উদ্ধৱগীতা - নৱমোঽধ্যাযঃ

অথ নৱমোঽধ্যাযঃ ।
ব্ৰাহ্মণঃ উৱাচ।

পৰিগ্ৰহঃ হি দুঃখায যত্ যত্ প্ৰিযতমং নৃণাম্ ।
অনন্তং সুখং আপ্নোতি তত্ ৱিদ্ৱান্ যঃ তু অকিঞ্চনঃ ॥ 1॥

সামিষং কুৰৰং জঘ্নুঃ বলিনঃ যে নিৰামিষাঃ ।
তত্ আমিষং পৰিত্যজ্য সঃ সুখং সমৱিন্দত ॥ 2॥

ন মে মানাৱমানৌ স্তঃ ন চিন্তা গেহপুত্ৰিণাম্ ।
আত্মক্ৰীডঃ আত্মৰতিঃ ৱিচৰামি ইহ বালৱত্ ॥ 3॥

দ্ৱৌ এৱ চিন্তযা মুক্তৌ পৰম আনন্দঃ আপ্লুতৌ ।
যঃ ৱিমুগ্ধঃ জডঃ বালঃ যঃ গুণেভ্যঃ পৰং গতঃ ॥ 4॥

ক্ৱচিত্ কুমাৰী তু আত্মানং ৱৃণানান্ গৃহং আগতান্ ।
স্ৱযং তান্ অৰ্হযামাস ক্ৱাপি যাতেষু বন্ধুষু ॥ 5॥

তেষং অভ্যৱহাৰাৰ্থং শালীন্ ৰহসি পাৰ্থিৱ ।
অৱঘ্নন্ত্যাঃ প্ৰকোষ্ঠস্থাঃ চক্ৰুঃ শঙ্খাঃ স্ৱনং মহত্ ॥
6॥

সা তত্ জুগুপ্সিতং মত্ৱা মহতী ৱ্ৰীডিতা ততঃ ।
বভঞ্জ একৈকশঃ শঙ্খান্ দ্ৱৌ দ্ৱৌ পাণ্যোঃ অশেষযত্ ॥
7॥

উভযোঃ অপি অভূত্ ঘোষঃ হি অৱঘ্নন্ত্যাঃ স্ম শঙ্খযোঃ ।
তত্ৰ অপি একং নিৰভিদত্ একস্মান্ ন অভৱত্ ধ্ৱনিঃ ॥ 8॥

অন্ৱশিক্ষং ইমং তস্যাঃ উপদেশং অৰিন্দম ।
লোকান্ অনুচৰন্ এতান্ লোকতত্ত্ৱৱিৱিত্সযা ॥ 9॥

ৱাসে বহূনাং কলহঃ ভৱেত্ ৱাৰ্তা দ্ৱযোঃ অপি ।
একঃ এৱ চৰেত্ তস্মাত্ কুমাৰ্যাঃ ইৱ কঙ্কণঃ ॥ 10॥

মনঃ একত্ৰ সংযুজ্যাত্ জিতশ্ৱাসঃ জিত আসনঃ ।
ৱৈৰাগ্যাভ্যাসযোগেন ধ্ৰিযমাণং অতন্দ্ৰিতঃ ॥ 11॥

যস্মিন্ মনঃ লব্ধপদং যত্ এতত্
শনৈঃ শনৈঃ মুঞ্চতি কৰ্মৰেণূন্ ।
সত্ত্ৱেন ৱৃদ্ধেন ৰজঃ তমঃ চ
ৱিধূয নিৰ্ৱাণং উপৈতি অনিন্ধনম্ ॥ 12॥

তত্ এৱং আত্মনি অৱৰুদ্ধচিত্তঃ
ন ৱেদ কিঞ্চিত্ বহিঃ অন্তৰং ৱা ।
যথা ইষুকাৰঃ নৃপতিং ৱ্ৰজন্তম্
ইষৌ গতাত্মা ন দদৰ্শ পাৰ্শ্ৱে ॥ 13॥

একচাৰ্যনিকেতঃ স্যাত্ অপ্ৰমত্তঃ গুহাশযঃ ।
অলক্ষ্যমাণঃ আচাৰৈঃ মুনিঃ একঃ অল্পভাষণঃ ॥ 14॥

গৃহাৰম্ভঃ অতিদুঃখায ৱিফলঃ চ অধ্ৰুৱাত্মনঃ ।
সৰ্পঃ পৰকৃতং ৱেশ্ম প্ৰৱিশ্য সুখং এধতে ॥ 15॥

একো নাৰাযণো দেৱঃ পূৰ্ৱসৃষ্টং স্ৱমাযযা ।
সংহৃত্য কালকলযা কল্পান্ত ইদমীশ্ৱৰঃ ॥ 16॥

এক এৱাদ্ৱিতীযোঽভূদাত্মাধাৰোঽখিলাশ্ৰযঃ ।
কালেনাত্মানুভাৱেন সাম্যং নীতাসু শক্তিষু ।
সত্ত্ৱাদিষ্ৱাদিপুএৰুষঃ প্ৰধানপুৰুষেশ্ৱৰঃ ॥ 17॥

