શ્રીશુક ઉવાચ
યતશ્ચાન્તર્હિતોઽનન્તસ્તસ્યૈ કૃત્વા દિશે નમઃ ।
વિદ્યાધરશ્ચિત્રકેતુશ્ચચાર ગગને ચરઃ ॥ ૧ ॥
યતશ્ચાન્તર્હિતોઽનન્તસ્તસ્યૈ કૃત્વા દિશે નમઃ ।
વિદ્યાધરશ્ચિત્રકેતુશ્ચચાર ગગને ચરઃ ॥ ૧ ॥
સ લક્ષં વર્ષલક્ષાણામવ્યાહતબલેન્દ્રિયઃ ।
સ્તૂયમાનો મહાયોગી મુનિભિઃ સિદ્ધચારણૈઃ ॥ ૨ ॥
સ્તૂયમાનો મહાયોગી મુનિભિઃ સિદ્ધચારણૈઃ ॥ ૨ ॥
કુલાચલેન્દ્રદ્રોણીષુ નાનાસઙ્કલ્પસિદ્ધિષુ ।
રેમે વિદ્યાધરસ્ત્રીભિર્ગાપયન્ હરિમીશ્વરમ્ ॥ ૩ ॥
રેમે વિદ્યાધરસ્ત્રીભિર્ગાપયન્ હરિમીશ્વરમ્ ॥ ૩ ॥
એકદા સ વિમાનેન વિષ્ણુદત્તેન ભાસ્વતા ।
ગિરિશં દદૃશે ગચ્છન્ પરીતં સિદ્ધચારણૈઃ ॥ ૪ ॥
ગિરિશં દદૃશે ગચ્છન્ પરીતં સિદ્ધચારણૈઃ ॥ ૪ ॥
આલિઙ્ગયાઙ્કીકૃતાં દેવીં બાહુના મુનિસંસદિ ।
ઉવાચદેવ્યાઃ શૃણ્વન્ત્યા જહાસોચ્ચૈસ્તદન્તિકે ॥ ૫ ॥
ઉવાચદેવ્યાઃ શૃણ્વન્ત્યા જહાસોચ્ચૈસ્તદન્તિકે ॥ ૫ ॥
ચિત્રકેતુરુવાચ
એષ લોકગુરુઃ સાક્ષાદ્ધર્મં વક્તા શરીરિણામ્ ।
આસ્તે મુખ્યઃ સભાયાં વૈ મિથુનીભૂય ભાર્યયા ॥ ૬ ॥
એષ લોકગુરુઃ સાક્ષાદ્ધર્મં વક્તા શરીરિણામ્ ।
આસ્તે મુખ્યઃ સભાયાં વૈ મિથુનીભૂય ભાર્યયા ॥ ૬ ॥
જટાધરસ્તીવ્રતપા બ્રહ્મવાદિસભાપતિઃ ।
અઙ્કીકૃત્ય સ્ત્રિયં ચાસ્તે ગતહ્રીઃ પ્રાકૃતો યથા ॥ ૭ ॥
અઙ્કીકૃત્ય સ્ત્રિયં ચાસ્તે ગતહ્રીઃ પ્રાકૃતો યથા ॥ ૭ ॥
પ્રાયશઃ પ્રાકૃતાશ્ચાપિ સ્ત્રિયં રહસિ બિભ્રતિ ।
અયં મહાવ્રતધરો બિભર્તિ સદસિ સ્ત્રિયમ્ ॥ ૮ ॥
અયં મહાવ્રતધરો બિભર્તિ સદસિ સ્ત્રિયમ્ ॥ ૮ ॥
શ્રીશુક ઉવાચ
ભગવાનપિ તચ્છ્રુત્વા પ્રહસ્યાગાધધીર્નૃપ ।
તૂષ્ણીં બભૂવ સદસિ સભ્યાશ્ચ તદનુવ્રતાઃ ॥ ૯ ॥
