ശ്രീശുക ഉവാച
ഏവം സ്തുതഃ സുരഗണൈര്ഭഗവാന് ഹരിരീശ്വരഃ ।
തേഷാമാവിരഭൂദ് രാജന്സഹസ്രാര്കോദയദ്യുതിഃ ॥ ൧ ॥
ഏവം സ്തുതഃ സുരഗണൈര്ഭഗവാന് ഹരിരീശ്വരഃ ।
തേഷാമാവിരഭൂദ് രാജന്സഹസ്രാര്കോദയദ്യുതിഃ ॥ ൧ ॥
തേനൈവ മഹസാ സര്വേ ദേവാഃ പ്രതിഹതേക്ഷണാഃ ।
നാപശ്യന് ഖം ദിശഃ ക്ഷോണീമാത്മാനം ച കുതോ വിഭുമ്
നാപശ്യന് ഖം ദിശഃ ക്ഷോണീമാത്മാനം ച കുതോ വിഭുമ്
വിരിഞ്ചോ ഭഗവാന്ദൃഷ്ട്വാ സഹ ശര്വേണ താം തനുമ് ।
സ്വച്ഛാം മരകതശ്യാമാം കഞ്ജഗര്ഭാരുണേക്ഷണാമ് ॥ ൩ ॥
സ്വച്ഛാം മരകതശ്യാമാം കഞ്ജഗര്ഭാരുണേക്ഷണാമ് ॥ ൩ ॥
തപ്തഹേമാവദാതേന ലസത്കൌശേയവാസസാ ।
പ്രസന്നചാരുസര്വാങ്ഗീം സുമുഖീം സുന്ദരഭ്രുവമ് ॥ ൪ ॥
പ്രസന്നചാരുസര്വാങ്ഗീം സുമുഖീം സുന്ദരഭ്രുവമ് ॥ ൪ ॥
മഹാമണികിരീടേന കേയൂരാഭ്യാം ച ഭൂഷിതാമ് ।
കര്ണാഭരണനിര്ഭാതകപോലശ്രീമുഖാമ്ബുജാമ് ॥ ൫ ॥
കര്ണാഭരണനിര്ഭാതകപോലശ്രീമുഖാമ്ബുജാമ് ॥ ൫ ॥
കാഞ്ചീകലാപവലയഹാരനൂപുരശോഭിതാമ് ।
കൌസ്തുഭാഭരണാം ലക്ഷ്മീം ബിഭ്രതീം വനമാലിനീമ് ॥ ൬ ॥
കൌസ്തുഭാഭരണാം ലക്ഷ്മീം ബിഭ്രതീം വനമാലിനീമ് ॥ ൬ ॥
സുദര്ശനാദിഭിഃ സ്വാസ്ത്രൈര്മൂര്തിമദ്ഭിരുപാസിതാമ് ।
തുഷ്ടാവ ദേവപ്രവരഃ സശര്വഃ പുരുഷം പരമ് ।
സര്വാമരഗണൈഃ സാകം സര്വാങ്ഗൈരവനിം ഗതൈഃ ॥ ൭ ॥
തുഷ്ടാവ ദേവപ്രവരഃ സശര്വഃ പുരുഷം പരമ് ।
സര്വാമരഗണൈഃ സാകം സര്വാങ്ഗൈരവനിം ഗതൈഃ ॥ ൭ ॥
ശ്രീബ്രഹ്മോവാച
അജാതജന്മസ്ഥിതിസംയമായാ-
ഗുണായ നിര്വാണസുഖാര്ണവായ ।
അണോരണിമ്നേഽപരിഗണ്യധാമ്നേ
അജാതജന്മസ്ഥിതിസംയമായാ-
ഗുണായ നിര്വാണസുഖാര്ണവായ ।
അണോരണിമ്നേഽപരിഗണ്യധാമ്നേ
രൂപം തവൈതത് പുരുഷര്ഷഭേജ്യം
