శ్రీనారద ఉవాచ
ఏవం వృతః శతధృతిర్హిరణ్యకశిపోరథ ।
ప్రాదాత్తత్తపసా ప్రీతో వరాంస్తస్య సుదుర్లభాన్ ॥ ౧ ॥
ఏవం వృతః శతధృతిర్హిరణ్యకశిపోరథ ।
ప్రాదాత్తత్తపసా ప్రీతో వరాంస్తస్య సుదుర్లభాన్ ॥ ౧ ॥
శ్రీబ్రహ్మోవాచ
తాతేమే దుర్లభాః పుంసాం యాన్ వృణీషే వరాన్ మమ ।
తథాపి వితరామ్యఙ్గ వరాన్ యద్యపి దుర్లభాన్ ॥ ౨ ॥
తాతేమే దుర్లభాః పుంసాం యాన్ వృణీషే వరాన్ మమ ।
తథాపి వితరామ్యఙ్గ వరాన్ యద్యపి దుర్లభాన్ ॥ ౨ ॥
తతో జగామ భగవానమోఘానుగ్రహో విభుః ।
పూజితోఽసురవర్యేణ స్తూయమానః ప్రజేశ్వరైః ॥ ౩ ॥
పూజితోఽసురవర్యేణ స్తూయమానః ప్రజేశ్వరైః ॥ ౩ ॥
ఏవం లబ్ధవరో దైత్యో బిభ్రద్ధేమమయం వపుః ।
భగవత్యకరోద్ ద్వేషం భ్రాతుర్వధమనుస్మరన్ ॥ ౪ ॥
భగవత్యకరోద్ ద్వేషం భ్రాతుర్వధమనుస్మరన్ ॥ ౪ ॥
స విజిత్య దిశః సర్వా లోకాంశ్చ త్రీన్ మహాసురః ।
దేవాసురమనుష్యేన్ద్రగన్ధర్వగరుడోరగాన్ ॥ ౫ ॥
దేవాసురమనుష్యేన్ద్రగన్ధర్వగరుడోరగాన్ ॥ ౫ ॥
సిద్ధచారణవిద్యాధ్రానృషీన్ పితృపతీన్మనూన్ ।
యక్షరక్షఃపిశాచేశాన్ ప్రేతభూతపతీనపి ॥ ౬ ॥
యక్షరక్షఃపిశాచేశాన్ ప్రేతభూతపతీనపి ॥ ౬ ॥
సర్వసత్త్వపతీఞ్జిత్వా వశమానీయ విశ్వజిత్ ।
జహార లోకపాలానాం స్థానాని సహ తేజసా ॥ ౭ ॥
జహార లోకపాలానాం స్థానాని సహ తేజసా ॥ ౭ ॥
దేవోద్యానశ్రియా జుష్టమధ్యాస్తే స్మ త్రిపిష్టపమ్ ।
మహేన్ద్రభవనం సాక్షాన్నిర్మితం విశ్వకర్మణా ।
త్రైలోక్యలక్ష్మ్యాయతనమధ్యువాసాఖిలర్ద్ధిమత్ ॥ ౮ ॥
మహేన్ద్రభవనం సాక్షాన్నిర్మితం విశ్వకర్మణా ।
త్రైలోక్యలక్ష్మ్యాయతనమధ్యువాసాఖిలర్ద్ధిమత్ ॥ ౮ ॥
యత్ర విద్రుమసోపానా మహామారకతా భువః ।
యత్ర స్ఫాటికకుడ్యాని వైదూర్యస్తమ్భపఙ్క్తయః ॥ ౯ ॥
యత్ర స్ఫాటికకుడ్యాని వైదూర్యస్తమ్భపఙ్క్తయః ॥ ౯ ॥
యత్ర చిత్రవితానాని పద్మరాగాసనాని చ ।
పయఃఫేననిభాః శయ్యా ముక్తాదామపరిచ్ఛదాః ॥ ౧౦ ॥
పయఃఫేననిభాః శయ్యా ముక్తాదామపరిచ్ఛదాః ॥ ౧౦ ॥
కూజద్భిర్నూపురైర్దేవ్యః శబ్దయన్త్య ఇతస్తతః ।
రత్నస్థలీషు పశ్యన్తి సుదతీః సున్దరం ముఖమ్ ॥ ౧౧ ॥
రత్నస్థలీషు పశ్యన్తి సుదతీః సున్దరం ముఖమ్ ॥ ౧౧ ॥
తస్మిన్మహేన్ద్రభవనే మహాబలో
మహామనా నిర్జితలోక ఏకరాట్ ।
రేమేఽభివన్ద్యాఙ్ఘ్రియుగః సురాదిభిః
ప్రతాపితైరూర్జితచణ్డశాసనః ॥ ౧౨ ॥
