శ్రీశుక ఉవాచ
ఇతి దానవదైతేయా నావిన్దన్నమృతం నృప ।
యుక్తాః కర్మణి యత్తాశ్చ వాసుదేవపరాఙ్ముఖాః ॥ ౧ ॥
ఇతి దానవదైతేయా నావిన్దన్నమృతం నృప ।
యుక్తాః కర్మణి యత్తాశ్చ వాసుదేవపరాఙ్ముఖాః ॥ ౧ ॥
సాధయిత్వామృతం రాజన్పాయయిత్వా స్వకాన్సురాన్ ।
పశ్యతాం సర్వభూతానాం యయౌ గరుడవాహనః ॥ ౨ ॥
పశ్యతాం సర్వభూతానాం యయౌ గరుడవాహనః ॥ ౨ ॥
సపత్నానాం పరామృద్ధిం దృష్ట్వా తే దితినన్దనాః ।
అమృష్యమాణా ఉత్పేతుర్దేవాన్ప్రత్యుద్యతాయుధాః ॥ ౩ ॥
అమృష్యమాణా ఉత్పేతుర్దేవాన్ప్రత్యుద్యతాయుధాః ॥ ౩ ॥
తతః సురగణాః సర్వే సుధయా పీతయైధితాః ।
ప్రతిసంయుయుధుః శస్త్రైర్నారాయణపదాశ్రయాః ॥ ౪ ॥
ప్రతిసంయుయుధుః శస్త్రైర్నారాయణపదాశ్రయాః ॥ ౪ ॥
తత్ర దైవాసురో నామ రణః పరమదారుణః ।
రోధస్యుదన్వతో రాజంస్తుములో రోమహర్షణః ॥ ౫ ॥
రోధస్యుదన్వతో రాజంస్తుములో రోమహర్షణః ॥ ౫ ॥
తత్రాన్యోన్యం సపత్నాస్తే సంరబ్ధమనసో రణే ।
సమాసాద్యాసిభిర్బాణైర్నిజఘ్నుర్వివిధాయుధైః ॥ ౬ ॥
సమాసాద్యాసిభిర్బాణైర్నిజఘ్నుర్వివిధాయుధైః ॥ ౬ ॥
శఙ్ఖతూర్యమృదఙ్గానాం భేరీడమరిణాం మహాన్ ।
హస్త్యశ్వరథపత్తీనాం నదతాం నిస్వనోఽభవత్ ॥ ౭ ॥
హస్త్యశ్వరథపత్తీనాం నదతాం నిస్వనోఽభవత్ ॥ ౭ ॥
రథినో రథిభిస్తత్ర పత్తిభిః సహ పత్తయః ।
హయా హయైరిభాశ్చేభైః సమసజ్జన్త సంయుగే ॥ ౮ ॥
హయా హయైరిభాశ్చేభైః సమసజ్జన్త సంయుగే ॥ ౮ ॥
ఉష్ట్రైః కేచిదిభైః కేచిదపరే యుయుధుః ఖరైః ।
కేచిద్గౌరముఖైరృక్షైర్ద్వీపిభిర్హరిభిర్భటాః ॥ ౯ ॥
కేచిద్గౌరముఖైరృక్షైర్ద్వీపిభిర్హరిభిర్భటాః ॥ ౯ ॥
గృధ్రైః కఙ్కైర్బకైరన్యే శ్యేనభాసైస్తిమిఙ్గిలైః ।
శరభైర్మహిషైః ఖడ్గైర్గోవృషైర్గవయారుణైః ॥ ౧౦ ॥
శరభైర్మహిషైః ఖడ్గైర్గోవృషైర్గవయారుణైః ॥ ౧౦ ॥
శివాభిరాఖుభిః కేచిత్ కృకలాసైః శశైర్నరైః ।
బస్తైరేకే కృష్ణసారైర్హంసైరన్యే చ సూకరైః ॥ ౧౧ ॥
బస్తైరేకే కృష్ణసారైర్హంసైరన్యే చ సూకరైః ॥ ౧౧ ॥
అన్యే జలస్థలఖగైః సత్త్వైర్వికృతవిగ్రహైః ।
సేనయోరుభయో రాజన్వివిశుస్తేఽగ్రతోఽగ్రతః ॥ ౧౨ ॥
సేనయోరుభయో రాజన్వివిశుస్తేఽగ్రతోఽగ్రతః ॥ ౧౨ ॥
చిత్రధ్వజపటై రాజన్నాతపత్రైః సితామలైః ।
మహాధనైర్వజ్రదణ్డైర్వ్యజనైర్బార్హచామరైః ॥ ౧౩ ॥
