ശ്രീശുക ഉവാച
ഏവം ഗതേഽഥ സുദ്യുമ്നേ മനുര്വൈവസ്വതഃ സുതേ ।
പുത്രകാമസ്തപസ്തേപേ യമുനായാം ശതം സമാഃ ॥ ൧ ॥
ഏവം ഗതേഽഥ സുദ്യുമ്നേ മനുര്വൈവസ്വതഃ സുതേ ।
പുത്രകാമസ്തപസ്തേപേ യമുനായാം ശതം സമാഃ ॥ ൧ ॥
തതോഽയജന്മനുര്ദേവമപത്യാര്ഥം ഹരിം പ്രഭുമ് ।
ഇക്ഷ്വാകുപൂര്വജാന് പുത്രാന്ലേഭേ സ്വസദൃശാന് ദശ ॥ ൨ ॥
ഇക്ഷ്വാകുപൂര്വജാന് പുത്രാന്ലേഭേ സ്വസദൃശാന് ദശ ॥ ൨ ॥
പൃഷധ്രസ്തു മനോഃ പുത്രോ ഗോപാലോ ഗുരുണാ കൃതഃ ।
പാലയാമാസ ഗാ യത്തോ രാത്ര്യാം വീരാസനവ്രതഃ ॥ ൩ ॥
പാലയാമാസ ഗാ യത്തോ രാത്ര്യാം വീരാസനവ്രതഃ ॥ ൩ ॥
ഏകദാ പ്രാവിശദ് ഗോഷ്ഠം ശാര്ദൂലോ നിശി വര്ഷതി ।
ശയാനാ ഗാവ ഉത്ഥായ ഭീതാസ്താ ബഭ്രമുര്വ്രജേ ॥ ൪ ॥
ശയാനാ ഗാവ ഉത്ഥായ ഭീതാസ്താ ബഭ്രമുര്വ്രജേ ॥ ൪ ॥
ഏകാം ജഗ്രാഹ ബലവാന് സാ ചുക്രോശ ഭയാതുരാ ।
തസ്യാസ്തു ക്രന്ദിതം ശ്രുത്വാ പൃഷധ്രോഽനുസസാര ഹ ॥ ൫ ॥
തസ്യാസ്തു ക്രന്ദിതം ശ്രുത്വാ പൃഷധ്രോഽനുസസാര ഹ ॥ ൫ ॥
ഖഡ്ഗമാദായ തരസാ പ്രലീനോഡുഗണേ നിശി ।
അജാനന്നച്ഛിനോദ് ബഭ്രോഃ ശിരഃ ശാര്ദൂലശങ്കയാ ॥ ൬ ॥
അജാനന്നച്ഛിനോദ് ബഭ്രോഃ ശിരഃ ശാര്ദൂലശങ്കയാ ॥ ൬ ॥
വ്യാഘ്രോഽപി വൃക്ണശ്രവണോ നിസ്ത്രിംശാഗ്രാഹതസ്തതഃ ।
നിശ്ചക്രാമ ഭൃശം ഭീതോ രക്തം പഥി സമുത്സൃജന് ॥ ൭ ॥
നിശ്ചക്രാമ ഭൃശം ഭീതോ രക്തം പഥി സമുത്സൃജന് ॥ ൭ ॥
മന്യമാനോ ഹതം വ്യാഘ്രം പൃഷധ്രഃ പരവീരഹാ ।
അദ്രാക്ഷീത് സ്വഹതാം ബഭ്രും വ്യുഷ്ടായാം നിശി ദുഃഖിതഃ ॥ ൮ ॥
അദ്രാക്ഷീത് സ്വഹതാം ബഭ്രും വ്യുഷ്ടായാം നിശി ദുഃഖിതഃ ॥ ൮ ॥
തം ശശാപ കുലാചാര്യഃ കൃതാഗസമകാമതഃ ।
ന ക്ഷത്രബന്ധുഃ ശൂദ്രസ്ത്വം കര്മണാ ഭവിതാമുനാ ॥ ൯ ॥
