ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ
ଅଥ ଦେଵଗଣାଃ ସର୍ଵେ ରୁଦ୍ରାନୀକୈଃ ପରାଜିତାଃ ।
ଶୂଲପଟ୍ଟିଶନିସ୍ତ୍ରିଂଶଗଦାପରିଘମୁଦ୍ଗରୈଃ ॥ ୧ ॥
ଅଥ ଦେଵଗଣାଃ ସର୍ଵେ ରୁଦ୍ରାନୀକୈଃ ପରାଜିତାଃ ।
ଶୂଲପଟ୍ଟିଶନିସ୍ତ୍ରିଂଶଗଦାପରିଘମୁଦ୍ଗରୈଃ ॥ ୧ ॥
ସଞ୍ଛିନ୍ନଭିନ୍ନସର୍ଵାଙ୍ଗାଃ ସର୍ତ୍ଵିକ୍ସଭ୍ଯା ଭଯାକୁଲାଃ ।
ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵେ ନମସ୍କୃତ୍ଯ କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନୈତନ୍ନ୍ଯଵେଦଯନ୍ ॥ ୨ ॥
ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵେ ନମସ୍କୃତ୍ଯ କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନୈତନ୍ନ୍ଯଵେଦଯନ୍ ॥ ୨ ॥
ଉପଲଭ୍ଯ ପୁରୈଵୈତଦ୍ଭଗଵାନବ୍ଜସମ୍ଭଵଃ ।
ନାରାଯଣଶ୍ଚ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ନ କସ୍ଯାଧ୍ଵରମୀଯତୁଃ ॥ ୩ ॥
ନାରାଯଣଶ୍ଚ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ନ କସ୍ଯାଧ୍ଵରମୀଯତୁଃ ॥ ୩ ॥
ତଦାକର୍ଣ୍ଯ ଵିଭୁଃ ପ୍ରାହ ତେଜୀଯସି କୃତାଗସି ।
କ୍ଷେମାଯ ତତ୍ର ସା ଭୂଯାନ୍ନ ପ୍ରାଯେଣ ବୁଭୂଷତାମ୍ ॥ ୪ ॥
କ୍ଷେମାଯ ତତ୍ର ସା ଭୂଯାନ୍ନ ପ୍ରାଯେଣ ବୁଭୂଷତାମ୍ ॥ ୪ ॥
ଅଥାପି ଯୂଯଂ କୃତକିଲ୍ବିଷା ଭଵଂ
ଯେ ବର୍ହିଷୋ ଭାଗଭାଜଂ ପରାଦୁଃ ।
ପ୍ରସାଦଯଧ୍ଵଂ ପରିଶୁଦ୍ଧଚେତସା
କ୍ଷିପ୍ରପ୍ରସାଦଂ ପ୍ରଗୃହୀତାଙ୍ଘ୍ରିଃପଦ୍ମମ୍ ॥ ୫ ॥
ଯେ ବର୍ହିଷୋ ଭାଗଭାଜଂ ପରାଦୁଃ ।
ପ୍ରସାଦଯଧ୍ଵଂ ପରିଶୁଦ୍ଧଚେତସା
କ୍ଷିପ୍ରପ୍ରସାଦଂ ପ୍ରଗୃହୀତାଙ୍ଘ୍ରିଃପଦ୍ମମ୍ ॥ ୫ ॥
ଆଶାସାନା ଜୀଵିତମଧ୍ଵରସ୍ଯ
ଲୋକଃ ସପାଲଃ କୁପିତେ ନ ଯସ୍ମିନ୍ ।