మహాధనైర్వజ్రదణ్డైర్వ్యజనైర్బార్హచామరైః ॥ ౧౩ ॥
వాతోద్ధూతోత్తరోష్ణీషైరర్చిర్భిర్వర్మభూషణైః ।
స్ఫురద్భిర్విశదైః శస్త్రైః సుతరాం సూర్యరశ్మిభిః ॥ ౧౪ ॥
స్ఫురద్భిర్విశదైః శస్త్రైః సుతరాం సూర్యరశ్మిభిః ॥ ౧౪ ॥
దేవదానవవీరాణాం ధ్వజిన్యౌ పాణ్డునన్దన ।
రేజతుర్వీరమాలాభిర్యాదసామివ సాగరౌ ॥ ౧౫ ॥
రేజతుర్వీరమాలాభిర్యాదసామివ సాగరౌ ॥ ౧౫ ॥
వైరోచనో బలిః సఙ్ఖ్యే సోఽసురాణాం చమూపతిః ।
యానం వైహాయసం నామ కామగం మయనిర్మితమ్ ॥ ౧౬ ॥
యానం వైహాయసం నామ కామగం మయనిర్మితమ్ ॥ ౧౬ ॥
సర్వసాఙ్గ్రామికోపేతం సర్వాశ్చర్యమయం ప్రభో ।
అప్రతర్క్యమనిర్దేశ్యం దృశ్యమానమదర్శనమ్ ॥ ౧౭ ॥
అప్రతర్క్యమనిర్దేశ్యం దృశ్యమానమదర్శనమ్ ॥ ౧౭ ॥
ఆస్థితస్తద్ విమానాగ్ర్యం సర్వానీకాధిపైర్వృతః ।
బాలవ్యజనఛత్రాగ్ర్యై రేజే చన్ద్ర ఇవోదయే ॥ ౧౮ ॥
బాలవ్యజనఛత్రాగ్ర్యై రేజే చన్ద్ర ఇవోదయే ॥ ౧౮ ॥
తస్యాసన్సర్వతో యానైర్యూథానాం పతయోఽసురాః ।
నముచిః శమ్బరో బాణో విప్రచిత్తిరయోముఖః ॥ ౧౯ ॥
నముచిః శమ్బరో బాణో విప్రచిత్తిరయోముఖః ॥ ౧౯ ॥
ద్విమూర్ధా కాలనాభోఽథ ప్రహేతిర్హేతిరిల్వలః ।
శకునిర్భూతసన్తాపో వజ్రదంష్ట్రో విరోచనః ॥ ౨౦ ॥
శకునిర్భూతసన్తాపో వజ్రదంష్ట్రో విరోచనః ॥ ౨౦ ॥
హయగ్రీవః శఙ్కుశిరాః కపిలో మేఘదున్దుభిః ।
తారకశ్చక్రదృక్ శుమ్భో నిశుమ్భో జమ్భ ఉత్కలః ॥ ౨౧ ॥
తారకశ్చక్రదృక్ శుమ్భో నిశుమ్భో జమ్భ ఉత్కలః ॥ ౨౧ ॥
అరిష్టోఽరిష్టనేమిశ్చ మయశ్చ త్రిపురాధిపః ।
అన్యే పౌలోమకాలేయా నివాతకవచాదయః ॥ ౨౨ ॥
అన్యే పౌలోమకాలేయా నివాతకవచాదయః ॥ ౨౨ ॥
అలబ్ధభాగాః సోమస్య కేవలం క్లేశభాగినః ।
సర్వ ఏతే రణముఖే బహుశో నిర్జితామరాః ॥ ౨౩ ॥
సర్వ ఏతే రణముఖే బహుశో నిర్జితామరాః ॥ ౨౩ ॥
సింహనాదాన్విముఞ్చన్తః శఙ్ఖాన్దధ్ముర్మహారవాన్ ।
దృష్ట్వా సపత్నానుత్సిక్తాన్బలభిత్ కుపితో భృశమ్ ॥ ౨౪ ॥
దృష్ట్వా సపత్నానుత్సిక్తాన్బలభిత్ కుపితో భృశమ్ ॥ ౨౪ ॥
ఐరావతం దిక్కరిణమారూఢః శుశుభే స్వరాట్ ।
యథా స్రవత్ప్రస్రవణముదయాద్రిమహర్పతిః ॥ ౨౫ ॥
యథా స్రవత్ప్రస్రవణముదయాద్రిమహర్పతిః ॥ ౨౫ ॥
తస్యాసన్సర్వతో దేవా నానావాహధ్వజాయుధాః ।
