ശ്രീനാരദ ഉവാച
ഏവം വൃതഃ ശതധൃതിര്ഹിരണ്യകശിപോരഥ ।
പ്രാദാത്തത്തപസാ പ്രീതോ വരാംസ്തസ്യ സുദുര്ലഭാന് ॥ ൧ ॥
ഏവം വൃതഃ ശതധൃതിര്ഹിരണ്യകശിപോരഥ ।
പ്രാദാത്തത്തപസാ പ്രീതോ വരാംസ്തസ്യ സുദുര്ലഭാന് ॥ ൧ ॥
ശ്രീബ്രഹ്മോവാച
താതേമേ ദുര്ലഭാഃ പുംസാം യാന് വൃണീഷേ വരാന് മമ ।
തഥാപി വിതരാമ്യങ്ഗ വരാന് യദ്യപി ദുര്ലഭാന് ॥ ൨ ॥
താതേമേ ദുര്ലഭാഃ പുംസാം യാന് വൃണീഷേ വരാന് മമ ।
തഥാപി വിതരാമ്യങ്ഗ വരാന് യദ്യപി ദുര്ലഭാന് ॥ ൨ ॥
തതോ ജഗാമ ഭഗവാനമോഘാനുഗ്രഹോ വിഭുഃ ।
പൂജിതോഽസുരവര്യേണ സ്തൂയമാനഃ പ്രജേശ്വരൈഃ ॥ ൩ ॥
പൂജിതോഽസുരവര്യേണ സ്തൂയമാനഃ പ്രജേശ്വരൈഃ ॥ ൩ ॥
ഏവം ലബ്ധവരോ ദൈത്യോ ബിഭ്രദ്ധേമമയം വപുഃ ।
ഭഗവത്യകരോദ് ദ്വേഷം ഭ്രാതുര്വധമനുസ്മരന് ॥ ൪ ॥
ഭഗവത്യകരോദ് ദ്വേഷം ഭ്രാതുര്വധമനുസ്മരന് ॥ ൪ ॥
സ വിജിത്യ ദിശഃ സര്വാ ലോകാംശ്ച ത്രീന് മഹാസുരഃ ।
ദേവാസുരമനുഷ്യേന്ദ്രഗന്ധര്വഗരുഡോരഗാന് ॥ ൫ ॥
ദേവാസുരമനുഷ്യേന്ദ്രഗന്ധര്വഗരുഡോരഗാന് ॥ ൫ ॥
സിദ്ധചാരണവിദ്യാധ്രാനൃഷീന് പിതൃപതീന്മനൂന് ।
യക്ഷരക്ഷഃപിശാചേശാന് പ്രേതഭൂതപതീനപി ॥ ൬ ॥
യക്ഷരക്ഷഃപിശാചേശാന് പ്രേതഭൂതപതീനപി ॥ ൬ ॥
സര്വസത്ത്വപതീഞ്ജിത്വാ വശമാനീയ വിശ്വജിത് ।
ജഹാര ലോകപാലാനാം സ്ഥാനാനി സഹ തേജസാ ॥ ൭ ॥
ജഹാര ലോകപാലാനാം സ്ഥാനാനി സഹ തേജസാ ॥ ൭ ॥
ദേവോദ്യാനശ്രിയാ ജുഷ്ടമധ്യാസ്തേ സ്മ ത്രിപിഷ്ടപമ് ।
മഹേന്ദ്രഭവനം സാക്ഷാന്നിര്മിതം വിശ്വകര്മണാ ।
ത്രൈലോക്യലക്ഷ്മ്യായതനമധ്യുവാസാഖിലര്ദ്ധിമത് ॥ ൮ ॥
മഹേന്ദ്രഭവനം സാക്ഷാന്നിര്മിതം വിശ്വകര്മണാ ।
ത്രൈലോക്യലക്ഷ്മ്യായതനമധ്യുവാസാഖിലര്ദ്ധിമത് ॥ ൮ ॥
യത്ര വിദ്രുമസോപാനാ മഹാമാരകതാ ഭുവഃ ।
യത്ര സ്ഫാടികകുഡ്യാനി വൈദൂര്യസ്തമ്ഭപങ്ക്തയഃ ॥ ൯ ॥
യത്ര സ്ഫാടികകുഡ്യാനി വൈദൂര്യസ്തമ്ഭപങ്ക്തയഃ ॥ ൯ ॥
യത്ര ചിത്രവിതാനാനി പദ്മരാഗാസനാനി ച ।
