ఆత్మదశక
సమాస పహిలా : చాతుర్య లక్షణ ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస పహిలా : చాతుర్య లక్షణ ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస దుసరా : నిఃస్పృహ వ్యాప ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస తిసరా : శ్రేష్ఠ అంతరాత్మా ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస చౌథా : శాశ్వతబ్రహ్మనిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస పాంచవా : చంచళ లక్షణ ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస సహావా : చాతుర్య వివరణ ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస సాతవా : అధోర్ధనిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస ఆఠవా : సూక్ష్మజీవనిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస నవవా : పిండోత్పత్తినిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస దహావా : సిద్ధాంతనిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస
పహిలా
చాతుర్య
లక్షణ
॥
పహిలా
చాతుర్య
లక్షణ
॥
శ్రీరామ
॥
॥
అస్తిమాంశాంచీం శరీరేం । త్యాంత రాహిజే జీవేశ్వరేం ।
నానా వికారీం వికారే । ప్రవిణ హోఇజే ॥ ౧ ॥
నానా వికారీం వికారే । ప్రవిణ హోఇజే ॥ ౧ ॥
ఘనవట పోంచట స్వభావేం । వివరోన జాణిజే జీవేం ।
వ్హావేం న వ్హావేం ఆఘవేం । జీవ జాణే ॥ ౨ ॥
వ్హావేం న వ్హావేం ఆఘవేం । జీవ జాణే ॥ ౨ ॥
యేంకీం మాగమాగోం ఘేణేం । యేకాం న మాగతాంచ దేణేం ।
ప్రచీతీనేం సులక్షణేం । ఓళఖావీం ॥ ౩ ॥
ప్రచీతీనేం సులక్షణేం । ఓళఖావీం ॥ ౩ ॥
జీవ జీవాంత ఘాలావా । ఆత్మా ఆత్మ్యాంత మిసళావా ।
రాహరాహోం శోధ ఘ్యావా । పరాంతరాంచా ॥ ౪ ॥
రాహరాహోం శోధ ఘ్యావా । పరాంతరాంచా ॥ ౪ ॥
జానవేం హేంవడకారేం జాలేం । ఢిలేపణేం హేవడ ఆలేం ।
నేమస్తపణేం శోభలేం । దృష్టీపుఢేం ॥ ౫ ॥
నేమస్తపణేం శోభలేం । దృష్టీపుఢేం ॥ ౫ ॥
తైసేంచి హే మనాస మన । వివేకేం జావేం మిళోన ।
ఢిలేపణేం అనుమాన । హోత ఆహే ॥ ౬ ॥
ఢిలేపణేం అనుమాన । హోత ఆహే ॥ ౬ ॥
అనుమానేం అనుమాన వాఢతో । భిడేనేం కార్యభాగ నాసతో ।
యాకారణేం ప్రత్యయే తో । ఆధీం పాహావా ॥ ౭ ॥
యాకారణేం ప్రత్యయే తో । ఆధీం పాహావా ॥ ౭ ॥
దుసర్యాచేం జీవీచేం కళేనా । పరాంతర తేం జాణవేనా ।
వశ్య హోతీ లోక నానా । కోణ్యా ప్రకారేం ॥ ౮ ॥
వశ్య హోతీ లోక నానా । కోణ్యా ప్రకారేం ॥ ౮ ॥
ఆకల సాండూన పరతీ । లోక వశ్యకర్ణ కరితీ ।
