The Guru

ശ്രീ ദാസബോധ അധ്യായ 15

(Dasbodh Dashak 15 in Malayalam)

Samartha Ramdas

Also known as Dasbodh · Dasbodh adhyay 15 · Shri Dasbodh

Dasbodh Dashak 15. The Dasbodh of Samartha Ramdas, spoken in the caves at Shivthar Ghal and set down by his disciple Kalyan Swami. Cast as a dialogue between guru and disciple across twenty dashaks, each of ten samasas, it moves from the discipline of listening through discrimination between the real and the unreal to the nature of the Self — practical throughout, and addressed to people living in the world.

#of 381
ആത്മദശക
സമാസ പഹിലാ : ചാതുര്യ ലക്ഷണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ ദുസരാ : നിഃസ്പൃഹ വ്യാപ ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ തിസരാ : ശ്രേഷ്ഠ അംതരാത്മാ ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ ചൌഥാ : ശാശ്വതബ്രഹ്മനിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ പാംചവാ : ചംചള ലക്ഷണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ സഹാവാ : ചാതുര്യ വിവരണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ സാതവാ : അധോര്ധനിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ ആഠവാ : സൂക്ഷ്മജീവനിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ നവവാ : പിംഡോത്പത്തിനിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ ദഹാവാ : സിദ്ധാംതനിരൂപണ ॥ ശ്രീരാമ ॥
സമാസ
പഹിലാ
ചാതുര്യ
ലക്ഷണ
॥
ശ്രീരാമ
॥
അസ്തിമാംശാംചീം ശരീരേം । ത്യാംത രാഹിജേ ജീവേശ്വരേം ।
നാനാ വികാരീം വികാരേ । പ്രവിണ ഹോഇജേ ॥ ൧ ॥
ഘനവട പോംചട സ്വഭാവേം । വിവരോന ജാണിജേ ജീവേം ।
വ്ഹാവേം ന വ്ഹാവേം ആഘവേം । ജീവ ജാണേ ॥ ൨ ॥
യേംകീം മാഗമാഗോം ഘേണേം । യേകാം ന മാഗതാംച ദേണേം ।
പ്രചീതീനേം സുലക്ഷണേം । ഓളഖാവീം ॥ ൩ ॥
ജീവ ജീവാംത ഘാലാവാ । ആത്മാ ആത്മ്യാംത മിസളാവാ ।
രാഹരാഹോം ശോധ ഘ്യാവാ । പരാംതരാംചാ ॥ ൪ ॥
ജാനവേം ഹേംവഡകാരേം ജാലേം । ഢിലേപണേം ഹേവഡ ആലേം ।
നേമസ്തപണേം ശോഭലേം । ദൃഷ്ടീപുഢേം ॥ ൫ ॥
തൈസേംചി ഹേ മനാസ മന । വിവേകേം ജാവേം മിളോന ।
ഢിലേപണേം അനുമാന । ഹോത ആഹേ ॥ ൬ ॥
അനുമാനേം അനുമാന വാഢതോ । ഭിഡേനേം കാര്യഭാഗ നാസതോ ।
യാകാരണേം പ്രത്യയേ തോ । ആധീം പാഹാവാ ॥ ൭ ॥
ദുസര്യാചേം ജീവീചേം കളേനാ । പരാംതര തേം ജാണവേനാ ।
വശ്യ ഹോതീ ലോക നാനാ । കോണ്യാ പ്രകാരേം ॥ ൮ ॥
ആകല സാംഡൂന പരതീ । ലോക വശ്യകര്ണ കരിതീ ।
അപൂര്ണപാണേം ഹളു പഡതീ । ഠാഈം ഠാഈം ॥ ൯ ॥
ജഗദീശ ആഹേ ജഗദാംതരീം । ചേടകേം കരാവീം കോണാവരീ ।
ജോ കോണീ വിവേകേം വിവരീ । തോചി ശ്രേഷ്ഠ ॥ ൧൦ ॥
ശ്രേഷ്ഠ കാര്യേ കരീ ശ്രേഷ്ഠ । കൃത്രിമ കരീ തോ കനിഷ്ഠ ।
കര്മാനുസാര പ്രാണീ നഷ്ട । അഥവാ ഭലേ ॥ ൧൧ ॥
രാജേ ജാതീ രാജപംഥേം । ചോര ജാതീ ചോരപംഥേം ।
വേഡേം ഠകേ അല്പസ്വാര്ഥേം । മൂര്ഖപണേം ॥ ൧൨ ॥
മൂര്ഖാസ വാടേ മീ ശഹാണാ । പരീ തോ വേഡാ ദൈന്യവാണാ ।
നാനാ ചാതുര്യാച്യാ ഖുണാ । ചതുര ജാണേ ॥ ൧൩ ॥
ജോ ജഗദാംതരേ മിളാലാ । തോ ജഗദാംതരചി ജാലാ ।
അരത്രീം പരത്രീം തയാലാ । കായ ഉണേം ॥ ൧൪ ॥
ബുദ്ധി ദേണേം ഭഗവംതാചേം । ബുദ്ധിവിണ മാണുസ കാചേം ।
രാജ്യ സാംഡൂന ഫുകാചേ । ഭീക മാഗേ ॥ ൧൫ ॥
ജേം ജേം ജേംഥേം നിര്മാണ ജാലം । തേം തേം തയാസ മാനലേം ।
അഭിമാന ദേഊന ഗോവിലേം । ഠാഈം ഠാഈം ॥ ൧൬ ॥
അവഘേച മ്ഹണതീ ആമ്ഹീ ഥോര । അവഘേചി മ്ഹണതീ ആമ്ഹീ സുംദര ।
അവഘേചി മ്ഹണതീ ആമ്ഹീ ചതുര । ഭൂമംഡളീം ॥ ൧൭ ॥
ഐസാ വിചാര ആണിതാം മനാ । കോണീച ലാഹാന മ്ഹണവിനാ ।
ജാണതേ ആണിതീ അനുമാനാ । സകള കാംഹീം ॥ ൧൮ ॥
ആപുലാല്യാ സാഭിമാനേം । ലോക ചാലിലേ അനുമാനേം ।
പരംതു ഹേം വിവേകാനേം । പാഹിലേം പാഹിജേ ॥ ൧൯ ॥
ലടിക്യാചാ സാഭിമാന ഘേണേം । സത്യ അവഘേംച സോഡണേം ।
മൂര്ഖപണാചീം ലക്ഷണേം । തേ ഹേ ഐസീം ॥ ൨൦ ॥
സത്യാചാ ജോ സാഭിമാന । തോ ജാണാവാ നിരാഭിമാന ।
ന്യായേ അന്യായേ സമാന । കദാപി നവ്ഹേ ॥ ൨൧ ॥
ന്യായേ മ്ഹണിജേ തോ ശാശ്വത । അന്യായേ മ്ഹണിജേ തോ അശാശ്വത ।
ബാഷ്കള ആണി നേമസ്ത । യേക കൈസാ ॥ ൨൨ ॥
യേക ഉഘഡ ഭാഗ്യ ഭോഗിതീ । യേക തശ്കര പളോന ജാതീ ।
യേകാംചീ പ്രഗട മഹംതീ । യേകാംചീ കാനകോംഡീ ॥ ൨൩ ॥
ആചാരവിചാരേംവിണ । ജേം ജേം കരണേം തോ തോ സീണ ।
ധൂര്ത ആണി വിചക്ഷണ । തേചി ശോധാവേ ॥ ൨൪ ॥
ഉദംഡ ബാജാരീ മിളാലേ । പരീ തേ ധൂര്തേംചി ആളിലേ ।
ധൂര്താംപാസീം കാംഹീം ന ചലേ । ബാജാര്യാംചേം ॥ ൨൫ ॥
യാകാരണേം മുഖ്യ മുഖ്യ । തയാംസീ കരാവേ സഖ്യ ।
യേണേംകരിതാം അസംഖ്യ । ബാജാരീ മിളതീ ॥ ൨൬ ॥
ധൂര്താസി ധൂര്തചി ആവഡേ । ധൂര്ത ധൂര്തീംച പവാഡേ ।
ഉഗേംചി ഹിംഡതീ വേഡേ । കാര്യേംവിണ ॥ ൨൭ ॥
ധൂര്താസി ധൂര്തപണ കളലേം । തേണേം മനാസ മനപണ മിളാലേം ।
പരീ ഹേം ഗുപ്തരൂപേം കേലേം । പാഹിജേ സര്വേ ॥ ൨൮ ॥
സമര്ഥാചേം രാഖതാം മന । തേഥേ യേതീ ഉദംഡ ജന ।
ജന ആണി സജ്ജന । ആര്ജവ കരിതീ ॥ ൨൯ ॥
വോളഖീനേം വോളഖീ സാധാവീ । ബുദ്ധീനേം ബുദ്ധി ബോധാവീ ।
നീതിന്യായേം വാട രോധാവീ । പാഷാംഡാചീ ॥ ൩൦ ॥
വേഷ ധരാവാ ബാവളാ । അംതരീം അസാവ്യാ നാനാ കളാ ।
സഗട ലോകാംചാ ജിവ്ഹാളാ । മോഡൂം നയേ ॥ ൩൧ ॥