പയഃഫേനനിഭാഃ ശയ്യാ മുക്താദാമപരിച്ഛദാഃ ॥ ൧൦ ॥
പയഃഫേനനിഭാഃ ശയ്യാ മുക്താദാമപരിച്ഛദാഃ ॥ ൧൦ ॥
കൂജദ്ഭിര്നൂപുരൈര്ദേവ്യഃ ശബ്ദയന്ത്യ ഇതസ്തതഃ ।
രത്നസ്ഥലീഷു പശ്യന്തി സുദതീഃ സുന്ദരം മുഖമ് ॥ ൧൧ ॥
രത്നസ്ഥലീഷു പശ്യന്തി സുദതീഃ സുന്ദരം മുഖമ് ॥ ൧൧ ॥
തസ്മിന്മഹേന്ദ്രഭവനേ മഹാബലോ
മഹാമനാ നിര്ജിതലോക ഏകരാട് ।
രേമേഽഭിവന്ദ്യാങ്ഘ്രിയുഗഃ സുരാദിഭിഃ
പ്രതാപിതൈരൂര്ജിതചണ്ഡശാസനഃ ॥ ൧൨ ॥
മഹാമനാ നിര്ജിതലോക ഏകരാട് ।
രേമേഽഭിവന്ദ്യാങ്ഘ്രിയുഗഃ സുരാദിഭിഃ
പ്രതാപിതൈരൂര്ജിതചണ്ഡശാസനഃ ॥ ൧൨ ॥
തമങ്ഗ മത്തം മധുനോരുഗന്ധിനാ
വിവൃത്തതാമ്രാക്ഷമശേഷധിഷ്ണ്യപാഃ ।
ഉപാസതോപായനപാണിഭിര്വിനാ
ത്രിഭിസ്തപോയോഗബലൌജസാം പദമ് ॥ ൧൩ ॥
വിവൃത്തതാമ്രാക്ഷമശേഷധിഷ്ണ്യപാഃ ।
ഉപാസതോപായനപാണിഭിര്വിനാ
ത്രിഭിസ്തപോയോഗബലൌജസാം പദമ് ॥ ൧൩ ॥
ജഗുര്മഹേന്ദ്രാസനമോജസാ സ്ഥിതം
വിശ്വാവസുസ്തുമ്ബുരുരസ്മദാദയഃ ।
ഗന്ധര്വസിദ്ധാ ഋഷയോഽസ്തുവന്മുഹു-
ര്വിദ്യാധരാശ്ചാപ്സരസശ്ച പാണ്ഡവ ॥ ൧൪ ॥
വിശ്വാവസുസ്തുമ്ബുരുരസ്മദാദയഃ ।
ഗന്ധര്വസിദ്ധാ ഋഷയോഽസ്തുവന്മുഹു-
ര്വിദ്യാധരാശ്ചാപ്സരസശ്ച പാണ്ഡവ ॥ ൧൪ ॥
സ ഏവ വര്ണാശ്രമിഭിഃ ക്രതുഭിര്ഭൂരിദക്ഷിണൈഃ ।
ഇജ്യമാനോ ഹവിര്ഭാഗാനഗ്രഹീത് സ്വേന തേജസാ ॥ ൧൫ ॥
ഇജ്യമാനോ ഹവിര്ഭാഗാനഗ്രഹീത് സ്വേന തേജസാ ॥ ൧൫ ॥
അകൃഷ്ടപച്യാ തസ്യാസീത് സപ്തദ്വീപവതീ മഹീ ।
തഥാ കാമദുഘാ ഗാവോ നാനാശ്ചര്യപദം നഭഃ ॥ ൧൬ ॥
തഥാ കാമദുഘാ ഗാവോ നാനാശ്ചര്യപദം നഭഃ ॥ ൧൬ ॥
രത്നാകരാശ്ച രത്നൌഘാംസ്തത്പത്ന്യശ്ചോഹുരൂര്മിഭിഃ ।
ക്ഷാരസീധുഘൃതക്ഷൌദ്രദധിക്ഷീരാമൃതോദകാഃ ॥ ൧൭ ॥
ക്ഷാരസീധുഘൃതക്ഷൌദ്രദധിക്ഷീരാമൃതോദകാഃ ॥ ൧൭ ॥
ശൈലാ ദ്രോണീഭിരാക്രീഡം സര്വര്തുഷു ഗുണാന് ദ്രുമാഃ ।
ദധാര ലോകപാലാനാമേക ഏവ പൃഥഗ്ഗുണാന് ॥ ൧൮ ॥
ദധാര ലോകപാലാനാമേക ഏവ പൃഥഗ്ഗുണാന് ॥ ൧൮ ॥
