શ્રીશુક ઉવાચ
ઇત્યુક્તવન્તં પુરુષં પુરાતનં
મહાનુભાવોઽખિલસાધુસમ્મતઃ ।
બદ્ધાઞ્જલિર્બાષ્પકલાકુલેક્ષણો
ભક્ત્યુત્કલો ગદ્ગદયા ગિરાબ્રવીત્ ॥ ૧ ॥
ઇત્યુક્તવન્તં પુરુષં પુરાતનં
મહાનુભાવોઽખિલસાધુસમ્મતઃ ।
બદ્ધાઞ્જલિર્બાષ્પકલાકુલેક્ષણો
ભક્ત્યુત્કલો ગદ્ગદયા ગિરાબ્રવીત્ ॥ ૧ ॥
શ્રીબલિરુવાચ
અહો પ્રણામાય કૃતઃ સમુદ્યમઃ
પ્રપન્નભક્તાર્થવિધૌ સમાહિતઃ ।
યલ્લોકપાલૈસ્ત્વદનુગ્રહોઽમરૈ-
રલબ્ધપૂર્વોઽપસદેઽસુરેઽર્પિતઃ ॥ ૨ ॥
અહો પ્રણામાય કૃતઃ સમુદ્યમઃ
પ્રપન્નભક્તાર્થવિધૌ સમાહિતઃ ।
યલ્લોકપાલૈસ્ત્વદનુગ્રહોઽમરૈ-
રલબ્ધપૂર્વોઽપસદેઽસુરેઽર્પિતઃ ॥ ૨ ॥
શ્રીશુક ઉવાચ
ઇત્યુક્ત્વા હરિમાનત્ય બ્રહ્માણં સભવં તતઃ ।
વિવેશ સુતલં પ્રીતો બલિર્મુક્તઃ સહાસુરૈઃ ॥ ૩ ॥
ઇત્યુક્ત્વા હરિમાનત્ય બ્રહ્માણં સભવં તતઃ ।
વિવેશ સુતલં પ્રીતો બલિર્મુક્તઃ સહાસુરૈઃ ॥ ૩ ॥
એવમિન્દ્રાય ભગવાન્ પ્રત્યાનીય ત્રિવિષ્ટપમ્ ।
પૂરયિત્વાદિતેઃ કામમશાસત્ સકલં જગત્ ॥ ૪ ॥
પૂરયિત્વાદિતેઃ કામમશાસત્ સકલં જગત્ ॥ ૪ ॥
લબ્ધપ્રસાદં નિર્મુક્તં પૌત્રં વંશધરં બલિમ્ ।
નિશામ્ય ભક્તિપ્રવણઃ પ્રહ્લાદ ઇદમબ્રવીત્ ॥ ૫ ॥
નિશામ્ય ભક્તિપ્રવણઃ પ્રહ્લાદ ઇદમબ્રવીત્ ॥ ૫ ॥
શ્રીપ્રહ્લાદ ઉવાચ
નેમં વિરિઞ્ચો લભતે પ્રસાદં
ન શ્રીર્ન શર્વઃ કિમુતાપરેઽન્યે ।
યન્નોઽસુરાણામસિ દુર્ગપાલો
વિશ્વાભિવન્દ્યૈરભિવન્દિતાઙ્ઘ્રિઃ ॥ ૬ ॥
નેમં વિરિઞ્ચો લભતે પ્રસાદં
ન શ્રીર્ન શર્વઃ કિમુતાપરેઽન્યે ।
યન્નોઽસુરાણામસિ દુર્ગપાલો
વિશ્વાભિવન્દ્યૈરભિવન્દિતાઙ્ઘ્રિઃ ॥ ૬ ॥
યત્પાદપદ્મમકરન્દનિષેવણેન
બ્રહ્માદયઃ શરણદાશ્નુવતે વિભૂતીઃ ।
કસ્માદ્ વયં કુસૃતયઃ ખલયોનયસ્તે
દાક્ષિણ્યદૃષ્ટિપદવીં ભવતઃ પ્રણીતાઃ ॥ ૭ ॥
બ્રહ્માદયઃ શરણદાશ્નુવતે વિભૂતીઃ ।
કસ્માદ્ વયં કુસૃતયઃ ખલયોનયસ્તે
દાક્ષિણ્યદૃષ્ટિપદવીં ભવતઃ પ્રણીતાઃ ॥ ૭ ॥
ચિત્રં તવેહિતમહોઽમિતયોગમાયા-
લીલાવિસૃષ્ટભુવનસ્ય વિશારદસ્ય ।
સર્વાત્મનઃ સમદૃશોઽવિષમઃ સ્વભાવો
ભક્તપ્રિયો યદસિ કલ્પતરુસ્વભાવઃ ॥ ૮ ॥
લીલાવિસૃષ્ટભુવનસ્ય વિશારદસ્ય ।
સર્વાત્મનઃ સમદૃશોઽવિષમઃ સ્વભાવો
ભક્તપ્રિયો યદસિ કલ્પતરુસ્વભાવઃ ॥ ૮ ॥
શ્રીભગવાનુવાચ