అపూర్ణపాణేం హళు పడతీ । ఠాఈం ఠాఈం ॥ ౯ ॥
అపూర్ణపాణేం హళు పడతీ । ఠాఈం ఠాఈం ॥ ౯ ॥
జగదీశ ఆహే జగదాంతరీం । చేటకేం కరావీం కోణావరీ ।
జో కోణీ వివేకేం వివరీ । తోచి శ్రేష్ఠ ॥ ౧౦ ॥
జో కోణీ వివేకేం వివరీ । తోచి శ్రేష్ఠ ॥ ౧౦ ॥
శ్రేష్ఠ కార్యే కరీ శ్రేష్ఠ । కృత్రిమ కరీ తో కనిష్ఠ ।
కర్మానుసార ప్రాణీ నష్ట । అథవా భలే ॥ ౧౧ ॥
కర్మానుసార ప్రాణీ నష్ట । అథవా భలే ॥ ౧౧ ॥
రాజే జాతీ రాజపంథేం । చోర జాతీ చోరపంథేం ।
వేడేం ఠకే అల్పస్వార్థేం । మూర్ఖపణేం ॥ ౧౨ ॥
వేడేం ఠకే అల్పస్వార్థేం । మూర్ఖపణేం ॥ ౧౨ ॥
మూర్ఖాస వాటే మీ శహాణా । పరీ తో వేడా దైన్యవాణా ।
నానా చాతుర్యాచ్యా ఖుణా । చతుర జాణే ॥ ౧౩ ॥
నానా చాతుర్యాచ్యా ఖుణా । చతుర జాణే ॥ ౧౩ ॥
జో జగదాంతరే మిళాలా । తో జగదాంతరచి జాలా ।
అరత్రీం పరత్రీం తయాలా । కాయ ఉణేం ॥ ౧౪ ॥
అరత్రీం పరత్రీం తయాలా । కాయ ఉణేం ॥ ౧౪ ॥
బుద్ధి దేణేం భగవంతాచేం । బుద్ధివిణ మాణుస కాచేం ।
రాజ్య సాండూన ఫుకాచే । భీక మాగే ॥ ౧౫ ॥
రాజ్య సాండూన ఫుకాచే । భీక మాగే ॥ ౧౫ ॥
జేం జేం జేంథేం నిర్మాణ జాలం । తేం తేం తయాస మానలేం ।
అభిమాన దేఊన గోవిలేం । ఠాఈం ఠాఈం ॥ ౧౬ ॥
అభిమాన దేఊన గోవిలేం । ఠాఈం ఠాఈం ॥ ౧౬ ॥
అవఘేచ మ్హణతీ ఆమ్హీ థోర । అవఘేచి మ్హణతీ ఆమ్హీ సుందర ।
అవఘేచి మ్హణతీ ఆమ్హీ చతుర । భూమండళీం ॥ ౧౭ ॥
అవఘేచి మ్హణతీ ఆమ్హీ చతుర । భూమండళీం ॥ ౧౭ ॥
ఐసా విచార ఆణితాం మనా । కోణీచ లాహాన మ్హణవినా ।
జాణతే ఆణితీ అనుమానా । సకళ కాంహీం ॥ ౧౮ ॥
జాణతే ఆణితీ అనుమానా । సకళ కాంహీం ॥ ౧౮ ॥
ఆపులాల్యా సాభిమానేం । లోక చాలిలే అనుమానేం ।
పరంతు హేం వివేకానేం । పాహిలేం పాహిజే ॥ ౧౯ ॥
పరంతు హేం వివేకానేం । పాహిలేం పాహిజే ॥ ౧౯ ॥
లటిక్యాచా సాభిమాన ఘేణేం । సత్య అవఘేంచ సోడణేం ।
మూర్ఖపణాచీం లక్షణేం । తే హే ఐసీం ॥ ౨౦ ॥
మూర్ఖపణాచీం లక్షణేం । తే హే ఐసీం ॥ ౨౦ ॥
సత్యాచా జో సాభిమాన । తో జాణావా నిరాభిమాన ।
న్యాయే అన్యాయే సమాన । కదాపి నవ్హే ॥ ౨౧ ॥
న్యాయే అన్యాయే సమాన । కదాపి నవ్హే ॥ ౨౧ ॥
న్యాయే మ్హణిజే తో శాశ్వత । అన్యాయే మ్హణిజే తో అశాశ్వత ।
బాష్కళ ఆణి నేమస్త । యేక కైసా ॥ ౨౨ ॥
బాష్కళ ఆణి నేమస్త । యేక కైసా ॥ ౨౨ ॥
యేక ఉఘడ భాగ్య భోగితీ । యేక తశ్కర పళోన జాతీ ।
యేకాంచీ ప్రగట మహంతీ । యేకాంచీ కానకోండీ ॥ ౨౩ ॥
యేకాంచీ ప్రగట మహంతీ । యేకాంచీ కానకోండీ ॥ ౨౩ ॥
