ശ്രീശുക ഉവാച
യതശ്ചാന്തര്ഹിതോഽനന്തസ്തസ്യൈ കൃത്വാ ദിശേ നമഃ ।
വിദ്യാധരശ്ചിത്രകേതുശ്ചചാര ഗഗനേ ചരഃ ॥ ൧ ॥
യതശ്ചാന്തര്ഹിതോഽനന്തസ്തസ്യൈ കൃത്വാ ദിശേ നമഃ ।
വിദ്യാധരശ്ചിത്രകേതുശ്ചചാര ഗഗനേ ചരഃ ॥ ൧ ॥
സ ലക്ഷം വര്ഷലക്ഷാണാമവ്യാഹതബലേന്ദ്രിയഃ ।
സ്തൂയമാനോ മഹായോഗീ മുനിഭിഃ സിദ്ധചാരണൈഃ ॥ ൨ ॥
സ്തൂയമാനോ മഹായോഗീ മുനിഭിഃ സിദ്ധചാരണൈഃ ॥ ൨ ॥
കുലാചലേന്ദ്രദ്രോണീഷു നാനാസങ്കല്പസിദ്ധിഷു ।
രേമേ വിദ്യാധരസ്ത്രീഭിര്ഗാപയന് ഹരിമീശ്വരമ് ॥ ൩ ॥
രേമേ വിദ്യാധരസ്ത്രീഭിര്ഗാപയന് ഹരിമീശ്വരമ് ॥ ൩ ॥
ഏകദാ സ വിമാനേന വിഷ്ണുദത്തേന ഭാസ്വതാ ।
ഗിരിശം ദദൃശേ ഗച്ഛന് പരീതം സിദ്ധചാരണൈഃ ॥ ൪ ॥
ഗിരിശം ദദൃശേ ഗച്ഛന് പരീതം സിദ്ധചാരണൈഃ ॥ ൪ ॥
ആലിങ്ഗയാങ്കീകൃതാം ദേവീം ബാഹുനാ മുനിസംസദി ।
ഉവാചദേവ്യാഃ ശൃണ്വന്ത്യാ ജഹാസോച്ചൈസ്തദന്തികേ ॥ ൫ ॥
ഉവാചദേവ്യാഃ ശൃണ്വന്ത്യാ ജഹാസോച്ചൈസ്തദന്തികേ ॥ ൫ ॥
ചിത്രകേതുരുവാച
ഏഷ ലോകഗുരുഃ സാക്ഷാദ്ധര്മം വക്താ ശരീരിണാമ് ।
ആസ്തേ മുഖ്യഃ സഭായാം വൈ മിഥുനീഭൂയ ഭാര്യയാ ॥ ൬ ॥
ഏഷ ലോകഗുരുഃ സാക്ഷാദ്ധര്മം വക്താ ശരീരിണാമ് ।
ആസ്തേ മുഖ്യഃ സഭായാം വൈ മിഥുനീഭൂയ ഭാര്യയാ ॥ ൬ ॥
ജടാധരസ്തീവ്രതപാ ബ്രഹ്മവാദിസഭാപതിഃ ।
അങ്കീകൃത്യ സ്ത്രിയം ചാസ്തേ ഗതഹ്രീഃ പ്രാകൃതോ യഥാ ॥ ൭ ॥
അങ്കീകൃത്യ സ്ത്രിയം ചാസ്തേ ഗതഹ്രീഃ പ്രാകൃതോ യഥാ ॥ ൭ ॥
പ്രായശഃ പ്രാകൃതാശ്ചാപി സ്ത്രിയം രഹസി ബിഭ്രതി ।
അയം മഹാവ്രതധരോ ബിഭര്തി സദസി സ്ത്രിയമ് ॥ ൮ ॥
അയം മഹാവ്രതധരോ ബിഭര്തി സദസി സ്ത്രിയമ് ॥ ൮ ॥
ശ്രീശുക ഉവാച
ഭഗവാനപി തച്ഛ്രുത്വാ പ്രഹസ്യാഗാധധീര്നൃപ ।
തൂഷ്ണീം ബഭൂവ സദസി സഭ്യാശ്ച തദനുവ്രതാഃ ॥ ൯ ॥
