శ్రీనారద ఉవాచ
ఏవం దైత్యసుతైః పృష్టో మహాభాగవతోఽసురః ।
ఉవాచతాన్స్మయమానః స్మరన్ మదనుభాషితమ్ ॥ ౧ ॥
ఏవం దైత్యసుతైః పృష్టో మహాభాగవతోఽసురః ।
ఉవాచతాన్స్మయమానః స్మరన్ మదనుభాషితమ్ ॥ ౧ ॥
శ్రీప్రహ్రాద ఉవాచ
పితరి ప్రస్థితేఽస్మాకం తపసే మన్దరాచలమ్ ।
యుద్ధోద్యమం పరం చక్రుర్విబుధా దానవాన్ప్రతి ॥ ౨ ॥ H
పితరి ప్రస్థితేఽస్మాకం తపసే మన్దరాచలమ్ ।
యుద్ధోద్యమం పరం చక్రుర్విబుధా దానవాన్ప్రతి ॥ ౨ ॥ H
పిపీలికైరహిరివ దిష్టయా లోకోపతాపనః ।
పాపేన పాపోఽభక్షీతి వదన్తో వాసవాదయః ॥ ౩ ॥
పాపేన పాపోఽభక్షీతి వదన్తో వాసవాదయః ॥ ౩ ॥
తేషామతిబలోద్యోగం నిశమ్యాసురయూథపాః ।
వధ్యమానాః సురైర్భీతా దుద్రువుః సర్వతో దిశమ్ ॥ ౪ ॥
వధ్యమానాః సురైర్భీతా దుద్రువుః సర్వతో దిశమ్ ॥ ౪ ॥
కలత్రపుత్రవిత్తాప్తాన్గృహాన్పశుపరిచ్ఛదాన్ ।
నావేక్ష్యమాణాస్త్వరితాః సర్వే ప్రాణపరీప్సవః ॥ ౫ ॥
నావేక్ష్యమాణాస్త్వరితాః సర్వే ప్రాణపరీప్సవః ॥ ౫ ॥
వ్యలుమ్పన్ రాజశిబిరమమరా జయకాఙ్క్షిణః ।
ఇన్ద్రస్తు రాజమహిషీం మాతరం మమ చాగ్రహీత్ ॥ ౬ ॥
ఇన్ద్రస్తు రాజమహిషీం మాతరం మమ చాగ్రహీత్ ॥ ౬ ॥
నీయమానాం భయోద్విగ్నాం రుదతీం కురరీమివ ।
యదృచ్ఛయాగతస్తత్ర దేవర్షిర్దదృశే పథి ॥ ౭ ॥
యదృచ్ఛయాగతస్తత్ర దేవర్షిర్దదృశే పథి ॥ ౭ ॥
ప్రాహ నైనాం సురపతే నేతుమర్హస్యనాగసమ్ ।
ముఞ్చ ముఞ్చ మహాభాగ సతీం పరపరిగ్రహమ్ ॥ ౮ ॥
ముఞ్చ ముఞ్చ మహాభాగ సతీం పరపరిగ్రహమ్ ॥ ౮ ॥
శ్రీఇన్ద్ర ఉవాచ
ఆస్తేఽస్యా జఠరే వీర్యమవిషహ్యం సురద్విషః ।
ఆస్యతాం యావత్ప్రసవం మోక్ష్యేఽర్థపదవీం గతః ॥ ౯ ॥
ఆస్తేఽస్యా జఠరే వీర్యమవిషహ్యం సురద్విషః ।
ఆస్యతాం యావత్ప్రసవం మోక్ష్యేఽర్థపదవీం గతః ॥ ౯ ॥
శ్రీనారద ఉవాచ
అయం నిష్కిల్బిషః సాక్షాన్మహాభాగవతో మహాన్ ।
త్వయా న ప్రాప్స్యతే సంస్థామనన్తానుచరో బలీ ॥ ౧౦ ॥
అయం నిష్కిల్బిషః సాక్షాన్మహాభాగవతో మహాన్ ।
త్వయా న ప్రాప్స్యతే సంస్థామనన్తానుచరో బలీ ॥ ౧౦ ॥
ఇత్యుక్తస్తాం విహాయేన్ద్రో దేవర్షేర్మానయన్వచః ।
అనన్తప్రియభక్త్యైనాం పరిక్రమ్య దివం యయౌ ॥ ౧౧ ॥
అనన్తప్రియభక్త్యైనాం పరిక్రమ్య దివం యయౌ ॥ ౧౧ ॥