ఆచారవిచారేంవిణ । జేం జేం కరణేం తో తో సీణ ।
ధూర్త ఆణి విచక్షణ । తేచి శోధావే ॥ ౨౪ ॥
ధూర్త ఆణి విచక్షణ । తేచి శోధావే ॥ ౨౪ ॥
ఉదండ బాజారీ మిళాలే । పరీ తే ధూర్తేంచి ఆళిలే ।
ధూర్తాంపాసీం కాంహీం న చలే । బాజార్యాంచేం ॥ ౨౫ ॥
ధూర్తాంపాసీం కాంహీం న చలే । బాజార్యాంచేం ॥ ౨౫ ॥
యాకారణేం ముఖ్య ముఖ్య । తయాంసీ కరావే సఖ్య ।
యేణేంకరితాం అసంఖ్య । బాజారీ మిళతీ ॥ ౨౬ ॥
యేణేంకరితాం అసంఖ్య । బాజారీ మిళతీ ॥ ౨౬ ॥
ధూర్తాసి ధూర్తచి ఆవడే । ధూర్త ధూర్తీంచ పవాడే ।
ఉగేంచి హిండతీ వేడే । కార్యేంవిణ ॥ ౨౭ ॥
ఉగేంచి హిండతీ వేడే । కార్యేంవిణ ॥ ౨౭ ॥
ధూర్తాసి ధూర్తపణ కళలేం । తేణేం మనాస మనపణ మిళాలేం ।
పరీ హేం గుప్తరూపేం కేలేం । పాహిజే సర్వే ॥ ౨౮ ॥
పరీ హేం గుప్తరూపేం కేలేం । పాహిజే సర్వే ॥ ౨౮ ॥
సమర్థాచేం రాఖతాం మన । తేథే యేతీ ఉదండ జన ।
జన ఆణి సజ్జన । ఆర్జవ కరితీ ॥ ౨౯ ॥
జన ఆణి సజ్జన । ఆర్జవ కరితీ ॥ ౨౯ ॥
వోళఖీనేం వోళఖీ సాధావీ । బుద్ధీనేం బుద్ధి బోధావీ ।
నీతిన్యాయేం వాట రోధావీ । పాషాండాచీ ॥ ౩౦ ॥
నీతిన్యాయేం వాట రోధావీ । పాషాండాచీ ॥ ౩౦ ॥
వేష ధరావా బావళా । అంతరీం అసావ్యా నానా కళా ।
సగట లోకాంచా జివ్హాళా । మోడూం నయే ॥ ౩౧ ॥
సగట లోకాంచా జివ్హాళా । మోడూం నయే ॥ ౩౧ ॥
నిస్పృహ ఆణి నిత్య నూతన । ప్రత్యయాచేం బ్రహ్మజ్ఞాన ।
ప్రగట జాణతాం సజ్జన । దుల్లభ జగీం ॥ ౩౨ ॥
ప్రగట జాణతాం సజ్జన । దుల్లభ జగీం ॥ ౩౨ ॥
నానా జినసపాఠాంతరేం నివతీ సకళాంచీం అంతరేం । చంచళపణేం తదనంతరేం ।
సకళాం ఠాఈం ॥ ౩౩ ॥
సకళాం ఠాఈం ॥ ౩౩ ॥
యేకే ఠాఈం బైసోన రాహిలా । తరీ మగ వ్యాపచి బుడాలా ।
సావధపణేం జ్యాలా త్యాలా । భేటి ద్యావీ ॥ ౩౪ ॥
సావధపణేం జ్యాలా త్యాలా । భేటి ద్యావీ ॥ ౩౪ ॥
భేటభేటోం జరీ రాఖణేం । హే చాతుర్యాచీం లక్షణేం ।
మనుష్యమాత్ర ఉత్తమ గుణేం । సమాధాన పావే ॥ ౩౫ ॥
మనుష్యమాత్ర ఉత్తమ గుణేం । సమాధాన పావే ॥ ౩౫ ॥
ఇతి
శ్రీదాసబోచే
గురుశిష్యసంవాదే
చాతుర్యలక్షణనామ
సమాస
పహిలా
॥
శ్రీదాసబోచే
గురుశిష్యసంవాదే
చాతుర్యలక్షణనామ
సమాస
పహిలా
॥
సమాస
దుసరా
నిఃస్పృహ
వ్యాప
॥
దుసరా
నిఃస్పృహ
వ్యాప
॥
శ్రీరామ
॥
॥
పృథ్వీమధేం మానవీ శరీరేం । ఉదండ దాటలీం లాహాన థోరేం ।
పాలటతీ మనోవికారేం । క్షణాక్షణా ॥ ౧ ॥
పాలటతీ మనోవికారేం । క్షణాక్షణా ॥ ౧ ॥
జితుక్యా మూర్తీ తితుక్యాచ ప్రకృతీ । సారిఖ్యా నస్తీ ఆదిఅంతీం ॥
నేమచి నాహీం పాహావేం కితీ । కాయే మ్హణోనీ ॥ ౨ ॥