ભગવાનપિ તચ્છ્રુત્વા પ્રહસ્યાગાધધીર્નૃપ ।
તૂષ્ણીં બભૂવ સદસિ સભ્યાશ્ચ તદનુવ્રતાઃ ॥ ૯ ॥
ઇત્યતદ્વીર્યવિદુષિ બ્રુવાણે બહ્વશોભનમ્ ।
રુષાહ દેવી ધૃષ્ટાય નિર્જિતાત્માભિમાનિને ॥ ૧૦ ॥
રુષાહ દેવી ધૃષ્ટાય નિર્જિતાત્માભિમાનિને ॥ ૧૦ ॥
શ્રીપાર્વત્યુવાચ
અયં કિમધુના લોકે શાસ્તા દણ્ડધરઃ પ્રભુઃ ।
અસ્મદ્વિધાનાં દુષ્ટાનાં નિર્લજ્જાનાં ચ વિપ્રકૃત્ ॥ ૧૧ ॥
અયં કિમધુના લોકે શાસ્તા દણ્ડધરઃ પ્રભુઃ ।
અસ્મદ્વિધાનાં દુષ્ટાનાં નિર્લજ્જાનાં ચ વિપ્રકૃત્ ॥ ૧૧ ॥
ન વેદ ધર્મં કિલ પદ્મયોનિ-
ર્ન બ્રહ્મપુત્રા ભૃગુનારદાદ્યાઃ ।
ન વૈ કુમારઃ કપિલો મનુશ્ચ
યે નો નિષેધન્ત્યતિવર્તિનં હરમ્ ॥ ૧૨ ॥
ર્ન બ્રહ્મપુત્રા ભૃગુનારદાદ્યાઃ ।
ન વૈ કુમારઃ કપિલો મનુશ્ચ
યે નો નિષેધન્ત્યતિવર્તિનં હરમ્ ॥ ૧૨ ॥
એષામનુધ્યેયપદાબ્જયુગ્મં
જગદ્ગુરું મઙ્ગલમઙ્ગલં સ્વયમ્ ।
યઃ ક્ષત્રબન્ધુઃ પરિભૂય સૂરીન્
પ્રશાસ્તિ ધૃષ્ટસ્તદયં હિ દણ્ડ્યઃ ॥ ૧૩ ॥
જગદ્ગુરું મઙ્ગલમઙ્ગલં સ્વયમ્ ।
યઃ ક્ષત્રબન્ધુઃ પરિભૂય સૂરીન્
પ્રશાસ્તિ ધૃષ્ટસ્તદયં હિ દણ્ડ્યઃ ॥ ૧૩ ॥
નાયમર્હતિ વૈકુણ્ઠપાદમૂલોપસર્પણમ્ ।
સમ્ભાવિતમતિઃ સ્તબ્ધઃ સાધુભિઃ પર્યુપાસિતમ્ ॥ ૧૪ ॥
સમ્ભાવિતમતિઃ સ્તબ્ધઃ સાધુભિઃ પર્યુપાસિતમ્ ॥ ૧૪ ॥
અતઃ પાપીયસીં યોનિમાસુરીં યાહિ દુર્મતે ।
યથેહ ભૂયો મહતાં ન કર્તા પુત્ર કિલ્બિષમ્ ॥ ૧૫ ॥
યથેહ ભૂયો મહતાં ન કર્તા પુત્ર કિલ્બિષમ્ ॥ ૧૫ ॥
શ્રીશુક ઉવાચ
એવં શપ્તશ્ચિત્રકેતુર્વિમાનાદવરુહ્ય સઃ ।
પ્રસાદયામાસ સતીં મૂર્ધ્ના નમ્રેણ ભારત ॥ ૧૬ ॥
એવં શપ્તશ્ચિત્રકેતુર્વિમાનાદવરુહ્ય સઃ ।
પ્રસાદયામાસ સતીં મૂર્ધ્ના નમ્રેણ ભારત ॥ ૧૬ ॥