మహామనా నిర్జితలోక ఏకరాట్ ।
రేమేఽభివన్ద్యాఙ్ఘ్రియుగః సురాదిభిః
ప్రతాపితైరూర్జితచణ్డశాసనః ॥ ౧౨ ॥
తమఙ్గ మత్తం మధునోరుగన్ధినా
వివృత్తతామ్రాక్షమశేషధిష్ణ్యపాః ।
ఉపాసతోపాయనపాణిభిర్వినా
త్రిభిస్తపోయోగబలౌజసాం పదమ్ ॥ ౧౩ ॥
వివృత్తతామ్రాక్షమశేషధిష్ణ్యపాః ।
ఉపాసతోపాయనపాణిభిర్వినా
త్రిభిస్తపోయోగబలౌజసాం పదమ్ ॥ ౧౩ ॥
జగుర్మహేన్ద్రాసనమోజసా స్థితం
విశ్వావసుస్తుమ్బురురస్మదాదయః ।
గన్ధర్వసిద్ధా ఋషయోఽస్తువన్ముహు-
ర్విద్యాధరాశ్చాప్సరసశ్చ పాణ్డవ ॥ ౧౪ ॥
విశ్వావసుస్తుమ్బురురస్మదాదయః ।
గన్ధర్వసిద్ధా ఋషయోఽస్తువన్ముహు-
ర్విద్యాధరాశ్చాప్సరసశ్చ పాణ్డవ ॥ ౧౪ ॥
స ఏవ వర్ణాశ్రమిభిః క్రతుభిర్భూరిదక్షిణైః ।
ఇజ్యమానో హవిర్భాగానగ్రహీత్ స్వేన తేజసా ॥ ౧౫ ॥
ఇజ్యమానో హవిర్భాగానగ్రహీత్ స్వేన తేజసా ॥ ౧౫ ॥
అకృష్టపచ్యా తస్యాసీత్ సప్తద్వీపవతీ మహీ ।
తథా కామదుఘా గావో నానాశ్చర్యపదం నభః ॥ ౧౬ ॥
తథా కామదుఘా గావో నానాశ్చర్యపదం నభః ॥ ౧౬ ॥
రత్నాకరాశ్చ రత్నౌఘాంస్తత్పత్న్యశ్చోహురూర్మిభిః ।
క్షారసీధుఘృతక్షౌద్రదధిక్షీరామృతోదకాః ॥ ౧౭ ॥
క్షారసీధుఘృతక్షౌద్రదధిక్షీరామృతోదకాః ॥ ౧౭ ॥
శైలా ద్రోణీభిరాక్రీడం సర్వర్తుషు గుణాన్ ద్రుమాః ।
దధార లోకపాలానామేక ఏవ పృథగ్గుణాన్ ॥ ౧౮ ॥
దధార లోకపాలానామేక ఏవ పృథగ్గుణాన్ ॥ ౧౮ ॥
స ఇత్థం నిర్జితకకుబేకరాడ్ విషయాన్ ప్రియాన్ ।
యథోపజోషం భుఞ్జానో నాతృప్యదజితేన్ద్రియః ॥ ౧౯ ॥
యథోపజోషం భుఞ్జానో నాతృప్యదజితేన్ద్రియః ॥ ౧౯ ॥
ఏవమైశ్వర్యమత్తస్య దృప్తస్యోచ్ఛాస్త్రవర్తినః ।
కాలో మహాన్ వ్యతీయాయ బ్రహ్మశాపముపేయుషః ॥ ౨౦ ॥
కాలో మహాన్ వ్యతీయాయ బ్రహ్మశాపముపేయుషః ॥ ౨౦ ॥
తస్యోగ్రదణ్డసంవిగ్నాః సర్వే లోకాః సపాలకాః ।
అన్యత్రాలబ్ధశరణాః శరణం యయురచ్యుతమ్ ॥ ౨౧ ॥
అన్యత్రాలబ్ధశరణాః శరణం యయురచ్యుతమ్ ॥ ౨౧ ॥
తస్యై నమోఽస్తు కాష్ఠాయై యత్రాత్మా హరిరీశ్వరః ।
యద్గత్వా న నివర్తన్తే శాన్తాః సంన్యాసినోఽమలాః ॥ ౨౨ ॥
యద్గత్వా న నివర్తన్తే శాన్తాః సంన్యాసినోఽమలాః ॥ ౨౨ ॥
ఇతి తే సంయతాత్మానః సమాహితధియోఽమలాః ।
ఉపతస్థుర్హృషీకేశం వినిద్రా వాయుభోజనాః ॥ ౨౩ ॥
ఉపతస్థుర్హృషీకేశం వినిద్రా వాయుభోజనాః ॥ ౨౩ ॥