നിസ്പൃഹ ആണി നിത്യ നൂതന । പ്രത്യയാചേം ബ്രഹ്മജ്ഞാന ।
പ്രഗട ജാണതാം സജ്ജന । ദുല്ലഭ ജഗീം ॥ ൩൨ ॥
നാനാ ജിനസപാഠാംതരേം നിവതീ സകളാംചീം അംതരേം । ചംചളപണേം തദനംതരേം ।
സകളാം ഠാഈം ॥ ൩൩ ॥
യേകേ ഠാഈം ബൈസോന രാഹിലാ । തരീ മഗ വ്യാപചി ബുഡാലാ ।
സാവധപണേം ജ്യാലാ ത്യാലാ । ഭേടി ദ്യാവീ ॥ ൩൪ ॥
ഭേടഭേടോം ജരീ രാഖണേം । ഹേ ചാതുര്യാചീം ലക്ഷണേം ।
മനുഷ്യമാത്ര ഉത്തമ ഗുണേം । സമാധാന പാവേ ॥ ൩൫ ॥
ഇതി
ശ്രീദാസബോചേ
ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ
ചാതുര്യലക്ഷണനാമ
സമാസ
പഹിലാ
॥
സമാസ
ദുസരാ
നിഃസ്പൃഹ
വ്യാപ
॥
ശ്രീരാമ
॥
പൃഥ്വീമധേം മാനവീ ശരീരേം । ഉദംഡ ദാടലീം ലാഹാന ഥോരേം ।
പാലടതീ മനോവികാരേം । ക്ഷണാക്ഷണാ ॥ ൧ ॥
ജിതുക്യാ മൂര്തീ തിതുക്യാച പ്രകൃതീ । സാരിഖ്യാ നസ്തീ ആദിഅംതീം ॥
നേമചി നാഹീം പാഹാവേം കിതീ । കായേ മ്ഹണോനീ ॥ ൨ ॥
കിത്യേക മ്ലേംച ഹോഊന ഗേലേ । കിത്യേക ഫിരംഗണാംത ആടലേ ।
ദേശഭാഷാനേം രുധിലേ । കീതീയേക ॥ ൩ ॥
മറ്ഹാഷ്ടദേശ ഥോഡാ ഉരലാ । രാജകാരനേം ലോക രുധിലാ ।
അവകാശ നാഹീം ജേവായാലാ । ഉദംഡ കാമേം ॥ ൪ ॥
കിത്യേക യുദ്ധപ്രസംഗീ ഗുംതലേ । തേണേം ഗുണേം ഉന്മത്ത ജാലേ ।
രാത്രംദിവസ കരൂം ലാഗലേ । യുദ്ധചര്ചാ ॥ ൫ ॥
ഉദിമ്യാസ വ്യാസംഗ ലാഗലാ । അവകാശ നാഹീംസാ ജാലാ ।
അവഘാ പോടധംദാച ലാഗലാ । നിരംതര ॥ ൬ ॥
ശഡദര്ശനേം നാനാ മതേം । പാഷാംഡേം വാഢലീ ബഹുതേം ।
പൃഥിവീമധേം ജേഥ തേഥേം । ഉപദേസിതീ ॥ ൭ ॥
സ്മാര്ഥീം ആണി വൈഷ്ണവീ । ഉരലീം സുരലീം നേലീം ആഘവീ ।
ഐസീ പാഹാതാം ഗഥാഗോവീ । ഉദംഡ ജാലീ ॥ ൮ ॥
കിത്യേക കാമനേചേ ഭക്ത । ഠാഇം ഠാഇം ജാലേം ആസക്ത ।
യുക്ത അഥവാ അയുക്ത । പാഹാതോ കോണ ॥ ൯ ॥
യാ ഗല്ബല്യാമധേം ഗല്ബലാ । കോണീം കോണീം വാഢവിലാ ।
ത്യാസ ദേഖോം സകേനാസാ ജാലാ । വൈദിക ലോക ॥ ൧൦ ॥
ത്യാഹിമധേം ഹരികീര്തന । തേഥേം വോഢലേ കിത്യേക ജന ।
പ്രത്യയാചേം ബ്രഹ്മജ്ഞാന । കോണ പാഹേ ॥ ൧൧ ॥
യാ കാരണേം ജ്ഞാന ദുല്ലഭ । പുണ്യേം ഘഡേ അലഭ്യ ലാഭ ।
വിചാരവംതാം സുല്ലഭ । സകള കാംഹീം ॥ ൧൨ ॥
വിചാര കളലാ സാംഗതാം നയേ । ഉദംഡ യേതീ അംതരായേ ।
ഉപായ യോജിതാം അപായേ । ആഡവേ യേതീ ॥ ൧൩ ॥
ത്യാഹിമധേം തോ തിക്ഷണ । രികാമാ ജാഊം നേദീ ക്ഷണ ।
ധൂര്ത താര്കിക വിചക്ഷണ । സകളാം മാനേ ॥ ൧൪ ॥
നാനാ ജിനസ ഉദംഡ പാഠ । വദോം ലാഗലാ ഘഡഘഡാട ।
അവ്ഹാടചി കേലീ വാട । സാമര്ഥ്യബളേം ॥ ൧൫ ॥
പ്രബോധശക്തീചീം അനംത ദ്വാരേം । ജാണേം സകളാംചീ അംതരേം ।
നിരൂപണേം തദനംതരേം । ചടക ലാഗേ ॥ ൧൬ ॥
മതേം മതാംതരേം സഗട । പ്രത്യയേ ബോലോന കരീ സപാട ।
ദംഡക സാംഡൂന നീട । വേധീ ജനാ ॥ ൧൭ ॥
നേമകേം ഭേദകേം വചനേം । അഖംഡ പാഹേ പ്രസംഗമാനേം ।
ഉദാസ വൃത്തിച്യാ ഗുമാനേം । ഉഠോന ജാതോ ॥ ൧൮ ॥
പ്രത്യയേ ബോലോന ഉഠോന ഗേലാ । ചടക ലാഗലീ ലോകാംലാ ।
നാനാ മാര്ഗ സാംഡൂന ത്യാലാ । ശരണ യേതീ ॥ ൧൯ ॥
പരീ തോ കോഠേം ആഡളേനാ । കോണേ സ്ഥളീം സാംപഡേനാ ।
വേഷ പാഹാതാം ഹീന ദീനാ । സാരിഖാ ദിസേ ॥ ൨൦ ॥
ഉദംഡ കരീ ഗുപ്തരൂപേം । ഭികാര്യാസാരിഖാ സ്വരൂപേം ।
തേഥേം യേശകീര്തിപ്രതാപേം । സീമാ സാംഡിലീ ॥ ൨൧ ॥
ഠാഇം ഠാഇം ഭജന ലാവീ । ആപണ തേഥൂന ചുകാവീ ।
മഛരമതാംചീ ഗോവീ । ലാഗോംച നേദീ ॥ ൨൨ ॥
ഖനാളാമധേം ജാഊന രാഹേ । തേഥേം കോണീച ന പാഹേ ।
സര്വത്രാംചീ ചിംതാ വാഹേ । സര്വകാള ॥ ൨൩ ॥
അവഘഡ സ്ഥളീം കഠീണ ലോക । തേഥേം രാഹണേം നേമക ।
സൃഷ്ടീമധേം സകള ലോക । ധുംഡീത യേതീ ॥ ൨൪ ॥
തേഥേം കോണാചേം ചാലേനാ । അനുമാത്ര അനുമാനേനാ ।
കട്ട ഘാലീന രാജകാരണാ । ലോക ലാവീ ॥ ൨൫ ॥
ലോകീം ലോക വാഢവിലേ । തേണേം അമര്യാദ ജാലേ ।
ഭൂമംഡളീം സത്ത ചാലേ । ഗുപ്തരൂപേം ॥ ൨൬ ॥
ഠാഇം ഠാഇം ഉദംഡ താബേ । മനുഷ്യമാത്ര തിതുകേം ഝോംബേ ।
ചഹുംകഡേ ഉദംഡ ലാംബേ । പരമാര്ഥബുദ്ധീ ॥ ൨൭ ॥
ഉപാസനേചാ ഗജര । സ്ഥളോസ്ഥളൂം ഥോര ഥോര ।
പ്രത്യയാനേം പ്രാണീമാത്ര । സോഡവിലേ ॥ ൨൮ ॥
ഐസേ കൈവാഡേ ഉദംഡ ജാണേ । തേണേം ലോക ഹോതീ ശാഹാണേ ।
ജേഥേം ജേഥേം പ്രത്യയേ ബാണേ । പ്രാണീമാത്രാസീ ॥ ൨൯ ॥
ഐസീ കീര്തി കരൂന ജാവേം । തരീച സംസാരാസ യാവേം ।
ദാസ മ്ഹണേ ഹേം സ്വഭാവേം । സംകേതേം ബോലിലേം ॥ ൩൦ ॥
ഇതി
ശ്രീദാസബോധേ
ഗുഫുശിഷ്യസംവാദേ
നിസ്പൃഹവ്യാപനാമ
സമാസ
ദുസരാ
॥
സമാസ
തിസരാ
ശ്രേഷ്ഠ
അംതരാത്മാ
॥
ശ്രീരാമ
॥
മുളാപാസൂന സൈരാവൈരാ । അവഘാ പംചീകര്ണ പസാരാ ।
ത്യാംത സാക്ഷത്വാചാ ദോരാ । തോഹി തത്ത്വരൂപ ॥ ൧ ॥
ദുരസ്ത്യാ ദാടല്യാ ഫൌജാ । ഉംച സിംഹാസനീം രാജാ ।
യാചാ വിചാര സമജാ । അംതര്യാമീ ॥ ൨ ॥
ദേഹമാത്ര അസ്തിമാംശാംചേം । തൈസേംചി ജാണാവേം നൃപതീചേം ।
മൂളാപാസൂന സൃഷ്ടീചേം । തത്വരൂപ ॥ ൩ ॥
രായാചേ സത്തേനേം ചാലതേം । പരന്തു അവഘീം പംചഭൂതേം ।
മുളീം ആധിക ജാണിവേചേ തേം । അധിഷ്ഠാന ആഹേ ॥ ൪ ॥
വിവേകേ ബഹുത പൈസാവലേ । മ്ഹണൌന അവതാരീ ബോലിലേ ।
മനു ചക്രവതീ ജാലേ । യേണേംചി ന്യായേം ॥ ൫ ॥
ജേഥേം ഉദംഡ ജാണീവ । തേചി തിതുകേ സദേവ ।
ഥോഡേ ജാണിവേനേ നര്ദേവ । ഹോതീ ലോക ॥ ൬ ॥
വ്യാപ ആടോപ കരിതീ । ധകേ ചപേടേ സോസിതീ ।
തേണേം പ്രാണീ സദേവ ഹോതീ । ദേഖതദേഖതാം ॥ ൭ ॥
ഐസേം ഹേം ആതാം വര്തതേം । മുര്ഖ ലോകാംസ കളേനാ തേം ।
വിവേകീം മനുഷ്യ സമജതേം । സകള കാംഹീം ॥ ൮ ॥
ഥോര ലാഹാന ബുദ്ധീപാസീ । സഗട കളേനാ ലോകാംസീ ।
ആധീം ഉപജലേം തയാസീ । ഥോര മ്ഹണതീ ॥ ൯ ॥
