మైత్రేయ ఉవాచ
అథ దేవగణాః సర్వే రుద్రానీకైః పరాజితాః ।
శూలపట్టిశనిస్త్రింశగదాపరిఘముద్గరైః ॥ ౧ ॥
అథ దేవగణాః సర్వే రుద్రానీకైః పరాజితాః ।
శూలపట్టిశనిస్త్రింశగదాపరిఘముద్గరైః ॥ ౧ ॥
సఞ్ఛిన్నభిన్నసర్వాఙ్గాః సర్త్విక్సభ్యా భయాకులాః ।
స్వయమ్భువే నమస్కృత్య కార్త్స్న్యేనైతన్న్యవేదయన్ ॥ ౨ ॥
స్వయమ్భువే నమస్కృత్య కార్త్స్న్యేనైతన్న్యవేదయన్ ॥ ౨ ॥
ఉపలభ్య పురైవైతద్భగవానబ్జసమ్భవః ।
నారాయణశ్చ విశ్వాత్మా న కస్యాధ్వరమీయతుః ॥ ౩ ॥
నారాయణశ్చ విశ్వాత్మా న కస్యాధ్వరమీయతుః ॥ ౩ ॥
తదాకర్ణ్య విభుః ప్రాహ తేజీయసి కృతాగసి ।
క్షేమాయ తత్ర సా భూయాన్న ప్రాయేణ బుభూషతామ్ ॥ ౪ ॥
క్షేమాయ తత్ర సా భూయాన్న ప్రాయేణ బుభూషతామ్ ॥ ౪ ॥
అథాపి యూయం కృతకిల్బిషా భవం
యే బర్హిషో భాగభాజం పరాదుః ।
ప్రసాదయధ్వం పరిశుద్ధచేతసా
క్షిప్రప్రసాదం ప్రగృహీతాఙ్ఘ్రిఃపద్మమ్ ॥ ౫ ॥
యే బర్హిషో భాగభాజం పరాదుః ।
ప్రసాదయధ్వం పరిశుద్ధచేతసా
క్షిప్రప్రసాదం ప్రగృహీతాఙ్ఘ్రిఃపద్మమ్ ॥ ౫ ॥
ఆశాసానా జీవితమధ్వరస్య
లోకః సపాలః కుపితే న యస్మిన్ ।
తమాశు దేవం ప్రియయా విహీనం
క్షమాపయధ్వం హృది విద్ధం దురుక్తైః ॥ ౬ ॥
లోకః సపాలః కుపితే న యస్మిన్ ।
తమాశు దేవం ప్రియయా విహీనం
క్షమాపయధ్వం హృది విద్ధం దురుక్తైః ॥ ౬ ॥
నాహం న యజ్ఞో న చ యూయమన్యే
యే దేహభాజో మునయశ్చ తత్త్వమ్ ।
విదుః ప్రమాణం బలవీర్యయోర్వా
యస్యాత్మతన్త్రస్య క ఉపాయం విధిత్సేత్ ॥ ౭ ॥
యే దేహభాజో మునయశ్చ తత్త్వమ్ ।
విదుః ప్రమాణం బలవీర్యయోర్వా
యస్యాత్మతన్త్రస్య క ఉపాయం విధిత్సేత్ ॥ ౭ ॥
స ఇత్థమాదిశ్య సురానజస్తు తైః
సమన్వితః పితృభిః సప్రజేశైః ।
యయౌ స్వధిష్ణ్యాన్నిలయం పురద్విషః
కైలాసమద్రిప్రవరం ప్రియం ప్రభోః ॥ ౮ ॥
సమన్వితః పితృభిః సప్రజేశైః ।
యయౌ స్వధిష్ణ్యాన్నిలయం పురద్విషః
కైలాసమద్రిప్రవరం ప్రియం ప్రభోః ॥ ౮ ॥
జన్మౌషధితపోమన్త్రయోగసిద్ధైర్నరేతరైః ।
జుష్టం కిన్నరగన్ధర్వైరప్సరోభిర్వృతం సదా ॥ ౯ ॥
జుష్టం కిన్నరగన్ధర్వైరప్సరోభిర్వృతం సదా ॥ ౯ ॥
నానామణిమయైః శృఙ్గైర్నానాధాతువిచిత్రితైః ।
నానాద్రుమలతాగుల్మైర్నానామృగగణావృతైః ॥ ౧౦ ॥