కిత్యేక మ్లేంచ హోఊన గేలే । కిత్యేక ఫిరంగణాంత ఆటలే ।
దేశభాషానేం రుధిలే । కీతీయేక ॥ ౩ ॥
దేశభాషానేం రుధిలే । కీతీయేక ॥ ౩ ॥
మఱ్హాష్టదేశ థోడా ఉరలా । రాజకారనేం లోక రుధిలా ।
అవకాశ నాహీం జేవాయాలా । ఉదండ కామేం ॥ ౪ ॥
అవకాశ నాహీం జేవాయాలా । ఉదండ కామేం ॥ ౪ ॥
కిత్యేక యుద్ధప్రసంగీ గుంతలే । తేణేం గుణేం ఉన్మత్త జాలే ।
రాత్రందివస కరూం లాగలే । యుద్ధచర్చా ॥ ౫ ॥
రాత్రందివస కరూం లాగలే । యుద్ధచర్చా ॥ ౫ ॥
ఉదిమ్యాస వ్యాసంగ లాగలా । అవకాశ నాహీంసా జాలా ।
అవఘా పోటధందాచ లాగలా । నిరంతర ॥ ౬ ॥
అవఘా పోటధందాచ లాగలా । నిరంతర ॥ ౬ ॥
శడదర్శనేం నానా మతేం । పాషాండేం వాఢలీ బహుతేం ।
పృథివీమధేం జేథ తేథేం । ఉపదేసితీ ॥ ౭ ॥
పృథివీమధేం జేథ తేథేం । ఉపదేసితీ ॥ ౭ ॥
స్మార్థీం ఆణి వైష్ణవీ । ఉరలీం సురలీం నేలీం ఆఘవీ ।
ఐసీ పాహాతాం గథాగోవీ । ఉదండ జాలీ ॥ ౮ ॥
ఐసీ పాహాతాం గథాగోవీ । ఉదండ జాలీ ॥ ౮ ॥
కిత్యేక కామనేచే భక్త । ఠాఇం ఠాఇం జాలేం ఆసక్త ।
యుక్త అథవా అయుక్త । పాహాతో కోణ ॥ ౯ ॥
యుక్త అథవా అయుక్త । పాహాతో కోణ ॥ ౯ ॥
యా గల్బల్యామధేం గల్బలా । కోణీం కోణీం వాఢవిలా ।
త్యాస దేఖోం సకేనాసా జాలా । వైదిక లోక ॥ ౧౦ ॥
త్యాస దేఖోం సకేనాసా జాలా । వైదిక లోక ॥ ౧౦ ॥
త్యాహిమధేం హరికీర్తన । తేథేం వోఢలే కిత్యేక జన ।
ప్రత్యయాచేం బ్రహ్మజ్ఞాన । కోణ పాహే ॥ ౧౧ ॥
ప్రత్యయాచేం బ్రహ్మజ్ఞాన । కోణ పాహే ॥ ౧౧ ॥
యా కారణేం జ్ఞాన దుల్లభ । పుణ్యేం ఘడే అలభ్య లాభ ।
విచారవంతాం సుల్లభ । సకళ కాంహీం ॥ ౧౨ ॥
విచారవంతాం సుల్లభ । సకళ కాంహీం ॥ ౧౨ ॥
విచార కళలా సాంగతాం నయే । ఉదండ యేతీ అంతరాయే ।
ఉపాయ యోజితాం అపాయే । ఆడవే యేతీ ॥ ౧౩ ॥
ఉపాయ యోజితాం అపాయే । ఆడవే యేతీ ॥ ౧౩ ॥
త్యాహిమధేం తో తిక్షణ । రికామా జాఊం నేదీ క్షణ ।
ధూర్త తార్కిక విచక్షణ । సకళాం మానే ॥ ౧౪ ॥
ధూర్త తార్కిక విచక్షణ । సకళాం మానే ॥ ౧౪ ॥
నానా జినస ఉదండ పాఠ । వదోం లాగలా ఘడఘడాట ।
అవ్హాటచి కేలీ వాట । సామర్థ్యబళేం ॥ ౧౫ ॥
అవ్హాటచి కేలీ వాట । సామర్థ్యబళేం ॥ ౧౫ ॥
ప్రబోధశక్తీచీం అనంత ద్వారేం । జాణేం సకళాంచీ అంతరేం ।
నిరూపణేం తదనంతరేం । చటక లాగే ॥ ౧౬ ॥
నిరూపణేం తదనంతరేం । చటక లాగే ॥ ౧౬ ॥
మతేం మతాంతరేం సగట । ప్రత్యయే బోలోన కరీ సపాట ।
దండక సాండూన నీట । వేధీ జనా ॥ ౧౭ ॥
దండక సాండూన నీట । వేధీ జనా ॥ ౧౭ ॥
నేమకేం భేదకేం వచనేం । అఖండ పాహే ప్రసంగమానేం ।