ତମାଶୁ ଦେଵଂ ପ୍ରିଯଯା ଵିହୀନଂ
କ୍ଷମାପଯଧ୍ଵଂ ହୃଦି ଵିଦ୍ଧଂ ଦୁରୁକ୍ତୈଃ ॥ ୬ ॥
ଲୋକଃ ସପାଲଃ କୁପିତେ ନ ଯସ୍ମିନ୍ ।
ତମାଶୁ ଦେଵଂ ପ୍ରିଯଯା ଵିହୀନଂ
କ୍ଷମାପଯଧ୍ଵଂ ହୃଦି ଵିଦ୍ଧଂ ଦୁରୁକ୍ତୈଃ ॥ ୬ ॥
ନାହଂ ନ ଯଜ୍ଞୋ ନ ଚ ଯୂଯମନ୍ଯେ
ଯେ ଦେହଭାଜୋ ମୁନଯଶ୍ଚ ତତ୍ତ୍ଵମ୍ ।
ଵିଦୁଃ ପ୍ରମାଣଂ ବଲଵୀର୍ଯଯୋର୍ଵା
ଯସ୍ଯାତ୍ମତନ୍ତ୍ରସ୍ଯ କ ଉପାଯଂ ଵିଧିତ୍ସେତ୍ ॥ ୭ ॥
ଯେ ଦେହଭାଜୋ ମୁନଯଶ୍ଚ ତତ୍ତ୍ଵମ୍ ।
ଵିଦୁଃ ପ୍ରମାଣଂ ବଲଵୀର୍ଯଯୋର୍ଵା
ଯସ୍ଯାତ୍ମତନ୍ତ୍ରସ୍ଯ କ ଉପାଯଂ ଵିଧିତ୍ସେତ୍ ॥ ୭ ॥
ସ ଇତ୍ଥମାଦିଶ୍ଯ ସୁରାନଜସ୍ତୁ ତୈଃ
ସମନ୍ଵିତଃ ପିତୃଭିଃ ସପ୍ରଜେଶୈଃ ।
ଯଯୌ ସ୍ଵଧିଷ୍ଣ୍ଯାନ୍ନିଲଯଂ ପୁରଦ୍ଵିଷଃ
କୈଲାସମଦ୍ରିପ୍ରଵରଂ ପ୍ରିଯଂ ପ୍ରଭୋଃ ॥ ୮ ॥
ସମନ୍ଵିତଃ ପିତୃଭିଃ ସପ୍ରଜେଶୈଃ ।
ଯଯୌ ସ୍ଵଧିଷ୍ଣ୍ଯାନ୍ନିଲଯଂ ପୁରଦ୍ଵିଷଃ
କୈଲାସମଦ୍ରିପ୍ରଵରଂ ପ୍ରିଯଂ ପ୍ରଭୋଃ ॥ ୮ ॥
ଜନ୍ମୌଷଧିତପୋମନ୍ତ୍ରଯୋଗସିଦ୍ଧୈର୍ନରେତରୈଃ ।
ଜୁଷ୍ଟଂ କିନ୍ନରଗନ୍ଧର୍ଵୈରପ୍ସରୋଭିର୍ଵୃତଂ ସଦା ॥ ୯ ॥
ଜୁଷ୍ଟଂ କିନ୍ନରଗନ୍ଧର୍ଵୈରପ୍ସରୋଭିର୍ଵୃତଂ ସଦା ॥ ୯ ॥
ନାନାମଣିମଯୈଃ ଶୃଙ୍ଗୈର୍ନାନାଧାତୁଵିଚିତ୍ରିତୈଃ ।
ନାନାଦ୍ରୁମଲତାଗୁଲ୍ମୈର୍ନାନାମୃଗଗଣାଵୃତୈଃ ॥ ୧୦ ॥
ନାନାଦ୍ରୁମଲତାଗୁଲ୍ମୈର୍ନାନାମୃଗଗଣାଵୃତୈଃ ॥ ୧୦ ॥
ନାନାମଲପ୍ରସ୍ରଵଣୈର୍ନାନାକନ୍ଦରସାନୁଭିଃ ।
ରମଣଂ ଵିହରନ୍ତୀନାଂ ରମଣୈଃ ସିଦ୍ଧଯୋଷିତାମ୍ ॥ ୧୧ ॥
ରମଣଂ ଵିହରନ୍ତୀନାଂ ରମଣୈଃ ସିଦ୍ଧଯୋଷିତାମ୍ ॥ ୧୧ ॥
ମଯୂରକେକାଭିରୁତଂ ମଦାନ୍ଧାଲିଵିମୂର୍ଚ୍ଛିତମ୍ ।
ପ୍ଲାଵିତୈ ରକ୍ତକଣ୍ଠାନାଂ କୂଜିତୈଶ୍ଚ ପତତ୍ତ୍ରିଣାମ୍ ॥ ୧୨ ॥
ପ୍ଲାଵିତୈ ରକ୍ତକଣ୍ଠାନାଂ କୂଜିତୈଶ୍ଚ ପତତ୍ତ୍ରିଣାମ୍ ॥ ୧୨ ॥
