sāvitryuvāca |
tapasā dharmamārādhya puṣkare bhāskaraḥ purā |
dharmaṃ sūryaḥsutaṃ prāpa dharmarājaṃ namāmyaham || 1 ||
dharmaṃ sūryaḥsutaṃ prāpa dharmarājaṃ namāmyaham || 1 ||
- sāvitrī uvāca: Sāvitrī said | tapasā: through austerity | dharma-ārādhya: having worshipped Dharma | puṣkare: at Puṣkara (sacred lake) | bhāskaraḥ: the Sun | purā: formerly | dharmaṃ sūrya-sutaṃ prāpa: obtained Dharma as the son of the Sun | dharmarāja: the king of Dharma (Yama) | namāmi: I bow to
samatā sarvabhūteṣu yasya sarvasya sākṣiṇaḥ |
ato yannāma śamanamiti taṃ praṇamāmyaham || 2 ||
ato yannāma śamanamiti taṃ praṇamāmyaham || 2 ||
- samatā: equanimity | sarva-bhūteṣu: toward all beings | yasya: whose | sarvasya sākṣiṇaḥ: who is the witness of all | ataḥ: hence | yan-nāma: whose name | śamana: the pacifier/one who brings peace (also: the one who ceases) | iti: called | praṇamāmi: I bow to | aham: I
yenāntaśca kṛto viśve sarveṣāṃ jīvināṃ param |
kāmānurūpaṃ kālena taṃ kṛtāntaṃ namāmyaham || 3 ||
kāmānurūpaṃ kālena taṃ kṛtāntaṃ namāmyaham || 3 ||
- yena: by whom | antaḥ kṛtaḥ: end is made | viśve: in the world | sarveṣāṃ jīvinām: for all living beings | param: ultimate/final | kāma-anurūpam: according to their desires/karma | kālena: in due time | kṛtāntaṃ: Kṛtānta (the one who effects the end determined by karma) | namāmi: I bow to
bibharti daṇḍaṃ daṇḍāya pāpināṃ śuddhihetave |
namāmi taṃ daṇḍadharaṃ yaḥ śāstā sarvajīvinām || 4 ||
namāmi taṃ daṇḍadharaṃ yaḥ śāstā sarvajīvinām || 4 ||
- bibharti: bears | daṇḍa: staff/rod of punishment | daṇḍāya: as punishment | pāpinām: for sinners | śuddhi-hetave: for the purpose of purification | namāmi: I bow to | daṇḍa-dhara: staff-bearer (Yama's epithet) | yaḥ śāstā: who is the ruler | sarva-jīvinām: of all living beings
viśvaṃ ca kalayatyeva yaḥ sarveṣu ca santatam |
atīva durnivāryaṃ ca taṃ kālaṃ praṇamāmyaham || 5 ||
atīva durnivāryaṃ ca taṃ kālaṃ praṇamāmyaham || 5 ||
- viśvaṃ ca: all the world | kalayati: gathers/measures/counts | eva: indeed | yaḥ: who | sarveṣu: in all | ca santatam: continuously | atīva: extremely | durnivārya: difficult to prevent | kālaṃ: that Kāla (Time/Death) | praṇamāmi: I bow to
tapasvī brahmaniṣṭho yaḥ saṃyamī sañjitendriyaḥ |
jīvānāṃ karmaphaladastaṃ yamaṃ praṇamāmyaham || 6 ||
jīvānāṃ karmaphaladastaṃ yamaṃ praṇamāmyaham || 6 ||
- tapasvi: ascetic | brahma-niṣṭha: established in Brahman | saṃyamī: self-controlled | sañjita-indriya: with conquered senses | jīvānāṃ karma-phala-da: who gives to living beings the fruits of their karma | yamaṃ: Yama | praṇamāmi: I bow to
svātmārāmaśca sarvajño mitraṃ puṇyakṛtāṃ bhavet |
pāpināṃ kleśado yastaṃ puṇyamitraṃ namāmyaham || 7 ||
pāpināṃ kleśado yastaṃ puṇyamitraṃ namāmyaham || 7 ||
- svātmārāma: self-delighting/established in the joy of the Self | sarva-jña: all-knowing | mitraṃ: friend | puṇya-kṛtām: to those who have performed good deeds | bhavet: is | pāpinām kleśa-da: source of affliction to sinners | puṇya-mitraṃ: friend of the righteous (Puṇyamitra) | namāmi: I bow to
yajjanma brahmaṇoṃ'śena jvalantaṃ brahmatejasā |
yo dhyāyati paraṃ brahma tamīśaṃ praṇamāmyaham || 8 ||
yo dhyāyati paraṃ brahma tamīśaṃ praṇamāmyaham || 8 ||
- yaj-janma: whose birth | brahmaṇaḥ aṃśena: from a portion of Brahmā | jvalantaṃ: blazing | brahma-tejasā: with Brahmic splendor | yo dhyāyati: who meditates on | paraṃ brahma: the supreme Brahman | tam-īśaṃ: that Lord | praṇamāmi: I bow to
ityuktvā sā ca sāvitrī praṇanāma yamaṃ mune |
yamastāṃ śaktibhajanaṃ karmapākamuvāca ha || 9 ||
yamastāṃ śaktibhajanaṃ karmapākamuvāca ha || 9 ||
- ity-uktvā: having said this | sā ca sāvitrī: she, Sāvitrī | praṇanāma: bowed to | yamam: Yama | mune: O sage (addressed to the narrator) | yamas tāṃ: Yama to her | śakti-bhajanaṃ: she who was devoted to power/śakti | karma-pākam: the ripening of karma | uvāca ha: said
idaṃ yamaṣṭakaṃ nityaṃ prātarutthāya yaḥ paṭhet |
yamāttasya bhayaṃ nāsti sarvapāpātpramucyate || 10 ||
yamāttasya bhayaṃ nāsti sarvapāpātpramucyate || 10 ||
- idam: this | yamaṣṭakam: the Yama Aṣṭakam (eight verses on Yama) | nitya: daily | prātar-utthāya: having risen in the morning | yaḥ paṭhet: whoever recites | yamāt tasya bhayam nāsti: has no fear from Yama | sarva-pāpāt pramucyate: is freed from all sins
mahāpāpī yadi paṭhennityaṃ bhaktisamanvitaḥ |
yamaḥ karoti saṃśuddhaṃ kāyavyūhena niścitam || 11 ||
yamaḥ karoti saṃśuddhaṃ kāyavyūhena niścitam || 11 ||
- mahā-pāpī: great sinner | yadi paṭhet: if he recites | nitya: daily | bhakti-samanvitaḥ: endowed with devotion | yamaḥ karoti: Yama makes | saṃśuddha: completely purified | kāya-vyūhena: through the cycle/arrangement of bodies | niścitam: certainly
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe navamaskandhe ekatriṃśo'dhyāyaḥ |