വയേം ധാകുടാ നൃപതീ । വൃദ്ധ തയാസ നമസ്കാര കരിതീ ।
വിചിത്ര വിവേകാചീ ഗതീ । കളലീ പാഹിജേ ॥ ൧൦ ॥
സാമാന്യ ലോകാംചേ ജ്ഞാന । തോ അവഘാച അനുമാന ।
ദീക്ഷാദംഡകാചേം ലക്ഷണ । യേണേംചി പാഡേം ॥ ൧൧ ॥
നവ്ഹേം കോണാസ മ്ഹണാവേം । സാമാന്യാസ കായേ ഠാവേം ।
കോണകോണാസ മ്ഹണാവേം । കിതീ മ്ഹണോനീ ॥ ൧൨ ॥
ധാകുടാ ഭാഗ്യാസ ചഢലാ । തരീ തുഛ്യ കരിതീ തയാലാ ।
യാകാരണേം സലഗീച്യാ ലോകാംലാ । ദൂരീ ധരാവേം ॥ ൧൩ ॥
നേമസ്ത കളേനാ വചന । നേമസ്ത നയേ രാജകാരണ ।
ഉഗേചി ധരിതീ ഥോരപണ । മൂര്ഖപണേം ॥ ൧൪ ॥
നേമസ്ത കാംഹീംച കളേനാ । നേമസ്ത കോണീച മാനിനാ ।
ആധീ ഉപജലേം ത്യാ ഥോരപണാ । കോണ പുസേ ॥ ൧൫ ॥
വഡിലാം വഡിലപണ നാഹീം । ധാകുട്യാം ധാകുടപണ നാഹീം ।
ഐസേ ബോലതീ ത്യാംസ നാഹീം । ശാഹാണപണ ॥ ൧൬ ॥
ഗുണേവിണ വഡിലപണ । ഹേം തോം ആവഘേംച അപ്രമാണ ।
ത്യാചീ പ്രതീത പ്രമാണ । ഥോരപണീം ॥ ൧൭ ॥
തഥാപി വഡിലാംസ മാനാവേം । വഡിലേം വഡിലപണ ജാണാവേം ।
നേണതാം പുഢേം കഷ്ടാവേം । ഥോരപണീം ॥ ൧൮ ॥
തസ്മാത വഡില അംതരാത്മാ । ജേഥേം ചേതലാ തേഥേം മഹിമാ ।
ഹേം തോം പ്രഗടചി ആഹേ ആമ്ഹാ । ശബ്ദ നാഹീം ॥ ൧൯ ॥
യാകാരണേം കോണീ യേകേം । ശാഹാണപണ സികാവേം വിവേകേം ।
വിവേക ന സികതാം തുകേം । തുടോന ജാതീ ॥ ൨൦ ॥
തുക തുടലേം മ്ഹണിജേ ഗേലേം । ജന്മാ യേഊന കായേ കേലേം ।
ബളേംചി സാംദീസ ഘാതലേം । ആപണാസീ ॥ ൨൧ ॥
സഗട ബായേകാ സിവ്യാ ദേതീ । സാംദീസ പഡിലാ ഐസേം മ്ഹണതീ ।
മൂര്ഖപണാചീ പ്രാപ്തീ । ഠാകൂന ആലീ ॥ ൨൨ ॥
ഐസേം കോണീയേകേം ന കരാവേം । സര്വ സാര്ഥകചി കരാവേം ।
കളേനാ തരീ വിവരാവേം । ഗ്രംഥാംതരീം ॥ ൨൩ ॥
ശാഹാണ്യാസ കോണീതരീ ബാഹാതീ । മുര്ഖാസ ലോക ദവഡൂന ദേതീ ।
ജീവാസ ആവഡേ സംപത്തി । തരീ ശാഹാണേം വ്ഹാവേം ॥ ൨൪ ॥
ആഹോ യാ ശാഹാണപണാകാരണേം । ബഹുതാംചേ കഷ്ട കരണേം ।
പരംതു ശാഹാണപണ ശികണേം । ഹേം ഉത്തമോത്തമ ॥ ൨൫ ॥
ജോം ബഹുതാംസ മാനലാ । തോ ജാണാവാ ശാഹാണാ ജാലാ ।
ജനീം ശാഹാണ്യാ മനുഷ്യാലാ । കായേ ഉണേം ॥ ൨൬ ॥
ആപലേം ഹിത ന കരീ ലോകികീം । തോ ജാണാവാ ആത്മഘാതകീ ।
യാ മുര്ഖായേവഢാ പാതകീ । ആണിക നാഹീം ॥ ൨൭ ॥
ആപണ സംസാരീം കഷ്ടതോ । ലോകാംകരവീ രാഗേജോന ഘേതോ ।
ജനാമധ്യേം ശാഹാണാ തോ । ഐസേം ന കരീ ॥ ൨൮ ॥
സാധകാം സികവിലേം സ്വഭാവേം । മാനേല തരീ സുഖേം ഘ്യാവേം ।
മാനേനാ തരീ സാംഡാവേം । യേകികഡേ ॥ ൨൯ ॥
തുമ്ഹീ ശ്രോതേ പരമ ദക്ഷ । അലക്ഷാസ ലാവിതാം ലക്ഷ ।
ഹേം തോം സാമാന്യ പ്രത്യക്ഷ । ജാണതസാ ॥ ൩൦ ॥
ഇതി
ശ്രീദാസബോധേ
ഗുഫുശിഷ്യസംവാദേ
ശ്രേഷ്ഠ
അംതരാത്മാനിരൂപണനാമ
സമാസ
തിസരാ
॥
സമാസ
ചൌഥാ
ശാശ്വതബ്രഹ്മനിരൂപണ
॥
ശ്രീരാമ
॥
പൃഥ്വീപാസൂന ജാലീം ഝാഡേം । ഝാഡാപാസൂന ഹോതീ ലാംകഡേം ।
ലാംകഡേം ഭസ്മോന പുഢേം । പൃഥ്വീച ഹോയേ ॥ ൧ ॥
പൃഥ്വീപാസൂന വേല ഹോതീ । നാനാ ജിനസ ഫാപാവതീ ।
വാളോന കുജോന മാഗുതീ । പൃഥ്വീച ഹോയേ ॥ ൨ ॥
നാനാ ധാന്യാംചീം നാനാ അന്നേം । മനുഷ്യേം കരിതീ ഭോജനേം ।
നാനാ വിഷ്ഠാ നാനാ വമനേം । പൃഥ്വീച ഹോയേ ॥ ൩ ॥
നാനാ പക്ഷാദികീം ഭക്ഷിലേം । തരീ പുഢേം തൈസേംചി ജാലേം ।
വാളോന ഭസ്മ ഹോഊന ഗേലേം । പുന്ഹാ പൃഥ്വീ ॥ ൪ ॥
മനുഷ്യേം മരതാംച ഐകാ । ക്രിമി ഭസ്മ കാം മൃത്തികാ ।
ഐശാ കായാ പഡതീ അനേകാ । പുഢേം പൃഥ്വീ ॥ ൫ ॥
നാനാ തൃണ പദാര്ഥ കുജതീ । പുഢേം ത്യാചീ ഹോയേ മാതീ ।
നാനാ കിഡേ മരോന ജാതീ । പുഢേം പൃഥ്വീ ॥ ൬ ॥
പദര്ഥ ദാടലേ അപാര । കിതി സാംഗാവാ വിസ്താര ।
പൃഥ്വീവാംചൂന ഥാര । കോണാസ ആഹേ ॥ ൭ ॥
ഝാഡ പാലേ ആണി തൃണ । പശു ഭക്ഷിതാം ഹോതേം സേണ ।
ഖാത മൂത ഭസ്മ മിളോന । പുന്ഹാ പൃഥ്വീ ॥ ൮ ॥
ഉത്പത്തിസ്ഥിതിസംവ്ഹാരതേം । തേം തേം പൃഥ്വീസ മിളോന ജാതേം ।
ജിതുകേം ഹോതേം ആണി ജാതേം । പുന്ഹാ പൃഥ്വീ ॥ ൯ ॥
നാനാ ബീജാംചിയാ രാസീ । വിരഢോനേ ലാഗതീ ഗഗനാസീ ।
പുഢേം സേവടീം പൃഥ്വീസീ । മിളോന ജാതീ ॥ ൧൦ ॥
ലോക നാനാ ധാതു പുരിതീ । ബഹുതാം ദിവസാം ഹോയേ മാതീ ।
സുവര്ണപാഷാണാചീ ഗതീ । തൈസീച ആഹേ ॥ ൧൧ ॥
മാതീചേം ഹോതേ സുവര്ണ । ആണീ മൃത്തികേചേ ഹോതീ പാഷാണ ।
മാഹാ അഗ്നിസംഗേം ഭസ്മോന । പൃഥ്വീച ഹോയേ ॥ ൧൨ ॥
സുവര്ണാചേം ജര ഹോതേം । ജര സേവടീം കുജോന ജാതേം ।
രസ ഹോഊന വിതുളതേം । പുന്ഹാ പൃഥ്വീ ॥ ൧൩ ॥
പൃഥ്വീപാസൂന ധാതു നിപജതീ । അഗ്നിസംഗേം രസ ഹോതീ ।
തയാ രസാചീ ഹോയേ ജഗതീ । കഠീണരൂപേം ॥ ൧൪ ॥
നാനാ ജളാസീ ഗംധീ സുടേ । തേഥേം പൃഥ്വീചേം രൂപ പ്രഗടേ ।
ദേവസേംദിവസ ജള ആടേ । പുഢേം പൃഥ്വീ ॥ ൧൫ ॥
പത്രേം പുഷ്പേം ഫളേം യേതീ । നാനാ ജീവ ഖാഊന ജാതീ ।
തേ ജീവ മരതാം ജഗതീ । നേമസ്ത ഹോയേ ॥ ൧൬ ॥
ജിതുകാ കാംഹീം ജാലാ ആകാര । തിതുക്യാസ പൃഥ്വീചാ ആധാര ।
ഹോതീ ജാതീ പ്രാണീമാത്ര । സേവട പൃഥ്വീ ॥ ൧൭ ॥
ഹേം കിതീ മ്ഹണൌന സാംഗാവേം । വിവേകേം അവഘേചി ജാണാവേം ।
ഖാംജണീഭാജണീചേം സമജാവേം । മൂള തൈസേ ॥ ൧൮ ॥
ആപ ആളോന പൃഥ്വീ ജാലൂ । പുന്ഹാം ആപീംച വിരാലീ ।
അഗ്നിയോഗേം ഭസ്മ ജാലീ । മ്ഹണോനിയാം ॥ ൧൯ ॥
ആപ ജാലേം തേജാപാസുനീ । പുഢേം തേജേം ഘേതലേം സോഖുനീ ।
തേം തേജ ജാലേം വായോചേനീ । പുഢേം വായോ ഝഡപീ ॥ ൨൦ ॥
വായോ ഗഗനീം നിര്മാണ ജാലാ । പുഢേം ഗഗനീംച വിരാലാ ।
ഐസേം ഖാംജണീഭാജണീലാ । ബരേം പാഹാ ॥ ൨൧ ॥
ജേം ജേം ജേഥേം നിര്മാണ ഹോതേം । തേം തേം തേഥേം ലയാ ജാതേം ।
യേണേം രിതീം പംചഭൂതേം । നാശ പാവതീ ॥ ൨൨ ॥
ഭൂത മ്ഹണിജേ നിര്മാണ ജാലേം । പുന്ഹാം മാഗുതേം നിമാലേം ।
