ଉଦ୍ଧଵଗୀତା - ଅସ୍ଶ୍ଟମୋଽଧ୍ଯାଯଃ

ଅଥାସ୍ଶ୍ଟମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ।
ସୁଖଂ ଐନ୍ଦ୍ରିଯକଂ ରାଜନ୍ ସ୍ଵର୍ଗେ ନରକଃ ଏଵ ଚ ।
ଦେହିନଃ ଯତ୍ ଯଥା ଦୁଃଖଂ ତସ୍ମାତ୍ ନ ଇଚ୍ଛେତ ତତ୍ ବୁଧାଃ ॥ 1॥

ଗ୍ରାସଂ ସୁମୃଷ୍ଟଂ ଵିରସଂ ମହାନ୍ତଂ ସ୍ତୋକଂ ଏଵ ଵା ।
ଯଦୃଚ୍ଛଯା ଏଵ ଅପତିତଂ ଗ୍ରସେତ୍ ଆଜଗରଃ ଅକ୍ରିଯଃ ॥ 2॥

ଶଯୀତ ଅହାନି ଭୂରୀଣି ନିରାହାରଃ ଅନୁପକ୍ରମଃ ।
ଯଦି ନ ଉପନମେତ୍ ଗ୍ରାସଃ ମହାହିଃ ଇଵ ଦିଷ୍ଟଭୁକ୍ ॥ 3॥

ଓଜଃ ସହୋବଲଯୁତଂ ବିଭ୍ରତ୍ ଦେହଂ ଅକର୍ମକମ୍ ।
ଶଯାନଃ ଵୀତନିଦ୍ରଃ ଚ ନେହେତ ଇନ୍ଦ୍ରିଯଵାନ୍ ଅପି ॥ 4॥

ମୁନିଃ ପ୍ରସନ୍ନଗମ୍ଭୀରଃ ଦୁର୍ଵିଗାହ୍ଯଃ ଦୁରତ୍ଯଯଃ ।
ଅନନ୍ତପାରଃ ହି ଅକ୍ଷୋଭ୍ଯଃ ସ୍ତିମିତ ଉଦଃ ଇଵ ଅର୍ଣଵଃ ॥ 5॥

ସମୃଦ୍ଧକାମଃ ହୀନଃ ଵା ନାରାଯଣପରଃ ମୁନିଃ ।
ନ ଉତ୍ସର୍ପେତ ନ ଶୁଷ୍ଯେତ ସରିଦ୍ଭିଃ ଇଵ ସାଗରଃ ॥ 6॥

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ତ୍ରିଯଂ ଦେଵମାଯାଂ ତତ୍ ଭାଵୈଃ ଅଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ।
ପ୍ରଲୋଭିତଃ ପତତି ଅନ୍ଧେ ତମସି ଅଗ୍ନୌ ପତଙ୍ଗଵତ୍ ॥ 7॥

ଯୋଷିତ୍ ହିରଣ୍ଯ ଆଭରଣ ଅମ୍ବରାଦି
ଦ୍ରଵ୍ଯେଷୁ ମାଯାରଚିତେଷୁ ମୂଢଃ ।
ପ୍ରଲୋଭିତାତ୍ମା ହି ଉପଭୋଗବୁଦ୍ଧ୍ଯା
ପତଙ୍ଗଵତ୍ ନଶ୍ଯତି ନଷ୍ଟଦୃଷ୍ଟିଃ ॥ 8॥

ସ୍ତୋକଂ ସ୍ତୋକଂ ଗ୍ରସେତ୍ ଗ୍ରାସଂ ଦେହଃ ଵର୍ତେତ ଯାଵତା ।
ଗୃହାନ୍ ଅହିଂସତ୍ ନ ଆତିଷ୍ଠେତ୍ ଵୃତ୍ତିଂ ମାଧୁକରୀଂ ମୁନିଃ ॥ 9॥

ଅଣୁଭ୍ଯଃ ଚ ମହଦ୍ଭ୍ଯଃ ଚ ଶାସ୍ତ୍ରେଭ୍ଯଃ କୁଶଲଃ ନରଃ ।
ସର୍ଵତଃ ସାରଂ ଆଦଦ୍ଯାତ୍ ପୁଷ୍ପେଭ୍ଯଃ ଇଵ ଷଟ୍ପଦଃ ॥ 10॥

