રહૂગણ ઉવાચ
નમો નમઃ કારણવિગ્રહાય
સ્વરૂપતુચ્છીકૃતવિગ્રહાય ।
નમોઽવધૂત દ્વિજબન્ધુલિઙ્ગ-
નિગૂઢનિત્યાનુભવાય તુભ્યમ્ ॥ ૧ ॥
નમો નમઃ કારણવિગ્રહાય
સ્વરૂપતુચ્છીકૃતવિગ્રહાય ।
નમોઽવધૂત દ્વિજબન્ધુલિઙ્ગ-
નિગૂઢનિત્યાનુભવાય તુભ્યમ્ ॥ ૧ ॥
જ્વરામયાર્તસ્ય યથાગદં સત્
નિદાઘદગ્ધસ્ય યથા હિમામ્ભઃ ।
કુદેહમાનાહિવિદષ્ટદૃષ્ટેઃ
બ્રહ્મન્ વચસ્તેઽમૃતમૌષધં મે ॥ ૨ ॥
નિદાઘદગ્ધસ્ય યથા હિમામ્ભઃ ।
કુદેહમાનાહિવિદષ્ટદૃષ્ટેઃ
બ્રહ્મન્ વચસ્તેઽમૃતમૌષધં મે ॥ ૨ ॥
તસ્માદ્ભવન્તં મમ સંશયાર્થં
પ્રક્ષ્યામિ પશ્ચાદધુના સુબોધમ્ ।
અધ્યાત્મયોગગ્રથિતં તવોક્ત-
માખ્યાહિ કૌતૂહલચેતસો મે ॥ ૩ ॥
પ્રક્ષ્યામિ પશ્ચાદધુના સુબોધમ્ ।
અધ્યાત્મયોગગ્રથિતં તવોક્ત-
માખ્યાહિ કૌતૂહલચેતસો મે ॥ ૩ ॥
યદાહ યોગેશ્વર દૃશ્યમાનં
ક્રિયાફલં સદ્વ્યહારમૂલમ્ ।
ન હ્યઞ્જસા તત્ત્વવિમર્શનાય
ભવાનમુષ્મિન્ ભ્રમતે મનો મે ॥ ૪ ॥
ક્રિયાફલં સદ્વ્યહારમૂલમ્ ।
ન હ્યઞ્જસા તત્ત્વવિમર્શનાય
ભવાનમુષ્મિન્ ભ્રમતે મનો મે ॥ ૪ ॥
બ્રાહ્મણ ઉવાચ
અયં જનો નામ ચલન્ પૃથિવ્યાં
યઃ પાર્થિવઃ પાર્થિવ કસ્ય હેતોઃ ।
તસ્યાપિ ચાઙ્ઘ્ર્યોયોરધિ ગુલ્ફજઙ્ઘા-
જાનૂરુમધ્યોરશિરોધરાંસાઃ ॥ ૫ ॥
અયં જનો નામ ચલન્ પૃથિવ્યાં
યઃ પાર્થિવઃ પાર્થિવ કસ્ય હેતોઃ ।
તસ્યાપિ ચાઙ્ઘ્ર્યોયોરધિ ગુલ્ફજઙ્ઘા-
જાનૂરુમધ્યોરશિરોધરાંસાઃ ॥ ૫ ॥
અંસેઽધિ દાર્વી શિબિકા ચ યસ્યાં
સૌવીરરાજેત્યપદેશ આસ્તે ।
યસ્મિન્ ભવાન્ રૂઢનિજાભિમાનો
રાજાસ્મિ સિન્ધુષ્વિતિ દુર્મદાન્ધઃ ॥ ૬ ॥
સૌવીરરાજેત્યપદેશ આસ્તે ।
યસ્મિન્ ભવાન્ રૂઢનિજાભિમાનો
રાજાસ્મિ સિન્ધુષ્વિતિ દુર્મદાન્ધઃ ॥ ૬ ॥
શોચ્યાનિમાંસ્ત્વમધિકષ્ટદીનાન્
વિષ્ટ્યા નિગૃહ્ણન્નિરનુગ્રહોઽસિ ।
જનસ્ય ગોપ્તાસ્મિ વિકત્થમાનો
ન શોભસે વૃદ્ધસભાસુ ધૃષ્ટઃ ॥ ૭ ॥
વિષ્ટ્યા નિગૃહ્ણન્નિરનુગ્રહોઽસિ ।
જનસ્ય ગોપ્તાસ્મિ વિકત્થમાનો
ન શોભસે વૃદ્ધસભાસુ ધૃષ્ટઃ ॥ ૭ ॥
યદા ક્ષિતાવેવ ચરાચરસ્ય
વિદામ નિષ્ઠાં પ્રભવં ચ નિત્યમ્ ।
તન્નામતોઽન્યદ્ વ્યવહારમૂલં
નિરૂપ્યતાં સત્ ક્રિયયાનુમેયમ્ ॥ ૮ ॥
વિદામ નિષ્ઠાં પ્રભવં ચ નિત્યમ્ ।