ఉదాస వృత్తిచ్యా గుమానేం । ఉఠోన జాతో ॥ ౧౮ ॥
ఉదాస వృత్తిచ్యా గుమానేం । ఉఠోన జాతో ॥ ౧౮ ॥
ప్రత్యయే బోలోన ఉఠోన గేలా । చటక లాగలీ లోకాంలా ।
నానా మార్గ సాండూన త్యాలా । శరణ యేతీ ॥ ౧౯ ॥
నానా మార్గ సాండూన త్యాలా । శరణ యేతీ ॥ ౧౯ ॥
పరీ తో కోఠేం ఆడళేనా । కోణే స్థళీం సాంపడేనా ।
వేష పాహాతాం హీన దీనా । సారిఖా దిసే ॥ ౨౦ ॥
వేష పాహాతాం హీన దీనా । సారిఖా దిసే ॥ ౨౦ ॥
ఉదండ కరీ గుప్తరూపేం । భికార్యాసారిఖా స్వరూపేం ।
తేథేం యేశకీర్తిప్రతాపేం । సీమా సాండిలీ ॥ ౨౧ ॥
తేథేం యేశకీర్తిప్రతాపేం । సీమా సాండిలీ ॥ ౨౧ ॥
ఠాఇం ఠాఇం భజన లావీ । ఆపణ తేథూన చుకావీ ।
మఛరమతాంచీ గోవీ । లాగోంచ నేదీ ॥ ౨౨ ॥
మఛరమతాంచీ గోవీ । లాగోంచ నేదీ ॥ ౨౨ ॥
ఖనాళామధేం జాఊన రాహే । తేథేం కోణీచ న పాహే ।
సర్వత్రాంచీ చింతా వాహే । సర్వకాళ ॥ ౨౩ ॥
సర్వత్రాంచీ చింతా వాహే । సర్వకాళ ॥ ౨౩ ॥
అవఘడ స్థళీం కఠీణ లోక । తేథేం రాహణేం నేమక ।
సృష్టీమధేం సకళ లోక । ధుండీత యేతీ ॥ ౨౪ ॥
సృష్టీమధేం సకళ లోక । ధుండీత యేతీ ॥ ౨౪ ॥
తేథేం కోణాచేం చాలేనా । అనుమాత్ర అనుమానేనా ।
కట్ట ఘాలీన రాజకారణా । లోక లావీ ॥ ౨౫ ॥
కట్ట ఘాలీన రాజకారణా । లోక లావీ ॥ ౨౫ ॥
లోకీం లోక వాఢవిలే । తేణేం అమర్యాద జాలే ।
భూమండళీం సత్త చాలే । గుప్తరూపేం ॥ ౨౬ ॥
భూమండళీం సత్త చాలే । గుప్తరూపేం ॥ ౨౬ ॥
ఠాఇం ఠాఇం ఉదండ తాబే । మనుష్యమాత్ర తితుకేం ఝోంబే ।
చహుంకడే ఉదండ లాంబే । పరమార్థబుద్ధీ ॥ ౨౭ ॥
చహుంకడే ఉదండ లాంబే । పరమార్థబుద్ధీ ॥ ౨౭ ॥
ఉపాసనేచా గజర । స్థళోస్థళూం థోర థోర ।
ప్రత్యయానేం ప్రాణీమాత్ర । సోడవిలే ॥ ౨౮ ॥
ప్రత్యయానేం ప్రాణీమాత్ర । సోడవిలే ॥ ౨౮ ॥
ఐసే కైవాడే ఉదండ జాణే । తేణేం లోక హోతీ శాహాణే ।
జేథేం జేథేం ప్రత్యయే బాణే । ప్రాణీమాత్రాసీ ॥ ౨౯ ॥
జేథేం జేథేం ప్రత్యయే బాణే । ప్రాణీమాత్రాసీ ॥ ౨౯ ॥
ఐసీ కీర్తి కరూన జావేం । తరీచ సంసారాస యావేం ।
దాస మ్హణే హేం స్వభావేం । సంకేతేం బోలిలేం ॥ ౩౦ ॥
దాస మ్హణే హేం స్వభావేం । సంకేతేం బోలిలేం ॥ ౩౦ ॥
ఇతి
శ్రీదాసబోధే
గుఫుశిష్యసంవాదే
నిస్పృహవ్యాపనామ
సమాస
దుసరా
॥
శ్రీదాసబోధే
గుఫుశిష్యసంవాదే
నిస్పృహవ్యాపనామ
సమాస
దుసరా
॥
సమాస
తిసరా
శ్రేష్ఠ
అంతరాత్మా
॥
తిసరా
శ్రేష్ఠ
అంతరాత్మా
॥
శ్రీరామ
॥
॥
ముళాపాసూన సైరావైరా । అవఘా పంచీకర్ణ పసారా ।
త్యాంత సాక్షత్వాచా దోరా । తోహి తత్త్వరూప ॥ ౧ ॥
త్యాంత సాక్షత్వాచా దోరా । తోహి తత్త్వరూప ॥ ౧ ॥
