ରହୂଗଣ ଉଵାଚ
ନମୋ ନମଃ କାରଣଵିଗ୍ରହାଯ
ସ୍ଵରୂପତୁଚ୍ଛୀକୃତଵିଗ୍ରହାଯ ।
ନମୋଽଵଧୂତ ଦ୍ଵିଜବନ୍ଧୁଲିଙ୍ଗ-
ନିଗୂଢନିତ୍ଯାନୁଭଵାଯ ତୁଭ୍ଯମ୍ ॥ ୧ ॥
ନମୋ ନମଃ କାରଣଵିଗ୍ରହାଯ
ସ୍ଵରୂପତୁଚ୍ଛୀକୃତଵିଗ୍ରହାଯ ।
ନମୋଽଵଧୂତ ଦ୍ଵିଜବନ୍ଧୁଲିଙ୍ଗ-
ନିଗୂଢନିତ୍ଯାନୁଭଵାଯ ତୁଭ୍ଯମ୍ ॥ ୧ ॥
ଜ୍ଵରାମଯାର୍ତସ୍ଯ ଯଥାଗଦଂ ସତ୍
ନିଦାଘଦଗ୍ଧସ୍ଯ ଯଥା ହିମାମ୍ଭଃ ।
କୁଦେହମାନାହିଵିଦଷ୍ଟଦୃଷ୍ଟେଃ
ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଵଚସ୍ତେଽମୃତମୌଷଧଂ ମେ ॥ ୨ ॥
ନିଦାଘଦଗ୍ଧସ୍ଯ ଯଥା ହିମାମ୍ଭଃ ।
କୁଦେହମାନାହିଵିଦଷ୍ଟଦୃଷ୍ଟେଃ
ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଵଚସ୍ତେଽମୃତମୌଷଧଂ ମେ ॥ ୨ ॥
ତସ୍ମାଦ୍ଭଵନ୍ତଂ ମମ ସଂଶଯାର୍ଥଂ
ପ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ପଶ୍ଚାଦଧୁନା ସୁବୋଧମ୍ ।
ଅଧ୍ଯାତ୍ମଯୋଗଗ୍ରଥିତଂ ତଵୋକ୍ତ-
ମାଖ୍ଯାହି କୌତୂହଲଚେତସୋ ମେ ॥ ୩ ॥
ପ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ପଶ୍ଚାଦଧୁନା ସୁବୋଧମ୍ ।
ଅଧ୍ଯାତ୍ମଯୋଗଗ୍ରଥିତଂ ତଵୋକ୍ତ-
ମାଖ୍ଯାହି କୌତୂହଲଚେତସୋ ମେ ॥ ୩ ॥
ଯଦାହ ଯୋଗେଶ୍ଵର ଦୃଶ୍ଯମାନଂ
କ୍ରିଯାଫଲଂ ସଦ୍ଵ୍ଯହାରମୂଲମ୍ ।
ନ ହ୍ଯଞ୍ଜସା ତତ୍ତ୍ଵଵିମର୍ଶନାଯ
ଭଵାନମୁଷ୍ମିନ୍ ଭ୍ରମତେ ମନୋ ମେ ॥ ୪ ॥
କ୍ରିଯାଫଲଂ ସଦ୍ଵ୍ଯହାରମୂଲମ୍ ।
ନ ହ୍ଯଞ୍ଜସା ତତ୍ତ୍ଵଵିମର୍ଶନାଯ
ଭଵାନମୁଷ୍ମିନ୍ ଭ୍ରମତେ ମନୋ ମେ ॥ ୪ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ
ଅଯଂ ଜନୋ ନାମ ଚଲନ୍ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ
ଯଃ ପାର୍ଥିଵଃ ପାର୍ଥିଵ କସ୍ଯ ହେତୋଃ ।
ତସ୍ଯାପି ଚାଙ୍ଘ୍ର୍ଯୋଯୋରଧି ଗୁଲ୍ଫଜଙ୍ଘା-
ଜାନୂରୁମଧ୍ଯୋରଶିରୋଧରାଂସାଃ ॥ ୫ ॥