ସାଯନ୍ତନଂ ଶ୍ଵସ୍ତନଂ ଵା ନ ସଙ୍ଗୃହ୍ଣୀତ ଭିକ୍ଷିତମ୍ ।
ପାଣିପାତ୍ର ଉଦରାମତ୍ରଃ ମକ୍ଷିକା ଇଵ ନ ସଙ୍ଗ୍ରହୀ ॥ 11॥

ସାଯନ୍ତନଂ ଶ୍ଵସ୍ତନଂ ଵା ନ ସଙ୍ଗୃହ୍ଣୀତ ଭିକ୍ଷୁକଃ ।
ମକ୍ଷିକାଃ ଇଵ ସଙ୍ଗୃହ୍ଣନ୍ ସହ ତେନ ଵିନଶ୍ଯତି ॥ 12॥

ପଦ ଅପି ଯୁଵତୀଂ ଭିକ୍ଷୁଃ ନ ସ୍ପୃଶେତ୍ ଦାରଵୀଂ ଅପି ।
ସ୍ପୃଶନ୍ କରୀଵ ବଧ୍ଯେତ କରିଣ୍ଯା ଅଙ୍ଗସଙ୍ଗତଃ ॥ 13॥

ନ ଅଧିଗଚ୍ଛେତ୍ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ପ୍ରାଜ୍ଞଃ କର୍ହିଚିତ୍ ମୃତ୍ଯୁଂ ଆତ୍ମନଃ ।
ବଲ ଅଧିକୈଃ ସ ହନ୍ଯେତ ଗଜୈଃ ଅନ୍ଯୈଃ ଗଜଃ ଯଥା ॥ 14॥

ନ ଦେଯଂ ନ ଉପଭୋଗ୍ଯଂ ଚ ଲୁବ୍ଧୈଃ ଯତ୍ ଦୁଃଖ ସଞ୍ଚିତମ୍ ।
ଭୁଙ୍କ୍ତେ ତତ୍ ଅପି ତତ୍ ଚ ଅନ୍ଯଃ ମଧୁହେଵ ଅର୍ଥଵିତ୍ ମଧୁ ॥ 15॥

ସୁଖ ଦୁଃଖ ଉପାର୍ଜିତୈଃ ଵିତ୍ତୈଃ ଆଶାସାନାଂ ଗୃହ ଆଶିଷଃ ।
ମଧୁହେଵ ଅଗ୍ରତଃ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଯତିଃ ଵୈ ଗୃହମେଧିନାମ୍ ॥ 16॥

ଗ୍ରାମ୍ଯଗୀତଂ ନ ଶ୍ରୁଣୁଯାତ୍ ଯତିଃ ଵନଚରଃ କ୍ଵଚିତ୍ ।
ଶିଖେତ ହରିଣାତ୍ ଵଦ୍ଧାତ୍ ମୃଗଯୋଃ ଗୀତମୋହିତାତ୍ ॥ 17॥

ନୃତ୍ଯଵାଦିତ୍ରଗୀତାନି ଜୁଷନ୍ ଗ୍ରାମ୍ଯାଣି ଯୋଷିତାମ୍ ।
ଆସାଂ କ୍ରୀଡନକଃ ଵଶ୍ଯଃ ଋଷ୍ଯଶ‍ଋଙ୍ଗଃ ମୃଗୀସୁତଃ ॥ 18॥

ଜିହ୍ଵଯା ଅତିପ୍ରମାଥିନ୍ଯା ଜନଃ ରସଵିମୋହିତଃ ।
ମୃତ୍ଯୁଂ ଋଚ୍ଛତି ଅସତ୍ ବୁଦ୍ଧିଃ ମୀନଃ ତୁ ବଡିଶୈଃ ଯଥା ॥ 19॥

ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଜଯନ୍ତି ଆଶୁଃ ନିରାହାରାଃ ମନୀଷିଣଃ ।
ଵର୍ଜଯିତ୍ଵା ତୁ ରସନଂ ତତ୍ ନିରନ୍ନସ୍ଯ ଵର୍ଧତେ ॥ 20॥

ତାଵତ୍ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ନ ସ୍ଯାତ୍ ଵିଜିତାନି ଇନ୍ଦ୍ରିଯଃ ପୁମାନ୍ ।
ନ ଜଯେତ୍ ରସନଂ ଯାଵତ୍ ଜିତଂ ସର୍ଵଂ ଜିତେ ରସେ ॥ 21॥