లోకపాలాః సహగణైర్వాయ్వగ్నివరుణాదయః ॥ ౨౬ ॥
లోకపాలాః సహగణైర్వాయ్వగ్నివరుణాదయః ॥ ౨౬ ॥
తేఽన్యోన్యమభిసంసృత్య క్షిపన్తో మర్మభిర్మిథః ।
ఆహ్వయన్తో విశన్తోఽగ్రే యుయుధుర్ద్వన్ద్వయోధినః ॥ ౨౭ ॥
ఆహ్వయన్తో విశన్తోఽగ్రే యుయుధుర్ద్వన్ద్వయోధినః ॥ ౨౭ ॥
యుయోధ బలిరిన్ద్రేణ తారకేణ గుహోఽస్యత ।
వరుణో హేతినాయుధ్యన్మిత్రో రాజన్ప్రహేతినా ॥ ౨౮ ॥
వరుణో హేతినాయుధ్యన్మిత్రో రాజన్ప్రహేతినా ॥ ౨౮ ॥
యమస్తు కాలనాభేన విశ్వకర్మా మయేన వై ।
శమ్బరో యుయుధే త్వష్ట్రా సవిత్రా తు విరోచనః ॥ ౨౯ ॥
శమ్బరో యుయుధే త్వష్ట్రా సవిత్రా తు విరోచనః ॥ ౨౯ ॥
అపరాజితేన నముచిరశ్వినౌ వృషపర్వణా ।
సూర్యో బలిసుతైర్దేవో బాణజ్యేష్ఠైః శతేన చ ॥ ౩౦ ॥
సూర్యో బలిసుతైర్దేవో బాణజ్యేష్ఠైః శతేన చ ॥ ౩౦ ॥
రాహుణా చ తథా సోమః పులోమ్నా యుయుధేఽనిలః ।
నిశుమ్భశుమ్భయోర్దేవీ భద్రకాలీ తరస్వినీ ॥ ౩౧ ॥
నిశుమ్భశుమ్భయోర్దేవీ భద్రకాలీ తరస్వినీ ॥ ౩౧ ॥
వృషాకపిస్తు జమ్భేన మహిషేణ విభావసుః ।
ఇల్వలః సహ వాతాపిర్బ్రహ్మపుత్రైరరిన్దమ ॥ ౩౨ ॥
ఇల్వలః సహ వాతాపిర్బ్రహ్మపుత్రైరరిన్దమ ॥ ౩౨ ॥
కామదేవేన దుర్మర్ష ఉత్కలో మాతృభిః సహ ।
బృహస్పతిశ్చోశనసా నరకేణ శనైశ్చరః ॥ ౩౩ ॥
బృహస్పతిశ్చోశనసా నరకేణ శనైశ్చరః ॥ ౩౩ ॥
మరుతో నివాతకవచైః కాలేయైర్వసవోఽమరాః ।
విశ్వేదేవాస్తు పౌలోమై రుద్రాః క్రోధవశైః సహ ॥ ౩౪ ॥
విశ్వేదేవాస్తు పౌలోమై రుద్రాః క్రోధవశైః సహ ॥ ౩౪ ॥
త ఏవమాజావసురాః సురేన్ద్రా
ద్వన్ద్వేన సంహత్య చ యుధ్యమానాః ।
అన్యోన్యమాసాద్య నిజఘ్నురోజసా
జిగీషవస్తీక్ష్ణశరాసితోమరైః ॥ ౩౫ ॥
ద్వన్ద్వేన సంహత్య చ యుధ్యమానాః ।
అన్యోన్యమాసాద్య నిజఘ్నురోజసా
జిగీషవస్తీక్ష్ణశరాసితోమరైః ॥ ౩౫ ॥
భుశుణ్డిభిశ్చక్రగదర్ష్టిపట్టిశైః
శక్త్యుల్ముకైః ప్రాసపరశ్వధైరపి ।
నిస్త్రింశభల్లైః పరిఘైః సముద్గరైః
సభిన్దిపాలైశ్చ శిరాంసి చిచ్ఛిదుః ॥ ౩౬ ॥
శక్త్యుల్ముకైః ప్రాసపరశ్వధైరపి ।
నిస్త్రింశభల్లైః పరిఘైః సముద్గరైః
సభిన్దిపాలైశ్చ శిరాంసి చిచ్ఛిదుః ॥ ౩౬ ॥
గజాస్తురఙ్గాః సరథాః పదాతయః
సారోహవాహా వివిధా విఖణ్డితాః ।
నికృత్తబాహూరుశిరోధరాఙ్ఘ్రయ-