ଅଯଂ ଜନୋ ନାମ ଚଲନ୍ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ
ଯଃ ପାର୍ଥିଵଃ ପାର୍ଥିଵ କସ୍ଯ ହେତୋଃ ।
ତସ୍ଯାପି ଚାଙ୍ଘ୍ର୍ଯୋଯୋରଧି ଗୁଲ୍ଫଜଙ୍ଘା-
ଜାନୂରୁମଧ୍ଯୋରଶିରୋଧରାଂସାଃ ॥ ୫ ॥
ଅଂସେଽଧି ଦାର୍ଵୀ ଶିବିକା ଚ ଯସ୍ଯାଂ
ସୌଵୀରରାଜେତ୍ଯପଦେଶ ଆସ୍ତେ ।
ଯସ୍ମିନ୍ ଭଵାନ୍ ରୂଢନିଜାଭିମାନୋ
ରାଜାସ୍ମି ସିନ୍ଧୁଷ୍ଵିତି ଦୁର୍ମଦାନ୍ଧଃ ॥ ୬ ॥
ସୌଵୀରରାଜେତ୍ଯପଦେଶ ଆସ୍ତେ ।
ଯସ୍ମିନ୍ ଭଵାନ୍ ରୂଢନିଜାଭିମାନୋ
ରାଜାସ୍ମି ସିନ୍ଧୁଷ୍ଵିତି ଦୁର୍ମଦାନ୍ଧଃ ॥ ୬ ॥
ଶୋଚ୍ଯାନିମାଂସ୍ତ୍ଵମଧିକଷ୍ଟଦୀନାନ୍
ଵିଷ୍ଟ୍ଯା ନିଗୃହ୍ଣନ୍ନିରନୁଗ୍ରହୋଽସି ।
ଜନସ୍ଯ ଗୋପ୍ତାସ୍ମି ଵିକତ୍ଥମାନୋ
ନ ଶୋଭସେ ଵୃଦ୍ଧସଭାସୁ ଧୃଷ୍ଟଃ ॥ ୭ ॥
ଵିଷ୍ଟ୍ଯା ନିଗୃହ୍ଣନ୍ନିରନୁଗ୍ରହୋଽସି ।
ଜନସ୍ଯ ଗୋପ୍ତାସ୍ମି ଵିକତ୍ଥମାନୋ
ନ ଶୋଭସେ ଵୃଦ୍ଧସଭାସୁ ଧୃଷ୍ଟଃ ॥ ୭ ॥
ଯଦା କ୍ଷିତାଵେଵ ଚରାଚରସ୍ଯ
ଵିଦାମ ନିଷ୍ଠାଂ ପ୍ରଭଵଂ ଚ ନିତ୍ଯମ୍ ।
ତନ୍ନାମତୋଽନ୍ଯଦ୍ ଵ୍ଯଵହାରମୂଲଂ
ନିରୂପ୍ଯତାଂ ସତ୍ କ୍ରିଯଯାନୁମେଯମ୍ ॥ ୮ ॥
ଵିଦାମ ନିଷ୍ଠାଂ ପ୍ରଭଵଂ ଚ ନିତ୍ଯମ୍ ।
ତନ୍ନାମତୋଽନ୍ଯଦ୍ ଵ୍ଯଵହାରମୂଲଂ
ନିରୂପ୍ଯତାଂ ସତ୍ କ୍ରିଯଯାନୁମେଯମ୍ ॥ ୮ ॥
ଏଵଂ ନିରୁକ୍ତଂ କ୍ଷିତିଶବ୍ଦଵୃତ୍ତ-
ମସନ୍ନିଧାନାତ୍ପରମାଣଵୋ ଯେ ।
ଅଵିଦ୍ଯଯା ମନସା କଲ୍ପିତାସ୍ତେ
ଯେଷାଂ ସମୂହେନ କୃତୋ ଵିଶେଷଃ ॥ ୯ ॥
ମସନ୍ନିଧାନାତ୍ପରମାଣଵୋ ଯେ ।
ଅଵିଦ୍ଯଯା ମନସା କଲ୍ପିତାସ୍ତେ
ଯେଷାଂ ସମୂହେନ କୃତୋ ଵିଶେଷଃ ॥ ୯ ॥
ଏଵଂ କୃଶଂ ସ୍ଥୂଲମଣୁର୍ବୃହଦ୍ଯଦ୍
ଅସଚ୍ଚ ସଜ୍ଜୀଵମଜୀଵମନ୍ଯତ୍ ।
ଦ୍ରଵ୍ଯସ୍ଵଭାଵାଶଯକାଲକର୍ମ-
ନାମ୍ନାଜଯାଵେହି କୃତଂ ଦ୍ଵିତୀଯମ୍ ॥ ୧୦ ॥
ଅସଚ୍ଚ ସଜ୍ଜୀଵମଜୀଵମନ୍ଯତ୍ ।
ଦ୍ରଵ୍ଯସ୍ଵଭାଵାଶଯକାଲକର୍ମ-
ନାମ୍ନାଜଯାଵେହି କୃତଂ ଦ୍ଵିତୀଯମ୍ ॥ ୧୦ ॥
ଜ୍ଞାନଂ ଵିଶୁଦ୍ଧଂ ପରମାର୍ଥମେକ-
ମନନ୍ତରଂ ତ୍ଵବହିର୍ବ୍ରହ୍ମ ସତ୍ଯମ୍ ।