പുഢേം ശാശ്വത ഉരലേം । പരബ്രഹ്മ തേം ॥ ൨൩ ॥
തേം പരബ്രഹ്മ ജോം കളേനാ । തോ ജന്മമൃത്യു ചുകേനാ ।
ചത്വാര ഖാണീ ജീവ നാ । ഹോണേം ഘഡേ ॥ ൨൪ ॥
ജഡാചേം മൂള തേം ചംചള । ചംചളാചേം മൂള തേം നിശ്ചള ।
നിശ്ചളാസീ നാഹീം മൂള । ബരേം പാഹാ ॥ ൨൫ ॥
പൂര്വപക്ഷ മ്ഹണിജേ ജാലേം । സിദ്ധാംത മ്ഹണിജേ നിമാലേം ।
പക്ഷാതീത ജേം സംചലേം । പരബ്രഹ്മ തേം ॥ ൨൬ ॥
ഹേം പ്രചിതീനേം ജാണാവേം । വിചാരേം ഖുണേംസീ ബാണാവേം ।
വിചാരേംവിണ സിണാവേം । തേംചി മൂര്ഖപണേം ॥ ൨൭ ॥
ജ്ഞാനീ ഭിഡേനേ ദഡപലാ । നിശ്ചള പരബ്രഹ്മ കൈംചേം ത്യാലാ ।
ഉഗാച കരിതോ ഗല്ബലാ । മായേംമധേം ॥ ൨൮ ॥
മായാ നിശേഷ നാസലീ । പുഢേം സ്ഥിതി കൈസീ ഉരലീ ।
വിചക്ഷണേം വിവരിലീ । പാഹിജേ സ്വയേം ॥ ൨൯ ॥
നിശേഷ മായേചേം നിര്ശന । ഹോതാം ആത്മനിവേദന ।
വാച്യാംശ നാഹീം വിജ്ഞാന । കൈസേം ജാണാവേം ॥ ൩൦ ॥
ലോകാംചേ ബോലീം ജോ ലാഗലാ । തോ അനുമാനേംച ബുഡാലാ ।
യാകാരണേം പ്രത്യയാലാ । പാഹിലേംച പാഹാവേം ॥ ൩൧ ॥
ഇതി
ശ്രീദാസബോധേ
ഗുഫുശിഷ്യസംവാദേ
ശാശ്വതബ്രഹ്മനിരൂപണനാമ
സമാസ
ചൌഥാ
॥
സമാസ
പാംചവാ
ചംചള
ലക്ഷണ
॥
ശ്രീരാമ
॥
ദോഘാം ഐസീം തീന ചാലതീ । അഗുണീ അഷ്ടധാ പ്രകൃതീ ।
അധോര്ധ സാംഡൂന വര്തതീ । ഇംദ്രഫണീ ഐസീം ॥ ൧ ॥
പണതോംഡേം ഭക്ഷിതോ പണജാ । മൂല ബാപാസ മാരീ വോജാ ।
ചുകാര്യാ ഗേലാ രാജാ । ചൌഘാം ജണാംചാ ॥ ൨ ॥
ദേവ ദേവാളയാമധേം ലപാലാ । ദേഊള പൂജിതാം പാവേ ത്യാലാ ।
സൃഷ്ടിമധേം ജ്യാലാ ത്യാലാ । ഐസേംചി ആഹേ ॥ ൩ ॥
ദോനീ നാമേം യേകാസ പഡിലീം । ലോകീം നേമസ്ത കല്പിലീം ।
വിവേകേം പ്രത്യയേം പാഹിലീം । തോം യേകചി നാമ ॥ ൪ ॥
നാഹീം പുരുഷ നാ വനിതാ । ലോകീം കല്പിലേം തത്ത്വതാ ।
ത്യാചാ ബരാ ശോധ ഘേതാം । കാംഹീംച നാഹീം ॥ ൫ ॥
സ്ത്രീ നദീ പുരുഷ ഖളാള । ഐസേം ബോലതീ സകള ।
വിചാര പാഹാതാം നിവള । ദേഹ നാഹീം ॥ ൬ ॥
ആപണ ആപണാസ കളേനാ । പാഹോം ജാതാം ആകളേനാ ।
കാശാസ കാംഹീംച മിളേനാ । ഉദംഡപണേം ॥ ൭ ॥
യേകലാചി ഉദംഡ ജാലാ । ഉദംഡചി യേകലാ പഡിലാ ।
ആപണാസീ ആപലാ । ഗല്ബലാ സോസവേനാ ॥ ൮ ॥
യേക അസോന ഫുടീ പഡിലീ । ഫുടീ അസോന സ്ഥിതി യേകലീ ।
വിചിത്ര കളാ പൈസാവലീ । പ്രാണീമാത്രീം ॥ ൯ ॥
വല്ലിമധേം ജല സംചരേ । കോരഡേപണേം ഹേം വാവരേ ।
വോലേവാംചൂന ന ഥിരേ । കാംഹീം കേല്യാം ॥ ൧൦ ॥
ഝാഡാംമധേം കേലീം ആളീം । ഝാഡേം ധാംവതീ നിരാളീം ।
കിത്യേക ഝാഡേം അംതരാളീം । ഉഡോന ജാതീ ॥ ൧൧ ॥
ഭൂമീപാസൂന വേഗളീം ജാലീം । പരീ തേം നാഹീംത വാളലീം ।
നിരാളീംച ബളാവലീം । ജേഥതേഥേം ॥ ൧൨ ॥
ദേവാകരിതാം ചാലതീ ഝാഡേം । ദേവ നസ്താം ഹോതീ ലാകഡേം ।
നീടചി ആഹേ കുവാഡേം । സര്വഥാ നവ്ഹേ ॥ ൧൩ ॥
ഝാഡാപാസൂന ഝാഡേം ഹോതീ । തേഹി അംതരീക്ഷ ജാതീ ।
മുളാനേം ഭേദിലീ ജഗതീ । കദാപി നാഹീം ॥ ൧൪ ॥
ഝാഡാസ ഝാഡേം ഖാതപാണീ । ഘാലൂന പാളിലീം പ്രതിദിനീം ।
ബോലകീം ഝാഡേം ശബ്ദമഥനീം । വിചാര ഘേതീ ॥ ൧൫ ॥
ഹോണാര തിതുകേം ആധീംച ജാലേം । മഗ കല്പകല്പൂന ബോലിലേം ।
ജാണതയാസീ സമജലേം । സകള കാംഹീം ॥ ൧൬ ॥
സമജലേം തരീ ഉമജേനാ । ഉമജലേം തരീ സമജേനാ ।
പ്രത്യയേംവിണ അനുമാനേനാ । സകള കാംഹീം ॥ ൧൭ ॥
സര്വത്രാംചാ വഡില കോണ । ഹേചി പാഹാവീ വോളഖണ ।
ഭേടേ ആപണാസ ആപണ । ജഗദാംതരേം ॥ ൧൮ ॥
അംതരനിഷ്ഠാംചീ ഉംച കോടീ । ബാഹേരമുദ്ര്യാചീ സംഗതീ ഖോടീ ।
മൂര്ഖ കായേ സമജേല ഗോഷ്ടീ । ശാഹാണേ ജാണതീ ॥ ൧൯ ॥
അംതരേം രാഖതാം രാജീ । ഭലത്യാസ ഭലതാച നവാജീ ।
അംതരേം ന രാഖതാം ഭാജീ । മിളണാര നാഹീം ॥ ൨൦ ॥
ഐസേം വര്തതേം പ്രത്യക്ഷ । അലക്ഷീം ലാവാവേം ലക്ഷ ।
ദക്ഷാസ ഭേടതാം ദക്ഷ । സമാധാന ഹോതേം ॥ ൨൧ ॥
മനാസ മിളതാം മന । പാഹോന യേതീ നിരംജന ।
ചംചളചക്ര ഉലംഘൂന । പൈലാഡ ജാതീ ॥ ൨൨ ॥
യേകദാ ജാഊന പാഹോന ആലേ । മഗ തേം സന്നിധ ദേഖിലേം ।
ചര്മചക്ഷീ ലക്ഷിലേം । ന വചേ കദാ ॥ ൨൩ ॥
നാനാ ശരീരീം ചംചള । അഖംഡ കരീ ചളവള ।
പരബ്രഹ്മ തേം നിശ്ചള । സര്വാം ഠാഈം ॥ ൨൪ ॥
ചംചള ധാംവേ യേകീകഡേ । വോസ പഡേ ദുസരേകഡേ ।
ചംചള പുരേ സര്വാംകഡേ । ഹേം തോ ഘഡേനാ ॥ ൨൫ ॥
ചംചള ചംചളാസ പുരേനാ । ആവഘേം ചംചള വിവരേനാ ।
നിശ്ചള അപാര അനുമാനാ । കൈസേം യേതേം ॥ ൨൬ ॥
ഗഗനീം ചാലിലീ ഹവാവീ । കൈസീ പാവേല പാര പദവീ ।
ജാതാം മധേംചി വിഝാവീ । ഹാ സ്വഭാവചി തിചാ ॥ ൨൭ ॥
മനോധര്മ യേകദേശീ । കൈസാ ആകളില വസ്തുസീ ।
നിര്ഗുണ സാംഡൂന അപേസീ । സര്വ ബ്രഹ്മ മ്ഹണേ ॥ ൨൮ ॥
നാഹീം സാരാസാര വിചാര । തേഥേം അവഘാ അംധകാര ।
ഖരേം സാംഡൂന ഖോടേം പോര । നേണതേം ഘേതേം ॥ ൨൯ ॥
ബ്രഹ്മാംഡാചേം മാഹാകാരണ । തേഥൂന ഹേം പംചീകര്ണ ।
മാഹാവാക്യാചേം വിവര്ണ । വേഗളേം അസേ ॥ ൩൦ ॥
മഹത്തത്ത്വ മഹദ്ഭൂത । തോചി ജാണാവാ ഭഗവംത ।
ഉപാസനാ ഹേ സമാപ്ത । യേഥൂന ജാലീ ॥ ൩൧ ॥
കര്മ ഉപാസനാ ആണി ജ്ഞാന । ത്രികാംഡ വേദ ഹേം പ്രമാണ ।
ജ്ഞാനാചേം ഹോതേം വിജ്ഞാന । പരബ്രഹ്മീ ॥ ൩൨ ॥
ഇതി
ശ്രീദാസബോധേ
ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ
ചംചളലക്ഷണനിരൂപണനാമ
സമാസ
പാംചവാ
॥
സമാസ
സഹാവാ
ചാതുര്യ
വിവരണ
॥
ശ്രീരാമ
॥
പീതാപാസൂന കൃഷ്ണ ജാലേം । ഭൂമംഡളീം വിസ്താരലേം ।
തേണേംവിണ ഉഅമജലേം । ഹേം തോം ഘഡേനാ ॥ ൧ ॥
ആഹേ തരീ സ്വല്പ ലക്ഷണ । സര്വത്രാംചീ സാംഠവണ ।
അദ്ധമ ആണീ ഉത്തമ ഗുണ । തേഥേംചി അസതീ ॥ ൨ ॥
മഹീസുത സരസാവിലാ । സരസാഊന ദ്വിധാ കേലാ ।
ഉഭയേതാ മിളോന ചാലിലാ । കാര്യേഭാഗ ॥ ൩ ॥