વત્સ પ્રહ્લાદ ભદ્રં તે પ્રયાહિ સુતલાલયમ્ ।
મોદમાનઃ સ્વપૌત્રેણ જ્ઞાતીનાં સુખમાવહ ॥ ૯ ॥
વત્સ પ્રહ્લાદ ભદ્રં તે પ્રયાહિ સુતલાલયમ્ ।
મોદમાનઃ સ્વપૌત્રેણ જ્ઞાતીનાં સુખમાવહ ॥ ૯ ॥
નિત્યં દ્રષ્ટાસિ માં તત્ર ગદાપાણિમવસ્થિતમ્ ।
મદ્દર્શનમહાહ્લાદધ્વસ્તકર્મનિબન્ધનઃ ॥ ૧૦ ॥
મદ્દર્શનમહાહ્લાદધ્વસ્તકર્મનિબન્ધનઃ ॥ ૧૦ ॥
શ્રીશુક ઉવાચ
આજ્ઞાં ભગવતો રાજન્પ્રહ્લાદો બલિના સહ ।
બાઢમિત્યમલપ્રજ્ઞો મૂર્ધ્ન્યાધાય કૃતાઞ્જલિઃ ॥ ૧૧ ॥
આજ્ઞાં ભગવતો રાજન્પ્રહ્લાદો બલિના સહ ।
બાઢમિત્યમલપ્રજ્ઞો મૂર્ધ્ન્યાધાય કૃતાઞ્જલિઃ ॥ ૧૧ ॥
પરિક્રમ્યાદિપુરુષં સર્વાસુરચમૂપતિઃ ।
પ્રણતસ્તદનુજ્ઞાતઃ પ્રવિવેશ મહાબિલમ્ ॥ ૧૨ ॥
પ્રણતસ્તદનુજ્ઞાતઃ પ્રવિવેશ મહાબિલમ્ ॥ ૧૨ ॥
અથાહોશનસં રાજન્હરિર્નારાયણોઽન્તિકે ।
આસીનમૃત્વિજાં મધ્યે સદસિ બ્રહ્મવાદિનામ્ ॥ ૧૩ ॥
આસીનમૃત્વિજાં મધ્યે સદસિ બ્રહ્મવાદિનામ્ ॥ ૧૩ ॥
બ્રહ્મન્ સન્તનુ શિષ્યસ્ય કર્મચ્છિદ્રં વિતન્વતઃ ।
યત્ તત્ કર્મસુ વૈષમ્યં બ્રહ્મદૃષ્ટં સમં ભવેત્ ॥ ૧૪ ॥
યત્ તત્ કર્મસુ વૈષમ્યં બ્રહ્મદૃષ્ટં સમં ભવેત્ ॥ ૧૪ ॥
શ્રીશુક્ર ઉવાચ
કુતસ્તત્કર્મવૈષમ્યં યસ્ય કર્મેશ્વરો ભવાન્ ।
યજ્ઞેશો યજ્ઞપુરુષઃ સર્વભાવેન પૂજિતઃ ॥ ૧૫ ॥
કુતસ્તત્કર્મવૈષમ્યં યસ્ય કર્મેશ્વરો ભવાન્ ।
યજ્ઞેશો યજ્ઞપુરુષઃ સર્વભાવેન પૂજિતઃ ॥ ૧૫ ॥
મન્ત્રતસ્તન્ત્રતશ્છિદ્રં દેશકાલાર્હવસ્તુતઃ ।
સર્વં કરોતિ નિશ્છિદ્રમનુસઙ્કીર્તનં તવ ॥ ૧૬ ॥
સર્વં કરોતિ નિશ્છિદ્રમનુસઙ્કીર્તનં તવ ॥ ૧૬ ॥
તથાપિ વદતો ભૂમન્ કરિષ્યામ્યનુશાસનમ્ ।
એતચ્છ્રેયઃ પરં પુંસાં યત્ તવાજ્ઞાનુપાલનમ્ ॥ ૧૭ ॥
એતચ્છ્રેયઃ પરં પુંસાં યત્ તવાજ્ઞાનુપાલનમ્ ॥ ૧૭ ॥
શ્રીશુક ઉવાચ
પ્રતિનન્દ્ય હરેરાજ્ઞામુશના ભગવાનિતિ ।
યજ્ઞચ્છિદ્રં સમાધત્ત બલેર્વિપ્રર્ષિભિઃ સહ ॥ ૧૮ ॥
પ્રતિનન્દ્ય હરેરાજ્ઞામુશના ભગવાનિતિ ।
યજ્ઞચ્છિદ્રં સમાધત્ત બલેર્વિપ્રર્ષિભિઃ સહ ॥ ૧૮ ॥
એવં બલેર્મહીં રાજન્ ભિક્ષિત્વા વામનો હરિઃ ।
દદૌ ભ્રાત્રે મહેન્દ્રાય ત્રિદિવં યત્પરૈર્હૃતમ્ ॥ ૧૯ ॥
દદૌ ભ્રાત્રે મહેન્દ્રાય ત્રિદિવં યત્પરૈર્હૃતમ્ ॥ ૧૯ ॥
