ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ତେଽନ୍ଯୋନ୍ଯତୋଽସୁରାଃ ପାତ୍ରଂ ହରନ୍ତସ୍ତ୍ଯକ୍ତସୌହୃଦାଃ ।
କ୍ଷିପନ୍ତୋ ଦସ୍ଯୁଧର୍ମାଣ ଆଯାନ୍ତୀଂ ଦଦୃଶୁଃ ସ୍ତ୍ରିଯମ୍ ॥ ୧ ॥
ତେଽନ୍ଯୋନ୍ଯତୋଽସୁରାଃ ପାତ୍ରଂ ହରନ୍ତସ୍ତ୍ଯକ୍ତସୌହୃଦାଃ ।
କ୍ଷିପନ୍ତୋ ଦସ୍ଯୁଧର୍ମାଣ ଆଯାନ୍ତୀଂ ଦଦୃଶୁଃ ସ୍ତ୍ରିଯମ୍ ॥ ୧ ॥
ଅହୋ ରୂପମହୋ ଧାମ ଅହୋ ଅସ୍ଯା ନଵଂ ଵଯଃ ।
ଇତି ତେ ତାମଭିଦ୍ରୁତ୍ଯ ପପ୍ରଚ୍ଛୁର୍ଜାତହୃଚ୍ଛଯାଃ ॥ ୨ ॥
ଇତି ତେ ତାମଭିଦ୍ରୁତ୍ଯ ପପ୍ରଚ୍ଛୁର୍ଜାତହୃଚ୍ଛଯାଃ ॥ ୨ ॥
କା ତ୍ଵଂ କଞ୍ଜପଲାଶାକ୍ଷି କୁତୋ ଵା କିଂ ଚିକୀର୍ଷସି ।
କସ୍ଯାସି ଵଦ ଵାମୋରୁ ମଥ୍ନତୀଵ ମନାଂସି ନଃ ॥ ୩ ॥
କସ୍ଯାସି ଵଦ ଵାମୋରୁ ମଥ୍ନତୀଵ ମନାଂସି ନଃ ॥ ୩ ॥
ନ ଵଯଂ ତ୍ଵାମରୈର୍ଦୈତ୍ଯୈଃ ସିଦ୍ଧଗନ୍ଧର୍ଵଚାରଣୈଃ ।
ନାସ୍ପୃଷ୍ଟପୂର୍ଵାଂ ଜାନୀମୋ ଲୋକେଶୈଶ୍ଚ କୁତୋ ନୃଭିଃ ॥ ୪ ॥
ନାସ୍ପୃଷ୍ଟପୂର୍ଵାଂ ଜାନୀମୋ ଲୋକେଶୈଶ୍ଚ କୁତୋ ନୃଭିଃ ॥ ୪ ॥
ନୂନଂ ତ୍ଵଂ ଵିଧିନା ସୁଭ୍ରୂଃ ପ୍ରେଷିତାସି ଶରୀରିଣାମ୍ ।
ସର୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯମନଃପ୍ରୀତିଂ ଵିଧାତୁଂ ସଘୃଣେନ କିମ୍ ॥ ୫ ॥
ସର୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯମନଃପ୍ରୀତିଂ ଵିଧାତୁଂ ସଘୃଣେନ କିମ୍ ॥ ୫ ॥
ସା ତ୍ଵଂ ନଃ ସ୍ପର୍ଧମାନାନାମେକଵସ୍ତୁନି ମାନିନି ।
ଜ୍ଞାତୀନାଂ ବଦ୍ଧଵୈରାଣାଂ ଶଂ ଵିଧତ୍ସ୍ଵ ସୁମଧ୍ଯମେ ॥ ୬ ॥
ଜ୍ଞାତୀନାଂ ବଦ୍ଧଵୈରାଣାଂ ଶଂ ଵିଧତ୍ସ୍ଵ ସୁମଧ୍ଯମେ ॥ ୬ ॥
ଵଯଂ କଶ୍ଯପଦାଯାଦା ଭ୍ରାତରଃ କୃତପୌରୁଷାଃ ।
ଵିଭଜସ୍ଵ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ନୈଵ ଭେଦୋ ଯଥା ଭଵେତ୍ ॥ ୭ ॥