ଆହ୍ଵଯନ୍ତମିଵୋଦ୍ଧସ୍ତୈର୍ଦ୍ଵିଜାନ୍ କାମଦୁଘୈର୍ଦ୍ରୁମୈଃ ।
ଵ୍ରଜନ୍ତମିଵ ମାତଙ୍ଗୈର୍ଗୃଣନ୍ତମିଵ ନିର୍ଝରୈଃ ॥ ୧୩ ॥
ଵ୍ରଜନ୍ତମିଵ ମାତଙ୍ଗୈର୍ଗୃଣନ୍ତମିଵ ନିର୍ଝରୈଃ ॥ ୧୩ ॥
ମନ୍ଦାରୈଃ ପାରିଜାତୈଶ୍ଚ ସରଲୈଶ୍ଚୋପଶୋଭିତମ୍ ।
ତମାଲୈଃ ଶାଲତାଲୈଶ୍ଚ କୋଵିଦାରାସନାର୍ଜୁନୈଃ ॥ ୧୪ ॥
ତମାଲୈଃ ଶାଲତାଲୈଶ୍ଚ କୋଵିଦାରାସନାର୍ଜୁନୈଃ ॥ ୧୪ ॥
ଚୂତୈଃ କଦମ୍ବୈର୍ନୀପୈଶ୍ଚ ନାଗପୁନ୍ନାଗଚମ୍ପକୈଃ ।
ପାଟଲାଶୋକବକୁଲୈଃ କୁନ୍ଦୈଃ କୁରବକୈରପି ॥ ୧୫ ॥
ପାଟଲାଶୋକବକୁଲୈଃ କୁନ୍ଦୈଃ କୁରବକୈରପି ॥ ୧୫ ॥
ସ୍ଵର୍ଣାର୍ଣଶତପତ୍ରୈଶ୍ଚ ଵରରେଣୁକଜାତିଭିଃ ।
କୁବ୍ଜକୈର୍ମଲ୍ଲିକାଭିଶ୍ଚ ମାଧଵୀଭିଶ୍ଚ ମଣ୍ଡିତମ୍ ॥ ୧୬ ॥
କୁବ୍ଜକୈର୍ମଲ୍ଲିକାଭିଶ୍ଚ ମାଧଵୀଭିଶ୍ଚ ମଣ୍ଡିତମ୍ ॥ ୧୬ ॥
ପନସୋଦୁମ୍ବରାଶ୍ଵତ୍ଥପ୍ଲକ୍ଷନ୍ଯଗ୍ରୋଧହିଙ୍ଗୁଭିଃ ।
ଭୂର୍ଜୈରୋଷଧିଭିଃ ପୂଗୈ ରାଜପୂଗୈଶ୍ଚ ଜମ୍ବୁଭିଃ ॥ ୧୭ ॥
ଭୂର୍ଜୈରୋଷଧିଭିଃ ପୂଗୈ ରାଜପୂଗୈଶ୍ଚ ଜମ୍ବୁଭିଃ ॥ ୧୭ ॥
ଖର୍ଜୂରାମ୍ରାତକାମ୍ରାଦ୍ଯୈଃ ପ୍ରିଯାଲମଧୁକେଙ୍ଗୁଦୈଃ ।
ଦ୍ରୁମଜାତିଭିରନ୍ଯୈଶ୍ଚ ରାଜିତଂ ଵେଣୁକୀଚକୈଃ ॥ ୧୮ ॥
ଦ୍ରୁମଜାତିଭିରନ୍ଯୈଶ୍ଚ ରାଜିତଂ ଵେଣୁକୀଚକୈଃ ॥ ୧୮ ॥
କୁମୁଦୋତ୍ପଲକହ୍ଲାରଶତପତ୍ରଵନର୍ଦ୍ଧିଭିଃ ।
ନଲିନୀଷୁ କଲଂ କୂଜତ୍ଖଗଵୃନ୍ଦୋପଶୋଭିତମ୍ ॥ ୧୯ ॥
ନଲିନୀଷୁ କଲଂ କୂଜତ୍ଖଗଵୃନ୍ଦୋପଶୋଭିତମ୍ ॥ ୧୯ ॥
ମୃଗୈଃ ଶାଖାମୃଗୈଃ କ୍ରୋଡୈର୍ମୃଗେନ୍ଦ୍ରୈର୍ଋ କ୍ଷଶଲ୍ଯକୈଃ ।
ଗଵଯୈଃ ଶରଭୈର୍ଵ୍ଯାଘ୍ରୈ ରୁରୁଭିର୍ମହିଷାଦିଭିଃ ॥ ୨୦ ॥
ଗଵଯୈଃ ଶରଭୈର୍ଵ୍ଯାଘ୍ରୈ ରୁରୁଭିର୍ମହିଷାଦିଭିଃ ॥ ୨୦ ॥
କର୍ଣାନ୍ତ୍ରୈକପଦାଶ୍ଵାସ୍ଯୈର୍ନିର୍ଜୁଷ୍ଟଂ ଵୃକନାଭିଭିଃ ।
କଦଲୀଖଣ୍ଡସଂରୁଦ୍ଧନଲିନୀପୁଲିନଶ୍ରିଯମ୍ ॥ ୨୧ ॥
କଦଲୀଖଣ୍ଡସଂରୁଦ୍ଧନଲିନୀପୁଲିନଶ୍ରିଯମ୍ ॥ ୨୧ ॥