శ్ఛిన్నధ్వజేష్వాసతనుత్రభూషణాః ॥ ౩౭ ॥
సారోహవాహా వివిధా విఖణ్డితాః ।
నికృత్తబాహూరుశిరోధరాఙ్ఘ్రయ-
శ్ఛిన్నధ్వజేష్వాసతనుత్రభూషణాః ॥ ౩౭ ॥
తేషాం పదాఘాతరథాఙ్గచూర్ణితా-
దాయోధనాదుల్బణ ఉత్థితస్తదా ।
రేణుర్దిశః ఖం ద్యుమణిం చ ఛాదయన్
న్యవర్తతాసృక్ స్రుతిభిః పరిప్లుతాత్ ॥ ౩౮ ॥
దాయోధనాదుల్బణ ఉత్థితస్తదా ।
రేణుర్దిశః ఖం ద్యుమణిం చ ఛాదయన్
న్యవర్తతాసృక్ స్రుతిభిః పరిప్లుతాత్ ॥ ౩౮ ॥
శిరోభిరుద్ధూతకిరీటకుణ్డలైః
సంరమ్భదృగ్భిః పరిదష్టదచ్ఛదైః ।
మహాభుజైః సాభరణైః సహాయుధైః
సా ప్రాస్తృతా భూః కరభోరుభిర్బభౌ ॥ ౩౯ ॥
సంరమ్భదృగ్భిః పరిదష్టదచ్ఛదైః ।
మహాభుజైః సాభరణైః సహాయుధైః
సా ప్రాస్తృతా భూః కరభోరుభిర్బభౌ ॥ ౩౯ ॥
కబన్ధాస్తత్ర చోత్పేతుః పతితస్వశిరోఽక్షిభిః ।
ఉద్యతాయుధదోర్దణ్డైరాధావన్తో భటాన్ మృధే ॥ ౪౦ ॥
ఉద్యతాయుధదోర్దణ్డైరాధావన్తో భటాన్ మృధే ॥ ౪౦ ॥
బలిర్మహేన్ద్రం దశభిస్త్రిభిరైరావతం శరైః ।
చతుర్భిశ్చతురో వాహానేకేనారోహమార్చ్ఛయత్ ॥ ౪౧ ॥
చతుర్భిశ్చతురో వాహానేకేనారోహమార్చ్ఛయత్ ॥ ౪౧ ॥
స తానాపతతః శక్రస్తావద్భిః శీఘ్రవిక్రమః ।
చిచ్ఛేద నిశితైర్భల్లైరసమ్ప్రాప్తాన్హసన్నివ ॥ ౪౨ ॥
చిచ్ఛేద నిశితైర్భల్లైరసమ్ప్రాప్తాన్హసన్నివ ॥ ౪౨ ॥
తస్య కర్మోత్తమం వీక్ష్య దుర్మర్షః శక్తిమాదదే ।
తాం జ్వలన్తీం మహోల్కాభాం హస్తస్థామచ్ఛినద్ధరిః ॥ ౪౩ ॥
తాం జ్వలన్తీం మహోల్కాభాం హస్తస్థామచ్ఛినద్ధరిః ॥ ౪౩ ॥
తతః శూలం తతః ప్రాసం తతస్తోమరమృష్టయః ।
యద్ యచ్ఛస్త్రం సమాదద్యాత్సర్వం తదచ్ఛినద్ విభుః ॥ ౪౪ ॥
యద్ యచ్ఛస్త్రం సమాదద్యాత్సర్వం తదచ్ఛినద్ విభుః ॥ ౪౪ ॥
ససర్జాథాసురీం మాయామన్తర్ధానగతోఽసురః ।
తతః ప్రాదురభూచ్ఛైలః సురానీకోపరి ప్రభో ॥ ౪౫ ॥
తతః ప్రాదురభూచ్ఛైలః సురానీకోపరి ప్రభో ॥ ౪౫ ॥
తతో నిపేతుస్తరవో దహ్యమానా దవాగ్నినా ।
శిలాః సటఙ్కశిఖరాశ్చూర్ణయన్త్యో ద్విషద్బలమ్ ॥ ౪౬ ॥
శిలాః సటఙ్కశిఖరాశ్చూర్ణయన్త్యో ద్విషద్బలమ్ ॥ ౪౬ ॥
మహోరగాః సముత్పేతుర్దన్దశూకాః సవృశ్చికాః ।
సింహవ్యాఘ్రవరాహాశ్చ మర్దయన్తో మహాగజాః ॥ ౪౭ ॥
సింహవ్యాఘ్రవరాహాశ్చ మర్దయన్తో మహాగజాః ॥ ౪౭ ॥