ଵିଭଜସ୍ଵ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ନୈଵ ଭେଦୋ ଯଥା ଭଵେତ୍ ॥ ୭ ॥
ଇତ୍ଯୁପାମନ୍ତ୍ରିତୋ ଦୈତ୍ଯୈର୍ମାଯାଯୋଷିଦ୍ଵପୁର୍ହରିଃ ।
ପ୍ରହସ୍ଯ ରୁଚିରାପାଙ୍ଗୈର୍ନିରୀକ୍ଷନ୍ନିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ ୮ ॥
ପ୍ରହସ୍ଯ ରୁଚିରାପାଙ୍ଗୈର୍ନିରୀକ୍ଷନ୍ନିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ ୮ ॥
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ
କଥଂ କଶ୍ଯପଦାଯାଦାଃ ପୁଂଶ୍ଚଲ୍ଯାଂ ମଯି ସଙ୍ଗତାଃ ।
ଵିଶ୍ଵାସଂ ପଣ୍ଡିତୋ ଜାତୁ କାମିନୀଷୁ ନ ଯାତି ହି ॥ ୯ ॥
କଥଂ କଶ୍ଯପଦାଯାଦାଃ ପୁଂଶ୍ଚଲ୍ଯାଂ ମଯି ସଙ୍ଗତାଃ ।
ଵିଶ୍ଵାସଂ ପଣ୍ଡିତୋ ଜାତୁ କାମିନୀଷୁ ନ ଯାତି ହି ॥ ୯ ॥
ସାଲାଵୃକାଣାଂ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଚ ସ୍ଵୈରିଣୀନାଂ ସୁରଦ୍ଵିଷଃ ।
ସଖ୍ଯାନ୍ଯାହୁରନିତ୍ଯାନି ନୂତ୍ନଂ ନୂତ୍ନଂ ଵିଚିନ୍ଵତାମ୍ ॥ ୧୦ ॥
ସଖ୍ଯାନ୍ଯାହୁରନିତ୍ଯାନି ନୂତ୍ନଂ ନୂତ୍ନଂ ଵିଚିନ୍ଵତାମ୍ ॥ ୧୦ ॥
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଇତି ତେ କ୍ଷ୍ଵେଲିତୈସ୍ତସ୍ଯା ଆଶ୍ଵସ୍ତମନସୋଽସୁରାଃ ।
ଜହସୁର୍ଭାଵଗମ୍ଭୀରଂ ଦଦୁଶ୍ଚାମୃତଭାଜନମ୍ ॥ ୧୧ ॥
ଇତି ତେ କ୍ଷ୍ଵେଲିତୈସ୍ତସ୍ଯା ଆଶ୍ଵସ୍ତମନସୋଽସୁରାଃ ।
ଜହସୁର୍ଭାଵଗମ୍ଭୀରଂ ଦଦୁଶ୍ଚାମୃତଭାଜନମ୍ ॥ ୧୧ ॥
ତତୋ ଗୃହୀତ୍ଵାମୃତଭାଜନଂ ହରି-
ର୍ବଭାଷ ଈଷତ୍ସ୍ମିତଶୋଭଯା ଗିରା ।
ଯଦ୍ଯଭ୍ଯୁପେତଂ କ୍ଵ ଚ ସାଧ୍ଵସାଧୁ ଵା
କୃତଂ ମଯା ଵୋ ଵିଭଜେ ସୁଧାମିମାମ୍ ॥ ୧୨ ॥