તન્નામતોઽન્યદ્ વ્યવહારમૂલં
નિરૂપ્યતાં સત્ ક્રિયયાનુમેયમ્ ॥ ૮ ॥
એવં નિરુક્તં ક્ષિતિશબ્દવૃત્ત-
મસન્નિધાનાત્પરમાણવો યે ।
અવિદ્યયા મનસા કલ્પિતાસ્તે
યેષાં સમૂહેન કૃતો વિશેષઃ ॥ ૯ ॥
મસન્નિધાનાત્પરમાણવો યે ।
અવિદ્યયા મનસા કલ્પિતાસ્તે
યેષાં સમૂહેન કૃતો વિશેષઃ ॥ ૯ ॥
એવં કૃશં સ્થૂલમણુર્બૃહદ્યદ્
અસચ્ચ સજ્જીવમજીવમન્યત્ ।
દ્રવ્યસ્વભાવાશયકાલકર્મ-
નામ્નાજયાવેહિ કૃતં દ્વિતીયમ્ ॥ ૧૦ ॥
અસચ્ચ સજ્જીવમજીવમન્યત્ ।
દ્રવ્યસ્વભાવાશયકાલકર્મ-
નામ્નાજયાવેહિ કૃતં દ્વિતીયમ્ ॥ ૧૦ ॥
જ્ઞાનં વિશુદ્ધં પરમાર્થમેક-
મનન્તરં ત્વબહિર્બ્રહ્મ સત્યમ્ ।
પ્રત્યક્ પ્રશાન્તં ભગવચ્છબ્દસંજ્ઞં
યદ્વાસુદેવં કવયો વદન્તિ ॥ ૧૧ ॥
મનન્તરં ત્વબહિર્બ્રહ્મ સત્યમ્ ।
પ્રત્યક્ પ્રશાન્તં ભગવચ્છબ્દસંજ્ઞં
યદ્વાસુદેવં કવયો વદન્તિ ॥ ૧૧ ॥
રહૂગણૈતત્તપસા ન યાતિ
ન ચેજ્યયા નિર્વપણાદ્ ગૃહાદ્વા ।
નચ્છન્દસા નૈવ જલાગ્નિસૂર્યૈ-
ર્વિના મહત્પાદરજોઽભિષેકમ્ ॥ ૧૨ ॥
ન ચેજ્યયા નિર્વપણાદ્ ગૃહાદ્વા ।
નચ્છન્દસા નૈવ જલાગ્નિસૂર્યૈ-
ર્વિના મહત્પાદરજોઽભિષેકમ્ ॥ ૧૨ ॥
યત્રોત્તમશ્લોકગુણાનુવાદઃ
પ્રસ્તૂયતે ગ્રામ્યકથાવિઘાતઃ ।
નિષેવ્યમાણોઽનુદિનં મુમુક્ષો-
ર્મતિં સતીં યચ્છતિ વાસુદેવે ॥ ૧૩ ॥
પ્રસ્તૂયતે ગ્રામ્યકથાવિઘાતઃ ।
નિષેવ્યમાણોઽનુદિનં મુમુક્ષો-
ર્મતિં સતીં યચ્છતિ વાસુદેવે ॥ ૧૩ ॥
અહં પુરા ભરતો નામ રાજા
વિમુક્તદૃષ્ટશ્રુતસઙ્ગબન્ધઃ ।
આરાધનં ભગવત ઈહમાનો
મૃગોઽભવં મૃગસઙ્ગાદ્ધતાર્થઃ ॥ ૧૪ ॥
વિમુક્તદૃષ્ટશ્રુતસઙ્ગબન્ધઃ ।
આરાધનં ભગવત ઈહમાનો
મૃગોઽભવં મૃગસઙ્ગાદ્ધતાર્થઃ ॥ ૧૪ ॥
સા માં સ્મૃતિર્મૃગદેહેઽપિ વીર
કૃષ્ણાર્ચનપ્રભવા નો જહાતિ ।
અથો અહં જનસઙ્ગાદસઙ્ગો
વિશઙ્કમાનોઽવિવૃતશ્ચરામિ ॥ ૧૫ ॥
કૃષ્ણાર્ચનપ્રભવા નો જહાતિ ।
અથો અહં જનસઙ્ગાદસઙ્ગો
વિશઙ્કમાનોઽવિવૃતશ્ચરામિ ॥ ૧૫ ॥
તસ્માન્નરોઽસઙ્ગસુસઙ્ગજાત-
જ્ઞાનાસિનેહૈવ વિવૃક્ણમોહઃ ।
હરિં તદીહાકથનશ્રુતાભ્યાં
લબ્ધસ્મૃતિર્યાત્યતિપારમધ્વનઃ ॥ ૧૬ ॥
જ્ઞાનાસિનેહૈવ વિવૃક્ણમોહઃ ।
હરિં તદીહાકથનશ્રુતાભ્યાં
લબ્ધસ્મૃતિર્યાત્યતિપારમધ્વનઃ ॥ ૧૬ ॥