తేషామావిరభూద్వాణీ అరూపా మేఘనిఃస్వనా ।
సన్నాదయన్తీ కకుభః సాధూనామభయఙ్కరీ ॥ ౨౪ ॥
సన్నాదయన్తీ కకుభః సాధూనామభయఙ్కరీ ॥ ౨౪ ॥
మా భైష్ట విబుధశ్రేష్ఠాః సర్వేషాం భద్రమస్తు వః ।
మద్దర్శనం హి భూతానాం సర్వశ్రేయోపపత్తయే ॥ ౨౫ ॥
మద్దర్శనం హి భూతానాం సర్వశ్రేయోపపత్తయే ॥ ౨౫ ॥
జ్ఞాతమేతస్య దౌరాత్మ్యం దైతేయాపసదస్య యత్ ।
తస్య శాన్తిం కరిష్యామి కాలం తావత్ప్రతీక్షత ॥ ౨౬ ॥
తస్య శాన్తిం కరిష్యామి కాలం తావత్ప్రతీక్షత ॥ ౨౬ ॥
యదా దేవేషు వేదేషు గోషు విప్రేషు సాధుషు ।
ధర్మే మయి చ విద్వేషః స వా ఆశు వినశ్యతి ॥ ౨౭ ॥
ధర్మే మయి చ విద్వేషః స వా ఆశు వినశ్యతి ॥ ౨౭ ॥
నిర్వైరాయ ప్రశాన్తాయ స్వసుతాయ మహాత్మనే ।
ప్రహ్రాదాయ యదా ద్రుహ్యేద్ధనిష్యేఽపి వరోర్జితమ్ ॥ ౨౮ ॥
ప్రహ్రాదాయ యదా ద్రుహ్యేద్ధనిష్యేఽపి వరోర్జితమ్ ॥ ౨౮ ॥
శ్రీనారద ఉవాచ
ఇత్యుక్తా లోకగురుణా తం ప్రణమ్య దివౌకసః ।
న్యవర్తన్త గతోద్వేగా మేనిరే చాసురం హతమ్ ॥ ౨౯ ॥
ఇత్యుక్తా లోకగురుణా తం ప్రణమ్య దివౌకసః ।
న్యవర్తన్త గతోద్వేగా మేనిరే చాసురం హతమ్ ॥ ౨౯ ॥
తస్య దైత్యపతేః పుత్రాశ్చత్వారః పరమాద్భుతాః ।
ప్రహ్రాదోఽభూన్మహాంస్తేషాం గుణైర్మహదుపాసకః ॥ ౩౦ ॥
ప్రహ్రాదోఽభూన్మహాంస్తేషాం గుణైర్మహదుపాసకః ॥ ౩౦ ॥
బ్రహ్మణ్యః శీలసమ్పన్నః సత్యసన్ధో జితేన్ద్రియః ।
ఆత్మవత్సర్వభూతానామేకప్రియసుహృత్తమః ।
దాసవత్సన్నతార్యాఙ్ఘ్రిః పితృవద్దీనవత్సలః ॥ ౩౧ ॥
ఆత్మవత్సర్వభూతానామేకప్రియసుహృత్తమః ।
దాసవత్సన్నతార్యాఙ్ఘ్రిః పితృవద్దీనవత్సలః ॥ ౩౧ ॥
భ్రాతృవత్సదృశే స్నిగ్ధో గురుష్వీశ్వరభావనః ।
విద్యార్థరూపజన్మాఢ్యో మానస్తమ్భవివర్జితః ॥ ౩౨ ॥
విద్యార్థరూపజన్మాఢ్యో మానస్తమ్భవివర్జితః ॥ ౩౨ ॥
నోద్విగ్నచిత్తో వ్యసనేషు నిఃస్పృహః
శ్రుతేషు దృష్టేషు గుణేష్వవస్తుదృక్ ।
దాన్తేన్ద్రియప్రాణశరీరధీః సదా
ప్రశాన్తకామో రహితాసురోఽసురః ॥ ౩౩ ॥
శ్రుతేషు దృష్టేషు గుణేష్వవస్తుదృక్ ।
దాన్తేన్ద్రియప్రాణశరీరధీః సదా
ప్రశాన్తకామో రహితాసురోఽసురః ॥ ౩౩ ॥
యస్మిన్మహద్గుణా రాజన్గృహ్యన్తే కవిభిర్ముహుః ।
న తేఽధునా పిధీయన్తే యథా భగవతీశ్వరే ॥ ౩౪ ॥
న తేఽధునా పిధీయన్తే యథా భగవతీశ్వరే ॥ ౩౪ ॥
యం సాధుగాథాసదసి రిపవోఽపి సురా నృప ।