ന ക്ഷത്രബന്ധുഃ ശൂദ്രസ്ത്വം കര്മണാ ഭവിതാമുനാ ॥ ൯ ॥
ഏവം ശപ്തസ്തു ഗുരുണാ പ്രത്യഗൃഹ്ണാത് കൃതാഞ്ജലിഃ ।
അധാരയദ് വ്രതം വീര ഊര്ധ്വരേതാ മുനിപ്രിയമ് ॥ ൧൦ ॥
അധാരയദ് വ്രതം വീര ഊര്ധ്വരേതാ മുനിപ്രിയമ് ॥ ൧൦ ॥
വാസുദേവേ ഭഗവതി സര്വാത്മനി പരേഽമലേ ।
ഏകാന്തിത്വം ഗതോ ഭക്ത്യാ സര്വഭൂതസുഹൃത് സമഃ ॥ ൧൧ ॥
ഏകാന്തിത്വം ഗതോ ഭക്ത്യാ സര്വഭൂതസുഹൃത് സമഃ ॥ ൧൧ ॥
വിമുക്തസങ്ഗഃ ശാന്താത്മാ സംയതാക്ഷോഽപരിഗ്രഹഃ ।
യദൃച്ഛയോപപന്നേന കല്പയന് വൃത്തിമാത്മനഃ ॥ ൧൨ ॥
യദൃച്ഛയോപപന്നേന കല്പയന് വൃത്തിമാത്മനഃ ॥ ൧൨ ॥
ആത്മന്യാത്മാനമാധായ ജ്ഞാനതൃപ്തഃ സമാഹിതഃ ।
വിചചാര മഹീമേതാം ജഡാന്ധബധിരാകൃതിഃ ॥ ൧൩ ॥
വിചചാര മഹീമേതാം ജഡാന്ധബധിരാകൃതിഃ ॥ ൧൩ ॥
ഏവം വൃത്തോ വനം ഗത്വാ ദൃഷ്ട്വാ ദാവാഗ്നിമുത്ഥിതമ് ।
തേനോപയുക്തകരണോ ബ്രഹ്മ പ്രാപ പരം മുനിഃ ॥ ൧൪ ॥
തേനോപയുക്തകരണോ ബ്രഹ്മ പ്രാപ പരം മുനിഃ ॥ ൧൪ ॥
കവിഃ കനീയാന് വിഷയേഷു നിഃസ്പൃഹോ
വിസൃജ്യ രാജ്യം സഹ ബന്ധുഭിര്വനമ് ।
നിവേശ്യ ചിത്തേ പുരുഷം സ്വരോചിഷം
വിവേശ കൈശോരവയാഃ പരം ഗതഃ ॥ ൧൫ ॥
വിസൃജ്യ രാജ്യം സഹ ബന്ധുഭിര്വനമ് ।
നിവേശ്യ ചിത്തേ പുരുഷം സ്വരോചിഷം
വിവേശ കൈശോരവയാഃ പരം ഗതഃ ॥ ൧൫ ॥
കരൂഷോന്മാനവാദാസന് കാരൂഷോഃ ക്ഷത്രജാതയഃ ।
ഉത്തരാപഥഗോപ്താരോ ബ്രഹ്മണ്യാ ധര്മവത്സലാഃ ॥ ൧൬ ॥
ഉത്തരാപഥഗോപ്താരോ ബ്രഹ്മണ്യാ ധര്മവത്സലാഃ ॥ ൧൬ ॥
ധൃഷ്ടാദ് ധാര്ഷ്ടമഭൂത് ക്ഷത്രം ബ്രഹ്മഭൂയം ഗതം ക്ഷിതൌ ।
നൃഗസ്യ വംശഃ സുമതിര്ഭൂതജ്യോതിസ്തതോ വസുഃ ॥ ൧൭ ॥
നൃഗസ്യ വംശഃ സുമതിര്ഭൂതജ്യോതിസ്തതോ വസുഃ ॥ ൧൭ ॥
വസോഃ പ്രതീകസ്തത്പുത്ര ഓഘവാനോഘവത്പിതാ ।
കന്യാ ചൌഘവതീ നാമ സുദര്ശന ഉവാഹ താമ് ॥ ൧൮ ॥
