উদ্ধৱগীতা - অস্শ্টমোঽধ্যাযঃ

অথাস্শ্টমোঽধ্যাযঃ ।

সুখং ঐন্দ্ৰিযকং ৰাজন্ স্ৱৰ্গে নৰকঃ এৱ চ ।
দেহিনঃ যত্ যথা দুঃখং তস্মাত্ ন ইচ্ছেত তত্ বুধাঃ ॥ 1॥

গ্ৰাসং সুমৃষ্টং ৱিৰসং মহান্তং স্তোকং এৱ ৱা ।
যদৃচ্ছযা এৱ অপতিতং গ্ৰসেত্ আজগৰঃ অক্ৰিযঃ ॥ 2॥

শযীত অহানি ভূৰীণি নিৰাহাৰঃ অনুপক্ৰমঃ ।
যদি ন উপনমেত্ গ্ৰাসঃ মহাহিঃ ইৱ দিষ্টভুক্ ॥ 3॥

ওজঃ সহোবলযুতং বিভ্ৰত্ দেহং অকৰ্মকম্ ।
শযানঃ ৱীতনিদ্ৰঃ চ নেহেত ইন্দ্ৰিযৱান্ অপি ॥ 4॥

মুনিঃ প্ৰসন্নগম্ভীৰঃ দুৰ্ৱিগাহ্যঃ দুৰত্যযঃ ।
অনন্তপাৰঃ হি অক্ষোভ্যঃ স্তিমিত উদঃ ইৱ অৰ্ণৱঃ ॥ 5॥

সমৃদ্ধকামঃ হীনঃ ৱা নাৰাযণপৰঃ মুনিঃ ।
ন উত্সৰ্পেত ন শুষ্যেত সৰিদ্ভিঃ ইৱ সাগৰঃ ॥ 6॥

দৃষ্ট্ৱা স্ত্ৰিযং দেৱমাযাং তত্ ভাৱৈঃ অজিতেন্দ্ৰিযঃ ।
প্ৰলোভিতঃ পততি অন্ধে তমসি অগ্নৌ পতঙ্গৱত্ ॥ 7॥

যোষিত্ হিৰণ্য আভৰণ অম্বৰাদি
দ্ৰৱ্যেষু মাযাৰচিতেষু মূঢঃ ।
প্ৰলোভিতাত্মা হি উপভোগবুদ্ধ্যা
পতঙ্গৱত্ নশ্যতি নষ্টদৃষ্টিঃ ॥ 8॥

স্তোকং স্তোকং গ্ৰসেত্ গ্ৰাসং দেহঃ ৱৰ্তেত যাৱতা ।
গৃহান্ অহিংসত্ ন আতিষ্ঠেত্ ৱৃত্তিং মাধুকৰীং মুনিঃ ॥ 9॥

অণুভ্যঃ চ মহদ্ভ্যঃ চ শাস্ত্ৰেভ্যঃ কুশলঃ নৰঃ ।
সৰ্ৱতঃ সাৰং আদদ্যাত্ পুষ্পেভ্যঃ ইৱ ষট্পদঃ ॥ 10॥

সাযন্তনং শ্ৱস্তনং ৱা ন সঙ্গৃহ্ণীত ভিক্ষিতম্ ।
পাণিপাত্ৰ উদৰামত্ৰঃ মক্ষিকা ইৱ ন সঙ্গ্ৰহী ॥ 11॥

সাযন্তনং শ্ৱস্তনং ৱা ন সঙ্গৃহ্ণীত ভিক্ষুকঃ ।
মক্ষিকাঃ ইৱ সঙ্গৃহ্ণন্ সহ তেন ৱিনশ্যতি ॥ 12॥

পদ অপি যুৱতীং ভিক্ষুঃ ন স্পৃশেত্ দাৰৱীং অপি ।
স্পৃশন্ কৰীৱ বধ্যেত কৰিণ্যা অঙ্গসঙ্গতঃ ॥ 13॥

ন অধিগচ্ছেত্ স্ত্ৰিযং প্ৰাজ্ঞঃ কৰ্হিচিত্ মৃত্যুং আত্মনঃ ।
বল অধিকৈঃ স হন্যেত গজৈঃ অন্যৈঃ গজঃ যথা ॥ 14॥