తతో మే మాతరమృషిః సమానీయ నిజాశ్రమే ।
ఆశ్వాస్యేహోష్యతాం వత్సే యావత్తే భర్తురాగమః ॥ ౧౨ ॥
ఆశ్వాస్యేహోష్యతాం వత్సే యావత్తే భర్తురాగమః ॥ ౧౨ ॥
తథేత్యవాత్సీద్దేవర్షేరన్తికే సాకుతోభయా ।
యావద్దైత్యపతిర్ఘోరాత్తపసో న న్యవర్తత ॥ ౧౩ ॥
యావద్దైత్యపతిర్ఘోరాత్తపసో న న్యవర్తత ॥ ౧౩ ॥
ఋషిం పర్యచరత్తత్ర భక్త్యా పరమయా సతీ ।
అన్తర్వత్నీ స్వగర్భస్య క్షేమాయేచ్ఛాప్రసూతయే ॥ ౧౪ ॥
అన్తర్వత్నీ స్వగర్భస్య క్షేమాయేచ్ఛాప్రసూతయే ॥ ౧౪ ॥
ఋషిః కారుణికస్తస్యాః ప్రాదాదుభయమీశ్వరః ।
ధర్మస్య తత్త్వం జ్ఞానం చ మామప్యుద్దిశ్య నిర్మలమ్ ॥ ౧౫ ॥
ధర్మస్య తత్త్వం జ్ఞానం చ మామప్యుద్దిశ్య నిర్మలమ్ ॥ ౧౫ ॥
తత్తు కాలస్య దీర్ఘత్వాత్ స్త్రీత్వాన్మాతుస్తిరోదధే ।
ఋషిణానుగృహీతం మాం నాధునాప్యజహాత్స్మృతిః ॥ ౧౬ ॥
ఋషిణానుగృహీతం మాం నాధునాప్యజహాత్స్మృతిః ॥ ౧౬ ॥
భవతామపి భూయాన్మే యది శ్రద్దధతే వచః ।
వైశారదీ ధీః శ్రద్ధాతః స్త్రీబాలానాం చ మే యథా ॥ ౧౭ ॥
వైశారదీ ధీః శ్రద్ధాతః స్త్రీబాలానాం చ మే యథా ॥ ౧౭ ॥
జన్మాద్యాః షడిమే భావా దృష్టా దేహస్య నాత్మనః ।
ఫలానామివ వృక్షస్య కాలేనేశ్వరమూర్తినా ॥ ౧౮ ॥
ఫలానామివ వృక్షస్య కాలేనేశ్వరమూర్తినా ॥ ౧౮ ॥
ఆత్మా నిత్యోఽవ్యయః శుద్ధ ఏకః క్షేత్రజ్ఞ ఆశ్రయః ।
అవిక్రియః స్వదృగ్ హేతుర్వ్యాపకోఽసఙ్గ్యనావృతః ॥ ౧౯ ॥
అవిక్రియః స్వదృగ్ హేతుర్వ్యాపకోఽసఙ్గ్యనావృతః ॥ ౧౯ ॥
ఏతైర్ద్వాదశభిర్విద్వానాత్మనో లక్షణైః పరైః ।
అహం మమేత్యసద్భావం దేహాదౌ మోహజం త్యజేత్ ॥ ౨౦ ॥
అహం మమేత్యసద్భావం దేహాదౌ మోహజం త్యజేత్ ॥ ౨౦ ॥
స్వర్ణం యథా గ్రావసు హేమకారః
క్షేత్రేషు యోగైస్తదభిజ్ఞ ఆప్నుయాత్ ।
క్షేత్రేషు దేహేషు తథాత్మయోగై-
రధ్యాత్మవిద్ బ్రహ్మగతిం లభేత ॥ ౨౧ ॥
క్షేత్రేషు యోగైస్తదభిజ్ఞ ఆప్నుయాత్ ।
క్షేత్రేషు దేహేషు తథాత్మయోగై-
రధ్యాత్మవిద్ బ్రహ్మగతిం లభేత ॥ ౨౧ ॥
అష్టౌ ప్రకృతయః ప్రోక్తాస్త్రయ ఏవ హి తద్గుణాః ।
వికారాః షోడశాచార్యైః పుమానేకః సమన్వయాత్ ॥ ౨౨ ॥
వికారాః షోడశాచార్యైః పుమానేకః సమన్వయాత్ ॥ ౨౨ ॥