నానాద్రుమలతాగుల్మైర్నానామృగగణావృతైః ॥ ౧౦ ॥
నానామలప్రస్రవణైర్నానాకన్దరసానుభిః ।
రమణం విహరన్తీనాం రమణైః సిద్ధయోషితామ్ ॥ ౧౧ ॥
రమణం విహరన్తీనాం రమణైః సిద్ధయోషితామ్ ॥ ౧౧ ॥
మయూరకేకాభిరుతం మదాన్ధాలివిమూర్చ్ఛితమ్ ।
ప్లావితై రక్తకణ్ఠానాం కూజితైశ్చ పతత్త్రిణామ్ ॥ ౧౨ ॥
ప్లావితై రక్తకణ్ఠానాం కూజితైశ్చ పతత్త్రిణామ్ ॥ ౧౨ ॥
ఆహ్వయన్తమివోద్ధస్తైర్ద్విజాన్ కామదుఘైర్ద్రుమైః ।
వ్రజన్తమివ మాతఙ్గైర్గృణన్తమివ నిర్ఝరైః ॥ ౧౩ ॥
వ్రజన్తమివ మాతఙ్గైర్గృణన్తమివ నిర్ఝరైః ॥ ౧౩ ॥
మన్దారైః పారిజాతైశ్చ సరలైశ్చోపశోభితమ్ ।
తమాలైః శాలతాలైశ్చ కోవిదారాసనార్జునైః ॥ ౧౪ ॥
తమాలైః శాలతాలైశ్చ కోవిదారాసనార్జునైః ॥ ౧౪ ॥
చూతైః కదమ్బైర్నీపైశ్చ నాగపున్నాగచమ్పకైః ।
పాటలాశోకబకులైః కున్దైః కురబకైరపి ॥ ౧౫ ॥
పాటలాశోకబకులైః కున్దైః కురబకైరపి ॥ ౧౫ ॥
స్వర్ణార్ణశతపత్రైశ్చ వరరేణుకజాతిభిః ।
కుబ్జకైర్మల్లికాభిశ్చ మాధవీభిశ్చ మణ్డితమ్ ॥ ౧౬ ॥
కుబ్జకైర్మల్లికాభిశ్చ మాధవీభిశ్చ మణ్డితమ్ ॥ ౧౬ ॥
పనసోదుమ్బరాశ్వత్థప్లక్షన్యగ్రోధహిఙ్గుభిః ।
భూర్జైరోషధిభిః పూగై రాజపూగైశ్చ జమ్బుభిః ॥ ౧౭ ॥
భూర్జైరోషధిభిః పూగై రాజపూగైశ్చ జమ్బుభిః ॥ ౧౭ ॥
ఖర్జూరామ్రాతకామ్రాద్యైః ప్రియాలమధుకేఙ్గుదైః ।
ద్రుమజాతిభిరన్యైశ్చ రాజితం వేణుకీచకైః ॥ ౧౮ ॥
ద్రుమజాతిభిరన్యైశ్చ రాజితం వేణుకీచకైః ॥ ౧౮ ॥
కుముదోత్పలకహ్లారశతపత్రవనర్ద్ధిభిః ।
నలినీషు కలం కూజత్ఖగవృన్దోపశోభితమ్ ॥ ౧౯ ॥
నలినీషు కలం కూజత్ఖగవృన్దోపశోభితమ్ ॥ ౧౯ ॥
మృగైః శాఖామృగైః క్రోడైర్మృగేన్ద్రైర్ఋ క్షశల్యకైః ।
గవయైః శరభైర్వ్యాఘ్రై రురుభిర్మహిషాదిభిః ॥ ౨౦ ॥
గవయైః శరభైర్వ్యాఘ్రై రురుభిర్మహిషాదిభిః ॥ ౨౦ ॥
కర్ణాన్త్రైకపదాశ్వాస్యైర్నిర్జుష్టం వృకనాభిభిః ।
కదలీఖణ్డసంరుద్ధనలినీపులినశ్రియమ్ ॥ ౨౧ ॥
కదలీఖణ్డసంరుద్ధనలినీపులినశ్రియమ్ ॥ ౨౧ ॥
పర్యస్తం నన్దయా సత్యాః స్నానపుణ్యతరోదయా ।
విలోక్య భూతేశగిరిం విబుధా విస్మయం యయుః ॥ ౨౨ ॥
విలోక్య భూతేశగిరిం విబుధా విస్మయం యయుః ॥ ౨౨ ॥
దదృశుస్తత్ర తే రమ్యామలకాం నామ వై పురీమ్ ।