ഭഗവാനപി തച്ഛ്രുത്വാ പ്രഹസ്യാഗാധധീര്നൃപ ।
തൂഷ്ണീം ബഭൂവ സദസി സഭ്യാശ്ച തദനുവ്രതാഃ ॥ ൯ ॥
ഇത്യതദ്വീര്യവിദുഷി ബ്രുവാണേ ബഹ്വശോഭനമ് ।
രുഷാഹ ദേവീ ധൃഷ്ടായ നിര്ജിതാത്മാഭിമാനിനേ ॥ ൧൦ ॥
രുഷാഹ ദേവീ ധൃഷ്ടായ നിര്ജിതാത്മാഭിമാനിനേ ॥ ൧൦ ॥
ശ്രീപാര്വത്യുവാച
അയം കിമധുനാ ലോകേ ശാസ്താ ദണ്ഡധരഃ പ്രഭുഃ ।
അസ്മദ്വിധാനാം ദുഷ്ടാനാം നിര്ലജ്ജാനാം ച വിപ്രകൃത് ॥ ൧൧ ॥
അയം കിമധുനാ ലോകേ ശാസ്താ ദണ്ഡധരഃ പ്രഭുഃ ।
അസ്മദ്വിധാനാം ദുഷ്ടാനാം നിര്ലജ്ജാനാം ച വിപ്രകൃത് ॥ ൧൧ ॥
ന വേദ ധര്മം കില പദ്മയോനി-
ര്ന ബ്രഹ്മപുത്രാ ഭൃഗുനാരദാദ്യാഃ ।
ന വൈ കുമാരഃ കപിലോ മനുശ്ച
യേ നോ നിഷേധന്ത്യതിവര്തിനം ഹരമ് ॥ ൧൨ ॥
ര്ന ബ്രഹ്മപുത്രാ ഭൃഗുനാരദാദ്യാഃ ।
ന വൈ കുമാരഃ കപിലോ മനുശ്ച
യേ നോ നിഷേധന്ത്യതിവര്തിനം ഹരമ് ॥ ൧൨ ॥
ഏഷാമനുധ്യേയപദാബ്ജയുഗ്മം
ജഗദ്ഗുരും മങ്ഗലമങ്ഗലം സ്വയമ് ।
യഃ ക്ഷത്രബന്ധുഃ പരിഭൂയ സൂരീന്
പ്രശാസ്തി ധൃഷ്ടസ്തദയം ഹി ദണ്ഡ്യഃ ॥ ൧൩ ॥
ജഗദ്ഗുരും മങ്ഗലമങ്ഗലം സ്വയമ് ।
യഃ ക്ഷത്രബന്ധുഃ പരിഭൂയ സൂരീന്
പ്രശാസ്തി ധൃഷ്ടസ്തദയം ഹി ദണ്ഡ്യഃ ॥ ൧൩ ॥
നായമര്ഹതി വൈകുണ്ഠപാദമൂലോപസര്പണമ് ।
സമ്ഭാവിതമതിഃ സ്തബ്ധഃ സാധുഭിഃ പര്യുപാസിതമ് ॥ ൧൪ ॥
സമ്ഭാവിതമതിഃ സ്തബ്ധഃ സാധുഭിഃ പര്യുപാസിതമ് ॥ ൧൪ ॥
അതഃ പാപീയസീം യോനിമാസുരീം യാഹി ദുര്മതേ ।
യഥേഹ ഭൂയോ മഹതാം ന കര്താ പുത്ര കില്ബിഷമ് ॥ ൧൫ ॥
യഥേഹ ഭൂയോ മഹതാം ന കര്താ പുത്ര കില്ബിഷമ് ॥ ൧൫ ॥
ശ്രീശുക ഉവാച
ഏവം ശപ്തശ്ചിത്രകേതുര്വിമാനാദവരുഹ്യ സഃ ।
പ്രസാദയാമാസ സതീം മൂര്ധ്നാ നമ്രേണ ഭാരത ॥ ൧൬ ॥
ഏവം ശപ്തശ്ചിത്രകേതുര്വിമാനാദവരുഹ്യ സഃ ।
പ്രസാദയാമാസ സതീം മൂര്ധ്നാ നമ്രേണ ഭാരത ॥ ൧൬ ॥