దేహస్తు సర్వసఙ్ఘాతో జగత్తస్థురితి ద్విధా ।
అత్రైవ మృగ్యః పురుషో నేతి నేతీత్యతత్త్యజన్ ॥ ౨౩ ॥
అత్రైవ మృగ్యః పురుషో నేతి నేతీత్యతత్త్యజన్ ॥ ౨౩ ॥
అన్వయవ్యతిరేకేణ వివేకేనోశతాత్మనా ।
స్వర్గస్థానసమామ్నాయైర్విమృశద్భిరసత్వరైః ॥ ౨౪ ॥
స్వర్గస్థానసమామ్నాయైర్విమృశద్భిరసత్వరైః ॥ ౨౪ ॥
బుద్ధేర్జాగరణం స్వప్నః సుషుప్తిరితి వృత్తయః ।
తా యేనైవానుభూయన్తే సోఽధ్యక్షః పురుషః పరః ॥ ౨౫ ॥
తా యేనైవానుభూయన్తే సోఽధ్యక్షః పురుషః పరః ॥ ౨౫ ॥
ఏభిస్త్రివర్ణైః పర్యస్తైర్బుద్ధిభేదైః క్రియోద్భవైః ।
స్వరూపమాత్మనో బుధ్యేద్ గన్ధైర్వాయుమివాన్వయాత్ ॥ ౨౬ ॥
స్వరూపమాత్మనో బుధ్యేద్ గన్ధైర్వాయుమివాన్వయాత్ ॥ ౨౬ ॥
ఏతద్ద్వారో హి సంసారో గుణకర్మనిబన్ధనః ।
అజ్ఞానమూలోఽపార్థోఽపి పుంసః స్వప్న ఇవార్ప్యతే ॥ ౨౭ ॥
అజ్ఞానమూలోఽపార్థోఽపి పుంసః స్వప్న ఇవార్ప్యతే ॥ ౨౭ ॥
తస్మాద్భవద్భిః కర్తవ్యం కర్మణాం త్రిగుణాత్మనామ్ ।
బీజనిర్హరణం యోగః ప్రవాహోపరమో ధియః ॥ ౨౮ ॥
బీజనిర్హరణం యోగః ప్రవాహోపరమో ధియః ॥ ౨౮ ॥
తత్రోపాయసహస్రాణామయం భగవతోదితః ।
యదీశ్వరే భగవతి యథా యైరఞ్జసా రతిః ॥ ౨౯ ॥
యదీశ్వరే భగవతి యథా యైరఞ్జసా రతిః ॥ ౨౯ ॥
గురుశుశ్రూషయా భక్త్యా సర్వలబ్ధార్పణేన చ ।
సఙ్గేన సాధుభక్తానామీశ్వరారాధనేన చ ॥ ౩౦ ॥
సఙ్గేన సాధుభక్తానామీశ్వరారాధనేన చ ॥ ౩౦ ॥
శ్రద్ధయా తత్కథాయాం చ కీర్తనైర్గుణకర్మణామ్ ।
తత్పాదామ్బురుహధ్యానాత తల్లిఙ్గేక్షార్హణాదిభిః ॥ ౩౧ ॥
తత్పాదామ్బురుహధ్యానాత తల్లిఙ్గేక్షార్హణాదిభిః ॥ ౩౧ ॥
హరిః సర్వేషు భూతేషు భగవానాస్త ఈశ్వరః ।
ఇతి భూతాని మనసా కామైస్తైః సాధు మానయేత్ ॥ ౩౨ ॥
ఇతి భూతాని మనసా కామైస్తైః సాధు మానయేత్ ॥ ౩౨ ॥
ఏవం నిర్జితషడ్వర్గైః క్రియతే భక్తిరీశ్వరే ।
వాసుదేవే భగవతి యయా సంలభ్యతే రతిః ॥ ౩౩ ॥
వాసుదేవే భగవతి యయా సంలభ్యతే రతిః ॥ ౩౩ ॥
నిశమ్య కర్మాణి గుణానతుల్యాన్
వీర్యాణి లీలాతనుభిః కృతాని ।
యదాతిహర్షోత్పులకాశ్రుగద్గదం
ప్రోత్కణ్ఠ ఉద్గాయతి రౌతి నృత్యతి ॥ ౩౪ ॥
వీర్యాణి లీలాతనుభిః కృతాని ।
యదాతిహర్షోత్పులకాశ్రుగద్గదం