ચિત્રકેતુરુવાચ
પ્રતિગૃહ્ણામિ તે શાપમાત્મનોઽઞ્જલિનામ્બિકે ।
દેવૈર્મર્ત્યાય યત્પ્રોક્તં પૂર્વદિષ્ટં હિ તસ્ય તત્ ॥ ૧૭ ॥
પ્રતિગૃહ્ણામિ તે શાપમાત્મનોઽઞ્જલિનામ્બિકે ।
દેવૈર્મર્ત્યાય યત્પ્રોક્તં પૂર્વદિષ્ટં હિ તસ્ય તત્ ॥ ૧૭ ॥
સંસારચક્ર એતસ્મિઞ્જન્તુરજ્ઞાનમોહિતઃ ।
ભ્રામ્યન્ સુખં ચ દુઃખં ચ ભુઙ્ક્તે સર્વત્ર સર્વદા ॥ ૧૮ ॥
ભ્રામ્યન્ સુખં ચ દુઃખં ચ ભુઙ્ક્તે સર્વત્ર સર્વદા ॥ ૧૮ ॥
નૈવાત્મા ન પરશ્ચાપિ કર્તા સ્યાત્ સુખદુઃખયોઃ ।
કર્તારં મન્યતેઽત્રાજ્ઞ આત્માનં પરમેવ ચ ॥ ૧૯ ॥
કર્તારં મન્યતેઽત્રાજ્ઞ આત્માનં પરમેવ ચ ॥ ૧૯ ॥
ગુણપ્રવાહ એતસ્મિન્ કઃ શાપઃ કો ન્વનુગ્રહઃ ।
કઃ સ્વર્ગો નરકઃ કો વા કિં સુખં દુઃખમેવ વા ॥ ૨૦ ॥
કઃ સ્વર્ગો નરકઃ કો વા કિં સુખં દુઃખમેવ વા ॥ ૨૦ ॥
એકઃ સૃજતિ ભૂતાનિ ભગવાનાત્મમાયયા ।
એષાં બન્ધં ચ મોક્ષં ચ સુખં દુઃખં ચ નિષ્કલઃ ॥ ૨૧ ॥
એષાં બન્ધં ચ મોક્ષં ચ સુખં દુઃખં ચ નિષ્કલઃ ॥ ૨૧ ॥
ન તસ્ય કશ્ચિદ્દયિતઃ પ્રતીપો
ન જ્ઞાતિબન્ધુર્ન પરો ન ચ સ્વઃ ।
સમસ્ય સર્વત્ર નિરઞ્જનસ્ય
સુખે ન રાગઃ કુત એવ રોષઃ ॥ ૨૨ ॥
ન જ્ઞાતિબન્ધુર્ન પરો ન ચ સ્વઃ ।
સમસ્ય સર્વત્ર નિરઞ્જનસ્ય
સુખે ન રાગઃ કુત એવ રોષઃ ॥ ૨૨ ॥
તથાપિ તચ્છક્તિવિસર્ગ એષાં
સુખાય દુઃખાય હિતાહિતાય ।
બન્ધાય મોક્ષાય ચ મૃત્યુજન્મનોઃ
શરીરિણાં સંસૃતયેઽવકલ્પતે ॥ ૨૩ ॥
સુખાય દુઃખાય હિતાહિતાય ।
બન્ધાય મોક્ષાય ચ મૃત્યુજન્મનોઃ
શરીરિણાં સંસૃતયેઽવકલ્પતે ॥ ૨૩ ॥
અથ પ્રસાદયે ન ત્વાં શાપમોક્ષાય ભામિનિ ।
યન્મન્યસે હ્યસાધૂક્તં મમ તત્ક્ષમ્યતાં સતિ ॥ ૨૪ ॥
યન્મન્યસે હ્યસાધૂક્તં મમ તત્ક્ષમ્યતાં સતિ ॥ ૨૪ ॥