వనం సౌగన్ధికం చాపి యత్ర తన్నామ పఙ్కజమ్ ॥ ౨౩ ॥
వనం సౌగన్ధికం చాపి యత్ర తన్నామ పఙ్కజమ్ ॥ ౨౩ ॥
నన్దా చాలకనన్దా చ సరితౌ బాహ్యతః పురః ।
తీర్థపాదపదామ్భోజరజసాతీవ పావనే ॥ ౨౪ ॥
తీర్థపాదపదామ్భోజరజసాతీవ పావనే ॥ ౨౪ ॥
యయోః సురస్త్రియః క్షత్తరవరుహ్య స్వధిష్ణ్యతః ।
క్రీడన్తి పుంసః సిఞ్చన్త్యో విగాహ్య రతికర్శితాః ॥ ౨౫ ॥
క్రీడన్తి పుంసః సిఞ్చన్త్యో విగాహ్య రతికర్శితాః ॥ ౨౫ ॥
యయోస్తత్స్నానవిభ్రష్టనవకుఙ్కుమపిఞ్జరమ్ ।
వితృషోఽపి పిబన్త్యమ్భః పాయయన్తో గజా గజీః ॥ ౨౬ ॥
వితృషోఽపి పిబన్త్యమ్భః పాయయన్తో గజా గజీః ॥ ౨౬ ॥
తారహేమమహారత్నవిమానశతసఙ్కులామ్ ।
జుష్టాం పుణ్యజనస్త్రీభిర్యథా ఖం సతడిద్ఘనమ్ ॥ ౨౭ ॥
జుష్టాం పుణ్యజనస్త్రీభిర్యథా ఖం సతడిద్ఘనమ్ ॥ ౨౭ ॥
హిత్వా యక్షేశ్వరపురీం వనం సౌగన్ధికం చ తత్ ।
ద్రుమైః కామదుఘైర్హృద్యం చిత్రమాల్యఫలచ్ఛదైః ॥ ౨౮ ॥
ద్రుమైః కామదుఘైర్హృద్యం చిత్రమాల్యఫలచ్ఛదైః ॥ ౨౮ ॥
రక్తకణ్ఠఖగానీకస్వరమణ్డితషట్పదమ్ ।
కలహంసకులప్రేష్ఠం ఖరదణ్డజలాశయమ్ ॥ ౨౯ ॥
కలహంసకులప్రేష్ఠం ఖరదణ్డజలాశయమ్ ॥ ౨౯ ॥
వనకుఞ్జరసఙ్ఘృష్టహరిచన్దనవాయునా ।
అధి పుణ్యజనస్త్రీణాం ముహురున్మథయన్మనః ॥ ౩౦ ॥
అధి పుణ్యజనస్త్రీణాం ముహురున్మథయన్మనః ॥ ౩౦ ॥
వైదూర్యకృతసోపానా వాప్య ఉత్పలమాలినీః ।
ప్రాప్తం కిమ్పురుషైర్దృష్ట్వా త ఆరాద్దదృశుర్వటమ్ ॥ ౩౧ ॥
ప్రాప్తం కిమ్పురుషైర్దృష్ట్వా త ఆరాద్దదృశుర్వటమ్ ॥ ౩౧ ॥
స యోజనశతోత్సేధః పాదోనవిటపాయతః ।
పర్యక్కృతాచలచ్ఛాయో నిర్నీడస్తాపవర్జితః ॥ ౩౨ ॥
పర్యక్కృతాచలచ్ఛాయో నిర్నీడస్తాపవర్జితః ॥ ౩౨ ॥
తస్మిన్మహాయోగమయే ముముక్షుశరణే సురాః ।
దదృశుః శివమాసీనం త్యక్తామర్షమివాన్తకమ్ ॥ ౩౩ ॥
దదృశుః శివమాసీనం త్యక్తామర్షమివాన్తకమ్ ॥ ౩౩ ॥
సనన్దనాద్యైర్మహాసిద్ధైః శాన్తైః సంశాన్తవిగ్రహమ్ ।
ఉపాస్యమానం సఖ్యా చ భర్త్రా గుహ్యకరక్షసామ్ ॥ ౩౪ ॥
ఉపాస్యమానం సఖ్యా చ భర్త్రా గుహ్యకరక్షసామ్ ॥ ౩౪ ॥
విద్యాతపోయోగపథమాస్థితం తమధీశ్వరమ్ ।
చరన్తం విశ్వసుహృదం వాత్సల్యాల్లోకమఙ్గలమ్ ॥ ౩౫ ॥
చరన్తం విశ్వసుహృదం వాత్సల్యాల్లోకమఙ్గలమ్ ॥ ౩౫ ॥