ప్రోత్కణ్ఠ ఉద్గాయతి రౌతి నృత్యతి ॥ ౩౪ ॥
యదా గ్రహగ్రస్త ఇవ క్వచిద్ధస-
త్యాక్రన్దతే ధ్యాయతి వన్దతే జనమ్ ।
ముహుః శ్వసన్వక్తి హరే జగత్పతే
నారాయణేత్యాత్మమతిర్గతత్రపః ॥ ౩౫ ॥
త్యాక్రన్దతే ధ్యాయతి వన్దతే జనమ్ ।
ముహుః శ్వసన్వక్తి హరే జగత్పతే
నారాయణేత్యాత్మమతిర్గతత్రపః ॥ ౩౫ ॥
తదా పుమాన్ముక్తసమస్తబన్ధన-
స్తద్భావభావానుకృతాశయాకృతిః ।
నిర్దగ్ధబీజానుశయో మహీయసా
భక్తిప్రయోగేణ సమేత్యధోక్షజమ్ ॥ ౩౬ ॥
స్తద్భావభావానుకృతాశయాకృతిః ।
నిర్దగ్ధబీజానుశయో మహీయసా
భక్తిప్రయోగేణ సమేత్యధోక్షజమ్ ॥ ౩౬ ॥
అధోక్షజాలమ్భమిహాశుభాత్మనః
శరీరిణః సంసృతిచక్రశాతనమ్ ।
తద్ బ్రహ్మనిర్వాణసుఖం విదుర్బుధా-
స్తతో భజధ్వం హృదయే హృదీశ్వరమ్ ॥ ౩౭ ॥
శరీరిణః సంసృతిచక్రశాతనమ్ ।
తద్ బ్రహ్మనిర్వాణసుఖం విదుర్బుధా-
స్తతో భజధ్వం హృదయే హృదీశ్వరమ్ ॥ ౩౭ ॥
కోఽతిప్రయాసోఽసురబాలకా హరే-
రుపాసనే స్వే హృది ఛిద్రవత్ సతః ।
స్వస్యాత్మనః సఖ్యురశేషదేహినాం
సామాన్యతః కిం విషయోపపాదనైః ॥ ౩౮ ॥
రుపాసనే స్వే హృది ఛిద్రవత్ సతః ।
స్వస్యాత్మనః సఖ్యురశేషదేహినాం
సామాన్యతః కిం విషయోపపాదనైః ॥ ౩౮ ॥
రాయః కలత్రం పశవః సుతాదయో
గృహా మహీ కుఞ్జరకోశభూతయః ।
సర్వేఽర్థకామాః క్షణభఙ్గురాయుషః
కుర్వన్తి మర్త్యస్య కియత్ ప్రియం చలాః ॥ ౩౯ ॥
గృహా మహీ కుఞ్జరకోశభూతయః ।
సర్వేఽర్థకామాః క్షణభఙ్గురాయుషః
కుర్వన్తి మర్త్యస్య కియత్ ప్రియం చలాః ॥ ౩౯ ॥
ఏవం హి లోకాః క్రతుభిః కృతా అమీ
క్షయిష్ణవః సాతిశయా న నిర్మలాః ।
తస్మాదదృష్టశ్రుతదూషణం పరం
భక్త్యోక్తయేశం భజతాత్మలబ్ధయే ॥ ౪౦ ॥
క్షయిష్ణవః సాతిశయా న నిర్మలాః ।
తస్మాదదృష్టశ్రుతదూషణం పరం
భక్త్యోక్తయేశం భజతాత్మలబ్ధయే ॥ ౪౦ ॥
యదర్థ ఇహ కర్మాణి విద్వన్మాన్యసకృన్నరః ।
కరోత్యతో విపర్యాసమమోఘం విన్దతే ఫలమ్ ॥ ౪౧ ॥
కరోత్యతో విపర్యాసమమోఘం విన్దతే ఫలమ్ ॥ ౪౧ ॥
సుఖాయ దుఃఖమోక్షాయ సఙ్కల్ప ఇహ కర్మిణః ।
సదాప్నోతీహయా దుఃఖమనీహాయాః సుఖావృతః ॥ ౪౨ ॥
సదాప్నోతీహయా దుఃఖమనీహాయాః సుఖావృతః ॥ ౪౨ ॥
కామాన్కామయతే కామ్యైర్యదర్థమిహ పూరుషః ।
స వై దేహస్తు పారక్యో భఙ్గురో యాత్యుపైతి చ ॥ ౪౩ ॥
