શ્રીશુક ઉવાચ
એવં ગતેઽથ સુદ્યુમ્ને મનુર્વૈવસ્વતઃ સુતે ।
પુત્રકામસ્તપસ્તેપે યમુનાયાં શતં સમાઃ ॥ ૧ ॥
એવં ગતેઽથ સુદ્યુમ્ને મનુર્વૈવસ્વતઃ સુતે ।
પુત્રકામસ્તપસ્તેપે યમુનાયાં શતં સમાઃ ॥ ૧ ॥
તતોઽયજન્મનુર્દેવમપત્યાર્થં હરિં પ્રભુમ્ ।
ઇક્ષ્વાકુપૂર્વજાન્ પુત્રાન્લેભે સ્વસદૃશાન્ દશ ॥ ૨ ॥
ઇક્ષ્વાકુપૂર્વજાન્ પુત્રાન્લેભે સ્વસદૃશાન્ દશ ॥ ૨ ॥
પૃષધ્રસ્તુ મનોઃ પુત્રો ગોપાલો ગુરુણા કૃતઃ ।
પાલયામાસ ગા યત્તો રાત્ર્યાં વીરાસનવ્રતઃ ॥ ૩ ॥
પાલયામાસ ગા યત્તો રાત્ર્યાં વીરાસનવ્રતઃ ॥ ૩ ॥
એકદા પ્રાવિશદ્ ગોષ્ઠં શાર્દૂલો નિશિ વર્ષતિ ।
શયાના ગાવ ઉત્થાય ભીતાસ્તા બભ્રમુર્વ્રજે ॥ ૪ ॥
શયાના ગાવ ઉત્થાય ભીતાસ્તા બભ્રમુર્વ્રજે ॥ ૪ ॥
એકાં જગ્રાહ બલવાન્ સા ચુક્રોશ ભયાતુરા ।
તસ્યાસ્તુ ક્રન્દિતં શ્રુત્વા પૃષધ્રોઽનુસસાર હ ॥ ૫ ॥
તસ્યાસ્તુ ક્રન્દિતં શ્રુત્વા પૃષધ્રોઽનુસસાર હ ॥ ૫ ॥
ખડ્ગમાદાય તરસા પ્રલીનોડુગણે નિશિ ।
અજાનન્નચ્છિનોદ્ બભ્રોઃ શિરઃ શાર્દૂલશઙ્કયા ॥ ૬ ॥
અજાનન્નચ્છિનોદ્ બભ્રોઃ શિરઃ શાર્દૂલશઙ્કયા ॥ ૬ ॥
વ્યાઘ્રોઽપિ વૃક્ણશ્રવણો નિસ્ત્રિંશાગ્રાહતસ્તતઃ ।
નિશ્ચક્રામ ભૃશં ભીતો રક્તં પથિ સમુત્સૃજન્ ॥ ૭ ॥
નિશ્ચક્રામ ભૃશં ભીતો રક્તં પથિ સમુત્સૃજન્ ॥ ૭ ॥
મન્યમાનો હતં વ્યાઘ્રં પૃષધ્રઃ પરવીરહા ।
અદ્રાક્ષીત્ સ્વહતાં બભ્રું વ્યુષ્ટાયાં નિશિ દુઃખિતઃ ॥ ૮ ॥
અદ્રાક્ષીત્ સ્વહતાં બભ્રું વ્યુષ્ટાયાં નિશિ દુઃખિતઃ ॥ ૮ ॥
તં શશાપ કુલાચાર્યઃ કૃતાગસમકામતઃ ।
ન ક્ષત્રબન્ધુઃ શૂદ્રસ્ત્વં કર્મણા ભવિતામુના ॥ ૯ ॥