സ്വേതാസ്വേതാസ ഗാംഠീം പഡതാം । മധേം കൃഷ്ണ മിശ്രിത ഹോതാം ।
ഇഹലികസാര്ഥകതാ । ഹോത ആഹേ ॥ ൪ ॥
വിവരതാം യാചാ വിചാര । മൂര്ഖ തോചി ഹോയേ ചതുര ।
സദ്യപ്രചിത സാക്ഷാത്കാര । പരലോകീംചാ ॥ ൫ ॥
സകളാംസ ജേ മാന്യ । തേംചി ഹോതസേ സാമാന്യ ।
സാമാന്യാസ അനന്യ । ഹോഈജേത നാഹീം ॥ ൬ ॥
ഉത്തമ മധ്യമ കനിഷ്ഠ രേഖാ । അദൃഷ്ടീചീ ഗുപ്ത രേഖാ ।
ചത്വാര അനുഭവ രാരിഖാ । ഹോത നാഹീം ॥ ൭ ॥
ചൌദാ പിഡ്യാംചേ പവാഡേ । സാംഗതീ തേ ശാഹാണേ കീം വേഡേ ।
ഐകത്യാനേം ഘഡേ കീം ന ഘഡേ । ഐസേം പാഹാവേം ॥ ൮ ॥
രേഖാ തിതുകീ പുസോന ജാതേ । പ്രത്യക്ഷ പ്രത്യയാ യേതേം ।
ഡോളേഝാംകണീ കരാവീ തേം । കായേനിമിത്യ ॥ ൯ ॥
ബഹുതാംചേ ബോലീം ലാഗലേം । തേം പ്രാണീ അനുമാനീം ബുഡാലേം ।
മുഖ്യ നിശ്ചയേ ചുകലേം । പ്രത്യയാചാ ॥ ൧൦ ॥
ഉദംഡാചേം ഉദംഡ ഐകാവേം । പരീ തേം പ്രത്യയേം പാഹാവേ ।
ഖരേംഖോടേം നിവഡാവേം । അംതര്യാമീം ॥ ൧൧ ॥
കോണാസീ നവ്ഹേ മ്ഹണോം നയേ । സമജാവേ അപായേ ഉപായേ ।
പ്രത്യയേ ഘ്യാവാ ബഹുത കായേ । ബോലോനിയാം ॥ ൧൨ ॥
മാണുസ ഹേംകാഡ ആണീ കച്ചേം । മാന്യ കരാവേം തയാചേം ।
യേണേംപ്രകാരേം ബഹുതാംചേം । അംതര രാഖാവേം ॥ ൧൩ ॥
അംതരീം പീള പേച വളസാ । തോചി വാഢവീ ബഹുവസാ ।
തരീ മഗ ശാഹാണാ കൈസാ । നിവഊം നേണേം ॥ ൧൪ ॥
വേഡേം കരാവേം ശാഹാണേം । തരീച ജിണേം ശ്ലാഘ്യവാണേം ।
ഉഗേംച വാദാംഗ വാഢവിണേം । ഹേം മൂര്ഖപണ ॥ ൧൫ ॥
മിളോന ജാഊന മേളവാവേം । പഡീ ഘേഊന ഉലഥാവേം ।
കാംഹീംച കളോം നേദാവേം । വിവേകബളേം ॥ ൧൬ ॥
ദുസര്യാചേ ചാലണേം ചാലാവേം । ദുസര്യാചേ ബോലണീം ബോലാവേം ।
ദുസര്യാചേ മനോഗതേം ജാവേം । മിളോനിയാം ॥ ൧൭ ॥
ജോ ദുസര്യാച്യാ ഹിതാവരീ । തോ വിപട കഹിംച ന കരീ ।
മാനത മാനത വിവരീ । അംതര തയാചേം ॥ ൧൮ ॥
ആധീം അംതര ഹാതീം ഘ്യാവേം । മഗ ഹളുഹളു ഉകലാവേം ।
നാനാ ഉപായേം ന്യാവേം । പരലോകാസീ ॥ ൧൯ ॥
ഹേംകാഡാസ ഹേംകാഡ മിളാലാ । തേഥേം ഗല്ബലാചി ജാലാ ।
കളഹോ ഉഠതാം ച്യാതുര്യാലാ । ഠാവ കൈംചാ ॥ ൨൦ ॥
ഉഗീച കരിതീ ബഡബഡ । പരീ കരൂന ദാഖവിണേം ഹേം അവഘഡ ।
പരസ്ഥള സാധണേം ജഡ । കഠിണ ആഹേ ॥ ൨൧ ॥
ധകേ ചപേടേ സോസാവേ । നീച ശബ്ദ സാഹാത ജാവേ ।
പ്രസ്താവോന പരാവേ । ആപലേ ഹോതീ ॥ ൨൨ ॥
പ്രസംഗ ജാണോനി ബോലാവേം । ജാണപണ കാംഹീംച ന ഘാവേം ।
ലീനതാ ധരൂന ജാവേം । ജേഥതേഥേം ॥ ൨൩ ॥
കുഗ്രാമേം അഥവാ നഗരേം । പാഹാവീം ഘരാംചീം ഘരേം ।
ഭിക്ഷാമിസേം ലാഹാനഥോരേം । പരീക്ഷൂന സോഡാവീം ॥ ൨൪ ॥
ബഹുതീം കാംഹീംതരീ സാംപഡേ । വിചക്ഷണ ലോകീം മിത്രീ ഘഡേ ।
ഉഗേച ബൈസതാം കാംഹീംച ന ഘഡേ । ഫിര്ണേം വിവരണേം ॥ ൨൫ ॥
സാവധപണേം സര്വ ജാണാവേം । വര്തമാന ആധീംച ഘ്യാവേം ।
ജാഊം യേ തികഡേ ജാവേം । വിവേകേം സഹിത ॥ ൨൬ ॥
നാനാ ജിനസപാഠാംതരേം । നിവതീ സകളാംചീം അംതരേം ।
ലേഹോന ദേതാം പരോപകാരേം । സീമാ സാംഡാവീ ॥ ൨൭ ॥
ജൈസേം ജയാസ പാഹിജേ । തൈസേം തയാസ ദീജേ ।
തരീ മഗ ശ്രേഷ്ഠചി ഹോഇജേ । സകളാം മാന്യേ ॥ ൨൮ ॥
ഭൂമംഡളീം സകളാംസ മാന്യ । തോ മ്ഹണോം നയേ സാമാന്യ ।
കിത്യേക ലോക അനന്യ । തയാ പുരുഷാസീ ॥ ൨൯ ॥
ഐസീം ചാതുര്യാചീം ലക്ഷണേം । ചാതുര്യേം ദിഗ്വിജയേ കരണേം ।
മഗ തയാസ കായേ ഉണേം । ജേഥതേഥേം ॥ ൩൦ ॥
ഇതി
ശ്രീദാസബോധേ
ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ
ചാതുര്യവിവരണനാമ
സമാസ
സഹാവാ
॥
സമാസ
സാതവാ
അധോര്ധനിരൂപണ
॥
ശ്രീരാമ
॥
നാനാ വികാരാചേം മൂള । തേ ഹേ മൂളമായാച കേവള ।
അചംചളീം ജേ ചംചള । സൂക്ഷ്മരൂപേം ॥ ൧ ॥
മൂളാമായാ ജാണീവേചീ । മുളീംച്യാ മുള സംകല്പാചീ ।
വോളഖീ ശഡഗുണൈശ്വരാചീ । യേണേംചി ന്യാവേം ॥ ൨ ॥
പ്രകൃതിപുരുഷ ശിവശക്തി । ആര്ധനാരീനടേശ്വര മ്ഹണതീ ।
പരീ തേ ആവഘീ ജഗജ്ജോതീ । മൂള ത്യാസീ ॥ ൩ ॥
സംകല്പാചേം ജേം ചളണ । തേംചി വായോചേം ലക്ഷണ ।
വായോ ആണീ ത്രിഗുണ । ആണീ പംചഭൂതേം ॥ ൪ ॥
പാഹാതാം കോണീയേക വേല । ത്യാച്യാ മുള്യാ അസതീ ഖോല ।
പത്രേം പുഷ്പേം ഫളേം കേവള । മുളാചപാസീ ॥ ൫ ॥
യാഹിവേഗളേ നാനാ രംഗ । ആകാര വികാര തരംഗ ।
നാനാ സ്വാദ അംതരംഗ । മുളാമധ്യേം ॥ ൬ ॥
തേംചി മൂള ഫോഡൂന പാഹാതാം । കാംഹീംച നാഹീം വാടേ ആതാം ।
പുഢേം വാഢതാം വാഢതാം । ദിസോം ലാഗേ ॥ ൭ ॥
കഡ്യാവരീ വേല നിഘാലാ । അധോമുഖേം ബളേം ചാലിലാ ।
ഫാംപാവോന പുഢേം ആലാ । ഭൂമംഡളീം ॥ ൮ ॥
തൈസീം മുളമായാ ജാണ । പംചഭൂതേം ആണീ ത്രിഗുണ ।
മുളീം ആഹേത ഹേം പ്രമാണ । പ്രത്യയേം ജാണാവേം ॥ ൯ ॥
അഖംഡ വേല പുഢേം വാഢലാ । നാനാ വികാരീം ശോഭലാ ।
വികാരാംചാ വികാര ജാലാ । അസംഭാവ്യ ॥ ൧൦ ॥
നാനാ ഫഡഗരേം ഫുടലീം । നാനാ ജുംബാഡേം വാഢലീ ।
അനംത അഗ്രേം ചാലിലീം । സൃഷ്ടീമധേം ॥ ൧൧ ॥
കിത്യേക ഫളേം തീം പഡതീ । സവേംചി ആണീക നിഘതീ ॥
ഐസീം ഹോതീ ആണി ജാതീ । സര്വകാള ॥ ൧൨ ॥
യേക വേലചി വാളലേ । പുന്ഹാം തേഥേംചി ഫുടലേ ।
ഐസേ ആലേ ആണി ഗേലേ । കിതീയേക ॥ ൧൩ ॥
പാനേം ഝഡതീ ആണി ഫുടതീ । പുഷ്പേം ഫളേം തേണേംചി രിതീം ।
മധ്യേം ജീവ ഹേ ജഗതീ । അസംഭാവ്യ ॥ ൧൪ ॥
അവഘാ വേലചി കര്പതോ । മുളാപാസൂന പുന്ഹാ ഹോതോ ।
ഐസാ അവഘാ വിചാര ജോ തോ । പ്രത്യക്ഷ ജാണാവാ ॥ ൧൫ ॥
മൂള ഖാണോന കാഢിലേം । പ്രത്യയേജ്ഞാനേം നിര്മൂള കേലേം ।
തരീ മഗ വാഢണേംചി രാഹിലേം । സകള കാംഹീം । ൧൬ ॥
മുളീം ബീജ സേവടീം ബീജ । മധ്യേം ജളരൂപ ബീജ ।
ഐസാ ഹാ സ്വഭാവ സഹജ । വിസ്താരലാ ॥ ൧൭ ॥
മുളാമധീല ജ്യാ ഗോഷ്ടീ । സാംഗതാഹേ ബീജസൃഷ്ടീ ।
ജേഥീല അംശ തേഥേം കഷ്ടീ । ന ഹോതാം ജാതോ ॥ ൧൮ ॥