ചിത്രകേതുരുവാച
പ്രതിഗൃഹ്ണാമി തേ ശാപമാത്മനോഽഞ്ജലിനാമ്ബികേ ।
ദേവൈര്മര്ത്യായ യത്പ്രോക്തം പൂര്വദിഷ്ടം ഹി തസ്യ തത് ॥ ൧൭ ॥
പ്രതിഗൃഹ്ണാമി തേ ശാപമാത്മനോഽഞ്ജലിനാമ്ബികേ ।
ദേവൈര്മര്ത്യായ യത്പ്രോക്തം പൂര്വദിഷ്ടം ഹി തസ്യ തത് ॥ ൧൭ ॥
സംസാരചക്ര ഏതസ്മിഞ്ജന്തുരജ്ഞാനമോഹിതഃ ।
ഭ്രാമ്യന് സുഖം ച ദുഃഖം ച ഭുങ്ക്തേ സര്വത്ര സര്വദാ ॥ ൧൮ ॥
ഭ്രാമ്യന് സുഖം ച ദുഃഖം ച ഭുങ്ക്തേ സര്വത്ര സര്വദാ ॥ ൧൮ ॥
നൈവാത്മാ ന പരശ്ചാപി കര്താ സ്യാത് സുഖദുഃഖയോഃ ।
കര്താരം മന്യതേഽത്രാജ്ഞ ആത്മാനം പരമേവ ച ॥ ൧൯ ॥
കര്താരം മന്യതേഽത്രാജ്ഞ ആത്മാനം പരമേവ ച ॥ ൧൯ ॥
ഗുണപ്രവാഹ ഏതസ്മിന് കഃ ശാപഃ കോ ന്വനുഗ്രഹഃ ।
കഃ സ്വര്ഗോ നരകഃ കോ വാ കിം സുഖം ദുഃഖമേവ വാ ॥ ൨൦ ॥
കഃ സ്വര്ഗോ നരകഃ കോ വാ കിം സുഖം ദുഃഖമേവ വാ ॥ ൨൦ ॥
ഏകഃ സൃജതി ഭൂതാനി ഭഗവാനാത്മമായയാ ।
ഏഷാം ബന്ധം ച മോക്ഷം ച സുഖം ദുഃഖം ച നിഷ്കലഃ ॥ ൨൧ ॥
ഏഷാം ബന്ധം ച മോക്ഷം ച സുഖം ദുഃഖം ച നിഷ്കലഃ ॥ ൨൧ ॥
ന തസ്യ കശ്ചിദ്ദയിതഃ പ്രതീപോ
ന ജ്ഞാതിബന്ധുര്ന പരോ ന ച സ്വഃ ।
സമസ്യ സര്വത്ര നിരഞ്ജനസ്യ
സുഖേ ന രാഗഃ കുത ഏവ രോഷഃ ॥ ൨൨ ॥
ന ജ്ഞാതിബന്ധുര്ന പരോ ന ച സ്വഃ ।
സമസ്യ സര്വത്ര നിരഞ്ജനസ്യ
സുഖേ ന രാഗഃ കുത ഏവ രോഷഃ ॥ ൨൨ ॥
തഥാപി തച്ഛക്തിവിസര്ഗ ഏഷാം
സുഖായ ദുഃഖായ ഹിതാഹിതായ ।
ബന്ധായ മോക്ഷായ ച മൃത്യുജന്മനോഃ
ശരീരിണാം സംസൃതയേഽവകല്പതേ ॥ ൨൩ ॥
സുഖായ ദുഃഖായ ഹിതാഹിതായ ।
ബന്ധായ മോക്ഷായ ച മൃത്യുജന്മനോഃ
ശരീരിണാം സംസൃതയേഽവകല്പതേ ॥ ൨൩ ॥
അഥ പ്രസാദയേ ന ത്വാം ശാപമോക്ഷായ ഭാമിനി ।
യന്മന്യസേ ഹ്യസാധൂക്തം മമ തത്ക്ഷമ്യതാം സതി ॥ ൨൪ ॥