ન ક્ષત્રબન્ધુઃ શૂદ્રસ્ત્વં કર્મણા ભવિતામુના ॥ ૯ ॥
એવં શપ્તસ્તુ ગુરુણા પ્રત્યગૃહ્ણાત્ કૃતાઞ્જલિઃ ।
અધારયદ્ વ્રતં વીર ઊર્ધ્વરેતા મુનિપ્રિયમ્ ॥ ૧૦ ॥
અધારયદ્ વ્રતં વીર ઊર્ધ્વરેતા મુનિપ્રિયમ્ ॥ ૧૦ ॥
વાસુદેવે ભગવતિ સર્વાત્મનિ પરેઽમલે ।
એકાન્તિત્વં ગતો ભક્ત્યા સર્વભૂતસુહૃત્ સમઃ ॥ ૧૧ ॥
એકાન્તિત્વં ગતો ભક્ત્યા સર્વભૂતસુહૃત્ સમઃ ॥ ૧૧ ॥
વિમુક્તસઙ્ગઃ શાન્તાત્મા સંયતાક્ષોઽપરિગ્રહઃ ।
યદૃચ્છયોપપન્નેન કલ્પયન્ વૃત્તિમાત્મનઃ ॥ ૧૨ ॥
યદૃચ્છયોપપન્નેન કલ્પયન્ વૃત્તિમાત્મનઃ ॥ ૧૨ ॥
આત્મન્યાત્માનમાધાય જ્ઞાનતૃપ્તઃ સમાહિતઃ ।
વિચચાર મહીમેતાં જડાન્ધબધિરાકૃતિઃ ॥ ૧૩ ॥
વિચચાર મહીમેતાં જડાન્ધબધિરાકૃતિઃ ॥ ૧૩ ॥
એવં વૃત્તો વનં ગત્વા દૃષ્ટ્વા દાવાગ્નિમુત્થિતમ્ ।
તેનોપયુક્તકરણો બ્રહ્મ પ્રાપ પરં મુનિઃ ॥ ૧૪ ॥
તેનોપયુક્તકરણો બ્રહ્મ પ્રાપ પરં મુનિઃ ॥ ૧૪ ॥
કવિઃ કનીયાન્ વિષયેષુ નિઃસ્પૃહો
વિસૃજ્ય રાજ્યં સહ બન્ધુભિર્વનમ્ ।
નિવેશ્ય ચિત્તે પુરુષં સ્વરોચિષં
વિવેશ કૈશોરવયાઃ પરં ગતઃ ॥ ૧૫ ॥
વિસૃજ્ય રાજ્યં સહ બન્ધુભિર્વનમ્ ।
નિવેશ્ય ચિત્તે પુરુષં સ્વરોચિષં
વિવેશ કૈશોરવયાઃ પરં ગતઃ ॥ ૧૫ ॥
કરૂષોન્માનવાદાસન્ કારૂષોઃ ક્ષત્રજાતયઃ ।
ઉત્તરાપથગોપ્તારો બ્રહ્મણ્યા ધર્મવત્સલાઃ ॥ ૧૬ ॥
ઉત્તરાપથગોપ્તારો બ્રહ્મણ્યા ધર્મવત્સલાઃ ॥ ૧૬ ॥
ધૃષ્ટાદ્ ધાર્ષ્ટમભૂત્ ક્ષત્રં બ્રહ્મભૂયં ગતં ક્ષિતૌ ।
નૃગસ્ય વંશઃ સુમતિર્ભૂતજ્યોતિસ્તતો વસુઃ ॥ ૧૭ ॥
નૃગસ્ય વંશઃ સુમતિર્ભૂતજ્યોતિસ્તતો વસુઃ ॥ ૧૭ ॥
વસોઃ પ્રતીકસ્તત્પુત્ર ઓઘવાનોઘવત્પિતા ।
કન્યા ચૌઘવતી નામ સુદર્શન ઉવાહ તામ્ ॥ ૧૮ ॥