കന്യാ ചൌഘവതീ നാമ സുദര്ശന ഉവാഹ താമ് ॥ ൧൮ ॥
ചിത്രസേനോ നരിഷ്യന്താദൃക്ഷസ്തസ്യ സുതോഽഭവത് ।
തസ്യ മീഢ്വാംസ്തതഃ പൂര്ണ ഇന്ദ്രസേനസ്തു തത്സുതഃ ॥ ൧൯ ॥
തസ്യ മീഢ്വാംസ്തതഃ പൂര്ണ ഇന്ദ്രസേനസ്തു തത്സുതഃ ॥ ൧൯ ॥
വീതിഹോത്രസ്ത്വിന്ദ്രസേനാത് തസ്യ സത്യശ്രവാ അഭൂത് ।
ഉരുശ്രവാഃ സുതസ്തസ്യ ദേവദത്തസ്തതോഽഭവത് ॥ ൨൦ ॥
ഉരുശ്രവാഃ സുതസ്തസ്യ ദേവദത്തസ്തതോഽഭവത് ॥ ൨൦ ॥
തതോഽഗ്നിവേശ്യോ ഭഗവാനഗ്നിഃ സ്വയമഭൂത് സുതഃ ।
കാനീന ഇതി വിഖ്യാതോ ജാതൂകര്ണ്യോ മഹാനൃഷിഃ ॥ ൨൧ ॥
കാനീന ഇതി വിഖ്യാതോ ജാതൂകര്ണ്യോ മഹാനൃഷിഃ ॥ ൨൧ ॥
തതോ ബ്രഹ്മകുലം ജാതമാഗ്നിവേശ്യായനം നൃപ ।
നരിഷ്യന്താന്വയഃ പ്രോക്തോ ദിഷ്ടവംശമതഃ ശൃണു ॥ ൨൨ ॥
നരിഷ്യന്താന്വയഃ പ്രോക്തോ ദിഷ്ടവംശമതഃ ശൃണു ॥ ൨൨ ॥
നാഭാഗോ ദിഷ്ടപുത്രോഽന്യഃ കര്മണാ വൈശ്യതാം ഗതഃ ।
ഭലന്ദനഃ സുതസ്തസ്യ വത്സപ്രീതിര്ഭലന്ദനാത് ॥ ൨൩ ॥
ഭലന്ദനഃ സുതസ്തസ്യ വത്സപ്രീതിര്ഭലന്ദനാത് ॥ ൨൩ ॥
വത്സപ്രീതേഃ സുതഃ പ്രാംശുസ്തത്സുതം പ്രമതിം വിദുഃ ।
ഖനിത്രഃ പ്രമതേസ്തസ്മാച്ചാക്ഷുഷോഽഥ വിവിംശതിഃ ॥ ൨൪ ॥
ഖനിത്രഃ പ്രമതേസ്തസ്മാച്ചാക്ഷുഷോഽഥ വിവിംശതിഃ ॥ ൨൪ ॥
വിവിംശതേഃ സുതോ രമ്ഭഃ ഖനീനേത്രോഽസ്യ ധാര്മികഃ ।
കരന്ധമോ മഹാരാജ തസ്യാസീദാത്മജോ നൃപ ॥ ൨൫ ॥
കരന്ധമോ മഹാരാജ തസ്യാസീദാത്മജോ നൃപ ॥ ൨൫ ॥
തസ്യാവീക്ഷിത് സുതോ യസ്യ മരുത്തശ്ചക്രവര്ത്യഭൂത് ।
സംവര്തോഽയാജയദ് യം വൈ മഹായോഗ്യങ്ഗിരഃസുതഃ ॥ ൨൬ ॥
സംവര്തോഽയാജയദ് യം വൈ മഹായോഗ്യങ്ഗിരഃസുതഃ ॥ ൨൬ ॥
മരുത്തസ്യ യഥാ യജ്ഞോ ന തഥാന്യോഽസ്തി കശ്ചന ।
സര്വം ഹിരണ്മയം ത്വാസീദ് യത് കിഞ്ചിച്ചാസ്യ ശോഭനമ് ॥ ൨൭ ॥