શ્રીશુક ઉવાચ
ઇતિ પ્રસાદ્ય ગિરિશૌ ચિત્રકેતુરરિન્દમ ।
જગામ સ્વવિમાનેન પશ્યતોઃ સ્મયતોસ્તયોઃ ॥ ૨૫ ॥
ઇતિ પ્રસાદ્ય ગિરિશૌ ચિત્રકેતુરરિન્દમ ।
જગામ સ્વવિમાનેન પશ્યતોઃ સ્મયતોસ્તયોઃ ॥ ૨૫ ॥
તતસ્તુ ભગવાન્ રુદ્રો રુદ્રાણીમિદમબ્રવીત્ ।
દેવર્ષિદૈત્યસિદ્ધાનાં પાર્ષદાનાં ચ શૃણ્વતામ્ ॥ ૨૬ ॥
દેવર્ષિદૈત્યસિદ્ધાનાં પાર્ષદાનાં ચ શૃણ્વતામ્ ॥ ૨૬ ॥
શ્રીરુદ્ર ઉવાચ
દૃષ્ટવત્યસિ સુશ્રોણિ હરેરદ્ભુતકર્મણઃ ।
માહાત્મ્યં ભૃત્યભૃત્યાનાં નિઃસ્પૃહાણાં મહાત્મનામ્ ॥ ૨૭ ॥
દૃષ્ટવત્યસિ સુશ્રોણિ હરેરદ્ભુતકર્મણઃ ।
માહાત્મ્યં ભૃત્યભૃત્યાનાં નિઃસ્પૃહાણાં મહાત્મનામ્ ॥ ૨૭ ॥
નારાયણપરાઃ સર્વે ન કુતશ્ચન બિભ્યતિ ।
સ્વર્ગાપવર્ગનરકેષ્વપિ તુલ્યાર્થદર્શિનઃ ॥ ૨૮ ॥
સ્વર્ગાપવર્ગનરકેષ્વપિ તુલ્યાર્થદર્શિનઃ ॥ ૨૮ ॥
દેહિનાં દેહસંયોગાદ્ દ્વન્દ્વાનીશ્વરલીલયા ।
સુખં દુઃખં મૃતિર્જન્મ શાપોઽનુગ્રહ એવ ચ ॥ ૨૯ ॥
સુખં દુઃખં મૃતિર્જન્મ શાપોઽનુગ્રહ એવ ચ ॥ ૨૯ ॥
અવિવેકકૃતઃ પુંસો હ્યર્થભેદ ઇવાત્મનિ ।
ગુણદોષવિકલ્પશ્ચ ભિદેવ સ્રજિવત્કૃતઃ ॥ ૩૦ ॥
ગુણદોષવિકલ્પશ્ચ ભિદેવ સ્રજિવત્કૃતઃ ॥ ૩૦ ॥
વાસુદેવે ભગવતિ ભક્તિમુદ્વહતાં નૃણામ્ ।
જ્ઞાનવૈરાગ્યવીર્યાણાં ન હિ કશ્ચિદ્ વ્યપાશ્રયઃ ॥ ૩૧ ॥
જ્ઞાનવૈરાગ્યવીર્યાણાં ન હિ કશ્ચિદ્ વ્યપાશ્રયઃ ॥ ૩૧ ॥
નાહં વિરિઞ્ચો ન કુમારનારદૌ
ન બ્રહ્મપુત્રા મુનયઃ સુરેશાઃ ।
વિદામ યસ્યેહિતમંશકાંશકા
ન તત્સ્વરૂપં પૃથગીશમાનિનઃ ॥ ૩૨ ॥
ન બ્રહ્મપુત્રા મુનયઃ સુરેશાઃ ।
વિદામ યસ્યેહિતમંશકાંશકા
ન તત્સ્વરૂપં પૃથગીશમાનિનઃ ॥ ૩૨ ॥
ન હ્યસ્યાસ્તિ પ્રિયઃ કશ્ચિન્નાપ્રિયઃ સ્વઃ પરોઽપિ વા ।