કન્યા ચૌઘવતી નામ સુદર્શન ઉવાહ તામ્ ॥ ૧૮ ॥
ચિત્રસેનો નરિષ્યન્તાદૃક્ષસ્તસ્ય સુતોઽભવત્ ।
તસ્ય મીઢ્વાંસ્તતઃ પૂર્ણ ઇન્દ્રસેનસ્તુ તત્સુતઃ ॥ ૧૯ ॥
તસ્ય મીઢ્વાંસ્તતઃ પૂર્ણ ઇન્દ્રસેનસ્તુ તત્સુતઃ ॥ ૧૯ ॥
વીતિહોત્રસ્ત્વિન્દ્રસેનાત્ તસ્ય સત્યશ્રવા અભૂત્ ।
ઉરુશ્રવાઃ સુતસ્તસ્ય દેવદત્તસ્તતોઽભવત્ ॥ ૨૦ ॥
ઉરુશ્રવાઃ સુતસ્તસ્ય દેવદત્તસ્તતોઽભવત્ ॥ ૨૦ ॥
તતોઽગ્નિવેશ્યો ભગવાનગ્નિઃ સ્વયમભૂત્ સુતઃ ।
કાનીન ઇતિ વિખ્યાતો જાતૂકર્ણ્યો મહાનૃષિઃ ॥ ૨૧ ॥
કાનીન ઇતિ વિખ્યાતો જાતૂકર્ણ્યો મહાનૃષિઃ ॥ ૨૧ ॥
તતો બ્રહ્મકુલં જાતમાગ્નિવેશ્યાયનં નૃપ ।
નરિષ્યન્તાન્વયઃ પ્રોક્તો દિષ્ટવંશમતઃ શૃણુ ॥ ૨૨ ॥
નરિષ્યન્તાન્વયઃ પ્રોક્તો દિષ્ટવંશમતઃ શૃણુ ॥ ૨૨ ॥
નાભાગો દિષ્ટપુત્રોઽન્યઃ કર્મણા વૈશ્યતાં ગતઃ ।
ભલન્દનઃ સુતસ્તસ્ય વત્સપ્રીતિર્ભલન્દનાત્ ॥ ૨૩ ॥
ભલન્દનઃ સુતસ્તસ્ય વત્સપ્રીતિર્ભલન્દનાત્ ॥ ૨૩ ॥
વત્સપ્રીતેઃ સુતઃ પ્રાંશુસ્તત્સુતં પ્રમતિં વિદુઃ ।
ખનિત્રઃ પ્રમતેસ્તસ્માચ્ચાક્ષુષોઽથ વિવિંશતિઃ ॥ ૨૪ ॥
ખનિત્રઃ પ્રમતેસ્તસ્માચ્ચાક્ષુષોઽથ વિવિંશતિઃ ॥ ૨૪ ॥
વિવિંશતેઃ સુતો રમ્ભઃ ખનીનેત્રોઽસ્ય ધાર્મિકઃ ।
કરન્ધમો મહારાજ તસ્યાસીદાત્મજો નૃપ ॥ ૨૫ ॥
કરન્ધમો મહારાજ તસ્યાસીદાત્મજો નૃપ ॥ ૨૫ ॥
તસ્યાવીક્ષિત્ સુતો યસ્ય મરુત્તશ્ચક્રવર્ત્યભૂત્ ।
સંવર્તોઽયાજયદ્ યં વૈ મહાયોગ્યઙ્ગિરઃસુતઃ ॥ ૨૬ ॥
સંવર્તોઽયાજયદ્ યં વૈ મહાયોગ્યઙ્ગિરઃસુતઃ ॥ ૨૬ ॥
મરુત્તસ્ય યથા યજ્ઞો ન તથાન્યોઽસ્તિ કશ્ચન ।
સર્વં હિરણ્મયં ત્વાસીદ્ યત્ કિઞ્ચિચ્ચાસ્ય શોભનમ્ ॥ ૨૭ ॥