ର୍ବଭାଷ ଈଷତ୍ସ୍ମିତଶୋଭଯା ଗିରା ।
ଯଦ୍ଯଭ୍ଯୁପେତଂ କ୍ଵ ଚ ସାଧ୍ଵସାଧୁ ଵା
କୃତଂ ମଯା ଵୋ ଵିଭଜେ ସୁଧାମିମାମ୍ ॥ ୧୨ ॥
ଇତ୍ଯଭିଵ୍ଯାହୃତଂ ତସ୍ଯା ଆକର୍ଣ୍ଯାସୁରପୁଙ୍ଗଵାଃ ।
ଅପ୍ରମାଣଵିଦସ୍ତସ୍ଯାସ୍ତତ୍ ତଥେତ୍ଯନ୍ଵମଂସତ ॥ ୧୩ ॥
ଅପ୍ରମାଣଵିଦସ୍ତସ୍ଯାସ୍ତତ୍ ତଥେତ୍ଯନ୍ଵମଂସତ ॥ ୧୩ ॥
ଅଥୋପୋଷ୍ଯ କୃତସ୍ନାନା ହୁତ୍ଵା ଚ ହଵିଷାନଲମ୍ ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ଗୋଵିପ୍ରଭୂତେଭ୍ଯଃ କୃତସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନା ଦ୍ଵିଜୈଃ ॥ ୧୪ ॥
ଦତ୍ତ୍ଵା ଗୋଵିପ୍ରଭୂତେଭ୍ଯଃ କୃତସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନା ଦ୍ଵିଜୈଃ ॥ ୧୪ ॥
ଯଥୋପଜୋଷଂ ଵାସାଂସି ପରିଧାଯାହତାନି ତେ ।
କୁଶେଷୁ ପ୍ରାଵିଶନ୍ସର୍ଵେ ପ୍ରାଗଗ୍ରେଷ୍ଵଭିଭୂଷିତାଃ ॥ ୧୫ ॥
କୁଶେଷୁ ପ୍ରାଵିଶନ୍ସର୍ଵେ ପ୍ରାଗଗ୍ରେଷ୍ଵଭିଭୂଷିତାଃ ॥ ୧୫ ॥
ପ୍ରାଙ୍ମୁଖେଷୂପଵିଷ୍ଟେଷୁ ସୁରେଷୁ ଦିତିଜେଷୁ ଚ ।
ଧୂପାମୋଦିତଶାଲାଯାଂ ଜୁଷ୍ଟାଯାଂ ମାଲ୍ଯଦୀପକୈଃ ॥ ୧୬ ॥
ଧୂପାମୋଦିତଶାଲାଯାଂ ଜୁଷ୍ଟାଯାଂ ମାଲ୍ଯଦୀପକୈଃ ॥ ୧୬ ॥
ତସ୍ଯାଂ ନରେନ୍ଦ୍ର କରଭୋରୁରୁଶଦ୍ଦୁକୂଲ-
ଶ୍ରୋଣୀତଟାଲସଗତିର୍ମଦଵିହ୍ଵଲାକ୍ଷୀ ।
ସା କୂଜତୀ କନକନୂପୁରଶିଞ୍ଜିତେନ
କୁମ୍ଭସ୍ତନୀ କଲସପାଣିରଥାଵିଵେଶ ॥ ୧୭ ॥
ଶ୍ରୋଣୀତଟାଲସଗତିର୍ମଦଵିହ୍ଵଲାକ୍ଷୀ ।
ସା କୂଜତୀ କନକନୂପୁରଶିଞ୍ଜିତେନ
କୁମ୍ଭସ୍ତନୀ କଲସପାଣିରଥାଵିଵେଶ ॥ ୧୭ ॥
ତାଂ ଶ୍ରୀସଖୀଂ କନକକୁଣ୍ଡଲଚାରୁକର୍ଣ-
ନାସାକପୋଲଵଦନାଂ ପରଦେଵତାଖ୍ଯାମ୍ ।
ସଂଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସମ୍ମୁମୁହୁରୁତ୍ସ୍ମିତଵୀକ୍ଷଣେନ