ശ്രേയോഽര്ഥിഭിര്വൈദികതാന്ത്രികേണ ।
യോഗേന ധാതഃ സഹ നസ്ത്രിലോകാന്
പശ്യാമ്യമുഷ്മിന്നു ഹ വിശ്വമൂര്തൌ ॥ ൯ ॥
ശ്രേയോഽര്ഥിഭിര്വൈദികതാന്ത്രികേണ ।
യോഗേന ധാതഃ സഹ നസ്ത്രിലോകാന്
പശ്യാമ്യമുഷ്മിന്നു ഹ വിശ്വമൂര്തൌ ॥ ൯ ॥
ത്വയ്യഗ്ര ആസീത് ത്വയി മധ്യ ആസീത്
ത്വയ്യന്ത ആസീദിദമാത്മതന്ത്രേ ।
ത്വമാദിരന്തോ ജഗതോഽസ്യ മധ്യം
ഘടസ്യ മൃത്സ്നേവ പരഃ പരസ്മാത് ॥ ൧൦ ॥
ത്വയ്യന്ത ആസീദിദമാത്മതന്ത്രേ ।
ത്വമാദിരന്തോ ജഗതോഽസ്യ മധ്യം
ഘടസ്യ മൃത്സ്നേവ പരഃ പരസ്മാത് ॥ ൧൦ ॥
ത്വം മായയാത്മാശ്രയയാ സ്വയേദം
നിര്മായ വിശ്വം തദനുപ്രവിഷ്ടഃ ।
പശ്യന്തി യുക്താ മനസാ മനീഷിണോ
ഗുണവ്യവായേഽപ്യഗുണം വിപശ്ചിതഃ ॥ ൧൧ ॥
നിര്മായ വിശ്വം തദനുപ്രവിഷ്ടഃ ।
പശ്യന്തി യുക്താ മനസാ മനീഷിണോ
ഗുണവ്യവായേഽപ്യഗുണം വിപശ്ചിതഃ ॥ ൧൧ ॥
യഥാഗ്നിമേധസ്യമൃതം ച ഗോഷു
ഭുവ്യന്നമമ്ബൂദ്യമനേ ച വൃത്തിമ് ।
യോഗൈര്മനുഷ്യാ അധിയന്തി ഹി ത്വാം
ഗുണേഷു ബുദ്ധ്യാ കവയോ വദന്തി ॥ ൧൨ ॥
ഭുവ്യന്നമമ്ബൂദ്യമനേ ച വൃത്തിമ് ।
യോഗൈര്മനുഷ്യാ അധിയന്തി ഹി ത്വാം
ഗുണേഷു ബുദ്ധ്യാ കവയോ വദന്തി ॥ ൧൨ ॥
തം ത്വാം വയം നാഥ സമുജ്ജിഹാനം
സരോജനാഭാതിചിരേപ്സിതാര്ഥമ് ।
ദൃഷ്ട്വാ ഗതാ നിര്വൃതമദ്യ സര്വേ
ഗജാ ദവാര്താ ഇവ ഗാങ്ഗമമ്ഭഃ ॥ ൧൩ ॥
സരോജനാഭാതിചിരേപ്സിതാര്ഥമ് ।
ദൃഷ്ട്വാ ഗതാ നിര്വൃതമദ്യ സര്വേ
ഗജാ ദവാര്താ ഇവ ഗാങ്ഗമമ്ഭഃ ॥ ൧൩ ॥
സ ത്വം വിധത്സ്വാഖിലലോകപാലാ
വയം യദര്ഥാസ്തവ പാദമൂലമ് ।
സമാഗതാസ്തേ ബഹിരന്തരാത്മന്
കിം വാന്യവിജ്ഞാപ്യമശേഷസാക്ഷിണഃ ॥ ൧൪ ॥
വയം യദര്ഥാസ്തവ പാദമൂലമ് ।
സമാഗതാസ്തേ ബഹിരന്തരാത്മന്