ପର୍ଯସ୍ତଂ ନନ୍ଦଯା ସତ୍ଯାଃ ସ୍ନାନପୁଣ୍ଯତରୋଦଯା ।
ଵିଲୋକ୍ଯ ଭୂତେଶଗିରିଂ ଵିବୁଧା ଵିସ୍ମଯଂ ଯଯୁଃ ॥ ୨୨ ॥
ଵିଲୋକ୍ଯ ଭୂତେଶଗିରିଂ ଵିବୁଧା ଵିସ୍ମଯଂ ଯଯୁଃ ॥ ୨୨ ॥
ଦଦୃଶୁସ୍ତତ୍ର ତେ ରମ୍ଯାମଲକାଂ ନାମ ଵୈ ପୁରୀମ୍ ।
ଵନଂ ସୌଗନ୍ଧିକଂ ଚାପି ଯତ୍ର ତନ୍ନାମ ପଙ୍କଜମ୍ ॥ ୨୩ ॥
ଵନଂ ସୌଗନ୍ଧିକଂ ଚାପି ଯତ୍ର ତନ୍ନାମ ପଙ୍କଜମ୍ ॥ ୨୩ ॥
ନନ୍ଦା ଚାଲକନନ୍ଦା ଚ ସରିତୌ ବାହ୍ଯତଃ ପୁରଃ ।
ତୀର୍ଥପାଦପଦାମ୍ଭୋଜରଜସାତୀଵ ପାଵନେ ॥ ୨୪ ॥
ତୀର୍ଥପାଦପଦାମ୍ଭୋଜରଜସାତୀଵ ପାଵନେ ॥ ୨୪ ॥
ଯଯୋଃ ସୁରସ୍ତ୍ରିଯଃ କ୍ଷତ୍ତରଵରୁହ୍ଯ ସ୍ଵଧିଷ୍ଣ୍ଯତଃ ।
କ୍ରୀଡନ୍ତି ପୁଂସଃ ସିଞ୍ଚନ୍ତ୍ଯୋ ଵିଗାହ୍ଯ ରତିକର୍ଶିତାଃ ॥ ୨୫ ॥
କ୍ରୀଡନ୍ତି ପୁଂସଃ ସିଞ୍ଚନ୍ତ୍ଯୋ ଵିଗାହ୍ଯ ରତିକର୍ଶିତାଃ ॥ ୨୫ ॥
ଯଯୋସ୍ତତ୍ସ୍ନାନଵିଭ୍ରଷ୍ଟନଵକୁଙ୍କୁମପିଞ୍ଜରମ୍ ।
ଵିତୃଷୋଽପି ପିବନ୍ତ୍ଯମ୍ଭଃ ପାଯଯନ୍ତୋ ଗଜା ଗଜୀଃ ॥ ୨୬ ॥
ଵିତୃଷୋଽପି ପିବନ୍ତ୍ଯମ୍ଭଃ ପାଯଯନ୍ତୋ ଗଜା ଗଜୀଃ ॥ ୨୬ ॥
ତାରହେମମହାରତ୍ନଵିମାନଶତସଙ୍କୁଲାମ୍ ।
ଜୁଷ୍ଟାଂ ପୁଣ୍ଯଜନସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ଯଥା ଖଂ ସତଡିଦ୍ଘନମ୍ ॥ ୨୭ ॥
ଜୁଷ୍ଟାଂ ପୁଣ୍ଯଜନସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ଯଥା ଖଂ ସତଡିଦ୍ଘନମ୍ ॥ ୨୭ ॥
ହିତ୍ଵା ଯକ୍ଷେଶ୍ଵରପୁରୀଂ ଵନଂ ସୌଗନ୍ଧିକଂ ଚ ତତ୍ ।
ଦ୍ରୁମୈଃ କାମଦୁଘୈର୍ହୃଦ୍ଯଂ ଚିତ୍ରମାଲ୍ଯଫଲଚ୍ଛଦୈଃ ॥ ୨୮ ॥
ଦ୍ରୁମୈଃ କାମଦୁଘୈର୍ହୃଦ୍ଯଂ ଚିତ୍ରମାଲ୍ଯଫଲଚ୍ଛଦୈଃ ॥ ୨୮ ॥
ରକ୍ତକଣ୍ଠଖଗାନୀକସ୍ଵରମଣ୍ଡିତଷଟ୍ପଦମ୍ ।
କଲହଂସକୁଲପ୍ରେଷ୍ଠଂ ଖରଦଣ୍ଡଜଲାଶଯମ୍ ॥ ୨୯ ॥
କଲହଂସକୁଲପ୍ରେଷ୍ଠଂ ଖରଦଣ୍ଡଜଲାଶଯମ୍ ॥ ୨୯ ॥