ପିଙ୍ଗଲା ନାମ ଵେଶ୍ଯା ଆସୀତ୍ ଵିଦେହନଗରେ ପୁରା ।
ତସ୍ଯା ମେ ଶିକ୍ଷିତଂ କିଞ୍ଚିତ୍ ନିବୋଧ ନୃପନନ୍ଦନ ॥ 22॥

ସା ସ୍ଵୈରିଣ୍ଯେକଦା କାନ୍ତଂ ସଙ୍କେତ ଉପନେଷ୍ଯତୀ ।
ଅଭୂତ୍କାଲେ ବହିର୍ଦ୍ଵାରି ବିଭ୍ରତୀ ରୂପମୁତ୍ତମମ୍ ॥ 23॥

ମାର୍ଗ ଆଗଚ୍ଛତୋ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ପୁରୁଷାନ୍ପୁରୁଷର୍ଷଭ ।
ତାନ୍ ଶୁଲ୍କଦାନ୍ଵିତ୍ତଵତଃ କାନ୍ତାନ୍ମେନେଽର୍ଥକାମୁକା ॥ 24॥

ଆଗତେଷ୍ଵପଯାତେଷୁ ସା ସଙ୍କେତୋପଜୀଵନୀ ।
ଅପ୍ଯନ୍ଯୋ ଵିତ୍ତଵାନ୍କୋଽପି ମାମୁପୈଷ୍ଯତି ଭୂରିଦଃ ॥ 25॥

ଏଅଵଂ ଦୁରାଶଯା ଧ୍ଵସ୍ତନିଦ୍ରା ଦ୍ଵାର୍ଯଵଲମ୍ବତୀ ।
ନିର୍ଗଚ୍ଛନ୍ତୀ ପ୍ରଵିଶତୀ ନିଶୀଥଂ ସମପଦ୍ଯତ ॥ 26॥

ତସ୍ଯା ଵିତ୍ତାଶଯା ଶୁଷ୍ଯଦ୍ଵକ୍ତ୍ରାଯା ଦୀନଚେତସଃ ।
ନିର୍ଵେଦଃ ପରମୋ ଜଜ୍ଞେ ଚିନ୍ତାହେତୁଃ ସୁଖାଵହଃ ॥ 27॥

ତସ୍ଯା ନିର୍ଵିଣ୍ଣଚିତ୍ତାଯା ଗୀତଂ ଶ୍ରୁଣୁ ଯଥା ମମ ।
ନିର୍ଵେଦ ଆଶାପାଶାନାଂ ପୁରୁଷସ୍ଯ ଯଥା ହ୍ଯସିଃ ॥ 28॥

ନ ହି ଅଙ୍ଗାଜାତନିର୍ଵେଦଃ ଦେହବନ୍ଧଂ ଜିହାସତି ।
ଯଥା ଵିଜ୍ଞାନରହିତଃ ମନୁଜଃ ମମତାଂ ନୃପ ॥ 29॥

ପିଙ୍ଗଲା ଉଵାଚ।
ଅହୋ ମେ ମୋହଵିତତିଂ ପଶ୍ଯତ ଅଵିଜିତ ଆତ୍ମନଃ ।
ଯା କାନ୍ତାତ୍ ଅସତଃ କାମଂ କାମଯେ ଯେନ ବାଲିଶା ॥ 30॥

ସନ୍ତଂ ସମୀପେ ରମଣଂ ରତିପ୍ରଦଂ
ଵିତ୍ତପ୍ରଦଂ ନିତ୍ଯଂ ଇମଂ ଵିହାଯ ।
ଅକାମଦଂ ଦୁଃଖଭଯ ଆଦି ଶୋକ
ମୋହପ୍ରଦଂ ତୁଚ୍ଛଂ ଅହଂ ଭଜେ ଅଜ୍ଞା ॥ 31॥

ଅହୋ ମଯାତ୍ମା ପରିତାପିତୋ ଵୃଥା
ସାଙ୍କେତ୍ଯଵୃତ୍ତ୍ଯାଽତିଵିଗର୍ହ୍ଯଵାର୍ତଯା ।
ସ୍ତ୍ରୈଣାନ୍ନରାଦ୍ଯାଽର୍ଥତୃଷୋଽନୁଶୋଚ୍ଯା
ତ୍କ୍ରୀତେନ ଵିତ୍ତଂ ରତିମାତ୍ମନେଚ୍ଛତୀ ॥ 32॥