കിം വാന്യവിജ്ഞാപ്യമശേഷസാക്ഷിണഃ ॥ ൧൪ ॥
അഹം ഗിരിത്രശ്ച സുരാദയോ യേ
ദക്ഷാദയോഽഗ്നേരിവ കേതവസ്തേ ।
കിം വാ വിദാമേശ പൃഥഗ്വിഭാതാ
വിധത്സ്വ ശം നോ ദ്വിജദേവമന്ത്രമ് ॥ ൧൫ ॥
ദക്ഷാദയോഽഗ്നേരിവ കേതവസ്തേ ।
കിം വാ വിദാമേശ പൃഥഗ്വിഭാതാ
വിധത്സ്വ ശം നോ ദ്വിജദേവമന്ത്രമ് ॥ ൧൫ ॥
ശ്രീശുക ഉവാച
ഏവം വിരിഞ്ചാദിഭിരീഡിതസ്തദ്
വിജ്ഞായ തേഷാം ഹൃദയം യഥൈവ ।
ജഗാദ ജീമൂതഗഭീരയാ ഗിരാ
ബദ്ധാഞ്ജലീന്സംവൃതസര്വകാരകാന് ॥ ൧൬ ॥
ഏവം വിരിഞ്ചാദിഭിരീഡിതസ്തദ്
വിജ്ഞായ തേഷാം ഹൃദയം യഥൈവ ।
ജഗാദ ജീമൂതഗഭീരയാ ഗിരാ
ബദ്ധാഞ്ജലീന്സംവൃതസര്വകാരകാന് ॥ ൧൬ ॥
ഏക ഏവേശ്വരസ്തസ്മിന്സുരകാര്യേ സുരേശ്വരഃ ।
വിഹര്തുകാമസ്താനാഹ സമുദ്രോന്മഥനാദിഭിഃ ॥ ൧൭ ॥
വിഹര്തുകാമസ്താനാഹ സമുദ്രോന്മഥനാദിഭിഃ ॥ ൧൭ ॥
ശ്രീഭഗവാനുവാച
ഹന്ത ബ്രഹ്മന്നഹോ ശമ്ഭോ ഹേ ദേവാ മമ ഭാഷിതമ് ।
ശൃണുതാവഹിതാഃ സര്വേ ശ്രേയോ വഃ സ്യാദ് യഥാ സുരാഃ ॥ ൧൮ ॥
ഹന്ത ബ്രഹ്മന്നഹോ ശമ്ഭോ ഹേ ദേവാ മമ ഭാഷിതമ് ।
ശൃണുതാവഹിതാഃ സര്വേ ശ്രേയോ വഃ സ്യാദ് യഥാ സുരാഃ ॥ ൧൮ ॥
യാത ദാനവദൈതേയൈസ്താവത് സന്ധിര്വിധീയതാമ് ।
കാലേനാനുഗൃഹീതൈസ്തൈര്യാവദ് വോ ഭവ ആത്മനഃ ॥ ൧൯ ॥
കാലേനാനുഗൃഹീതൈസ്തൈര്യാവദ് വോ ഭവ ആത്മനഃ ॥ ൧൯ ॥
അരയോഽപി ഹി സന്ധേയാഃ സതി കാര്യാര്ഥഗൌരവേ ।
അഹിമൂഷികവദ് ദേവാ ഹ്യര്ഥസ്യ പദവീം ഗതൈഃ ॥ ൨൦ ॥
അഹിമൂഷികവദ് ദേവാ ഹ്യര്ഥസ്യ പദവീം ഗതൈഃ ॥ ൨൦ ॥
അമൃതോത്പാദനേ യത്നഃ ക്രിയതാമവിലമ്ബിതമ് ।
യസ്യ പീതസ്യ വൈ ജന്തുര്മൃത്യുഗ്രസ്തോഽമരോ ഭവേത് ॥ ൨൧ ॥
യസ്യ പീതസ്യ വൈ ജന്തുര്മൃത്യുഗ്രസ്തോഽമരോ ഭവേത് ॥ ൨൧ ॥