ন দেযং ন উপভোগ্যং চ লুব্ধৈঃ যত্ দুঃখ সঞ্চিতম্ ।
ভুঙ্ক্তে তত্ অপি তত্ চ অন্যঃ মধুহেৱ অৰ্থৱিত্ মধু ॥ 15॥

সুখ দুঃখ উপাৰ্জিতৈঃ ৱিত্তৈঃ আশাসানাং গৃহ আশিষঃ ।
মধুহেৱ অগ্ৰতঃ ভুঙ্ক্তে যতিঃ ৱৈ গৃহমেধিনাম্ ॥ 16॥

গ্ৰাম্যগীতং ন শ্ৰুণুযাত্ যতিঃ ৱনচৰঃ ক্ৱচিত্ ।
শিখেত হৰিণাত্ ৱদ্ধাত্ মৃগযোঃ গীতমোহিতাত্ ॥ 17॥

নৃত্যৱাদিত্ৰগীতানি জুষন্ গ্ৰাম্যাণি যোষিতাম্ ।
আসাং ক্ৰীডনকঃ ৱশ্যঃ ঋষ্যশঋঙ্গঃ মৃগীসুতঃ ॥ 18॥

জিহ্ৱযা অতিপ্ৰমাথিন্যা জনঃ ৰসৱিমোহিতঃ ।
মৃত্যুং ঋচ্ছতি অসত্ বুদ্ধিঃ মীনঃ তু বডিশৈঃ যথা ॥ 19॥

ইন্দ্ৰিযাণি জযন্তি আশুঃ নিৰাহাৰাঃ মনীষিণঃ ।
ৱৰ্জযিত্ৱা তু ৰসনং তত্ নিৰন্নস্য ৱৰ্ধতে ॥ 20॥

তাৱত্ জিতেন্দ্ৰিযঃ ন স্যাত্ ৱিজিতানি ইন্দ্ৰিযঃ পুমান্ ।
ন জযেত্ ৰসনং যাৱত্ জিতং সৰ্ৱং জিতে ৰসে ॥ 21॥

পিঙ্গলা নাম ৱেশ্যা আসীত্ ৱিদেহনগৰে পুৰা ।
তস্যা মে শিক্ষিতং কিঞ্চিত্ নিবোধ নৃপনন্দন ॥ 22॥

সা স্ৱৈৰিণ্যেকদা কান্তং সঙ্কেত উপনেষ্যতী ।
অভূত্কালে বহিৰ্দ্ৱাৰি বিভ্ৰতী ৰূপমুত্তমম্ ॥ 23॥

মাৰ্গ আগচ্ছতো ৱীক্ষ্য পুৰুষান্পুৰুষৰ্ষভ ।
তান্ শুল্কদান্ৱিত্তৱতঃ কান্তান্মেনেঽৰ্থকামুকা ॥ 24॥

আগতেষ্ৱপযাতেষু সা সঙ্কেতোপজীৱনী ।
অপ্যন্যো ৱিত্তৱান্কোঽপি মামুপৈষ্যতি ভূৰিদঃ ॥ 25॥

এঅৱং দুৰাশযা ধ্ৱস্তনিদ্ৰা দ্ৱাৰ্যৱলম্বতী ।
নিৰ্গচ্ছন্তী প্ৰৱিশতী নিশীথং সমপদ্যত ॥ 26॥

তস্যা ৱিত্তাশযা শুষ্যদ্ৱক্ত্ৰাযা দীনচেতসঃ ।
নিৰ্ৱেদঃ পৰমো জজ্ঞে চিন্তাহেতুঃ সুখাৱহঃ ॥ 27॥

তস্যা নিৰ্ৱিণ্ণচিত্তাযা গীতং শ্ৰুণু যথা মম ।
নিৰ্ৱেদ আশাপাশানাং পুৰুষস্য যথা হ্যসিঃ ॥ 28॥

ন হি অঙ্গাজাতনিৰ্ৱেদঃ দেহবন্ধং জিহাসতি ।
যথা ৱিজ্ঞানৰহিতঃ মনুজঃ মমতাং নৃপ ॥ 29॥

পিঙ্গলা উৱাচ।
অহো মে মোহৱিততিং পশ্যত অৱিজিত আত্মনঃ ।
যা কান্তাত্ অসতঃ কামং কামযে যেন বালিশা ॥ 30॥