પ્રજાપતિપતિર્બ્રહ્મા દેવર્ષિપિતૃભૂમિપૈઃ ।
દક્ષભૃગ્વઙ્ગિરોમુખ્યૈઃ કુમારેણ ભવેન ચ ॥ ૨૦ ॥
દક્ષભૃગ્વઙ્ગિરોમુખ્યૈઃ કુમારેણ ભવેન ચ ॥ ૨૦ ॥
કશ્યપસ્યાદિતેઃ પ્રીત્યૈ સર્વભૂતભવાય ચ ।
લોકાનાં લોકપાલાનામકરોદ્ વામનં પતિમ્ ॥ ૨૧ ॥
લોકાનાં લોકપાલાનામકરોદ્ વામનં પતિમ્ ॥ ૨૧ ॥
વેદાનાં સર્વદેવાનાં ધર્મસ્ય યશસઃ શ્રિયઃ ।
મઙ્ગલાનાં વ્રતાનાં ચ કલ્પં સ્વર્ગાપવર્ગયોઃ ॥ ૨૨ ॥
મઙ્ગલાનાં વ્રતાનાં ચ કલ્પં સ્વર્ગાપવર્ગયોઃ ॥ ૨૨ ॥
ઉપેન્દ્રં કલ્પયાંચક્રે પતિં સર્વવિભૂતયે ।
તદા સર્વાણિ ભૂતાનિ ભૃશં મુમુદિરે નૃપ ॥ ૨૩ ॥
તદા સર્વાણિ ભૂતાનિ ભૃશં મુમુદિરે નૃપ ॥ ૨૩ ॥
તતસ્ત્વિન્દ્રઃ પુરસ્કૃત્ય દેવયાનેન વામનમ્ ।
લોકપાલૈર્દિવં નિન્યે બ્રહ્મણા ચાનુમોદિતઃ ॥ ૨૪ ॥
લોકપાલૈર્દિવં નિન્યે બ્રહ્મણા ચાનુમોદિતઃ ॥ ૨૪ ॥
પ્રાપ્ય ત્રિભુવનં ચેન્દ્ર ઉપેન્દ્રભુજપાલિતઃ ।
શ્રિયા પરમયા જુષ્ટો મુમુદે ગતસાધ્વસઃ ॥ ૨૫ ॥
શ્રિયા પરમયા જુષ્ટો મુમુદે ગતસાધ્વસઃ ॥ ૨૫ ॥
બ્રહ્મા શર્વઃ કુમારશ્ચ ભૃગ્વાદ્યા મુનયો નૃપ ।
પિતરઃ સર્વભૂતાનિ સિદ્ધા વૈમાનિકાશ્ચ યે ॥ ૨૬ ॥
પિતરઃ સર્વભૂતાનિ સિદ્ધા વૈમાનિકાશ્ચ યે ॥ ૨૬ ॥
સુમહત્ કર્મ તદ્ વિષ્ણોર્ગાયન્તઃ પરમદ્ભુતમ્ ।
ધિષ્ણ્યાનિ સ્વાનિ તે જગ્મુરદિતિં ચ શશંસિરે ॥ ૨૭ ॥
ધિષ્ણ્યાનિ સ્વાનિ તે જગ્મુરદિતિં ચ શશંસિરે ॥ ૨૭ ॥
સર્વમેતન્મયાખ્યાતં ભવતઃ કુલનન્દન ।
ઉરુક્રમસ્ય ચરિતં શ્રોતૃણામઘમોચનમ્ ॥ ૨૮ ॥
ઉરુક્રમસ્ય ચરિતં શ્રોતૃણામઘમોચનમ્ ॥ ૨૮ ॥
પારં મહિમ્ન ઉરુવિક્રમતો ગૃણાનો
યઃ પાર્થિવાનિ વિમમે સ રજાંસિ મર્ત્યઃ ।
કિં જાયમાન ઉત જાત ઉપૈતિ મર્ત્ય
ઇત્યાહ મન્ત્રદૃગૃષિઃ પુરુષસ્ય યસ્ય ॥ ૨૯ ॥
યઃ પાર્થિવાનિ વિમમે સ રજાંસિ મર્ત્યઃ ।
કિં જાયમાન ઉત જાત ઉપૈતિ મર્ત્ય
ઇત્યાહ મન્ત્રદૃગૃષિઃ પુરુષસ્ય યસ્ય ॥ ૨૯ ॥
ય ઇદં દેવદેવસ્ય હરેરદ્ભુતકર્મણઃ ।
અવતારાનુચરિતં શૃણ્વન્ યાતિ પરાં ગતિમ્ ॥ ૩૦ ॥
અવતારાનુચરિતં શૃણ્વન્ યાતિ પરાં ગતિમ્ ॥ ૩૦ ॥
ક્રિયમાણે કર્મણીદં દૈવે પિત્ર્યેઽથ માનુષે ।
યત્ર યત્રાનુકીર્ત્યેત તત્ તેષાં સુકૃતં વિદુઃ ॥ ૩૧ ॥
યત્ર યત્રાનુકીર્ત્યેત તત્ તેષાં સુકૃતં વિદુઃ ॥ ૩૧ ॥