ക്ഷിപ്ത്വാ ക്ഷീരോദധൌ സര്വാ വീരുത്തൃണലതൌഷധീഃ ।
മന്ഥാനം മന്ദരം കൃത്വാ നേത്രം കൃത്വാ തു വാസുകിമ് ॥ ൨൨ ॥
മന്ഥാനം മന്ദരം കൃത്വാ നേത്രം കൃത്വാ തു വാസുകിമ് ॥ ൨൨ ॥
സഹായേന മയാ ദേവാ നിര്മന്ഥധ്വമതന്ദ്രിതാഃ ।
ക്ലേശഭാജോ ഭവിഷ്യന്തി ദൈത്യാ യൂയം ഫലഗ്രഹാഃ ॥ ൨൩ ॥
ക്ലേശഭാജോ ഭവിഷ്യന്തി ദൈത്യാ യൂയം ഫലഗ്രഹാഃ ॥ ൨൩ ॥
യൂയം തദനുമോദധ്വം യദിച്ഛന്ത്യസുരാഃ സുരാഃ ।
ന സംരമ്ഭേണ സിധ്യന്തി സര്വാര്ഥാഃ സാന്ത്വയാ യഥാ ॥ ൨൪ ॥
ന സംരമ്ഭേണ സിധ്യന്തി സര്വാര്ഥാഃ സാന്ത്വയാ യഥാ ॥ ൨൪ ॥
ന ഭേതവ്യം കാലകൂടാദ് വിഷാജ്ജലധിസമ്ഭവാത് ।
ലോഭഃ കാര്യോ ന വോ ജാതു രോഷഃ കാമസ്തു വസ്തുഷു ॥ ൨൫ ॥
ലോഭഃ കാര്യോ ന വോ ജാതു രോഷഃ കാമസ്തു വസ്തുഷു ॥ ൨൫ ॥
ശ്രീശുക ഉവാച
ഇതി ദേവാന്സമാദിശ്യ ഭഗവാന് പുരുഷോത്തമഃ ।
തേഷാമന്തര്ദധേ രാജന്സ്വച്ഛന്ദഗതിരീശ്വരഃ ॥ ൨൬ ॥
ഇതി ദേവാന്സമാദിശ്യ ഭഗവാന് പുരുഷോത്തമഃ ।
തേഷാമന്തര്ദധേ രാജന്സ്വച്ഛന്ദഗതിരീശ്വരഃ ॥ ൨൬ ॥
അഥ തസ്മൈ ഭഗവതേ നമസ്കൃത്യ പിതാമഹഃ ।
ഭവശ്ച ജഗ്മതുഃ സ്വം സ്വം ധാമോപേയുര്ബലിം സുരാഃ ॥ ൨൭ ॥
ഭവശ്ച ജഗ്മതുഃ സ്വം സ്വം ധാമോപേയുര്ബലിം സുരാഃ ॥ ൨൭ ॥
ദൃഷ്ട്വാരീനപ്യസംയത്താഞ്ജാതക്ഷോഭാന്സ്വനായകാന് ।
ന്യഷേധദ് ദൈത്യരാട് ശ്ലോക്യഃ സന്ധിവിഗ്രഹകാലവിത് ॥ ൨൮ ॥
ന്യഷേധദ് ദൈത്യരാട് ശ്ലോക്യഃ സന്ധിവിഗ്രഹകാലവിത് ॥ ൨൮ ॥
തേ വൈരോചനിമാസീനം ഗുപ്തം ചാസുരയൂഥപൈഃ ।
ശ്രിയാ പരമയാ ജുഷ്ടം ജിതാശേഷമുപാഗമന് ॥ ൨൯ ॥
ശ്രിയാ പരമയാ ജുഷ്ടം ജിതാശേഷമുപാഗമന് ॥ ൨൯ ॥
മഹേന്ദ്രഃ ശ്ലക്ഷ്ണയാ വാചാ സാന്ത്വയിത്വാ മഹാമതിഃ ।