లిఙ్గం చ తాపసాభీష్టం భస్మదణ్డజటాజినమ్ ।
అఙ్గేన సన్ధ్యాభ్రరుచా చన్ద్రలేఖాం చ బిభ్రతమ్ ॥ ౩౬ ॥
అఙ్గేన సన్ధ్యాభ్రరుచా చన్ద్రలేఖాం చ బిభ్రతమ్ ॥ ౩౬ ॥
ఉపవిష్టం దర్భమయ్యాం బృస్యాం బ్రహ్మ సనాతనమ్ ।
నారదాయ ప్రవోచన్తం పృచ్ఛతే శృణ్వతాం సతామ్ ॥ ౩౭ ॥
నారదాయ ప్రవోచన్తం పృచ్ఛతే శృణ్వతాం సతామ్ ॥ ౩౭ ॥
కృత్వోరౌ దక్షిణే సవ్యం పాదపద్మం చ జానుని ।
బాహుం ప్రకోష్ఠేఽక్షమాలామ్ ఆసీనం తర్కముద్రయా ॥ ౩౮ ॥
బాహుం ప్రకోష్ఠేఽక్షమాలామ్ ఆసీనం తర్కముద్రయా ॥ ౩౮ ॥
తం బ్రహ్మనిర్వాణసమాధిమాశ్రితం
వ్యుపాశ్రితం గిరిశం యోగకక్షామ్ ।
సలోకపాలా మునయో మనూనామ్
ఆద్యం మనుం ప్రాఞ్జలయః ప్రణేముః ॥ ౩౯ ॥
వ్యుపాశ్రితం గిరిశం యోగకక్షామ్ ।
సలోకపాలా మునయో మనూనామ్
ఆద్యం మనుం ప్రాఞ్జలయః ప్రణేముః ॥ ౩౯ ॥
స తూపలభ్యాగతమాత్మయోనిం
సురాసురేశైరభివన్దితాఙ్ఘ్రిః ।
ఉత్థాయ చక్రే శిరసాభివన్దన-
మర్హత్తమః కస్య యథైవ విష్ణుః ॥ ౪౦ ॥
సురాసురేశైరభివన్దితాఙ్ఘ్రిః ।
ఉత్థాయ చక్రే శిరసాభివన్దన-
మర్హత్తమః కస్య యథైవ విష్ణుః ॥ ౪౦ ॥
తథాపరే సిద్ధగణా మహర్షిభి-
ర్యే వై సమన్తాదను నీలలోహితమ్ ।
నమస్కృతః ప్రాహ శశాఙ్కశేఖరం
కృతప్రణామం ప్రహసన్నివాత్మభూః ॥ ౪౧ ॥
ర్యే వై సమన్తాదను నీలలోహితమ్ ।
నమస్కృతః ప్రాహ శశాఙ్కశేఖరం
కృతప్రణామం ప్రహసన్నివాత్మభూః ॥ ౪౧ ॥
బ్రహ్మోవాచ
జానే త్వామీశం విశ్వస్య జగతో యోనిబీజయోః ।
శక్తేః శివస్య చ పరం యత్తద్బ్రహ్మ నిరన్తరమ్ ॥ ౪౨ ॥
జానే త్వామీశం విశ్వస్య జగతో యోనిబీజయోః ।
శక్తేః శివస్య చ పరం యత్తద్బ్రహ్మ నిరన్తరమ్ ॥ ౪౨ ॥
త్వమేవ భగవన్నేతచ్ఛివశక్త్యోః స్వరూపయోః ।
విశ్వం సృజసి పాస్యత్సి క్రీడన్నూర్ణపటో యథా ॥ ౪౩ ॥
విశ్వం సృజసి పాస్యత్సి క్రీడన్నూర్ణపటో యథా ॥ ౪౩ ॥
త్వమేవ ధర్మార్థదుఘాభిపత్తయే
దక్షేణ సూత్రేణ ససర్జిథాధ్వరమ్ ।
త్వయైవ లోకేఽవసితాశ్చ సేతవో
యాన్బ్రాహ్మణాః శ్రద్దధతే ధృతవ్రతాః ॥ ౪౪ ॥
దక్షేణ సూత్రేణ ససర్జిథాధ్వరమ్ ।
త్వయైవ లోకేఽవసితాశ్చ సేతవో
యాన్బ్రాహ్మణాః శ్రద్దధతే ధృతవ్రతాః ॥ ౪౪ ॥
త్వం కర్మణాం మఙ్గల మఙ్గలానాం
కర్తుః స్వలోకం తనుషే స్వః పరం వా ।
