భవస్య
ప్రియస్య సఖ్యుః క్షణసఙ్గమేన ।
సుదుశ్చికిత్స్యస్య భవస్య మృత్యో-
ర్భిషక్తమం త్వాద్య గతిం గతాః స్మ ॥ ౩౮ ॥
ప్రియస్య సఖ్యుః క్షణసఙ్గమేన ।
సుదుశ్చికిత్స్యస్య భవస్య మృత్యో-
ర్భిషక్తమం త్వాద్య గతిం గతాః స్మ ॥ ౩౮ ॥
యన్నః స్వధీతం గురవః ప్రసాదితా
విప్రాశ్చ వృద్ధాశ్చ సదానువృత్త్యా ।
ఆర్యా నతాః సుహృదో భ్రాతరశ్చ
సర్వాణి భూతాన్యనసూయయైవ ॥ ౩౯ ॥
విప్రాశ్చ వృద్ధాశ్చ సదానువృత్త్యా ।
ఆర్యా నతాః సుహృదో భ్రాతరశ్చ
సర్వాణి భూతాన్యనసూయయైవ ॥ ౩౯ ॥
యన్నః సుతప్తం తప ఏతదీశ
నిరన్ధసాం కాలమదభ్రమప్సు ।
సర్వం తదేతత్పురుషస్య భూమ్నో
వృణీమహే తే పరితోషణాయ ॥ ౪౦ ॥
నిరన్ధసాం కాలమదభ్రమప్సు ।
సర్వం తదేతత్పురుషస్య భూమ్నో
వృణీమహే తే పరితోషణాయ ॥ ౪౦ ॥
మనుః స్వయమ్భూర్భగవాన్ భవశ్చ
యేఽన్యే తపోజ్ఞానవిశుద్ధసత్త్వాః ।
అదృష్టపారా అపి యన్మహిమ్నః
స్తువన్త్యథో త్వాత్మసమం గృణీమః ॥ ౪౧ ॥
యేఽన్యే తపోజ్ఞానవిశుద్ధసత్త్వాః ।
అదృష్టపారా అపి యన్మహిమ్నః
స్తువన్త్యథో త్వాత్మసమం గృణీమః ॥ ౪౧ ॥
నమః సమాయ శుద్ధాయ పురుషాయ పరాయ చ ।
వాసుదేవాయ సత్త్వాయ తుభ్యం భగవతే నమః ॥ ౪౨ ॥
వాసుదేవాయ సత్త్వాయ తుభ్యం భగవతే నమః ॥ ౪౨ ॥
మైత్రేయ ఉవాచ
ఇతి ప్రచేతోభిరభిష్టుతో హరిః
ప్రీతస్తథేత్యాహ శరణ్యవత్సలః ।
అనిచ్ఛతాం యానమతృప్తచక్షుషాం
యయౌ స్వధామానపవర్గవీర్యః ॥ ౪౩ ॥
ఇతి ప్రచేతోభిరభిష్టుతో హరిః
ప్రీతస్తథేత్యాహ శరణ్యవత్సలః ।
అనిచ్ఛతాం యానమతృప్తచక్షుషాం
యయౌ స్వధామానపవర్గవీర్యః ॥ ౪౩ ॥
అథ నిర్యాయ సలిలాత్ప్రచేతస ఉదన్వతః ।
వీక్ష్యాకుప్యన్ద్రుమైశ్ఛన్నాం గాం గాం రోద్ధుమివోచ్ఛ్రితైః ॥ ౪౪ ॥
వీక్ష్యాకుప్యన్ద్రుమైశ్ఛన్నాం గాం గాం రోద్ధుమివోచ్ఛ్రితైః ॥ ౪౪ ॥
తతోఽగ్నిమారుతౌ రాజన్నముఞ్చన్ముఖతో రుషా ।
మహీం నిర్వీరుధం కర్తుం సంవర్తక ఇవాత్యయే ॥ ౪౫ ॥
మహీం నిర్వీరుధం కర్తుం సంవర్తక ఇవాత్యయే ॥ ౪౫ ॥
భస్మసాత్క్రియమాణాంస్తాన్ ద్రుమాన్వీక్ష్య పితామహః ।
ఆగతః శమయామాస పుత్రాన్ బర్హిష్మతో నయైః ॥ ౪౬ ॥
ఆగతః శమయామాస పుత్రాన్ బర్హిష్మతో నయైః ॥ ౪౬ ॥
తత్రావశిష్టా యే వృక్షా భీతా దుహితరం తదా ।
ఉజ్జహ్రుస్తే ప్రచేతోభ్య ఉపదిష్టాః స్వయమ్భువా ॥ ౪౭ ॥
ఉజ్జహ్రుస్తే ప్రచేతోభ్య ఉపదిష్టాః స్వయమ్భువా ॥ ౪౭ ॥
తే చ బ్రహ్మణ ఆదేశాన్మారిషాముపయేమిరే ।
యస్యాం మహదవజ్ఞానాదజన్యజనయోనిజః ॥ ౪౮ ॥
యస్యాం మహదవజ్ఞానాదజన్యజనయోనిజః ॥ ౪౮ ॥
చాక్షుషే త్వన్తరే ప్రాప్తే ప్రాక్సర్గే కాలవిద్రుతే ।
యః ససర్జ ప్రజా ఇష్టాః స దక్షో దైవచోదితః ॥ ౪౯ ॥
యః ససర్జ ప్రజా ఇష్టాః స దక్షో దైవచోదితః ॥ ౪౯ ॥
యో జాయమానః సర్వేషాం తేజస్తేజస్వినాం రుచా ।
స్వయోపాదత్త దాక్ష్యాచ్చ కర్మణాం దక్షమబ్రువన్ ॥ ౫౦ ॥
స్వయోపాదత్త దాక్ష్యాచ్చ కర్మణాం దక్షమబ్రువన్ ॥ ౫౦ ॥
తం ప్రజాసర్గరక్షాయామనాదిరభిషిచ్య చ ।
యుయోజ యుయుజేఽన్యాంశ్చ స వై సర్వప్రజాపతీన్ ॥ ౫౧ ॥
యుయోజ యుయుజేఽన్యాంశ్చ స వై సర్వప్రజాపతీన్ ॥ ౫౧ ॥