ജാതോ യേതോ പുന്ഹാ ജാതോ । ഐസാ പ്രത്യാവൃത്തി കരിതോ ।
പരംതു ആത്മജ്ഞാനീ ജോ തോ । അന്യഥാ ന ഘഡേ ॥ ൧൯ ॥
ന ഘഡേ ഐസേം ജരീ മ്ഹണാവേം । തരീ കാംഹീംതരീ ലാഗേ ജാണാവേം ।
അംതരീംച പരീ ഠാവേം । സകളാംസ കൈചേം ॥ ൨൦ ॥
തേണേംസീംച കാര്യഭാഗ കരിതീ । പരംതു തയാസ നേണതീ ।
ദിസേനാ തേ കായേ കരിതീ । ബാപുഡേ ലോക ॥ ൨൧ ॥
വിഷയേഭോഗ തേണേംചി ഘഡേ । തേണേംവിണ കാംഹീംച ന ഘഡേ ।
സ്ഥൂള സാംഡൂന സൂക്ഷ്മീം പവാഡേ । ഐസാ പാഹിജേ ॥ ൨൨ ॥
ജേം ആപലേംചി അംതര । തദ്രൂപചി ജഗദാംതര ।
ശരീരഭേദാചേ വികാര । വേഗളാലേ ॥ ൨൩ ॥
ആംഗോളീചീ ആംഗോളീസ വേധനാ । യേകീചീ യേകീസ കളേനാ ।
ഹാത പായേ അവേവ നാനാ । യേണേംചി ന്യായേം ॥ ൨൪ ॥
അവേവാചേം അവേവ നേണേ । മാ തോ പരാംചേം കായേ ജാണേ ।
പരാംതര യാകാരണേം । ജാണവേനാ ॥ ൨൫ ॥
യേകാചി ഉദകേം സകള വനസ്പതീ । നാനാ അഗ്രേംഭേദ ദിസതീ ।
ഖുഡിലീം തിതുകീംച സുകതീ । യേര തേ ടവടവീത ॥ ൨൬ ॥
യേണേംചി ന്യായേം ഭേദ ജാലാ । കളേനാ യേകാചേം യേകാലാ ।
ജാണപണേം ആത്മയാലാ । ഭേദ നാഹീം ॥ ൨൭ ॥
ആത്മത്വീം ഭേദ ദിസേ । ദേഹപ്രകൃതികരിതാം ഭാസേ ।
തരീ ജാണതചി അസേ । ബഹുതേക ॥ ൨൮ ॥
ദേഖോന ഐകോന ജാണതീ । ശാഹാണേ അംതര പരീക്ഷിതീ ।
ധൂര്ത തേ അവഘേംച സമജതീ । ഗുപ്തരൂപേം ॥ ൨൯ ॥
ജോ ബഹുതാംചേം പാളണ കരീ । തോ ബഹുതാംചേം അംതര വിവരീ ।
ധൂര്തപണേം ഠാഉകേം കരീ । സകള കാംഹീം ॥ ൩൦ ॥
ആധീ മനോഗത പാഹതീം । മഗ വിശ്വാസ ധരിതീ ।
പ്രാണീമാത്ര യേണേം രിതീം । വര്തതാഹേ ॥ ൩൧ ॥
സ്മരണാമഗേം വിസ്മരണ । രോകഡീ പ്രചിത പ്രമാണ ।
ആപലേം ഠേവണേം ആപണ । ദുകതാഹേ ॥ ൩൨ ॥
ആപലേംച ആപണാ സ്മരേനാ । ബോലിലേം തേം ആഠവേനാ ।
ഉഠതീ അനംത കല്പനാ । ഠാഉക്യാ കൈംച്യാ ॥ ൩൩ ॥
ഐസേം ഹേം ചംചള ചക്ര । കാംഹീം നീട കാംഹീം വക്ര ।
ജാലാ രംക അഥവാ ശക്ര । തരീ സ്മരണാസ്മരണേം ॥ ൩൪ ॥
സ്മരണ മ്ഹണിജേ ദേവ । വിസ്മരണ മ്ഹണിജേ ദാനവ ।
സ്മരണവിസ്മരണേം മാനവ । വര്തതീ ആതാം ॥ ൩൫ ॥
മ്ഹണോനി ചേവീ ആണി ദാനവീ । സംപത്തി ദ്വിധാ ജാണാവീ ।
പ്രചിത മാനസീം ആണാവീ । വിവേകേംസഹിത ॥ ൩൬ ॥
വിവേകേം വിവേക ജാണാവാ । ആത്മ്യാനേം ആത്മാ വോളഖാവാ ।
നേത്രേം നേത്രചി പാഹാവാ । ദര്പണീംചാ ॥ ൩൭ ॥
സ്ഥൂളേം സ്ഥൂള ഖാജവാവേം । സുക്ഷ്മേം സുക്ഷ്മ സമജാവേം ।
ഖുണേനേം ഖുണേസീ ബാണാവേം । അംതര്യാമീം ॥ ൩൮ ॥
വിചാരേം ജാണാവ വിചാര । അംതരേം ജാണാവേ അംതര ।
അംതരേം ജാണാവേ പരാംതര । । ഹൌനിയാം ॥ ൩൯ ॥
സ്മരണാമാജീം വിസ്മരണ । ഹേംചി ഭേദാചേം ലക്ഷണ ।
യേകദേസീ । പരിപൂര്ണ । ഹോത നാഹീം ॥ ൪൦ ॥
പുഢേം സികേ മാഗേം വിസരേ । പുഢേം ഉജേഡേ മാഗേം അംധാരേം ।
പുഢേം സ്മരേ മാഗേം വിസ്മരേ । സകള കാംഹീം ॥ ൪൧ ॥
തുര്യാ ജാണാവീ സ്മരണ । സുഷുപ്തീ ജാണാവീ വിസ്മരണ ।
ഉഭയേതാ ശരീരീം ജാണ । വര്തതീ ആതാം ॥ ൪൨ ॥
ഇതി
ശ്രീദാസബോധേ
ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ
അധോര്ധനിരൂപണനാമ
സമാസ
സാതവാ
॥
സമാസ
ആഠവാ
സൂക്ഷ്മജീവനിരൂപണ
॥
ശ്രീരാമ
॥
രേണൂഹൂന സൂക്ഷ്മ കിഡേ । ത്യാംചേം ആയുഷ്യ നിപടചി ഥോഡേം ।
യുക്തി ബുദ്ധി തേണേംചി പാഡേം । തയാമധേം ॥ ൧ ॥
ഐസേ നാനാ ജീവ അസതീ । പാഹോം ജാതാം ന ദിസതീ ।
അംതഃകര്ണപംചകാചീ സ്ഥിതീ । തേഥേംചി ആഹേ ॥ ൨ ॥
ത്യാംപുരതേം ത്യാംചേം ജ്ഞാന । വിഷയേ ഇംദ്രിയേം സമാന ।
സൂക്ഷ്മ ശരീരേം വിവരോന । പാഹാതോ കോണ ॥ ൩ ॥
ത്യാസ മുംഗീ മാഹാ ഥോര । നേണോംചാലിലാ കുംജര ।
മുംഗീസ മുതാചാ പൂര । ഐസേം ബോലതീ ॥ ൪ ॥
തേം മുംഗീസമാന ശരീരേം । ഉദംഡ അസതീ ലാഹാനഥോരേം ।
സമസ്താംമധ്യേം ജീവേശ്വരേം । വസ്തി കീജേ ॥ ൫ ॥
ഐസിയാ കിഡ്യാംചാ സംഭാര । ഉദംഡ ദാടലാ വിസ്താര ।
അത്യംത സാക്ഷപീ ജോ നര । തോ വിവരോന പാഹേ ॥ ൬ ॥
നാനാ നക്ഷത്രീം നാനാ കിഡേ । ത്യാംസ ഭാസതീ പര്വതായേവഢേ ।
ആയുഷ്യഹി തേണേംചി പാഡേം । ഉദംഡ വാടേ ॥ ൭ ॥
പക്ഷായേവഢേം ലാഹാന നാഹീം । പക്ഷായേവഢേം ഥോര നാഹീം ।
സര്പ ആണി മഛ പാഹീം । യേണേംചി പാഡേ ॥ ൮ ॥
മുംഗീപാസൂന ഥോരഥോരേം । ചഢതീം വാഢതീം ശരീരേം ।
ത്യാംചീ നിര്ധാരിതാം അംതരേം । കളോം യേതീ ॥ ൯ ॥
നാനാ വര്ണ നാനാ രംഗ । നാനാ ജീവനാചേ തരംഗ ।
യേക സുരംഗ യേക വിരംഗ । കിതീ മ്ഹണൌനി സാംഗാവേ ॥ ൧൦ ॥
യേകേം സുകുമാരേം യേകേം കഠോരേം। നിര്മാണ കേലീം ജഗദേശ്വരേം ।
സുവര്ണാസാരിഖീം ശരീരേം । ദൈദിപ്യമാനേം ॥ ൧൧ ॥
ശരീരഭേദേം ആഹാരഭേദേം । വാചാഭേദേം ഗുണഭേദേം ।
അംതരീം വസിജേ അഭേദേം । യേകരൂപേം ॥ ൧൨ ॥
യേക ത്രാസകേം യേകമാരകേം। പാഹോ ജാതാം നാനാ കൌതുകേം ।
കിതീയേക ആമോലികേം । സൃഷ്ടീമധ്യേം ॥ ൧൩ ॥
ഐസീം അവഘീം വിവരോന പാഹേ । ഐസാ പ്രാണീ കോണ ആഹേ ।
ആപല്യാപരതേം ജാണോന രാഹേ । കിംചിതമാത്ര ॥ ൧൪ ॥
നവഖംഡ ഹേ വസുംധരാ । സപ്തസാഗരാംചാ ഫേരാ ।
ബ്രഹ്മാംഡാബാഹേരീല നീരാ । കോണ പാഹേ ॥ ൧൫ ॥
ത്യാ നീരാമധ്യേം ജീവ അസതീ । പാഹോം ജാതാം അസംഖ്യാതീ ।
ത്യാ വിശാള ജീവാംചീ സ്ഥിതീ । കോണജാണേ ॥ ൧൬ ॥
ജേഥേം ജീവന തേഥേം ജീവ । ഹാ ഉത്പത്തീചാ സ്വഭാവ ।
പാഹാതാം യാചാ അഭിപ്രാവ । ഉദംഡ അസേ । ॥ ൧൭ ॥
പൃഥ്വീഗര്ഭീം നാനാ നീരേം । ത്യാ നീരാമധേം ശരീരേം ।
നാനാ ജിനസ ലാഹാനഥോരേം । കോണ ജാണേം ॥ ൧൮ ॥
യേക പ്രാണീ അംതരിക്ഷ അസതീ । തേഹീം നാഹീം ദേഖിലീ ക്ഷിതീ ।
വരീച്യാവരീ ഉഡോന ജാതീ । പക്ഷ ഫുടല്യാനംതരേം ॥ ൧൯ ॥
നാനാ ഖേചരേം ആണി ഭൂചരേം । നാനാ വനചരേം ആണി ജളചരേം ।