ଦେଵାସୁରା ଵିଗଲିତସ୍ତନପଟ୍ଟିକାନ୍ତାମ୍ ॥ ୧୮ ॥
ନାସାକପୋଲଵଦନାଂ ପରଦେଵତାଖ୍ଯାମ୍ ।
ସଂଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସମ୍ମୁମୁହୁରୁତ୍ସ୍ମିତଵୀକ୍ଷଣେନ
ଦେଵାସୁରା ଵିଗଲିତସ୍ତନପଟ୍ଟିକାନ୍ତାମ୍ ॥ ୧୮ ॥
ଅସୁରାଣାଂ ସୁଧାଦାନଂ ସର୍ପାଣାମିଵ ଦୁର୍ନଯମ୍ ।
ମତ୍ଵା ଜାତିନୃଶଂସାନାଂ ନ ତାଂ ଵ୍ଯଭଜଦଚ୍ଯୁତଃ ॥ ୧୯ ॥
ମତ୍ଵା ଜାତିନୃଶଂସାନାଂ ନ ତାଂ ଵ୍ଯଭଜଦଚ୍ଯୁତଃ ॥ ୧୯ ॥
କଲ୍ପଯିତ୍ଵା ପୃଥକ୍ ପଙ୍କ୍ତୀରୁଭଯେଷାଂ ଜଗତ୍ପତିଃ ।
ତାଂଶ୍ଚୋପଵେଶଯାମାସ ସ୍ଵେଷୁ ସ୍ଵେଷୁ ଚ ପଙ୍କ୍ତିଷୁ ॥ ୨୦ ॥
ତାଂଶ୍ଚୋପଵେଶଯାମାସ ସ୍ଵେଷୁ ସ୍ଵେଷୁ ଚ ପଙ୍କ୍ତିଷୁ ॥ ୨୦ ॥
ଦୈତ୍ଯାନ୍ଗୃହୀତକଲସୋ ଵଞ୍ଚଯନ୍ନୁପସଞ୍ଚରୈଃ ।
ଦୂରସ୍ଥାନ୍ ପାଯଯାମାସ ଜରାମୃତ୍ଯୁହରାଂ ସୁଧାମ୍ ॥ ୨୧ ॥
ଦୂରସ୍ଥାନ୍ ପାଯଯାମାସ ଜରାମୃତ୍ଯୁହରାଂ ସୁଧାମ୍ ॥ ୨୧ ॥
ତେ ପାଲଯନ୍ତଃ ସମଯମସୁରାଃ ସ୍ଵକୃତଂ ନୃପ ।
ତୂଷ୍ଣୀମାସନ୍କୃତସ୍ନେହାଃ ସ୍ତ୍ରୀଵିଵାଦଜୁଗୁପ୍ସଯା ॥ ୨୨ ॥
ତୂଷ୍ଣୀମାସନ୍କୃତସ୍ନେହାଃ ସ୍ତ୍ରୀଵିଵାଦଜୁଗୁପ୍ସଯା ॥ ୨୨ ॥
ତସ୍ଯାଂ କୃତାତିପ୍ରଣଯାଃ ପ୍ରଣଯାପାଯକାତରାଃ ।
ବହୁମାନେନ ଚାବଦ୍ଧା ନୋଚୁଃ କିଞ୍ଚନ ଵିପ୍ରିଯମ୍ ॥ ୨୩ ॥
ବହୁମାନେନ ଚାବଦ୍ଧା ନୋଚୁଃ କିଞ୍ଚନ ଵିପ୍ରିଯମ୍ ॥ ୨୩ ॥
ଦେଵଲିଙ୍ଗପ୍ରତିଚ୍ଛନ୍ନଃ ସ୍ଵର୍ଭାନୁର୍ଦେଵସଂସଦି ।
ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ସୋମମପିବଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କାଭ୍ଯାଂ ଚ ସୂଚିତଃ ॥ ୨୪ ॥
ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ସୋମମପିବଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କାଭ୍ଯାଂ ଚ ସୂଚିତଃ ॥ ୨୪ ॥