స వై దేహస్తు పారక్యో భఙ్గురో యాత్యుపైతి చ ॥ ౪౩ ॥
కిము వ్యవహితాపత్యదారాగారధనాదయః ।
రాజ్యకోశగజామాత్యభృత్యాప్తా మమతాస్పదాః ॥ ౪౪ ॥
రాజ్యకోశగజామాత్యభృత్యాప్తా మమతాస్పదాః ॥ ౪౪ ॥
కిమేతైరాత్మనస్తుచ్ఛైః సహ దేహేన నశ్వరైః ।
అనర్థైరర్థసఙ్కాశైర్నిత్యానన్దరసోదధేః ॥ ౪౫ ॥
అనర్థైరర్థసఙ్కాశైర్నిత్యానన్దరసోదధేః ॥ ౪౫ ॥
నిరూప్యతామిహ స్వార్థః కియాన్దేహభృతోఽసురాః ।
నిషేకాదిష్వవస్థాసు క్లిశ్యమానస్య కర్మభిః ॥ ౪౬ ॥
నిషేకాదిష్వవస్థాసు క్లిశ్యమానస్య కర్మభిః ॥ ౪౬ ॥
కర్మాణ్యారభతే దేహీ దేహేనాత్మానువర్తినా ।
కర్మభిస్తనుతే దేహముభయం త్వవివేకతః ॥ ౪౭ ॥
కర్మభిస్తనుతే దేహముభయం త్వవివేకతః ॥ ౪౭ ॥
తస్మాదర్థాశ్చ కామాశ్చ ధర్మాశ్చ యదపాశ్రయాః ।
భజతానీహయాత్మానమనీహం హరిమీశ్వరమ్ ॥ ౪౮ ॥
భజతానీహయాత్మానమనీహం హరిమీశ్వరమ్ ॥ ౪౮ ॥
సర్వేషామపి భూతానాం హరిరాత్మేశ్వరః ప్రియః ।
భూతైర్మహద్భిః స్వకృతైః కృతానాం జీవసంజ్ఞితః ॥ ౪౯ ॥
భూతైర్మహద్భిః స్వకృతైః కృతానాం జీవసంజ్ఞితః ॥ ౪౯ ॥
దేవోఽసురో మనుష్యో వా యక్షో గన్ధర్వ ఏవ వా ।
భజన్ముకున్దచరణం స్వస్తిమాన్ స్యాద్యథా వయమ్ ॥ ౫౦ ॥
భజన్ముకున్దచరణం స్వస్తిమాన్ స్యాద్యథా వయమ్ ॥ ౫౦ ॥
నాలం ద్విజత్వం దేవత్వమృషిత్వం వాసురాత్మజాః ।
ప్రీణనాయ ముకున్దస్య న వృత్తం న బహుజ్ఞతా ॥ ౫౧ ॥
ప్రీణనాయ ముకున్దస్య న వృత్తం న బహుజ్ఞతా ॥ ౫౧ ॥
న దానం న తపో నేజ్యా న శౌచం న వ్రతాని చ ।
ప్రీయతేఽమలయా భక్త్యా హరిరన్యద్ విడమ్బనమ్ ॥ ౫౨ ॥
ప్రీయతేఽమలయా భక్త్యా హరిరన్యద్ విడమ్బనమ్ ॥ ౫౨ ॥
తతో హరౌ భగవతి భక్తిం కురుత దానవాః ।
ఆత్మౌపమ్యేన సర్వత్ర సర్వభూతాత్మనీశ్వరే ॥ ౫౩ ॥
ఆత్మౌపమ్యేన సర్వత్ర సర్వభూతాత్మనీశ్వరే ॥ ౫౩ ॥
దైతేయా యక్షరక్షాంసి స్త్రియః శూద్రా వ్రజౌకసః ।
ఖగా మృగాః పాపజీవాః సన్తి హ్యచ్యుతతాం గతాః ॥ ౫౪ ॥
ఖగా మృగాః పాపజీవాః సన్తి హ్యచ్యుతతాం గతాః ॥ ౫౪ ॥
ఏతావానేవ లోకేఽస్మిన్పుంసః స్వార్థః పరః స్మృతః ।
ఏకాన్తభక్తిర్గోవిన్దే యత్సర్వత్ర తదీక్షణమ్ ॥ ౫౫ ॥
ఏకాన్తభక్తిర్గోవిన్దే యత్సర్వత్ర తదీక్షణమ్ ॥ ౫౫ ॥