ചൌര്യാസി യോനീപ്രകാരേം । കോണ ജാണേ ॥ ൨൦ ॥
ഉഷ്ണ തേജ വേഗളേ കരുനീ । ജേഥേം തേഥേം ജീവയോനീ ।
കല്പനേപാസുനീ ഹോതീ പ്രാണീ । കോണ ജാണേ ॥ ൨൧ ॥
യേക നാനാ സാമര്ഥ്യേം കേലേ । യേക ഇച്ഛേപാസൂന ജാലേ ।
യേക ശബ്ദാസരിസേ പാവലേ । ശ്രാപദേഹ ॥ ൨൨ ॥
യേക ദേഹ ബാജീഗിരീചേ । യേക ദേഹ വോഡംബരീചേ।
യേക ദേഹ ദേവതാംചേ । നാനാപ്രകാരേം॥ ൨൩॥
യേക ക്രോധാപാസൂന ജാലേ । യേക തപാ പാസൂന ജന്മലേ ।
യേക ഉശ്രാപേം പാവലേ । പൂര്വദേഹ ॥ ൨൪ ॥
ഐസേം ഭഗവംതാചേം കരണേം । കിതീ മ്ഹണൌന സാംഗണേം ।
വിചിത്ര മായേച്യാ ഗുണേം । ഹോത ജാതേം ॥ ൨൫ ॥
നാനാ അവഘഡ കരണീ കേലീ । കോണീം ദേഖിലീ നാ ഐകിലീ ।
വിചിത്ര കളാ സമജലീ । പാഹിജേ സര്വേം ॥ ൨൬ ॥
ഥോഡേം ബഹുത സമജലേം। പോടാപുരതീ വിദ്യാ സികലേം ।
പ്രാണീ ഉഗേംച ഗര്വേം ഗേലേം । മീ ജ്ഞാതാ മ്ഹണോനീ ॥ ൨൭॥
ജ്ഞാനീ യേക അംതരാത്മാ । സര്വാംമധേം സര്വാത്മാ ।
ത്യാചാ കളാവയാ മഹിമാ । ബുദ്ധി കൈംചീ ॥ ൨൮॥
സപ്തകംചുക ബ്രഹ്മാംഡ । ത്യാംത സപ്തകംചുക പിംഡ ।
ത്യാ പിംഡാമധേം ഉദംഡ । പ്രാണീ അസതീ ॥ ൨൯ ॥
ആപല്യ ദേഹാംതീല ന കളേ । മാ തേം അവഘേം കൈംചേം കളേ ।
ലോക ഹോതീ ഉതാവളേ । അല്പജ്ഞാനേം ॥ ൩൦ ॥
അനുരേണാഐസേം ജിനസ । ത്യാംചേ ആമ്ഹീ വിരാട പുരുഷ ।
ആമചേം ഉദംഡചി ആയുഷ്യ । ത്യാംച്യാ ഹിസേബേം ॥ ൩൧ ॥
ത്യാംച്യാ രിതീ ത്യാംചേ ദംഡക । വര്തായാചേ അസതീ അനേക ।
ജാണേ സര്വഹി കൌതുക । ഐസാ കൈംചാ ॥ ൩൨ ॥
ധന്യ പരമേശ്വരാചീ കരണീ । അനുമാനേനാ അംതഃകരണീം ।
ഉഗീച അഹംതാ പാപിണീ । വേഢാ ലാവീ ॥ ൩൩ ॥
അഹംതാ സാംഡൂന വിവരണേം । കിത്യേക ദേവാംചേ കരണേം ।
പാഹാതാം മനുഷ്യാചേം ജിണേം । ഥോഡേം ആഹേ ॥ ൩൪ ॥
ഥോഡേം ജിണേം അര്ധപുഡീ കായാ । ഗര്വ കരിതീ രഡായാ ।
ശരീര ആവഘേം പഡായാ । വേള നാഹീം ॥ ൩൫॥
കുശ്ചീള ഠാഈം ജന്മലേം । ആണി കുശ്ചീള രസേംചി വാഢലേം।
യാസ മ്ഹണതീ ഥോരലേം । കോണ്യാ ഹിസേബേം ॥൩൬॥
കുശ്ചീള ആണി ക്ഷ്ണഭംഗുര । അഖംഡ വേഥാ ചിംതാതുര ।
ലോക ഉഗേച മ്ഹണതീ ഥോര । വേഡപണേം ॥ ൩൭ ॥
കായാമായാ ദോം ദിസാംചീ । ആദിഅംതീം അവഘീ ചീ ചീ ।
ഝാംകാതാപാ കരൂന ഉഗീചി । ഥോരീവ ദാവിതീ ॥ ൩൮॥
ഝാംകിലേം തരീ ഉപംഢര പഡേ । ദുര്ഗംധീ സുടേ ജികഡേ തികഡേ ।
ജോ കോണീ വിവേകേം പവാഡേ । തോചി ധന്യ ॥ ൩൯ ॥
ഉഗേംചി കായസാ തംഡാവേം । മോഡാ അഹംതേചേം പുംഡാവേം ।
വിവേകേം ദേവാസ ധുംഡാവേം । ഹേം ഉത്തമോത്തമ ॥ ൪൦॥
ഇതി
ശ്രീദാസബോധേ
ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ
സൂക്ഷ്മജീവനിരൂപണനാമ
സമാസ
ആഠവാ
॥
സമാസ
നവവാ
പിംഡോത്പത്തിനിരൂപണ
॥
ശ്രീരാമ
॥
ചൌംഖാണീചേ പ്രാണീ അസതീ । അവഘേ ഉദകേംചി വാഢതീ ।
ഐസേ ഹോതീആണീ ജാതീ । അസംഖ്യാത ॥ ൧ ॥
തത്വാംചേം ശരീര ജാലേം । അംതരാത്മ്യാസഗട വളലേം ।
ത്യാംചേം മൂള ജോം ശോധിലേം । തോം ഉദകരൂപ ॥ ൨ ॥
ശരത്കാളീംചീം ശരീരേം । പീളപീളോം ഝിരപതീ നീരേം ।
ഉഭയേ രേതേം യേകത്രേം । മിസളതീ രക്തീം ॥ ൩ ॥
അന്നരസ ദേഹരസ । രക്തരേതേം ബാംധേ മൂസ ।
രസദ്വയേം സാവകാസ । വാഢോം ലാഗേ ॥ ൪ ॥
വാഢതാം വാഢതാം വാഢലേം । കോമളാചേം കഠീണ ജാലേം।
പുഢേം ഉദക പൈസാവലേം । നാനാ അവേവീം ॥ ൫॥
സംപൂര്ണ ഹോതാം ബാഹേരീ പഡേ । ഭൂമീസ പഡതാം മഗ തേം രഡേ ।
അവഘ്യാചേം അവഘേംച ഘഡേ । ഐസേം ആഹേ ॥ ൬ ॥
കുഡീ വാഢേ കുബുദ്ധി വാഢേ । മൂളാപാസൂന അവഘേം ഘഡേ ।
അവഘേംചി മോഡേ ആണി വാഢേ । ദേഖതദേഖതാം ॥ ൭ ॥
പുഢേം അവഘിയാംചേം ശരീര । ദിവസേംദിവസ ജാലേം ഥോര ।
സുചോം ലാഗലാ വിചാര । കാംഹീം കാംഹീം ॥ ൮ ॥
ഫളാമധേം ബീജ ആലേം । തേണേം ന്യായേം തേഥേം ജാലേം ।
ഐകതാം ദേഖതാം ഉമജലേം । സകള കാംഹീം ॥ ൯ ॥
ബീജേം ഉദകേം അംകുരതീ । ഉദക നസ്താം ഉഡോന ജാതീ ।
യേകേ ഠാഈം ഉദക മാതീ । ഹോതാം ബരേം ॥ ൧൦ ॥
ദോഹിംമധേം അസതാം ബീജ । ഭിജോന അംകുര സഹജ ।
വാഢതാം വാഢതാം പുഢേം രീഝ । ഉദംഡ ആഹേ ॥ ൧൧ ॥
ഇകഡേ മുള്യാ ധാവാ ഘേതീ । തികഡേ അഗ്രേം ഹേലാവതീ ।
മുളേം അഗ്ര ദ്വിധാ ഹോതീ । ബീജാപാസൂന ॥ ൧൨ ॥
മുള്യാ ചാലില്യാ പാതാളീം । അഗ്രേം ധാവതീം അംതരാളീം ।
നാനാ പത്രീം പുഷ്പീം ഫളീം । ലഗഡലീം ഝാഡേം ॥ ൧൩ ॥
ഫളാവഡില സുമനേം । സുമനാംവഡില പാനേം ।
പാനാംവഡില അനുസംധാനേം । കാഷ്ഠേം ആഘവീം ॥ ൧൪ ॥
കാഷ്ഠാംവഡില മുള്യാ ബാരിക। മുള്യാം വഡില തേം ഉദക ।
ഉദക ആളോന കൌതുക । ഭൂമംഡളാചേം ॥ ൧൫ ॥
യാചീ ഐസീ ആഹേ പ്രചിതീ । തേവ്ഹാം സകളാം വഡില ജഗതീ ।
ജഗതീവഡില മൂര്തീ। ആപോനാരായായേണാചീ ॥൧൬ ॥
തയാവഡില അഗ്നിദേവ । അഗ്നിവഡില വായേദേവ ।
വായേദേവാവഡില സ്വഭാവ । അംതരാത്മ്യാംചാ ॥ ൧൭ ॥
സകളാംവഡില അംതരാത്മാ। ത്യാസി നേണേ തോ ദുരാത്മാ ।
ദുരാത്മാ മ്ഹണിജേ ദുരീ ആത്മാ । അംതരലാ തയാ ॥ ൧൮ ॥
ജവളീ അസോന ചുകലേം। പ്രത്യയാസ നാഹീം സോകലേം ।
ഉഗേംചി ആലേം ആണീ ഗേലേം । ദേവാചകരിതാം ॥ ൧൯ ॥
മ്ഹണൌന സകളാംവഡില ദേവ । ത്യാസീ ഹോതാം അനന്യഭാവ ।
മഗ ഹേ പ്രകൃതീചാ സ്വഭാവ । പാലടോം ലാഗേ ॥ ൨൦ ॥
കരീ ആപുലാ വ്യാസംഗ। കദാപി നവ്ഹേ ധ്യാനഭംഗ ।
ബോലണേം ചാലണേം വേംഗ । പഡോംച നേദീ ॥ ൨൧ ॥
ജേം വഡിലീം നിര്മാണ കേലേം । തേം പാഹിജേ പാഹിലേം ।
കായേ കായേ വഡിലീം കേലേം । കീതീ പാഹാവേം ॥ ൨൨ ॥
തോ വഡില ജേഥേം ചേതലാ । തോചി ഭാഗ്യപുരുഷ ജാല ।
അല്പ ചേതനേം തയാലാ । അല്പഭാഗ്യ ॥ ൨൩ ॥
തയാ നാരായേണാലാ മനീം । അഖംഡ ആഠവാവേം ധ്യാനീം ।
മഗ തേ ലക്ഷ്മീ തയാപാസൂനീ । ജാഈല കോഠേം ॥ ൨൪ ॥