ଵନକୁଞ୍ଜରସଙ୍ଘୃଷ୍ଟହରିଚନ୍ଦନଵାଯୁନା ।
ଅଧି ପୁଣ୍ଯଜନସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ମୁହୁରୁନ୍ମଥଯନ୍ମନଃ ॥ ୩୦ ॥
ଅଧି ପୁଣ୍ଯଜନସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ମୁହୁରୁନ୍ମଥଯନ୍ମନଃ ॥ ୩୦ ॥
ଵୈଦୂର୍ଯକୃତସୋପାନା ଵାପ୍ଯ ଉତ୍ପଲମାଲିନୀଃ ।
ପ୍ରାପ୍ତଂ କିମ୍ପୁରୁଷୈର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତ ଆରାଦ୍ଦଦୃଶୁର୍ଵଟମ୍ ॥ ୩୧ ॥
ପ୍ରାପ୍ତଂ କିମ୍ପୁରୁଷୈର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତ ଆରାଦ୍ଦଦୃଶୁର୍ଵଟମ୍ ॥ ୩୧ ॥
ସ ଯୋଜନଶତୋତ୍ସେଧଃ ପାଦୋନଵିଟପାଯତଃ ।
ପର୍ଯକ୍କୃତାଚଲଚ୍ଛାଯୋ ନିର୍ନୀଡସ୍ତାପଵର୍ଜିତଃ ॥ ୩୨ ॥
ପର୍ଯକ୍କୃତାଚଲଚ୍ଛାଯୋ ନିର୍ନୀଡସ୍ତାପଵର୍ଜିତଃ ॥ ୩୨ ॥
ତସ୍ମିନ୍ମହାଯୋଗମଯେ ମୁମୁକ୍ଷୁଶରଣେ ସୁରାଃ ।
ଦଦୃଶୁଃ ଶିଵମାସୀନଂ ତ୍ଯକ୍ତାମର୍ଷମିଵାନ୍ତକମ୍ ॥ ୩୩ ॥
ଦଦୃଶୁଃ ଶିଵମାସୀନଂ ତ୍ଯକ୍ତାମର୍ଷମିଵାନ୍ତକମ୍ ॥ ୩୩ ॥
ସନନ୍ଦନାଦ୍ଯୈର୍ମହାସିଦ୍ଧୈଃ ଶାନ୍ତୈଃ ସଂଶାନ୍ତଵିଗ୍ରହମ୍ ।
ଉପାସ୍ଯମାନଂ ସଖ୍ଯା ଚ ଭର୍ତ୍ରା ଗୁହ୍ଯକରକ୍ଷସାମ୍ ॥ ୩୪ ॥
ଉପାସ୍ଯମାନଂ ସଖ୍ଯା ଚ ଭର୍ତ୍ରା ଗୁହ୍ଯକରକ୍ଷସାମ୍ ॥ ୩୪ ॥
ଵିଦ୍ଯାତପୋଯୋଗପଥମାସ୍ଥିତଂ ତମଧୀଶ୍ଵରମ୍ ।
ଚରନ୍ତଂ ଵିଶ୍ଵସୁହୃଦଂ ଵାତ୍ସଲ୍ଯାଲ୍ଲୋକମଙ୍ଗଲମ୍ ॥ ୩୫ ॥
ଚରନ୍ତଂ ଵିଶ୍ଵସୁହୃଦଂ ଵାତ୍ସଲ୍ଯାଲ୍ଲୋକମଙ୍ଗଲମ୍ ॥ ୩୫ ॥
ଲିଙ୍ଗଂ ଚ ତାପସାଭୀଷ୍ଟଂ ଭସ୍ମଦଣ୍ଡଜଟାଜିନମ୍ ।
ଅଙ୍ଗେନ ସନ୍ଧ୍ଯାଭ୍ରରୁଚା ଚନ୍ଦ୍ରଲେଖାଂ ଚ ବିଭ୍ରତମ୍ ॥ ୩୬ ॥
ଅଙ୍ଗେନ ସନ୍ଧ୍ଯାଭ୍ରରୁଚା ଚନ୍ଦ୍ରଲେଖାଂ ଚ ବିଭ୍ରତମ୍ ॥ ୩୬ ॥
ଉପଵିଷ୍ଟଂ ଦର୍ଭମଯ୍ଯାଂ ବୃସ୍ଯାଂ ବ୍ରହ୍ମ ସନାତନମ୍ ।