ଯଦସ୍ଥିଭିର୍ନିର୍ମିତଵଂଶଵଂଶ୍ଯ
ସ୍ଥୂଣଂ ତ୍ଵଚା ରୋମନଖୈଃ ପିନଦ୍ଧମ୍ ।
କ୍ଷରନ୍ନଵଦ୍ଵାରମଗାରମେତଦ୍
ଵିଣ୍ମୂତ୍ରପୂର୍ଣଂ ମଦୁପୈତି କାନ୍ଯା ॥ 33॥

ଵିଦେହାନାଂ ପୁରେ ହ୍ଯସ୍ମିନ୍ନହମେକୈଵ ମୂଢଧୀଃ ।
ଯାଽନ୍ଯସ୍ମିଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯସତ୍ଯସ୍ମାଦାତ୍ମଦାତ୍କାମମଚ୍ଯୁତାତ୍ ॥ 34॥

ସୁହୃତ୍ପ୍ରେଷ୍ଠତମୋ ନାଥ ଆତ୍ମା ଚାଯଂ ଶରୀରିଣାମ୍ ।
ତଂ ଵିକ୍ରୀଯାତ୍ମନୈଵାହଂ ରମେଽନେନ ଯଥା ରମା ॥ 35॥

କିଯତ୍ପ୍ରିଯଂ ତେ ଵ୍ଯଭଜନ୍କାମା ଯେ କାମଦା ନରାଃ ।
ଆଦ୍ଯନ୍ତଵନ୍ତୋ ଭାର୍ଯାଯା ଦେଵା ଵା କାଲଵିଦ୍ରୁତାଃ ॥ 36॥

ନୂନଂ ମେ ଭଗଵାନ୍ ପ୍ରୀତଃ ଵିଷ୍ଣୁଃ କେନ ଅପି କର୍ମଣା ।
ନିର୍ଵେଦଃ ଅଯଂ ଦୁରାଶାଯା ଯତ୍ ମେ ଜାତଃ ସୁଖାଵହଃ ॥ 37॥

ମୈଵଂ ସ୍ଯୁର୍ମନ୍ଦଭଗ୍ଯାଯାଃ କ୍ଲେଶା ନିର୍ଵେଦହେତଵଃ ।
ଯେନାନୁବନ୍ଧଂ ନିହୃତ୍ଯ ପୁରୁଷଃ ଶମମୃଚ୍ଛତି ॥ 38॥

ତେନ ଉପକୃତଂ ଆଦାଯ ଶିରସା ଗ୍ରାମ୍ଯସଙ୍ଗତାଃ ।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଦୁରାଶାଃ ଶରଣଂ ଵ୍ରଜାମି ତଂ ଅଧୀଶ୍ଵରମ୍ ॥ 39॥

ସନ୍ତୁଷ୍ଟା ଶ୍ରଦ୍ଦଧତ୍ଯେତଦ୍ଯଥାଲାଭେନ ଜୀଵତୀ ।
ଵିହରାମ୍ଯମୁନୈଵାହମାତ୍ମନା ରମଣେନ ଵୈ ॥ 40॥

ସଂସାରକୂପେ ପତିତଂ ଵିଷଯୈର୍ମୁଷିତେକ୍ଷଣମ୍ ।
ଗ୍ରସ୍ତଂ କାଲାହିନାଽଽତ୍ମାନଂ କୋଽନ୍ଯସ୍ତ୍ରାତୁମଧୀଶ୍ଵରଃ ॥ 41॥

ଆତ୍ମା ଏଵ ହି ଆତ୍ମନଃ ଗୋପ୍ତା ନିର୍ଵିଦ୍ଯେତ ଯଦାଖିଲାତ୍ ।
ଅପ୍ରମତ୍ତଃ ଇଦଂ ପଶ୍ଯତ୍ ଗ୍ରସ୍ତଂ କାଲାହିନା ଜଗତ୍ ॥ 42॥

ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ।
ଏଅଵଂ ଵ୍ଯଵସିତମତିର୍ଦୁରାଶାଂ କାନ୍ତତର୍ଷଜାମ୍ ।
ଛିତ୍ଵୋପଶମମାସ୍ଥାଯ ଶଯ୍ଯାମୁପଵିଵେଶ ସା ॥ 43॥

ଆଶା ହି ପରମଂ ଦୁଃଖଂ ନୈରାଶ୍ଯଂ ପରମଂ ସୁଖମ୍ ।
ଯଥା ସଞ୍ଛିଦ୍ଯ କାନ୍ତାଶାଂ ସୁଖଂ ସୁଷ୍ଵାପ ପିଙ୍ଗଲା ॥ 44॥