യന്മന്യസേ ഹ്യസാധൂക്തം മമ തത്ക്ഷമ്യതാം സതി ॥ ൨൪ ॥
ശ്രീശുക ഉവാച
ഇതി പ്രസാദ്യ ഗിരിശൌ ചിത്രകേതുരരിന്ദമ ।
ജഗാമ സ്വവിമാനേന പശ്യതോഃ സ്മയതോസ്തയോഃ ॥ ൨൫ ॥
ഇതി പ്രസാദ്യ ഗിരിശൌ ചിത്രകേതുരരിന്ദമ ।
ജഗാമ സ്വവിമാനേന പശ്യതോഃ സ്മയതോസ്തയോഃ ॥ ൨൫ ॥
തതസ്തു ഭഗവാന് രുദ്രോ രുദ്രാണീമിദമബ്രവീത് ।
ദേവര്ഷിദൈത്യസിദ്ധാനാം പാര്ഷദാനാം ച ശൃണ്വതാമ് ॥ ൨൬ ॥
ദേവര്ഷിദൈത്യസിദ്ധാനാം പാര്ഷദാനാം ച ശൃണ്വതാമ് ॥ ൨൬ ॥
ശ്രീരുദ്ര ഉവാച
ദൃഷ്ടവത്യസി സുശ്രോണി ഹരേരദ്ഭുതകര്മണഃ ।
മാഹാത്മ്യം ഭൃത്യഭൃത്യാനാം നിഃസ്പൃഹാണാം മഹാത്മനാമ് ॥ ൨൭ ॥
ദൃഷ്ടവത്യസി സുശ്രോണി ഹരേരദ്ഭുതകര്മണഃ ।
മാഹാത്മ്യം ഭൃത്യഭൃത്യാനാം നിഃസ്പൃഹാണാം മഹാത്മനാമ് ॥ ൨൭ ॥
നാരായണപരാഃ സര്വേ ന കുതശ്ചന ബിഭ്യതി ।
സ്വര്ഗാപവര്ഗനരകേഷ്വപി തുല്യാര്ഥദര്ശിനഃ ॥ ൨൮ ॥
സ്വര്ഗാപവര്ഗനരകേഷ്വപി തുല്യാര്ഥദര്ശിനഃ ॥ ൨൮ ॥
ദേഹിനാം ദേഹസംയോഗാദ് ദ്വന്ദ്വാനീശ്വരലീലയാ ।
സുഖം ദുഃഖം മൃതിര്ജന്മ ശാപോഽനുഗ്രഹ ഏവ ച ॥ ൨൯ ॥
സുഖം ദുഃഖം മൃതിര്ജന്മ ശാപോഽനുഗ്രഹ ഏവ ച ॥ ൨൯ ॥
അവിവേകകൃതഃ പുംസോ ഹ്യര്ഥഭേദ ഇവാത്മനി ।
ഗുണദോഷവികല്പശ്ച ഭിദേവ സ്രജിവത്കൃതഃ ॥ ൩൦ ॥
ഗുണദോഷവികല്പശ്ച ഭിദേവ സ്രജിവത്കൃതഃ ॥ ൩൦ ॥
വാസുദേവേ ഭഗവതി ഭക്തിമുദ്വഹതാം നൃണാമ് ।
ജ്ഞാനവൈരാഗ്യവീര്യാണാം ന ഹി കശ്ചിദ് വ്യപാശ്രയഃ ॥ ൩൧ ॥
ജ്ഞാനവൈരാഗ്യവീര്യാണാം ന ഹി കശ്ചിദ് വ്യപാശ്രയഃ ॥ ൩൧ ॥
നാഹം വിരിഞ്ചോ ന കുമാരനാരദൌ
ന ബ്രഹ്മപുത്രാ മുനയഃ സുരേശാഃ ।
വിദാമ യസ്യേഹിതമംശകാംശകാ
ന തത്സ്വരൂപം പൃഥഗീശമാനിനഃ ॥ ൩൨ ॥
ന ബ്രഹ്മപുത്രാ മുനയഃ സുരേശാഃ ।
വിദാമ യസ്യേഹിതമംശകാംശകാ
ന തത്സ്വരൂപം പൃഥഗീശമാനിനഃ ॥ ൩൨ ॥