സര്വം ഹിരണ്മയം ത്വാസീദ് യത് കിഞ്ചിച്ചാസ്യ ശോഭനമ് ॥ ൨൭ ॥
അമാദ്യദിന്ദ്രഃ സോമേന ദക്ഷിണാഭിര്ദ്വിജാതയഃ ।
മരുതഃ പരിവേഷ്ടാരോ വിശ്വേദേവാഃ സഭാസദഃ ॥ ൨൮ ॥
മരുതഃ പരിവേഷ്ടാരോ വിശ്വേദേവാഃ സഭാസദഃ ॥ ൨൮ ॥
മരുത്തസ്യ ദമഃ പുത്രസ്തസ്യാസീദ് രാജ്യവര്ധനഃ ।
സുധൃതിസ്തത്സുതോ ജജ്ഞേ സൌധൃതേയോ നരഃ സുതഃ ॥ ൨൯ ॥
സുധൃതിസ്തത്സുതോ ജജ്ഞേ സൌധൃതേയോ നരഃ സുതഃ ॥ ൨൯ ॥
തത്സുതഃ കേവലസ്തസ്മാദ് ധുന്ധുമാന്വേഗവാംസ്തതഃ ।
ബുധസ്തസ്യാഭവദ് യസ്യ തൃണബിന്ദുര്മഹീപതിഃ ॥ ൩൦ ॥
ബുധസ്തസ്യാഭവദ് യസ്യ തൃണബിന്ദുര്മഹീപതിഃ ॥ ൩൦ ॥
തം ഭേജേഽലമ്ബുഷാ ദേവീ ഭജനീയഗുണാലയമ് ।
വരാപ്സരാ യതഃ പുത്രാഃ കന്യാ ചേലവിലാഭവത് ॥ ൩൧ ॥
വരാപ്സരാ യതഃ പുത്രാഃ കന്യാ ചേലവിലാഭവത് ॥ ൩൧ ॥
യസ്യാമുത്പാദയാമാസ വിശ്രവാ ധനദം സുതമ് ।
പ്രാദായ വിദ്യാം പരമാമൃഷിര്യോഗേശ്വരഃ പിതുഃ ॥ ൩൨ ॥
പ്രാദായ വിദ്യാം പരമാമൃഷിര്യോഗേശ്വരഃ പിതുഃ ॥ ൩൨ ॥
വിശാലഃ ശൂന്യബന്ധുശ്ച ധൂമ്രകേതുശ്ച തത്സുതാഃ ।
വിശാലോ വംശകൃദ് രാജാ വൈശാലീം നിര്മമേ പുരീമ് ॥ ൩൩ ॥
വിശാലോ വംശകൃദ് രാജാ വൈശാലീം നിര്മമേ പുരീമ് ॥ ൩൩ ॥
ഹേമചന്ദ്രഃ സുതസ്തസ്യ ധൂമ്രാക്ഷസ്തസ്യ ചാത്മജഃ ।
തത്പുത്രാത് സംയമാദാസീത് കൃശാശ്വഃ സഹദേവജഃ ॥ ൩൪ ॥
തത്പുത്രാത് സംയമാദാസീത് കൃശാശ്വഃ സഹദേവജഃ ॥ ൩൪ ॥
കൃശാശ്വാത് സോമദത്തോഽഭൂദ് യോഽശ്വമേധൈരിഡസ്പതിമ് ।
ഇഷ്ട്വാ പുരുഷമാപാഗ്ര്യാം ഗതിം യോഗേശ്വരാശ്രിതാമ് ॥ ൩൫ ॥
ഇഷ്ട്വാ പുരുഷമാപാഗ്ര്യാം ഗതിം യോഗേശ്വരാശ്രിതാമ് ॥ ൩൫ ॥
സൌമദത്തിസ്തു സുമതിസ്തത്പുത്രോ ജനമേജയഃ ।
ഏതേ വൈശാലഭൂപാലാസ്തൃണബിന്ദോര്യശോധരാഃ ॥ ൩൬ ॥
ഏതേ വൈശാലഭൂപാലാസ്തൃണബിന്ദോര്യശോധരാഃ ॥ ൩൬ ॥