നാരായേണ അസേ വിശ്വീം । ത്യാചീ പൂജാ കരീത ജാവീ ।
യാകാരണേം തോഷവാവീ । കോണീതരീ കായാ ॥ ൨൫ ॥
ഉപാസനാ ശോധൂന പാഹിലീ । തോം തേ വിശ്വപാളിതീ ജാലീ ।
ന കളേ ലീളാ പരീക്ഷിലീ । ന വചേ കോണാ ॥ ൨൬ ॥
ദേവാചീ ലീളാ ദേവേംവിണ । ആണീക ദുസരാ പാഹേ കോണ ।
പാഹണേം തിതുകേം ആപണ । ദേവചി അസേ ॥ ൨൭ ॥
ഉപാസനാ സകളാം ഠാഈം । ആത്മാരാമ കോഠേം നാഹീം ।
യാകാരണേം ഠാഇം ഠാഇം । രാമേ ആടോപിലേം॥ ൨൮ ॥
ഐസീ മാഝീ ഉപാസനാ । ആണിതാം നയേ അനുമാനാ ।
നേഊന ഘാലീ നിരംജനാ । പൈലികഡേ ॥ ൨൯ ॥
ദേവാകരിതാം കര്മേം ചാലതീ । ദേവാകരിതാം ഉപാസക ഹോതീ ।
ദേവാകരിതാം ജ്ഞാനീ അസതീ । കിതിയേക ॥ ൩൦ ॥
നാനാ ശാസ്ത്രേം നാനാ മതേം । ദേവചി ബോലിലാ സമസ്തേം ।
നേമകാംനേമക വേസ്താവേസ്തേം । കര്മാനുസാര ॥ ൩൧ ॥
ദേവാസ അവഘേം ലാഗേ കരാവേം । ത്യാംത ഘേഊം യേ തിതുകേം ഘ്യാവേം ।
അധികാരാസാരിഖേം ചാലാവേം । മ്ഹണിജേ ബരേം ॥ ൩൨ ॥
ആവാഹന വിസര്ജന । ഐസേംചി ബോലിലേം വിധാന ।
പൂര്വപക്ഷ ജാലാ യേഥൂന । സിദ്ധാംത പുഢേം ॥ ൩൩ ॥
വേദാംത സിദ്ധാംത ധാദാംത । പ്രചിത പ്രമാണ നേമസ്ത ।
പംചികര്ണ സാംഡൂന ഹിത । വാക്യാര്ഥപാഹാവാ ॥ ൩൪ ॥
ഇതി
ശ്രീദാസബോധേ
ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ
പിംഡോത്പത്തിനിരൂപണണനാമ
സമാസ
നവവാ
॥
സമാസ
ദഹാവാ
സിദ്ധാംതനിരൂപണ
॥
ശ്രീരാമ
॥
ഗഗനീം അവഘേംചി ഹോത ജാതേം । ഗഗനാഐസേം തഗേനാ തേം ।
നിശ്ചളീം ചംചള നാനാ തേം । യേണേംചി ന്യായേം ॥ ൧ ॥
അംധാര ദാടലാ ബളേം। വാടേ ഗഗന ജാലേം കാളേം ।
രവികിര്ണേം തേം പിവളേം । സവേംചി വാടേ ॥ ൨ ॥
ഉദംഡ ഹിംവ ജേവ്ഹാം പഡിലേ । ഗമേ ഗഗന ഥംഡ ജാലേം।
ഉഷ്ണ ഝളേനേം വാളലേം। ഐസേം വാടേ ॥ ൩ ॥
ഐസേം ജേം കാംഹീം വാടലേം । തേം തേം ജാലേം ആണി ഗേലേം ।
ആകാശാസാരിഖേം തഗലേം । ഹേം തോം ഘഡേനാ ॥ ൪ ॥
ഉത്തമ ജാണിവേചാ ജിനസ । സമജോന പാഹേ സാവകാസ ।
നിരാഭാസ തേം ആകാശ । ഭാസ മിഥ്യാ ॥ ൫ ॥
ഉദക പസരേ വായോ പസരേ । ആത്മാ അത്യംതചി പസരേ ।
തത്വേം തത്വ അവഘേംചി പസരേ । അംതര്യാമീം ॥ ൬ ॥
ചളതേം ആണി ചളേനാ തേം । അംതരീം അവഘേംച കളതേം ।
വിവരണേംചി നിവളതേം । പ്രാണിമാത്രാസീ ॥ ൭ ॥
വിവരതാം വിവരതാം ശേവടീം । നിവൃത്തിപദീം അഖംഡ ഭേടീ ।
ജാലിയാനേം തുടീ । ഹോണാര നാഹീം ॥ ൮ ॥
ജേഥേം ജ്ഞാനാചേം ഹോതേം വിജ്ഞാന । ആണി മനാചേം ഹോതേം ഉന്മന ।
തത്വനിര്ശനീം അനന്യ। വിവേകേം ഹോതേം ॥ ൯ ॥
വഡിലാംസ ശോധൂന പാഹിലേം । തോം ചംചളാചേം നിശ്ചള ജാലേം ।
ദേവഭക്തപണ ഗേലേം । തയേ ഠാഇം ॥ ൧൦ ॥
ഠാവ മ്ഹണതാം പദാര്ഥ നാഹീം। പദാര്ഥമാത്ര മുളീം നാഹീം ।
ജൈസേം തൈസേം ബോലോം കാംഹീം । കളാവയാ ॥ ൧൧ ॥
അജ്ഞാനശക്തി നിരസലീ। ജ്ഞാനശക്തി മാവളലീ ।
വൃത്തിശൂന്യേം കൈസീ ജാലീ । സ്ഥിതീ പാഹാ ॥ ൧൨ ॥
മുഖ്യ ശക്തിപാത തോ ഐസാ । നാഹീം ചംചളാചാ വളസാ ।
നിവാംതീം നിവാംത കൈസാ । നിര്വികാരീ ॥ ൧൩ ॥
ചംചളാചീം വികാര ബാലടേം । തേം ചംചളചി ജേഥേം ആടേ ।
ചംചള നിശ്ചള ഘനവടേ । ഹേം തോം ഘഡേനാ ॥ ൧൪ ॥
മാഹാവാക്യാചാ വിചാരു । തേഥേം സംന്യാശാസ അധികാരു।
ദൈവീകൃപേചീ ജോ നരു । തോഹി വിവരോന പാഹേ ॥ ൧൫ ॥
സംന്യാസീ മ്ഹണിജേ ശഡന്യാസീ । വിചാരവംത സര്വ സംന്യാസീ ।
ആപലീ കരണീ ആപണാസീ । നിശ്ചയേംസീം ॥ ൧൬ ॥
ജഗദീശ വോളല്യാവരീ । തേഥേം കോണ അനുമാന കരീ ।
ആതാം അസോ ഹേം വിചാരീ। വിചര ജാണതീ ॥ ൧൭ ॥
ജേ ജേ വിചാരീ സമജലേ । തേ തേ നിഃസംഗ ഹോഊന ഗേലേ ।
ദേഹാഭിമാനീ ജേ ഉരലേ। തേ ദേഹാഭിമാന രക്ഷിതീ ॥ ൧൮ ॥
ലക്ഷീം ബൈസലേ അലക്ഷ । ഉഡോന ഗേലാ പൂര്വപക്ഷ ।
ഹേതുരൂപേം അംതരസാക്ഷ । തോഹി മാവളലാ ॥ ൧൯ ॥
ആകാശ ആണി പാതാള । ദോനീ നാമേം അംതരാള ।
കാഢിതാം ദൃശ്യാചേം ചഡള । അഖംഡ ജാലേം ॥ ൨൦ ॥
തേം തോം അഖംഡചി ആഹേ । മന ഉപാധീ ലക്ഷൂന പാഹേ।
ഉപാധിനിരാസേം സാഹേ । ശബ്ദ കൈസാ ॥ ൨൧ ॥
ശബ്ദപര കല്പനേപര । മന ബുദ്ധി അഗോചര ।
വിചാരേം പാഹാവാ വിചാര। അംതര്യാമീം ॥ ൨൨ ॥
പാഹാതാം പാഹാതാം കളോം യേതേം । കളലേം തിതുകേം വേര്ഥ ജാതേം ।
അവഘഡ കൈസേം ബോലാവേം തേം । കോണ്യാ പ്രകാരേം ॥ ൨൩ ॥
വാക്യാര്ഥവാച്യാംശ ശോധിലാ। അലക്ഷീം ലക്ഷ്യാംശ ബുഡാലാ ।
പുഢേം സമജോന ബോലാ । കോണീതരീ ॥ ൨൪ ॥
ശാശ്വതാസ ശോധീത ഗേലാ । തേണേം ജ്ഞാനീ സാച ജാലാ ।
വികാര സാംഡൂന മിളാലാ । നിര്വികാരീം ॥ ൨൫ ॥
ദുഃസ്വപ്ന ഉദംഡ ദേഖിലേം । ജാഗേം ഹോതാം ലടികേം ജാലേം ।
പുന്ഹാം ജരീ ആഠവലേം । തരീ തേം മിഥ്യാ ॥ ൨൬ ॥
പ്രാരബ്ധയോഗേം ദേഹ അസേ । അസേ അഥവാ നാസേ ।
വിചാര അംതരീം ബൈസേ । ചളേനാ ഐസാ ॥ ൨൭ ॥
ബീജ അഗ്നീനേം ഭാജലേം । ത്യാചേം വാഢണേം ഖുംടലേം ।
ജ്ഞാത്യാസ തൈസേ ജാലേം । വാസനാബീജ ॥ ൨൮ ॥
വിചാരേം നിശ്ചള ജാലീ ബുദ്ധി । ബുദ്ധിപാസീം കാര്യസിദ്ധി ।
പാഹാതാം വഡിലാംചീ ബുദ്ധി । നിശ്ചളീം ഗേലീം ॥ ൨൯ ॥
നിശ്ചളാസ ധ്യാതോ തോ നിശ്ചള । ചംചളാസ ധ്യാതോ തോ ചംചള ।
ഭൂതാസ ധ്യാതോ തോ കേവള । ഭൂത ഹോയേ ॥ ൩൦ ॥
ജോ പാവലാ സേവടവരീ । തയാസ ഹേം കാംഹീംച ന കരീ ।
അംതരിനിഷ്ഠാ ബാജീഗരീ । തൈസീ മായാ ॥ ൩൧ ॥
മിഥ്യാ ഐസേം കളോം ആലേം । വിചാരാനേം സദൃഢ ജാലേം ।
അവഘേം ഭയേംചി ഉഡാലേം । അകസ്മാത ॥ ൩൨ ॥
ഉപാസനേചേം ഉത്തിര്ണ വ്ഹാവേം । ഭക്തജനേം വാഢവാവേം ।
അംതരീം വിവേകേം ഉമജാവേം । സകള കാംഹീം ॥ ൩൩ ॥
ഇതി
ശ്രീദാസബോധേ
ഗുരുശിഷ്യസംവാദേ
സിദ്ധാംതനിരൂപണനാമ
സമാസ
ദഹാവാ
॥
॥
ദശക
പംധരാവാ
സമാപ്ത
॥

Explore More