സ ഇത്ഥം നിര്ജിതകകുബേകരാഡ് വിഷയാന് പ്രിയാന് ।
യഥോപജോഷം ഭുഞ്ജാനോ നാതൃപ്യദജിതേന്ദ്രിയഃ ॥ ൧൯ ॥
യഥോപജോഷം ഭുഞ്ജാനോ നാതൃപ്യദജിതേന്ദ്രിയഃ ॥ ൧൯ ॥
ഏവമൈശ്വര്യമത്തസ്യ ദൃപ്തസ്യോച്ഛാസ്ത്രവര്തിനഃ ।
കാലോ മഹാന് വ്യതീയായ ബ്രഹ്മശാപമുപേയുഷഃ ॥ ൨൦ ॥
കാലോ മഹാന് വ്യതീയായ ബ്രഹ്മശാപമുപേയുഷഃ ॥ ൨൦ ॥
തസ്യോഗ്രദണ്ഡസംവിഗ്നാഃ സര്വേ ലോകാഃ സപാലകാഃ ।
അന്യത്രാലബ്ധശരണാഃ ശരണം യയുരച്യുതമ് ॥ ൨൧ ॥
അന്യത്രാലബ്ധശരണാഃ ശരണം യയുരച്യുതമ് ॥ ൨൧ ॥
തസ്യൈ നമോഽസ്തു കാഷ്ഠായൈ യത്രാത്മാ ഹരിരീശ്വരഃ ।
യദ്ഗത്വാ ന നിവര്തന്തേ ശാന്താഃ സംന്യാസിനോഽമലാഃ ॥ ൨൨ ॥
യദ്ഗത്വാ ന നിവര്തന്തേ ശാന്താഃ സംന്യാസിനോഽമലാഃ ॥ ൨൨ ॥
ഇതി തേ സംയതാത്മാനഃ സമാഹിതധിയോഽമലാഃ ।
ഉപതസ്ഥുര്ഹൃഷീകേശം വിനിദ്രാ വായുഭോജനാഃ ॥ ൨൩ ॥
ഉപതസ്ഥുര്ഹൃഷീകേശം വിനിദ്രാ വായുഭോജനാഃ ॥ ൨൩ ॥
തേഷാമാവിരഭൂദ്വാണീ അരൂപാ മേഘനിഃസ്വനാ ।
സന്നാദയന്തീ കകുഭഃ സാധൂനാമഭയങ്കരീ ॥ ൨൪ ॥
സന്നാദയന്തീ കകുഭഃ സാധൂനാമഭയങ്കരീ ॥ ൨൪ ॥
മാ ഭൈഷ്ട വിബുധശ്രേഷ്ഠാഃ സര്വേഷാം ഭദ്രമസ്തു വഃ ।
മദ്ദര്ശനം ഹി ഭൂതാനാം സര്വശ്രേയോപപത്തയേ ॥ ൨൫ ॥
മദ്ദര്ശനം ഹി ഭൂതാനാം സര്വശ്രേയോപപത്തയേ ॥ ൨൫ ॥
ജ്ഞാതമേതസ്യ ദൌരാത്മ്യം ദൈതേയാപസദസ്യ യത് ।
തസ്യ ശാന്തിം കരിഷ്യാമി കാലം താവത്പ്രതീക്ഷത ॥ ൨൬ ॥
തസ്യ ശാന്തിം കരിഷ്യാമി കാലം താവത്പ്രതീക്ഷത ॥ ൨൬ ॥
യദാ ദേവേഷു വേദേഷു ഗോഷു വിപ്രേഷു സാധുഷു ।
ധര്മേ മയി ച വിദ്വേഷഃ സ വാ ആശു വിനശ്യതി ॥ ൨൭ ॥
ധര്മേ മയി ച വിദ്വേഷഃ സ വാ ആശു വിനശ്യതി ॥ ൨൭ ॥
നിര്വൈരായ പ്രശാന്തായ സ്വസുതായ മഹാത്മനേ ।
പ്രഹ്രാദായ യദാ ദ്രുഹ്യേദ്ധനിഷ്യേഽപി വരോര്ജിതമ് ॥ ൨൮ ॥
പ്രഹ്രാദായ യദാ ദ്രുഹ്യേദ്ധനിഷ്യേഽപി വരോര്ജിതമ് ॥ ൨൮ ॥
ശ്രീനാരദ ഉവാച
ഇത്യുക്താ ലോകഗുരുണാ തം പ്രണമ്യ ദിവൌകസഃ ।