దురస్త్యా దాటల్యా ఫౌజా । ఉంచ సింహాసనీం రాజా ।
యాచా విచార సమజా । అంతర్యామీ ॥ ౨ ॥
యాచా విచార సమజా । అంతర్యామీ ॥ ౨ ॥
దేహమాత్ర అస్తిమాంశాంచేం । తైసేంచి జాణావేం నృపతీచేం ।
మూళాపాసూన సృష్టీచేం । తత్వరూప ॥ ౩ ॥
మూళాపాసూన సృష్టీచేం । తత్వరూప ॥ ౩ ॥
రాయాచే సత్తేనేం చాలతేం । పరన్తు అవఘీం పంచభూతేం ।
ముళీం ఆధిక జాణివేచే తేం । అధిష్ఠాన ఆహే ॥ ౪ ॥
ముళీం ఆధిక జాణివేచే తేం । అధిష్ఠాన ఆహే ॥ ౪ ॥
వివేకే బహుత పైసావలే । మ్హణౌన అవతారీ బోలిలే ।
మను చక్రవతీ జాలే । యేణేంచి న్యాయేం ॥ ౫ ॥
మను చక్రవతీ జాలే । యేణేంచి న్యాయేం ॥ ౫ ॥
జేథేం ఉదండ జాణీవ । తేచి తితుకే సదేవ ।
థోడే జాణివేనే నర్దేవ । హోతీ లోక ॥ ౬ ॥
థోడే జాణివేనే నర్దేవ । హోతీ లోక ॥ ౬ ॥
వ్యాప ఆటోప కరితీ । ధకే చపేటే సోసితీ ।
తేణేం ప్రాణీ సదేవ హోతీ । దేఖతదేఖతాం ॥ ౭ ॥
తేణేం ప్రాణీ సదేవ హోతీ । దేఖతదేఖతాం ॥ ౭ ॥
ఐసేం హేం ఆతాం వర్తతేం । ముర్ఖ లోకాంస కళేనా తేం ।
వివేకీం మనుష్య సమజతేం । సకళ కాంహీం ॥ ౮ ॥
వివేకీం మనుష్య సమజతేం । సకళ కాంహీం ॥ ౮ ॥
థోర లాహాన బుద్ధీపాసీ । సగట కళేనా లోకాంసీ ।
ఆధీం ఉపజలేం తయాసీ । థోర మ్హణతీ ॥ ౯ ॥
ఆధీం ఉపజలేం తయాసీ । థోర మ్హణతీ ॥ ౯ ॥
వయేం ధాకుటా నృపతీ । వృద్ధ తయాస నమస్కార కరితీ ।
విచిత్ర వివేకాచీ గతీ । కళలీ పాహిజే ॥ ౧౦ ॥
విచిత్ర వివేకాచీ గతీ । కళలీ పాహిజే ॥ ౧౦ ॥
సామాన్య లోకాంచే జ్ఞాన । తో అవఘాచ అనుమాన ।
దీక్షాదండకాచేం లక్షణ । యేణేంచి పాడేం ॥ ౧౧ ॥
దీక్షాదండకాచేం లక్షణ । యేణేంచి పాడేం ॥ ౧౧ ॥
నవ్హేం కోణాస మ్హణావేం । సామాన్యాస కాయే ఠావేం ।
కోణకోణాస మ్హణావేం । కితీ మ్హణోనీ ॥ ౧౨ ॥
కోణకోణాస మ్హణావేం । కితీ మ్హణోనీ ॥ ౧౨ ॥
ధాకుటా భాగ్యాస చఢలా । తరీ తుఛ్య కరితీ తయాలా ।
యాకారణేం సలగీచ్యా లోకాంలా । దూరీ ధరావేం ॥ ౧౩ ॥
యాకారణేం సలగీచ్యా లోకాంలా । దూరీ ధరావేం ॥ ౧౩ ॥
నేమస్త కళేనా వచన । నేమస్త నయే రాజకారణ ।
ఉగేచి ధరితీ థోరపణ । మూర్ఖపణేం ॥ ౧౪ ॥
ఉగేచి ధరితీ థోరపణ । మూర్ఖపణేం ॥ ౧౪ ॥
నేమస్త కాంహీంచ కళేనా । నేమస్త కోణీచ మానినా ।
ఆధీ ఉపజలేం త్యా థోరపణా । కోణ పుసే ॥ ౧౫ ॥
ఆధీ ఉపజలేం త్యా థోరపణా । కోణ పుసే ॥ ౧౫ ॥
వడిలాం వడిలపణ నాహీం । ధాకుట్యాం ధాకుటపణ నాహీం ।
ఐసే బోలతీ త్యాంస నాహీం । శాహాణపణ ॥ ౧౬ ॥
ఐసే బోలతీ త్యాంస నాహీం । శాహాణపణ ॥ ౧౬ ॥
గుణేవిణ వడిలపణ । హేం తోం ఆవఘేంచ అప్రమాణ ।