ప్రతిమానం ప్రకుర్వన్తి కిముతాన్యే భవాదృశాః ॥ ౩౫ ॥
ప్రతిమానం ప్రకుర్వన్తి కిముతాన్యే భవాదృశాః ॥ ౩౫ ॥
గుణైరలమసఙ్ఖ్యేయైర్మాహాత్మ్యం తస్య సూచ్యతే ।
వాసుదేవే భగవతి యస్య నైసర్గికీ రతిః ॥ ౩౬ ॥
వాసుదేవే భగవతి యస్య నైసర్గికీ రతిః ॥ ౩౬ ॥
న్యస్తక్రీడనకో బాలో జడవత్తన్మనస్తయా ।
కృష్ణగ్రహగృహీతాత్మా న వేద జగదీదృశమ్ ॥ ౩౭ ॥
కృష్ణగ్రహగృహీతాత్మా న వేద జగదీదృశమ్ ॥ ౩౭ ॥
ఆసీనః పర్యటన్నశ్నన్ శయానః ప్రపిబన్ బ్రువన్ ।
నానుసన్ధత్త ఏతాని గోవిన్దపరిరమ్భితః ॥ ౩౮ ॥
నానుసన్ధత్త ఏతాని గోవిన్దపరిరమ్భితః ॥ ౩౮ ॥
క్వచిద్రుదతి వైకుణ్ఠచిన్తాశబలచేతనః ।
క్వచిద్ధసతి తచ్చిన్తాహ్లాద ఉద్గాయతి క్వచిత్ ॥ ౩౯ ॥
క్వచిద్ధసతి తచ్చిన్తాహ్లాద ఉద్గాయతి క్వచిత్ ॥ ౩౯ ॥
నదతి క్వచిదుత్కణ్ఠో విలజ్జో నృత్యతి క్వచిత్ ।
క్వచిత్తద్భావనాయుక్తస్తన్మయోఽనుచకార హ ॥ ౪౦ ॥
క్వచిత్తద్భావనాయుక్తస్తన్మయోఽనుచకార హ ॥ ౪౦ ॥
క్వచిదుత్పులకస్తూష్ణీమాస్తే సంస్పర్శనిర్వృతః ।
అస్పన్దప్రణయానన్దసలిలామీలితేక్షణః ॥ ౪౧ ॥
అస్పన్దప్రణయానన్దసలిలామీలితేక్షణః ॥ ౪౧ ॥
స ఉత్తమశ్లోకపదారవిన్దయో-
ర్నిషేవయాకిఞ్చనసఙ్గలబ్ధయా ।
తన్వన్ పరాం నిర్వృతిమాత్మనో ముహు-
ర్దుఃసఙ్గదీనస్య మనః శమం వ్యధాత్ ॥ ౪౨ ॥
ర్నిషేవయాకిఞ్చనసఙ్గలబ్ధయా ।
తన్వన్ పరాం నిర్వృతిమాత్మనో ముహు-
ర్దుఃసఙ్గదీనస్య మనః శమం వ్యధాత్ ॥ ౪౨ ॥
తస్మిన్మహాభాగవతే మహాభాగే మహాత్మని ।
హిరణ్యకశిపూ రాజన్నకరోదఘమాత్మజే ॥ ౪౩ ॥
హిరణ్యకశిపూ రాజన్నకరోదఘమాత్మజే ॥ ౪౩ ॥
శ్రీయుధిష్ఠిర ఉవాచ
దేవర్ష ఏతదిచ్ఛామో వేదితుం తవ సువ్రత ।
యదాత్మజాయ శుద్ధాయ పితాదాత్ సాధవే హ్యఘమ్ ॥ ౪౪ ॥
దేవర్ష ఏతదిచ్ఛామో వేదితుం తవ సువ్రత ।
యదాత్మజాయ శుద్ధాయ పితాదాత్ సాధవే హ్యఘమ్ ॥ ౪౪ ॥
పుత్రాన్ విప్రతికూలాన్ స్వాన్ పితరః పుత్రవత్సలాః ।
ఉపాలభన్తే శిక్షార్థం నైవాఘమపరో యథా ॥ ౪౫ ॥
ఉపాలభన్తే శిక్షార్థం నైవాఘమపరో యథా ॥ ౪౫ ॥
కిముతానువశాన్ సాధూంస్తాదృశాన్ గురుదేవతాన్ ।
ఏతత్కౌతూహలం బ్రహ్మన్నస్మాకం విధమ ప్రభో ।
పితుః పుత్రాయ యద్ద్వేషో మరణాయ ప్రయోజితః ॥ ౪౬ ॥
ఏతత్కౌతూహలం బ్రహ్మన్నస్మాకం విధమ ప్రభో ।
పితుః పుత్రాయ యద్ద్వేషో మరణాయ ప్రయోజితః ॥ ౪౬ ॥