ନାରଦାଯ ପ୍ରଵୋଚନ୍ତଂ ପୃଚ୍ଛତେ ଶୃଣ୍ଵତାଂ ସତାମ୍ ॥ ୩୭ ॥
ନାରଦାଯ ପ୍ରଵୋଚନ୍ତଂ ପୃଚ୍ଛତେ ଶୃଣ୍ଵତାଂ ସତାମ୍ ॥ ୩୭ ॥
କୃତ୍ଵୋରୌ ଦକ୍ଷିଣେ ସଵ୍ଯଂ ପାଦପଦ୍ମଂ ଚ ଜାନୁନି ।
ବାହୁଂ ପ୍ରକୋଷ୍ଠେଽକ୍ଷମାଲାମ୍ ଆସୀନଂ ତର୍କମୁଦ୍ରଯା ॥ ୩୮ ॥
ବାହୁଂ ପ୍ରକୋଷ୍ଠେଽକ୍ଷମାଲାମ୍ ଆସୀନଂ ତର୍କମୁଦ୍ରଯା ॥ ୩୮ ॥
ତଂ ବ୍ରହ୍ମନିର୍ଵାଣସମାଧିମାଶ୍ରିତଂ
ଵ୍ଯୁପାଶ୍ରିତଂ ଗିରିଶଂ ଯୋଗକକ୍ଷାମ୍ ।
ସଲୋକପାଲା ମୁନଯୋ ମନୂନାମ୍
ଆଦ୍ଯଂ ମନୁଂ ପ୍ରାଞ୍ଜଲଯଃ ପ୍ରଣେମୁଃ ॥ ୩୯ ॥
ଵ୍ଯୁପାଶ୍ରିତଂ ଗିରିଶଂ ଯୋଗକକ୍ଷାମ୍ ।
ସଲୋକପାଲା ମୁନଯୋ ମନୂନାମ୍
ଆଦ୍ଯଂ ମନୁଂ ପ୍ରାଞ୍ଜଲଯଃ ପ୍ରଣେମୁଃ ॥ ୩୯ ॥
ସ ତୂପଲଭ୍ଯାଗତମାତ୍ମଯୋନିଂ
ସୁରାସୁରେଶୈରଭିଵନ୍ଦିତାଙ୍ଘ୍ରିଃ ।
ଉତ୍ଥାଯ ଚକ୍ରେ ଶିରସାଭିଵନ୍ଦନ-
ମର୍ହତ୍ତମଃ କସ୍ଯ ଯଥୈଵ ଵିଷ୍ଣୁଃ ॥ ୪୦ ॥
ସୁରାସୁରେଶୈରଭିଵନ୍ଦିତାଙ୍ଘ୍ରିଃ ।
ଉତ୍ଥାଯ ଚକ୍ରେ ଶିରସାଭିଵନ୍ଦନ-
ମର୍ହତ୍ତମଃ କସ୍ଯ ଯଥୈଵ ଵିଷ୍ଣୁଃ ॥ ୪୦ ॥
ତଥାପରେ ସିଦ୍ଧଗଣା ମହର୍ଷିଭି-
ର୍ଯେ ଵୈ ସମନ୍ତାଦନୁ ନୀଲଲୋହିତମ୍ ।
ନମସ୍କୃତଃ ପ୍ରାହ ଶଶାଙ୍କଶେଖରଂ
କୃତପ୍ରଣାମଂ ପ୍ରହସନ୍ନିଵାତ୍ମଭୂଃ ॥ ୪୧ ॥
ର୍ଯେ ଵୈ ସମନ୍ତାଦନୁ ନୀଲଲୋହିତମ୍ ।
ନମସ୍କୃତଃ ପ୍ରାହ ଶଶାଙ୍କଶେଖରଂ
କୃତପ୍ରଣାମଂ ପ୍ରହସନ୍ନିଵାତ୍ମଭୂଃ ॥ ୪୧ ॥
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ
ଜାନେ ତ୍ଵାମୀଶଂ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ଜଗତୋ ଯୋନିବୀଜଯୋଃ ।
ଶକ୍ତେଃ ଶିଵସ୍ଯ ଚ ପରଂ ଯତ୍ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ନିରନ୍ତରମ୍ ॥ ୪୨ ॥
ଜାନେ ତ୍ଵାମୀଶଂ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ଜଗତୋ ଯୋନିବୀଜଯୋଃ ।