ଚକ୍ରେଣ କ୍ଷୁରଧାରେଣ ଜହାର ପିବତଃ ଶିରଃ ।
ହରିସ୍ତସ୍ଯ କବନ୍ଧସ୍ତୁ ସୁଧଯାପ୍ଲାଵିତୋଽପତତ୍ ॥ ୨୫ ॥
ହରିସ୍ତସ୍ଯ କବନ୍ଧସ୍ତୁ ସୁଧଯାପ୍ଲାଵିତୋଽପତତ୍ ॥ ୨୫ ॥
ଶିରସ୍ତ୍ଵମରତାଂ ନୀତମଜୋ ଗ୍ରହମଚୀକ୍ଲୃପତ୍ ।
ଯସ୍ତୁ ପର୍ଵଣି ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କାଵଭିଧାଵତି ଵୈରଧୀଃ ॥ ୨୬ ॥
ଯସ୍ତୁ ପର୍ଵଣି ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କାଵଭିଧାଵତି ଵୈରଧୀଃ ॥ ୨୬ ॥
ପୀତପ୍ରାଯେଽମୃତେ ଦେଵୈର୍ଭଗଵାନ୍ ଲୋକଭାଵନଃ ।
ପଶ୍ଯତାମସୁରେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ସ୍ଵଂ ରୂପଂ ଜଗୃହେ ହରିଃ ॥ ୨୭ ॥
ପଶ୍ଯତାମସୁରେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ସ୍ଵଂ ରୂପଂ ଜଗୃହେ ହରିଃ ॥ ୨୭ ॥
ଏଵଂ ସୁରାସୁରଗଣାଃ ସମଦେଶକାଲ-
ହେତ୍ଵର୍ଥକର୍ମମତଯୋଽପି ଫଲେ ଵିକଲ୍ପାଃ ।
ତତ୍ରାମୃତଂ ସୁରଗଣାଃ ଫଲମଞ୍ଜସାପୁ-
ର୍ଯତ୍ପାଦପଙ୍କଜରଜଃଶ୍ରଯଣାନ୍ନ ଦୈତ୍ଯାଃ ॥ ୨୮ ॥
ହେତ୍ଵର୍ଥକର୍ମମତଯୋଽପି ଫଲେ ଵିକଲ୍ପାଃ ।
ତତ୍ରାମୃତଂ ସୁରଗଣାଃ ଫଲମଞ୍ଜସାପୁ-
ର୍ଯତ୍ପାଦପଙ୍କଜରଜଃଶ୍ରଯଣାନ୍ନ ଦୈତ୍ଯାଃ ॥ ୨୮ ॥
ଯଦ୍ ଯୁଜ୍ଯତେଽସୁଵସୁକର୍ମମନୋଵଚୋଭି-
ର୍ଦେହାତ୍ମଜାଦିଷୁ ନୃଭିସ୍ତଦସତ୍ ପୃଥକ୍ତ୍ଵାତ୍ ।
ତୈରେଵ ସଦ୍ ଭଵତି ଯତ୍ କ୍ରିଯତେଽପୃଥକ୍ତ୍ଵାତ୍
ସର୍ଵସ୍ଯ ତଦ୍ ଭଵତି ମୂଲନିଷେଚନଂ ଯତ୍ ॥ ୨୯ ॥
ର୍ଦେହାତ୍ମଜାଦିଷୁ ନୃଭିସ୍ତଦସତ୍ ପୃଥକ୍ତ୍ଵାତ୍ ।
ତୈରେଵ ସଦ୍ ଭଵତି ଯତ୍ କ୍ରିଯତେଽପୃଥକ୍ତ୍ଵାତ୍
ସର୍ଵସ୍ଯ ତଦ୍ ଭଵତି ମୂଲନିଷେଚନଂ ଯତ୍ ॥ ୨୯ ॥