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ ପ୍ରଶାନ୍ତଂ ଭଗଵଚ୍ଛବ୍ଦସଂଜ୍ଞଂ
ଯଦ୍ଵାସୁଦେଵଂ କଵଯୋ ଵଦନ୍ତି ॥ ୧୧ ॥
ମନନ୍ତରଂ ତ୍ଵବହିର୍ବ୍ରହ୍ମ ସତ୍ଯମ୍ ।
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ ପ୍ରଶାନ୍ତଂ ଭଗଵଚ୍ଛବ୍ଦସଂଜ୍ଞଂ
ଯଦ୍ଵାସୁଦେଵଂ କଵଯୋ ଵଦନ୍ତି ॥ ୧୧ ॥
ରହୂଗଣୈତତ୍ତପସା ନ ଯାତି
ନ ଚେଜ୍ଯଯା ନିର୍ଵପଣାଦ୍ ଗୃହାଦ୍ଵା ।
ନଚ୍ଛନ୍ଦସା ନୈଵ ଜଲାଗ୍ନିସୂର୍ଯୈ-
ର୍ଵିନା ମହତ୍ପାଦରଜୋଽଭିଷେକମ୍ ॥ ୧୨ ॥
ନ ଚେଜ୍ଯଯା ନିର୍ଵପଣାଦ୍ ଗୃହାଦ୍ଵା ।
ନଚ୍ଛନ୍ଦସା ନୈଵ ଜଲାଗ୍ନିସୂର୍ଯୈ-
ର୍ଵିନା ମହତ୍ପାଦରଜୋଽଭିଷେକମ୍ ॥ ୧୨ ॥
ଯତ୍ରୋତ୍ତମଶ୍ଲୋକଗୁଣାନୁଵାଦଃ
ପ୍ରସ୍ତୂଯତେ ଗ୍ରାମ୍ଯକଥାଵିଘାତଃ ।
ନିଷେଵ୍ଯମାଣୋଽନୁଦିନଂ ମୁମୁକ୍ଷୋ-
ର୍ମତିଂ ସତୀଂ ଯଚ୍ଛତି ଵାସୁଦେଵେ ॥ ୧୩ ॥
ପ୍ରସ୍ତୂଯତେ ଗ୍ରାମ୍ଯକଥାଵିଘାତଃ ।
ନିଷେଵ୍ଯମାଣୋଽନୁଦିନଂ ମୁମୁକ୍ଷୋ-
ର୍ମତିଂ ସତୀଂ ଯଚ୍ଛତି ଵାସୁଦେଵେ ॥ ୧୩ ॥
ଅହଂ ପୁରା ଭରତୋ ନାମ ରାଜା
ଵିମୁକ୍ତଦୃଷ୍ଟଶ୍ରୁତସଙ୍ଗବନ୍ଧଃ ।
ଆରାଧନଂ ଭଗଵତ ଈହମାନୋ
ମୃଗୋଽଭଵଂ ମୃଗସଙ୍ଗାଦ୍ଧତାର୍ଥଃ ॥ ୧୪ ॥
ଵିମୁକ୍ତଦୃଷ୍ଟଶ୍ରୁତସଙ୍ଗବନ୍ଧଃ ।
ଆରାଧନଂ ଭଗଵତ ଈହମାନୋ
ମୃଗୋଽଭଵଂ ମୃଗସଙ୍ଗାଦ୍ଧତାର୍ଥଃ ॥ ୧୪ ॥
ସା ମାଂ ସ୍ମୃତିର୍ମୃଗଦେହେଽପି ଵୀର
କୃଷ୍ଣାର୍ଚନପ୍ରଭଵା ନୋ ଜହାତି ।
ଅଥୋ ଅହଂ ଜନସଙ୍ଗାଦସଙ୍ଗୋ
ଵିଶଙ୍କମାନୋଽଵିଵୃତଶ୍ଚରାମି ॥ ୧୫ ॥
କୃଷ୍ଣାର୍ଚନପ୍ରଭଵା ନୋ ଜହାତି ।
ଅଥୋ ଅହଂ ଜନସଙ୍ଗାଦସଙ୍ଗୋ
ଵିଶଙ୍କମାନୋଽଵିଵୃତଶ୍ଚରାମି ॥ ୧୫ ॥
ତସ୍ମାନ୍ନରୋଽସଙ୍ଗସୁସଙ୍ଗଜାତ-
ଜ୍ଞାନାସିନେହୈଵ ଵିଵୃକ୍ଣମୋହଃ ।
ହରିଂ ତଦୀହାକଥନଶ୍ରୁତାଭ୍ଯାଂ
ଲବ୍ଧସ୍ମୃତିର୍ଯାତ୍ଯତିପାରମଧ୍ଵନଃ ॥ ୧୬ ॥
ଜ୍ଞାନାସିନେହୈଵ ଵିଵୃକ୍ଣମୋହଃ ।
ହରିଂ ତଦୀହାକଥନଶ୍ରୁତାଭ୍ଯାଂ
ଲବ୍ଧସ୍ମୃତିର୍ଯାତ୍ଯତିପାରମଧ୍ଵନଃ ॥ ୧୬ ॥