ଶକ୍ତେଃ ଶିଵସ୍ଯ ଚ ପରଂ ଯତ୍ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ନିରନ୍ତରମ୍ ॥ ୪୨ ॥
ତ୍ଵମେଵ ଭଗଵନ୍ନେତଚ୍ଛିଵଶକ୍ତ୍ଯୋଃ ସ୍ଵରୂପଯୋଃ ।
ଵିଶ୍ଵଂ ସୃଜସି ପାସ୍ଯତ୍ସି କ୍ରୀଡନ୍ନୂର୍ଣପଟୋ ଯଥା ॥ ୪୩ ॥
ଵିଶ୍ଵଂ ସୃଜସି ପାସ୍ଯତ୍ସି କ୍ରୀଡନ୍ନୂର୍ଣପଟୋ ଯଥା ॥ ୪୩ ॥
ତ୍ଵମେଵ ଧର୍ମାର୍ଥଦୁଘାଭିପତ୍ତଯେ
ଦକ୍ଷେଣ ସୂତ୍ରେଣ ସସର୍ଜିଥାଧ୍ଵରମ୍ ।
ତ୍ଵଯୈଵ ଲୋକେଽଵସିତାଶ୍ଚ ସେତଵୋ
ଯାନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ଶ୍ରଦ୍ଦଧତେ ଧୃତଵ୍ରତାଃ ॥ ୪୪ ॥
ଦକ୍ଷେଣ ସୂତ୍ରେଣ ସସର୍ଜିଥାଧ୍ଵରମ୍ ।
ତ୍ଵଯୈଵ ଲୋକେଽଵସିତାଶ୍ଚ ସେତଵୋ
ଯାନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ଶ୍ରଦ୍ଦଧତେ ଧୃତଵ୍ରତାଃ ॥ ୪୪ ॥
ତ୍ଵଂ କର୍ମଣାଂ ମଙ୍ଗଲ ମଙ୍ଗଲାନାଂ
କର୍ତୁଃ ସ୍ଵଲୋକଂ ତନୁଷେ ସ୍ଵଃ ପରଂ ଵା ।
ଅମଙ୍ଗଲାନାଂ ଚ ତମିସ୍ରମୁଲ୍ବଣଂ
ଵିପର୍ଯଯଃ କେନ ତଦେଵ କସ୍ଯଚିତ୍ ॥ ୪୫ ॥
କର୍ତୁଃ ସ୍ଵଲୋକଂ ତନୁଷେ ସ୍ଵଃ ପରଂ ଵା ।
ଅମଙ୍ଗଲାନାଂ ଚ ତମିସ୍ରମୁଲ୍ବଣଂ
ଵିପର୍ଯଯଃ କେନ ତଦେଵ କସ୍ଯଚିତ୍ ॥ ୪୫ ॥
ନ ଵୈ ସତାଂ ତ୍ଵଚ୍ଚରଣାର୍ପିତାତ୍ମନାଂ
ଭୂତେଷୁ ସର୍ଵେଷ୍ଵଭିପଶ୍ଯତାଂ ତଵ ।
ଭୂତାନି ଚାତ୍ମନ୍ଯପୃଥଗ୍ଦିଦୃକ୍ଷତାଂ
ପ୍ରାଯେଣ ରୋଷୋଽଭିଭଵେଦ୍ଯଥା ପଶୁମ୍ ॥ ୪୬ ॥
ଭୂତେଷୁ ସର୍ଵେଷ୍ଵଭିପଶ୍ଯତାଂ ତଵ ।
ଭୂତାନି ଚାତ୍ମନ୍ଯପୃଥଗ୍ଦିଦୃକ୍ଷତାଂ
ପ୍ରାଯେଣ ରୋଷୋଽଭିଭଵେଦ୍ଯଥା ପଶୁମ୍ ॥ ୪୬ ॥
ପୃଥଗ୍ଧିଯଃ କର୍ମଦୃଶୋ ଦୁରାଶଯାଃ
ପରୋଦଯେନାର୍ପିତହୃଦ୍ରୁଜୋଽନିଶମ୍ ।
ପରାନ୍ ଦୁରୁକ୍ତୈର୍ଵିତୁଦନ୍ତ୍ଯରୁନ୍ତୁଦା-
ସ୍ତାନ୍ମାଵଧୀଦ୍ଦୈଵଵଧାନ୍ଭଵଦ୍ଵିଧଃ ॥ ୪୭ ॥
ପରୋଦଯେନାର୍ପିତହୃଦ୍ରୁଜୋଽନିଶମ୍ ।