ന ഹ്യസ്യാസ്തി പ്രിയഃ കശ്ചിന്നാപ്രിയഃ സ്വഃ പരോഽപി വാ ।
ആത്മത്വാത്സര്വഭൂതാനാം സര്വഭൂതപ്രിയോ ഹരിഃ ॥ ൩൩ ॥
ആത്മത്വാത്സര്വഭൂതാനാം സര്വഭൂതപ്രിയോ ഹരിഃ ॥ ൩൩ ॥
തസ്യ ചായം മഹാഭാഗശ്ചിത്രകേതുഃ പ്രിയോഽനുഗഃ ।
സര്വത്ര സമദൃക് ശാന്തോ ഹ്യഹം ചൈവാച്യുതപ്രിയഃ ॥ ൩൪ ॥
സര്വത്ര സമദൃക് ശാന്തോ ഹ്യഹം ചൈവാച്യുതപ്രിയഃ ॥ ൩൪ ॥
തസ്മാന്ന വിസ്മയഃ കാര്യഃ പുരുഷേഷു മഹാത്മസു ।
മഹാപുരുഷഭക്തേഷു ശാന്തേഷു സമദര്ശിഷു ॥ ൩൫ ॥
മഹാപുരുഷഭക്തേഷു ശാന്തേഷു സമദര്ശിഷു ॥ ൩൫ ॥
ശ്രീശുക ഉവാച
ഇതി ശ്രുത്വാ ഭഗവതഃ ശിവസ്യോമാഭിഭാഷിതമ് ।
ബഭൂവ ശാന്തധീ രാജന് ദേവീ വിഗതവിസ്മയാ ॥ ൩൬ ॥
ഇതി ശ്രുത്വാ ഭഗവതഃ ശിവസ്യോമാഭിഭാഷിതമ് ।
ബഭൂവ ശാന്തധീ രാജന് ദേവീ വിഗതവിസ്മയാ ॥ ൩൬ ॥
ഇതി ഭാഗവതോ ദേവ്യാഃ പ്രതിശപ്തുമലന്തമഃ ।
മൂര്ധ്നാ സ ജഗൃഹേ ശാപമേതാവത്സാധുലക്ഷണമ് ॥ ൩൭ ॥
മൂര്ധ്നാ സ ജഗൃഹേ ശാപമേതാവത്സാധുലക്ഷണമ് ॥ ൩൭ ॥
ജജ്ഞേ ത്വഷ്ടുര്ദക്ഷിണാഗ്നൌ ദാനവീം യോനിമാശ്രിതഃ ।
വൃത്ര ഇത്യഭിവിഖ്യാതോ ജ്ഞാനവിജ്ഞാനസംയുതഃ ॥ ൩൮ ॥
വൃത്ര ഇത്യഭിവിഖ്യാതോ ജ്ഞാനവിജ്ഞാനസംയുതഃ ॥ ൩൮ ॥
ഏതത്തേ സര്വമാഖ്യാതം യന്മാം ത്വം പരിപൃച്ഛസി ।
വൃത്രസ്യാസുരജാതേശ്ച കാരണം ഭഗവന്മതേഃ ॥ ൩൯ ॥
വൃത്രസ്യാസുരജാതേശ്ച കാരണം ഭഗവന്മതേഃ ॥ ൩൯ ॥
ഇതിഹാസമിമം പുണ്യം ചിത്രകേതോര്മഹാത്മനഃ ।
മാഹാത്മ്യം വിഷ്ണുഭക്താനാം ശ്രുത്വാ ബന്ധാദ്വിമുച്യതേ ॥ ൪൦ ॥
മാഹാത്മ്യം വിഷ്ണുഭക്താനാം ശ്രുത്വാ ബന്ധാദ്വിമുച്യതേ ॥ ൪൦ ॥
യ ഏതത്പ്രാതരുത്ഥായ ശ്രദ്ധയാ വാഗ്യതഃ പഠേത് ।
ഇതിഹാസം ഹരിം സ്മൃത്വാ സ യാതി പരമാം ഗതിമ് ॥ ൪൧ ॥
ഇതിഹാസം ഹരിം സ്മൃത്വാ സ യാതി പരമാം ഗതിമ് ॥ ൪൧ ॥