అమఙ్గలానాం చ తమిస్రముల్బణం
విపర్యయః కేన తదేవ కస్యచిత్ ॥ ౪౫ ॥
కర్తుః స్వలోకం తనుషే స్వః పరం వా ।
అమఙ్గలానాం చ తమిస్రముల్బణం
విపర్యయః కేన తదేవ కస్యచిత్ ॥ ౪౫ ॥
న వై సతాం త్వచ్చరణార్పితాత్మనాం
భూతేషు సర్వేష్వభిపశ్యతాం తవ ।
భూతాని చాత్మన్యపృథగ్దిదృక్షతాం
ప్రాయేణ రోషోఽభిభవేద్యథా పశుమ్ ॥ ౪౬ ॥
భూతేషు సర్వేష్వభిపశ్యతాం తవ ।
భూతాని చాత్మన్యపృథగ్దిదృక్షతాం
ప్రాయేణ రోషోఽభిభవేద్యథా పశుమ్ ॥ ౪౬ ॥
పృథగ్ధియః కర్మదృశో దురాశయాః
పరోదయేనార్పితహృద్రుజోఽనిశమ్ ।
పరాన్ దురుక్తైర్వితుదన్త్యరున్తుదా-
స్తాన్మావధీద్దైవవధాన్భవద్విధః ॥ ౪౭ ॥
పరోదయేనార్పితహృద్రుజోఽనిశమ్ ।
పరాన్ దురుక్తైర్వితుదన్త్యరున్తుదా-
స్తాన్మావధీద్దైవవధాన్భవద్విధః ॥ ౪౭ ॥
యస్మిన్యదా పుష్కరనాభమాయయా
దురన్తయా స్పృష్టధియః పృథగ్దృశః ।
కుర్వన్తి తత్ర హ్యనుకమ్పయా కృపాం
న సాధవో దైవబలాత్కృతే క్రమమ్ ॥ ౪౮ ॥
దురన్తయా స్పృష్టధియః పృథగ్దృశః ।
కుర్వన్తి తత్ర హ్యనుకమ్పయా కృపాం
న సాధవో దైవబలాత్కృతే క్రమమ్ ॥ ౪౮ ॥
భవాంస్తు పుంసః పరమస్య మాయయా
దురన్తయాస్పృష్టమతిః సమస్తదృక్ ।
తయా హతాత్మస్వనుకర్మచేతః-
స్వనుగ్రహం కర్తుమిహార్హసి ప్రభో ॥ ౪౯ ॥
దురన్తయాస్పృష్టమతిః సమస్తదృక్ ।
తయా హతాత్మస్వనుకర్మచేతః-
స్వనుగ్రహం కర్తుమిహార్హసి ప్రభో ॥ ౪౯ ॥
కుర్వధ్వరస్యోద్ధరణం హతస్య భోః
త్వయాసమాప్తస్య మనో ప్రజాపతేః ।
న యత్ర భాగం తవ భాగినో దదుః
కుయాజినో యేన మఖో నినీయతే ॥ ౫౦ ॥
త్వయాసమాప్తస్య మనో ప్రజాపతేః ।
న యత్ర భాగం తవ భాగినో దదుః
కుయాజినో యేన మఖో నినీయతే ॥ ౫౦ ॥
జీవతాద్యజమానోఽయం ప్రపద్యేతాక్షిణీ భగః ।
భృగోః శ్మశ్రూణి రోహన్తు పూష్ణో దన్తాశ్చ పూర్వవత్ ॥ ౫౧ ॥
భృగోః శ్మశ్రూణి రోహన్తు పూష్ణో దన్తాశ్చ పూర్వవత్ ॥ ౫౧ ॥
దేవానాం భగ్నగాత్రాణామృత్విజాం చాయుధాశ్మభిః ।
భవతానుగృహీతానామాశు మన్యోఽస్త్వనాతురమ్ ॥ ౫౨ ॥
భవతానుగృహీతానామాశు మన్యోఽస్త్వనాతురమ్ ॥ ౫౨ ॥
ఏష తే రుద్ర భాగోఽస్తు యదుచ్ఛిష్టోఽధ్వరస్య వై ।
యజ్ఞస్తే రుద్రభాగేన కల్పతామద్య యజ్ఞహన్ ॥ ౫౩ ॥
యజ్ఞస్తే రుద్రభాగేన కల్పతామద్య యజ్ఞహన్ ॥ ౫౩ ॥