ന്യവര്തന്ത ഗതോദ്വേഗാ മേനിരേ ചാസുരം ഹതമ് ॥ ൨൯ ॥
ഇത്യുക്താ ലോകഗുരുണാ തം പ്രണമ്യ ദിവൌകസഃ ।
ന്യവര്തന്ത ഗതോദ്വേഗാ മേനിരേ ചാസുരം ഹതമ് ॥ ൨൯ ॥
തസ്യ ദൈത്യപതേഃ പുത്രാശ്ചത്വാരഃ പരമാദ്ഭുതാഃ ।
പ്രഹ്രാദോഽഭൂന്മഹാംസ്തേഷാം ഗുണൈര്മഹദുപാസകഃ ॥ ൩൦ ॥
പ്രഹ്രാദോഽഭൂന്മഹാംസ്തേഷാം ഗുണൈര്മഹദുപാസകഃ ॥ ൩൦ ॥
ബ്രഹ്മണ്യഃ ശീലസമ്പന്നഃ സത്യസന്ധോ ജിതേന്ദ്രിയഃ ।
ആത്മവത്സര്വഭൂതാനാമേകപ്രിയസുഹൃത്തമഃ ।
ദാസവത്സന്നതാര്യാങ്ഘ്രിഃ പിതൃവദ്ദീനവത്സലഃ ॥ ൩൧ ॥
ആത്മവത്സര്വഭൂതാനാമേകപ്രിയസുഹൃത്തമഃ ।
ദാസവത്സന്നതാര്യാങ്ഘ്രിഃ പിതൃവദ്ദീനവത്സലഃ ॥ ൩൧ ॥
ഭ്രാതൃവത്സദൃശേ സ്നിഗ്ധോ ഗുരുഷ്വീശ്വരഭാവനഃ ।
വിദ്യാര്ഥരൂപജന്മാഢ്യോ മാനസ്തമ്ഭവിവര്ജിതഃ ॥ ൩൨ ॥
വിദ്യാര്ഥരൂപജന്മാഢ്യോ മാനസ്തമ്ഭവിവര്ജിതഃ ॥ ൩൨ ॥
നോദ്വിഗ്നചിത്തോ വ്യസനേഷു നിഃസ്പൃഹഃ
ശ്രുതേഷു ദൃഷ്ടേഷു ഗുണേഷ്വവസ്തുദൃക് ।
ദാന്തേന്ദ്രിയപ്രാണശരീരധീഃ സദാ
പ്രശാന്തകാമോ രഹിതാസുരോഽസുരഃ ॥ ൩൩ ॥
ശ്രുതേഷു ദൃഷ്ടേഷു ഗുണേഷ്വവസ്തുദൃക് ।
ദാന്തേന്ദ്രിയപ്രാണശരീരധീഃ സദാ
പ്രശാന്തകാമോ രഹിതാസുരോഽസുരഃ ॥ ൩൩ ॥
യസ്മിന്മഹദ്ഗുണാ രാജന്ഗൃഹ്യന്തേ കവിഭിര്മുഹുഃ ।
ന തേഽധുനാ പിധീയന്തേ യഥാ ഭഗവതീശ്വരേ ॥ ൩൪ ॥
ന തേഽധുനാ പിധീയന്തേ യഥാ ഭഗവതീശ്വരേ ॥ ൩൪ ॥
യം സാധുഗാഥാസദസി രിപവോഽപി സുരാ നൃപ ।
പ്രതിമാനം പ്രകുര്വന്തി കിമുതാന്യേ ഭവാദൃശാഃ ॥ ൩൫ ॥
പ്രതിമാനം പ്രകുര്വന്തി കിമുതാന്യേ ഭവാദൃശാഃ ॥ ൩൫ ॥
ഗുണൈരലമസങ്ഖ്യേയൈര്മാഹാത്മ്യം തസ്യ സൂച്യതേ ।
വാസുദേവേ ഭഗവതി യസ്യ നൈസര്ഗികീ രതിഃ ॥ ൩൬ ॥
വാസുദേവേ ഭഗവതി യസ്യ നൈസര്ഗികീ രതിഃ ॥ ൩൬ ॥
ന്യസ്തക്രീഡനകോ ബാലോ ജഡവത്തന്മനസ്തയാ ।
കൃഷ്ണഗ്രഹഗൃഹീതാത്മാ ന വേദ ജഗദീദൃശമ് ॥ ൩൭ ॥
കൃഷ്ണഗ്രഹഗൃഹീതാത്മാ ന വേദ ജഗദീദൃശമ് ॥ ൩൭ ॥