యాతుధాన్యశ్చ శతశః శూలహస్తా వివాససః ।
ఛిన్ధి భిన్ధీతి వాదిన్యస్తథా రక్షోగణాః ప్రభో ॥ ౪౮ ॥
ఛిన్ధి భిన్ధీతి వాదిన్యస్తథా రక్షోగణాః ప్రభో ॥ ౪౮ ॥
తతో మహాఘనా వ్యోమ్ని గమ్భీరపరుషస్వనాః ।
అఙ్గారాన్ముముచుర్వాతైరాహతాః స్తనయిత్నవః ॥ ౪౯ ॥
అఙ్గారాన్ముముచుర్వాతైరాహతాః స్తనయిత్నవః ॥ ౪౯ ॥
సృష్టో దైత్యేన సుమహాన్వహ్నిః శ్వసనసారథిః ।
సాంవర్తక ఇవాత్యుగ్రో విబుధధ్వజినీమధాక్ ॥ ౫౦ ॥
సాంవర్తక ఇవాత్యుగ్రో విబుధధ్వజినీమధాక్ ॥ ౫౦ ॥
తతః సముద్ర ఉద్వేలః సర్వతః ప్రత్యదృశ్యత ।
ప్రచణ్డవాతైరుద్ధూతతరఙ్గావర్తభీషణః ॥ ౫౧ ॥
ప్రచణ్డవాతైరుద్ధూతతరఙ్గావర్తభీషణః ॥ ౫౧ ॥
ఏవం దైత్యైర్మహామాయైరలక్ష్యగతిభీరణే ।
సృజ్యమానాసు మాయాసు విషేదుః సురసైనికాః ॥ ౫౨ ॥
సృజ్యమానాసు మాయాసు విషేదుః సురసైనికాః ॥ ౫౨ ॥
న తత్ప్రతివిధిం యత్ర విదురిన్ద్రాదయో నృప ।
ధ్యాతః ప్రాదురభూత్ తత్ర భగవాన్విశ్వభావనః ॥ ౫౩ ॥
ధ్యాతః ప్రాదురభూత్ తత్ర భగవాన్విశ్వభావనః ॥ ౫౩ ॥
తతః సుపర్ణాంసకృతాఙ్ఘ్రిపల్లవః
పిశఙ్గవాసా నవకఞ్జలోచనః ।
అదృశ్యతాష్టాయుధబాహురుల్లస-
చ్ఛ్రీకౌస్తుభానర్ఘ్యకిరీటకుణ్డలః ॥ ౫౪ ॥
పిశఙ్గవాసా నవకఞ్జలోచనః ।
అదృశ్యతాష్టాయుధబాహురుల్లస-
చ్ఛ్రీకౌస్తుభానర్ఘ్యకిరీటకుణ్డలః ॥ ౫౪ ॥
తస్మిన్ప్రవిష్టేఽసురకూటకర్మజా
మాయా వినేశుర్మహినా మహీయసః ।
స్వప్నో యథా హి ప్రతిబోధ ఆగతే
హరిస్మృతిః సర్వవిపద్విమోక్షణమ్ ॥ ౫౫ ॥
మాయా వినేశుర్మహినా మహీయసః ।
స్వప్నో యథా హి ప్రతిబోధ ఆగతే
హరిస్మృతిః సర్వవిపద్విమోక్షణమ్ ॥ ౫౫ ॥
దృష్ట్వా మృధే గరుడవాహమిభారివాహ
ఆవిధ్య శూలమహినోదథ కాలనేమిః ।
తల్లీలయా గరుడమూర్ధ్ని పతద్ గృహీత్వా
తేనాహనన్నృప సవాహమరిం త్ర్యధీశః ॥ ౫౬ ॥
ఆవిధ్య శూలమహినోదథ కాలనేమిః ।
తల్లీలయా గరుడమూర్ధ్ని పతద్ గృహీత్వా
తేనాహనన్నృప సవాహమరిం త్ర్యధీశః ॥ ౫౬ ॥
మాలీ సుమాల్యతిబలౌ యుధి పేతతుర్య
చ్చక్రేణ కృత్తశిరసావథ మాల్యవాంస్తమ్ ।
ఆహత్య తిగ్మగదయాహనదణ్డజేన్ద్ర
తావచ్ఛిరోఽచ్ఛినదరేర్నదతోఽరిణాద్యః ॥ ౫౭ ॥
చ్చక్రేణ కృత్తశిరసావథ మాల్యవాంస్తమ్ ।
ఆహత్య తిగ్మగదయాహనదణ్డజేన్ద్ర
తావచ్ఛిరోఽచ్ఛినదరేర్నదతోఽరిణాద్యః ॥ ౫౭ ॥