త్యాచీ ప్రతీత ప్రమాణ । థోరపణీం ॥ ౧౭ ॥
త్యాచీ ప్రతీత ప్రమాణ । థోరపణీం ॥ ౧౭ ॥
తథాపి వడిలాంస మానావేం । వడిలేం వడిలపణ జాణావేం ।
నేణతాం పుఢేం కష్టావేం । థోరపణీం ॥ ౧౮ ॥
నేణతాం పుఢేం కష్టావేం । థోరపణీం ॥ ౧౮ ॥
తస్మాత వడిల అంతరాత్మా । జేథేం చేతలా తేథేం మహిమా ।
హేం తోం ప్రగటచి ఆహే ఆమ్హా । శబ్ద నాహీం ॥ ౧౯ ॥
హేం తోం ప్రగటచి ఆహే ఆమ్హా । శబ్ద నాహీం ॥ ౧౯ ॥
యాకారణేం కోణీ యేకేం । శాహాణపణ సికావేం వివేకేం ।
వివేక న సికతాం తుకేం । తుటోన జాతీ ॥ ౨౦ ॥
వివేక న సికతాం తుకేం । తుటోన జాతీ ॥ ౨౦ ॥
తుక తుటలేం మ్హణిజే గేలేం । జన్మా యేఊన కాయే కేలేం ।
బళేంచి సాందీస ఘాతలేం । ఆపణాసీ ॥ ౨౧ ॥
బళేంచి సాందీస ఘాతలేం । ఆపణాసీ ॥ ౨౧ ॥
సగట బాయేకా సివ్యా దేతీ । సాందీస పడిలా ఐసేం మ్హణతీ ।
మూర్ఖపణాచీ ప్రాప్తీ । ఠాకూన ఆలీ ॥ ౨౨ ॥
మూర్ఖపణాచీ ప్రాప్తీ । ఠాకూన ఆలీ ॥ ౨౨ ॥
ఐసేం కోణీయేకేం న కరావేం । సర్వ సార్థకచి కరావేం ।
కళేనా తరీ వివరావేం । గ్రంథాంతరీం ॥ ౨౩ ॥
కళేనా తరీ వివరావేం । గ్రంథాంతరీం ॥ ౨౩ ॥
శాహాణ్యాస కోణీతరీ బాహాతీ । ముర్ఖాస లోక దవడూన దేతీ ।
జీవాస ఆవడే సంపత్తి । తరీ శాహాణేం వ్హావేం ॥ ౨౪ ॥
జీవాస ఆవడే సంపత్తి । తరీ శాహాణేం వ్హావేం ॥ ౨౪ ॥
ఆహో యా శాహాణపణాకారణేం । బహుతాంచే కష్ట కరణేం ।
పరంతు శాహాణపణ శికణేం । హేం ఉత్తమోత్తమ ॥ ౨౫ ॥
పరంతు శాహాణపణ శికణేం । హేం ఉత్తమోత్తమ ॥ ౨౫ ॥
జోం బహుతాంస మానలా । తో జాణావా శాహాణా జాలా ।
జనీం శాహాణ్యా మనుష్యాలా । కాయే ఉణేం ॥ ౨౬ ॥
జనీం శాహాణ్యా మనుష్యాలా । కాయే ఉణేం ॥ ౨౬ ॥
ఆపలేం హిత న కరీ లోకికీం । తో జాణావా ఆత్మఘాతకీ ।
యా ముర్ఖాయేవఢా పాతకీ । ఆణిక నాహీం ॥ ౨౭ ॥
యా ముర్ఖాయేవఢా పాతకీ । ఆణిక నాహీం ॥ ౨౭ ॥
ఆపణ సంసారీం కష్టతో । లోకాంకరవీ రాగేజోన ఘేతో ।
జనామధ్యేం శాహాణా తో । ఐసేం న కరీ ॥ ౨౮ ॥
జనామధ్యేం శాహాణా తో । ఐసేం న కరీ ॥ ౨౮ ॥
సాధకాం సికవిలేం స్వభావేం । మానేల తరీ సుఖేం ఘ్యావేం ।
మానేనా తరీ సాండావేం । యేకికడే ॥ ౨౯ ॥
మానేనా తరీ సాండావేం । యేకికడే ॥ ౨౯ ॥
తుమ్హీ శ్రోతే పరమ దక్ష । అలక్షాస లావితాం లక్ష ।
హేం తోం సామాన్య ప్రత్యక్ష । జాణతసా ॥ ౩౦ ॥
హేం తోం సామాన్య ప్రత్యక్ష । జాణతసా ॥ ౩౦ ॥
ఇతి
శ్రీదాసబోధే
గుఫుశిష్యసంవాదే
శ్రేష్ఠ
అంతరాత్మానిరూపణనామ
సమాస
తిసరా
॥
శ్రీదాసబోధే
గుఫుశిష్యసంవాదే
శ్రేష్ఠ
అంతరాత్మానిరూపణనామ
సమాస