આત્મત્વાત્સર્વભૂતાનાં સર્વભૂતપ્રિયો હરિઃ ॥ ૩૩ ॥
આત્મત્વાત્સર્વભૂતાનાં સર્વભૂતપ્રિયો હરિઃ ॥ ૩૩ ॥
તસ્ય ચાયં મહાભાગશ્ચિત્રકેતુઃ પ્રિયોઽનુગઃ ।
સર્વત્ર સમદૃક્ શાન્તો હ્યહં ચૈવાચ્યુતપ્રિયઃ ॥ ૩૪ ॥
સર્વત્ર સમદૃક્ શાન્તો હ્યહં ચૈવાચ્યુતપ્રિયઃ ॥ ૩૪ ॥
તસ્માન્ન વિસ્મયઃ કાર્યઃ પુરુષેષુ મહાત્મસુ ।
મહાપુરુષભક્તેષુ શાન્તેષુ સમદર્શિષુ ॥ ૩૫ ॥
મહાપુરુષભક્તેષુ શાન્તેષુ સમદર્શિષુ ॥ ૩૫ ॥
શ્રીશુક ઉવાચ
ઇતિ શ્રુત્વા ભગવતઃ શિવસ્યોમાભિભાષિતમ્ ।
બભૂવ શાન્તધી રાજન્ દેવી વિગતવિસ્મયા ॥ ૩૬ ॥
ઇતિ શ્રુત્વા ભગવતઃ શિવસ્યોમાભિભાષિતમ્ ।
બભૂવ શાન્તધી રાજન્ દેવી વિગતવિસ્મયા ॥ ૩૬ ॥
ઇતિ ભાગવતો દેવ્યાઃ પ્રતિશપ્તુમલન્તમઃ ।
મૂર્ધ્ના સ જગૃહે શાપમેતાવત્સાધુલક્ષણમ્ ॥ ૩૭ ॥
મૂર્ધ્ના સ જગૃહે શાપમેતાવત્સાધુલક્ષણમ્ ॥ ૩૭ ॥
જજ્ઞે ત્વષ્ટુર્દક્ષિણાગ્નૌ દાનવીં યોનિમાશ્રિતઃ ।
વૃત્ર ઇત્યભિવિખ્યાતો જ્ઞાનવિજ્ઞાનસંયુતઃ ॥ ૩૮ ॥
વૃત્ર ઇત્યભિવિખ્યાતો જ્ઞાનવિજ્ઞાનસંયુતઃ ॥ ૩૮ ॥
એતત્તે સર્વમાખ્યાતં યન્માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ ।
વૃત્રસ્યાસુરજાતેશ્ચ કારણં ભગવન્મતેઃ ॥ ૩૯ ॥
વૃત્રસ્યાસુરજાતેશ્ચ કારણં ભગવન્મતેઃ ॥ ૩૯ ॥
ઇતિહાસમિમં પુણ્યં ચિત્રકેતોર્મહાત્મનઃ ।
માહાત્મ્યં વિષ્ણુભક્તાનાં શ્રુત્વા બન્ધાદ્વિમુચ્યતે ॥ ૪૦ ॥
માહાત્મ્યં વિષ્ણુભક્તાનાં શ્રુત્વા બન્ધાદ્વિમુચ્યતે ॥ ૪૦ ॥
ય એતત્પ્રાતરુત્થાય શ્રદ્ધયા વાગ્યતઃ પઠેત્ ।
ઇતિહાસં હરિં સ્મૃત્વા સ યાતિ પરમાં ગતિમ્ ॥ ૪૧ ॥
ઇતિહાસં હરિં સ્મૃત્વા સ યાતિ પરમાં ગતિમ્ ॥ ૪૧ ॥