അഭ്യഭാഷത തത് സര്വം ശിക്ഷിതം പുരുഷോത്തമാത് ॥ ൩൦ ॥
അഭ്യഭാഷത തത് സര്വം ശിക്ഷിതം പുരുഷോത്തമാത് ॥ ൩൦ ॥
തത്ത്വരോചത ദൈത്യസ്യ തത്രാന്യേ യേഽസുരാധിപാഃ ।
ശമ്ബരോഽരിഷ്ടനേമിശ്ച യേ ച ത്രിപുരവാസിനഃ ॥ ൩൧ ॥
ശമ്ബരോഽരിഷ്ടനേമിശ്ച യേ ച ത്രിപുരവാസിനഃ ॥ ൩൧ ॥
തതോ ദേവാസുരാഃ കൃത്വാ സംവിദം കൃതസൌഹൃദാഃ ।
ഉദ്യമം പരമം ചക്രുരമൃതാര്ഥേ പരന്തപ ॥ ൩൨ ॥
ഉദ്യമം പരമം ചക്രുരമൃതാര്ഥേ പരന്തപ ॥ ൩൨ ॥
തതസ്തേ മന്ദരഗിരിമോജസോത്പാട്യ ദുര്മദാഃ ।
നദന്ത ഉദധിം നിന്യുഃ ശക്താഃ പരിഘബാഹവഃ ॥ ൩൩ ॥
നദന്ത ഉദധിം നിന്യുഃ ശക്താഃ പരിഘബാഹവഃ ॥ ൩൩ ॥
ദൂരഭാരോദ്വഹശ്രാന്താഃ ശക്രവൈരോചനാദയഃ ।
അപാരയന്തസ്തം വോഢും വിവശാ വിജഹുഃ പഥി ॥ ൩൪ ॥
അപാരയന്തസ്തം വോഢും വിവശാ വിജഹുഃ പഥി ॥ ൩൪ ॥
നിപതന്സ ഗിരിസ്തത്ര ബഹൂനമരദാനവാന് ।
ചൂര്ണയാമാസ മഹതാ ഭാരേണ കനകാചലഃ ॥ ൩൫ ॥
ചൂര്ണയാമാസ മഹതാ ഭാരേണ കനകാചലഃ ॥ ൩൫ ॥
താംസ്തഥാ ഭഗ്നമനസോ ഭഗ്നബാഹൂരുകന്ധരാന് ।
വിജ്ഞായ ഭഗവാംസ്തത്ര ബഭൂവ ഗരുഡധ്വജഃ ॥ ൩൬ ॥
വിജ്ഞായ ഭഗവാംസ്തത്ര ബഭൂവ ഗരുഡധ്വജഃ ॥ ൩൬ ॥
ഗിരിപാതവിനിഷ്പിഷ്ടാന്വിലോക്യാമരദാനവാന് ।
ഈക്ഷയാ ജീവയാമാസ നിര്ജരാന് നിര്വ്രണാന് യഥാ ॥ ൩൭ ॥
ഈക്ഷയാ ജീവയാമാസ നിര്ജരാന് നിര്വ്രണാന് യഥാ ॥ ൩൭ ॥
ഗിരിം ചാരോപ്യ ഗരുഡേ ഹസ്തേനൈകേന ലീലയാ ।
ആരുഹ്യ പ്രയയാവബ്ധിം സുരാസുരഗണൈര്വൃതഃ ॥ ൩൮ ॥
ആരുഹ്യ പ്രയയാവബ്ധിം സുരാസുരഗണൈര്വൃതഃ ॥ ൩൮ ॥
അവരോപ്യ ഗിരിം സ്കന്ധാത് സുപര്ണഃ പതതാം വരഃ ।
യയൌ ജലാന്ത ഉത്സൃജ്യ ഹരിണാ സ വിസര്ജിതഃ ॥ ൩൯ ॥
യയൌ ജലാന്ത ഉത്സൃജ്യ ഹരിണാ സ വിസര്ജിതഃ ॥ ൩൯ ॥