সন্তং সমীপে ৰমণং ৰতিপ্ৰদং
ৱিত্তপ্ৰদং নিত্যং ইমং ৱিহায ।
অকামদং দুঃখভয আদি শোক
মোহপ্ৰদং তুচ্ছং অহং ভজে অজ্ঞা ॥ 31॥

অহো মযাত্মা পৰিতাপিতো ৱৃথা
সাঙ্কেত্যৱৃত্ত্যাঽতিৱিগৰ্হ্যৱাৰ্তযা ।
স্ত্ৰৈণান্নৰাদ্যাঽৰ্থতৃষোঽনুশোচ্যা
ত্ক্ৰীতেন ৱিত্তং ৰতিমাত্মনেচ্ছতী ॥ 32॥

যদস্থিভিৰ্নিৰ্মিতৱংশৱংশ্য
স্থূণং ত্ৱচা ৰোমনখৈঃ পিনদ্ধম্ ।
ক্ষৰন্নৱদ্ৱাৰমগাৰমেতদ্
ৱিণ্মূত্ৰপূৰ্ণং মদুপৈতি কান্যা ॥ 33॥

ৱিদেহানাং পুৰে হ্যস্মিন্নহমেকৈৱ মূঢধীঃ ।
যাঽন্যস্মিচ্ছন্ত্যসত্যস্মাদাত্মদাত্কামমচ্যুতাত্ ॥ 34॥

সুহৃত্প্ৰেষ্ঠতমো নাথ আত্মা চাযং শৰীৰিণাম্ ।
তং ৱিক্ৰীযাত্মনৈৱাহং ৰমেঽনেন যথা ৰমা ॥ 35॥

কিযত্প্ৰিযং তে ৱ্যভজন্কামা যে কামদা নৰাঃ ।
আদ্যন্তৱন্তো ভাৰ্যাযা দেৱা ৱা কালৱিদ্ৰুতাঃ ॥ 36॥

নূনং মে ভগৱান্ প্ৰীতঃ ৱিষ্ণুঃ কেন অপি কৰ্মণা ।
নিৰ্ৱেদঃ অযং দুৰাশাযা যত্ মে জাতঃ সুখাৱহঃ ॥ 37॥

মৈৱং স্যুৰ্মন্দভগ্যাযাঃ ক্লেশা নিৰ্ৱেদহেতৱঃ ।
যেনানুবন্ধং নিহৃত্য পুৰুষঃ শমমৃচ্ছতি ॥ 38॥

তেন উপকৃতং আদায শিৰসা গ্ৰাম্যসঙ্গতাঃ ।
ত্যক্ত্ৱা দুৰাশাঃ শৰণং ৱ্ৰজামি তং অধীশ্ৱৰম্ ॥ 39॥

সন্তুষ্টা শ্ৰদ্দধত্যেতদ্যথালাভেন জীৱতী ।
ৱিহৰাম্যমুনৈৱাহমাত্মনা ৰমণেন ৱৈ ॥ 40॥

সংসাৰকূপে পতিতং ৱিষযৈৰ্মুষিতেক্ষণম্ ।
গ্ৰস্তং কালাহিনাঽঽত্মানং কোঽন্যস্ত্ৰাতুমধীশ্ৱৰঃ ॥ 41॥

আত্মা এৱ হি আত্মনঃ গোপ্তা নিৰ্ৱিদ্যেত যদাখিলাত্ ।
অপ্ৰমত্তঃ ইদং পশ্যত্ গ্ৰস্তং কালাহিনা জগত্ ॥ 42॥

ব্ৰাহ্মণ উৱাচ।
এঅৱং ৱ্যৱসিতমতিৰ্দুৰাশাং কান্ততৰ্ষজাম্ ।
ছিত্ৱোপশমমাস্থায শয্যামুপৱিৱেশ সা ॥ 43॥

আশা হি পৰমং দুঃখং নৈৰাশ্যং পৰমং সুখম্ ।
যথা সঞ্ছিদ্য কান্তাশাং সুখং সুষ্ৱাপ পিঙ্গলা ॥ 44॥