ആസീനഃ പര്യടന്നശ്നന് ശയാനഃ പ്രപിബന് ബ്രുവന് ।
നാനുസന്ധത്ത ഏതാനി ഗോവിന്ദപരിരമ്ഭിതഃ ॥ ൩൮ ॥
നാനുസന്ധത്ത ഏതാനി ഗോവിന്ദപരിരമ്ഭിതഃ ॥ ൩൮ ॥
ക്വചിദ്രുദതി വൈകുണ്ഠചിന്താശബലചേതനഃ ।
ക്വചിദ്ധസതി തച്ചിന്താഹ്ലാദ ഉദ്ഗായതി ക്വചിത് ॥ ൩൯ ॥
ക്വചിദ്ധസതി തച്ചിന്താഹ്ലാദ ഉദ്ഗായതി ക്വചിത് ॥ ൩൯ ॥
നദതി ക്വചിദുത്കണ്ഠോ വിലജ്ജോ നൃത്യതി ക്വചിത് ।
ക്വചിത്തദ്ഭാവനായുക്തസ്തന്മയോഽനുചകാര ഹ ॥ ൪൦ ॥
ക്വചിത്തദ്ഭാവനായുക്തസ്തന്മയോഽനുചകാര ഹ ॥ ൪൦ ॥
ക്വചിദുത്പുലകസ്തൂഷ്ണീമാസ്തേ സംസ്പര്ശനിര്വൃതഃ ।
അസ്പന്ദപ്രണയാനന്ദസലിലാമീലിതേക്ഷണഃ ॥ ൪൧ ॥
അസ്പന്ദപ്രണയാനന്ദസലിലാമീലിതേക്ഷണഃ ॥ ൪൧ ॥
സ ഉത്തമശ്ലോകപദാരവിന്ദയോ-
ര്നിഷേവയാകിഞ്ചനസങ്ഗലബ്ധയാ ।
തന്വന് പരാം നിര്വൃതിമാത്മനോ മുഹു-
ര്ദുഃസങ്ഗദീനസ്യ മനഃ ശമം വ്യധാത് ॥ ൪൨ ॥
ര്നിഷേവയാകിഞ്ചനസങ്ഗലബ്ധയാ ।
തന്വന് പരാം നിര്വൃതിമാത്മനോ മുഹു-
ര്ദുഃസങ്ഗദീനസ്യ മനഃ ശമം വ്യധാത് ॥ ൪൨ ॥
തസ്മിന്മഹാഭാഗവതേ മഹാഭാഗേ മഹാത്മനി ।
ഹിരണ്യകശിപൂ രാജന്നകരോദഘമാത്മജേ ॥ ൪൩ ॥
ഹിരണ്യകശിപൂ രാജന്നകരോദഘമാത്മജേ ॥ ൪൩ ॥
ശ്രീയുധിഷ്ഠിര ഉവാച
ദേവര്ഷ ഏതദിച്ഛാമോ വേദിതും തവ സുവ്രത ।
യദാത്മജായ ശുദ്ധായ പിതാദാത് സാധവേ ഹ്യഘമ് ॥ ൪൪ ॥
ദേവര്ഷ ഏതദിച്ഛാമോ വേദിതും തവ സുവ്രത ।
യദാത്മജായ ശുദ്ധായ പിതാദാത് സാധവേ ഹ്യഘമ് ॥ ൪൪ ॥
പുത്രാന് വിപ്രതികൂലാന് സ്വാന് പിതരഃ പുത്രവത്സലാഃ ।
ഉപാലഭന്തേ ശിക്ഷാര്ഥം നൈവാഘമപരോ യഥാ ॥ ൪൫ ॥
ഉപാലഭന്തേ ശിക്ഷാര്ഥം നൈവാഘമപരോ യഥാ ॥ ൪൫ ॥
കിമുതാനുവശാന് സാധൂംസ്താദൃശാന് ഗുരുദേവതാന് ।
ഏതത്കൌതൂഹലം ബ്രഹ്മന്നസ്മാകം വിധമ പ്രഭോ ।
പിതുഃ പുത്രായ യദ്ദ്വേഷോ മരണായ പ്രയോജിതഃ ॥ ൪൬ ॥
ഏതത്കൌതൂഹലം ബ്രഹ്മന്നസ്മാകം വിധമ പ്രഭോ ।
പിതുഃ പുത്രായ യദ്ദ്വേഷോ മരണായ പ്രയോജിതഃ ॥ ൪൬ ॥