સર્વં હિરણ્મયં ત્વાસીદ્ યત્ કિઞ્ચિચ્ચાસ્ય શોભનમ્ ॥ ૨૭ ॥
અમાદ્યદિન્દ્રઃ સોમેન દક્ષિણાભિર્દ્વિજાતયઃ ।
મરુતઃ પરિવેષ્ટારો વિશ્વેદેવાઃ સભાસદઃ ॥ ૨૮ ॥
મરુતઃ પરિવેષ્ટારો વિશ્વેદેવાઃ સભાસદઃ ॥ ૨૮ ॥
મરુત્તસ્ય દમઃ પુત્રસ્તસ્યાસીદ્ રાજ્યવર્ધનઃ ।
સુધૃતિસ્તત્સુતો જજ્ઞે સૌધૃતેયો નરઃ સુતઃ ॥ ૨૯ ॥
સુધૃતિસ્તત્સુતો જજ્ઞે સૌધૃતેયો નરઃ સુતઃ ॥ ૨૯ ॥
તત્સુતઃ કેવલસ્તસ્માદ્ ધુન્ધુમાન્વેગવાંસ્તતઃ ।
બુધસ્તસ્યાભવદ્ યસ્ય તૃણબિન્દુર્મહીપતિઃ ॥ ૩૦ ॥
બુધસ્તસ્યાભવદ્ યસ્ય તૃણબિન્દુર્મહીપતિઃ ॥ ૩૦ ॥
તં ભેજેઽલમ્બુષા દેવી ભજનીયગુણાલયમ્ ।
વરાપ્સરા યતઃ પુત્રાઃ કન્યા ચેલવિલાભવત્ ॥ ૩૧ ॥
વરાપ્સરા યતઃ પુત્રાઃ કન્યા ચેલવિલાભવત્ ॥ ૩૧ ॥
યસ્યામુત્પાદયામાસ વિશ્રવા ધનદં સુતમ્ ।
પ્રાદાય વિદ્યાં પરમામૃષિર્યોગેશ્વરઃ પિતુઃ ॥ ૩૨ ॥
પ્રાદાય વિદ્યાં પરમામૃષિર્યોગેશ્વરઃ પિતુઃ ॥ ૩૨ ॥
વિશાલઃ શૂન્યબન્ધુશ્ચ ધૂમ્રકેતુશ્ચ તત્સુતાઃ ।
વિશાલો વંશકૃદ્ રાજા વૈશાલીં નિર્મમે પુરીમ્ ॥ ૩૩ ॥
વિશાલો વંશકૃદ્ રાજા વૈશાલીં નિર્મમે પુરીમ્ ॥ ૩૩ ॥
હેમચન્દ્રઃ સુતસ્તસ્ય ધૂમ્રાક્ષસ્તસ્ય ચાત્મજઃ ।
તત્પુત્રાત્ સંયમાદાસીત્ કૃશાશ્વઃ સહદેવજઃ ॥ ૩૪ ॥
તત્પુત્રાત્ સંયમાદાસીત્ કૃશાશ્વઃ સહદેવજઃ ॥ ૩૪ ॥
કૃશાશ્વાત્ સોમદત્તોઽભૂદ્ યોઽશ્વમેધૈરિડસ્પતિમ્ ।
ઇષ્ટ્વા પુરુષમાપાગ્ર્યાં ગતિં યોગેશ્વરાશ્રિતામ્ ॥ ૩૫ ॥
ઇષ્ટ્વા પુરુષમાપાગ્ર્યાં ગતિં યોગેશ્વરાશ્રિતામ્ ॥ ૩૫ ॥
સૌમદત્તિસ્તુ સુમતિસ્તત્પુત્રો જનમેજયઃ ।
એતે વૈશાલભૂપાલાસ્તૃણબિન્દોર્યશોધરાઃ ॥ ૩૬ ॥
એતે વૈશાલભૂપાલાસ્તૃણબિન્દોર્યશોધરાઃ ॥ ૩૬ ॥