ପରାନ୍ ଦୁରୁକ୍ତୈର୍ଵିତୁଦନ୍ତ୍ଯରୁନ୍ତୁଦା-
ସ୍ତାନ୍ମାଵଧୀଦ୍ଦୈଵଵଧାନ୍ଭଵଦ୍ଵିଧଃ ॥ ୪୭ ॥
ଯସ୍ମିନ୍ଯଦା ପୁଷ୍କରନାଭମାଯଯା
ଦୁରନ୍ତଯା ସ୍ପୃଷ୍ଟଧିଯଃ ପୃଥଗ୍ଦୃଶଃ ।
କୁର୍ଵନ୍ତି ତତ୍ର ହ୍ଯନୁକମ୍ପଯା କୃପାଂ
ନ ସାଧଵୋ ଦୈଵବଲାତ୍କୃତେ କ୍ରମମ୍ ॥ ୪୮ ॥
ଦୁରନ୍ତଯା ସ୍ପୃଷ୍ଟଧିଯଃ ପୃଥଗ୍ଦୃଶଃ ।
କୁର୍ଵନ୍ତି ତତ୍ର ହ୍ଯନୁକମ୍ପଯା କୃପାଂ
ନ ସାଧଵୋ ଦୈଵବଲାତ୍କୃତେ କ୍ରମମ୍ ॥ ୪୮ ॥
ଭଵାଂସ୍ତୁ ପୁଂସଃ ପରମସ୍ଯ ମାଯଯା
ଦୁରନ୍ତଯାସ୍ପୃଷ୍ଟମତିଃ ସମସ୍ତଦୃକ୍ ।
ତଯା ହତାତ୍ମସ୍ଵନୁକର୍ମଚେତଃ-
ସ୍ଵନୁଗ୍ରହଂ କର୍ତୁମିହାର୍ହସି ପ୍ରଭୋ ॥ ୪୯ ॥
ଦୁରନ୍ତଯାସ୍ପୃଷ୍ଟମତିଃ ସମସ୍ତଦୃକ୍ ।
ତଯା ହତାତ୍ମସ୍ଵନୁକର୍ମଚେତଃ-
ସ୍ଵନୁଗ୍ରହଂ କର୍ତୁମିହାର୍ହସି ପ୍ରଭୋ ॥ ୪୯ ॥
କୁର୍ଵଧ୍ଵରସ୍ଯୋଦ୍ଧରଣଂ ହତସ୍ଯ ଭୋଃ
ତ୍ଵଯାସମାପ୍ତସ୍ଯ ମନୋ ପ୍ରଜାପତେଃ ।
ନ ଯତ୍ର ଭାଗଂ ତଵ ଭାଗିନୋ ଦଦୁଃ
କୁଯାଜିନୋ ଯେନ ମଖୋ ନିନୀଯତେ ॥ ୫୦ ॥
ତ୍ଵଯାସମାପ୍ତସ୍ଯ ମନୋ ପ୍ରଜାପତେଃ ।
ନ ଯତ୍ର ଭାଗଂ ତଵ ଭାଗିନୋ ଦଦୁଃ
କୁଯାଜିନୋ ଯେନ ମଖୋ ନିନୀଯତେ ॥ ୫୦ ॥
ଜୀଵତାଦ୍ଯଜମାନୋଽଯଂ ପ୍ରପଦ୍ଯେତାକ୍ଷିଣୀ ଭଗଃ ।
ଭୃଗୋଃ ଶ୍ମଶ୍ରୂଣି ରୋହନ୍ତୁ ପୂଷ୍ଣୋ ଦନ୍ତାଶ୍ଚ ପୂର୍ଵଵତ୍ ॥ ୫୧ ॥
ଭୃଗୋଃ ଶ୍ମଶ୍ରୂଣି ରୋହନ୍ତୁ ପୂଷ୍ଣୋ ଦନ୍ତାଶ୍ଚ ପୂର୍ଵଵତ୍ ॥ ୫୧ ॥
ଦେଵାନାଂ ଭଗ୍ନଗାତ୍ରାଣାମୃତ୍ଵିଜାଂ ଚାଯୁଧାଶ୍ମଭିଃ ।
ଭଵତାନୁଗୃହୀତାନାମାଶୁ ମନ୍ଯୋଽସ୍ତ୍ଵନାତୁରମ୍ ॥ ୫୨ ॥
ଭଵତାନୁଗୃହୀତାନାମାଶୁ ମନ୍ଯୋଽସ୍ତ୍ଵନାତୁରମ୍ ॥ ୫୨ ॥
ଏଷ ତେ ରୁଦ୍ର ଭାଗୋଽସ୍ତୁ ଯଦୁଚ୍ଛିଷ୍ଟୋଽଧ୍ଵରସ୍ଯ ଵୈ ।
ଯଜ୍ଞସ୍ତେ ରୁଦ୍ରଭାଗେନ କଲ୍ପତାମଦ୍ଯ ଯଜ୍ଞହନ୍ ॥ ୫୩ ॥
ଯଜ୍ଞସ୍ତେ ରୁଦ୍ରଭାଗେନ କଲ୍ପତାମଦ୍ଯ ଯଜ୍ଞହନ୍ ॥ ୫୩ ॥