পৰাৱৰাণাং পৰম আস্তে কৈৱল্যসঞ্জ্ঞিতঃ ।
কেৱলানুভৱানন্দসন্দোহো নিৰুপাধিকঃ ॥ 18॥

কেৱলাত্মানুভাৱেন স্ৱমাযাং ত্ৰিগুণাত্মিকাম্ ।
সঙ্ক্ষোভযন্সৃজত্যাদৌ তযা সূত্ৰমৰিন্দম ॥ 19॥

তামাহুস্ত্ৰিগুণৱ্যক্তিং সৃজন্তীং ৱিশ্ৱতোমুখম্ ।
যস্মিন্প্ৰোতমিদং ৱিশ্ৱং যেন সংসৰতে পুমান্ ॥ 20॥

যথা ঊৰ্ণনাভিঃ হৃদযাত্ ঊৰ্ণাং সন্তত্য ৱক্ত্ৰতঃ ।
তযা ৱিহৃত্য ভূযস্তাং গ্ৰসতি এৱং মহেশ্ৱৰঃ ॥ 21॥

যত্ৰ যত্ৰ মনঃ দেহী ধাৰযেত্ সকলং ধিযা ।
স্নেহাত্ দ্ৱেষাত্ ভযাত্ ৱা অপি যাতি তত্ তত্ সৰূপতাম্ ॥ 22॥

কীটঃ পেশস্কৃতং ধ্যাযন্ কুড্যাং তেন প্ৰৱেশিতঃ ।
যাতি তত্ স্সত্মতাং ৰাজন্ পূৰ্ৱৰূপং অসন্ত্যজন্ ॥ 23॥

এৱং গুৰুভ্যঃ এতেভ্যঃ এষ মে শিক্ষিতা মতিঃ ।
স্ৱাত্মা উপশিক্ষিতাং বুদ্ধিং শ্ৰুণু মে ৱদতঃ প্ৰভো ॥ 24॥

দেহঃ গুৰুঃ মম ৱিৰক্তিৱিৱেকহেতুঃ
বিভ্ৰত্ স্ম সত্ত্ৱনিধনং সতত অৰ্ত্যুত্ অৰ্কম্ ।
তত্ত্ৱানি অনেন ৱিমৃশামি যথা তথা অপি
পাৰক্যং ইতি অৱসিতঃ ৱিচৰামি অসঙ্গঃ ॥ 25॥

জাযাত্মজাৰ্থপশুভৃত্যগৃহাপ্তৱৰ্গান্
পুষ্ণাতি যত্ প্ৰিযচিকীৰ্ষযা ৱিতন্ৱন্ ॥
স্ৱান্তে সকৃচ্ছ্ৰং অৱৰুদ্ধধনঃ সঃ দেহঃ
সৃষ্ট্ৱা অস্য বীজং অৱসীদতি ৱৃক্ষধৰ্মা ॥ 26॥

জিহ্ৱা একতঃ অমুং অৱকৰ্ষতি কৰ্হি তৰ্ষা
শিশ্নঃ অন্যতঃ ত্ৱক্ উদৰং শ্ৰৱণং কুতশ্চিত্ ।
গ্ৰাণঃ অন্যতঃ চপলদৃক্ ক্ৱ চ কৰ্মশক্তিঃ
বহ্ৱ্যঃ সপত্ন্যঃ ইৱ গেহপতিং লুনন্তি ॥ 27॥

সৃষ্ট্ৱা পুৰাণি ৱিৱিধানি অজযা আত্মশক্ত্যা
ৱৃক্ষান্ সৰীসৃপপশূন্খগদংশমত্স্যান্ ।
তৈঃ তৈঃ অতুষ্টহৃদযঃ পুৰুষং ৱিধায
ব্ৰহ্মাৱলোকধিষণং মুদমাপ দেৱঃ ॥ 28॥

লব্ধ্ৱা সুদুৰ্লভং ইদং বহুসম্ভৱান্তে
মানুষ্যমৰ্থদমনিত্যমপীহ ধীৰঃ ।
তূৰ্ণং যতেত ন পতেত্ অনুমৃত্যুঃ যাৱত্
নিঃশ্ৰেযসায ৱিষযঃ খলু সৰ্ৱতঃ স্যাত্ ॥ 29॥

এৱং সঞ্জাতৱৈৰাগ্যঃ ৱিজ্ঞানলোক আত্মনি ।
ৱিচৰামি মহীং এতাং মুক্তসঙ্গঃ অনহঙ্কৃতিঃ ॥ 30॥

ন হি একস্মাত্ গুৰোঃ জ্ঞানং সুস্থিৰং স্যাত্ সুপুষ্কলম্ ।
ব্ৰহ্ম এতত্ অদ্ৱিতীযং ৱৈ গীযতে বহুধা ঋষিভিঃ ॥ 31॥

শ্ৰীভগৱানুৱাচ ।
ইত্যুক্ত্ৱা স যদুং ৱিপ্ৰস্তমামন্ত্ৰয গভীৰধীঃ ।
ৱন্দিতো।আভ্যৰ্থিতো ৰাজ্ঞা যযৌ প্ৰীতো যথাগতম্ ॥ 32॥

অৱধূতৱচঃ শ্ৰুত্ৱা পূৰ্ৱেষাং নঃ স পূৰ্ৱজঃ ।
সৰ্ৱসঙ্গৱিনিৰ্মুক্তঃ সমচিত্তো বভূৱ হ ॥ 33॥
(ইতি অৱধূতগীতম্ ।)