తిసరా
॥
సమాస
చౌథా
శాశ్వతబ్రహ్మనిరూపణ
॥
చౌథా
శాశ్వతబ్రహ్మనిరూపణ
॥
శ్రీరామ
॥
॥
పృథ్వీపాసూన జాలీం ఝాడేం । ఝాడాపాసూన హోతీ లాంకడేం ।
లాంకడేం భస్మోన పుఢేం । పృథ్వీచ హోయే ॥ ౧ ॥
లాంకడేం భస్మోన పుఢేం । పృథ్వీచ హోయే ॥ ౧ ॥
పృథ్వీపాసూన వేల హోతీ । నానా జినస ఫాపావతీ ।
వాళోన కుజోన మాగుతీ । పృథ్వీచ హోయే ॥ ౨ ॥
వాళోన కుజోన మాగుతీ । పృథ్వీచ హోయే ॥ ౨ ॥
నానా ధాన్యాంచీం నానా అన్నేం । మనుష్యేం కరితీ భోజనేం ।
నానా విష్ఠా నానా వమనేం । పృథ్వీచ హోయే ॥ ౩ ॥
నానా విష్ఠా నానా వమనేం । పృథ్వీచ హోయే ॥ ౩ ॥
నానా పక్షాదికీం భక్షిలేం । తరీ పుఢేం తైసేంచి జాలేం ।
వాళోన భస్మ హోఊన గేలేం । పున్హా పృథ్వీ ॥ ౪ ॥
వాళోన భస్మ హోఊన గేలేం । పున్హా పృథ్వీ ॥ ౪ ॥
మనుష్యేం మరతాంచ ఐకా । క్రిమి భస్మ కాం మృత్తికా ।
ఐశా కాయా పడతీ అనేకా । పుఢేం పృథ్వీ ॥ ౫ ॥
ఐశా కాయా పడతీ అనేకా । పుఢేం పృథ్వీ ॥ ౫ ॥
నానా తృణ పదార్థ కుజతీ । పుఢేం త్యాచీ హోయే మాతీ ।
నానా కిడే మరోన జాతీ । పుఢేం పృథ్వీ ॥ ౬ ॥
నానా కిడే మరోన జాతీ । పుఢేం పృథ్వీ ॥ ౬ ॥
పదర్థ దాటలే అపార । కితి సాంగావా విస్తార ।
పృథ్వీవాంచూన థార । కోణాస ఆహే ॥ ౭ ॥
పృథ్వీవాంచూన థార । కోణాస ఆహే ॥ ౭ ॥
ఝాడ పాలే ఆణి తృణ । పశు భక్షితాం హోతేం సేణ ।
ఖాత మూత భస్మ మిళోన । పున్హా పృథ్వీ ॥ ౮ ॥
ఖాత మూత భస్మ మిళోన । పున్హా పృథ్వీ ॥ ౮ ॥
ఉత్పత్తిస్థితిసంవ్హారతేం । తేం తేం పృథ్వీస మిళోన జాతేం ।
జితుకేం హోతేం ఆణి జాతేం । పున్హా పృథ్వీ ॥ ౯ ॥
జితుకేం హోతేం ఆణి జాతేం । పున్హా పృథ్వీ ॥ ౯ ॥
నానా బీజాంచియా రాసీ । విరఢోనే లాగతీ గగనాసీ ।
పుఢేం సేవటీం పృథ్వీసీ । మిళోన జాతీ ॥ ౧౦ ॥
పుఢేం సేవటీం పృథ్వీసీ । మిళోన జాతీ ॥ ౧౦ ॥
లోక నానా ధాతు పురితీ । బహుతాం దివసాం హోయే మాతీ ।
సువర్ణపాషాణాచీ గతీ । తైసీచ ఆహే ॥ ౧౧ ॥
సువర్ణపాషాణాచీ గతీ । తైసీచ ఆహే ॥ ౧౧ ॥
మాతీచేం హోతే సువర్ణ । ఆణీ మృత్తికేచే హోతీ పాషాణ ।
మాహా అగ్నిసంగేం భస్మోన । పృథ్వీచ హోయే ॥ ౧౨ ॥
మాహా అగ్నిసంగేం భస్మోన । పృథ్వీచ హోయే ॥ ౧౨ ॥
సువర్ణాచేం జర హోతేం । జర సేవటీం కుజోన జాతేం ।
రస హోఊన వితుళతేం । పున్హా పృథ్వీ ॥ ౧౩ ॥
రస హోఊన వితుళతేం । పున్హా పృథ్వీ ॥ ౧౩ ॥
పృథ్వీపాసూన ధాతు నిపజతీ । అగ్నిసంగేం రస హోతీ ।
తయా రసాచీ హోయే జగతీ । కఠీణరూపేం ॥ ౧౪ ॥
తయా రసాచీ హోయే జగతీ । కఠీణరూపేం ॥ ౧౪ ॥
నానా జళాసీ గంధీ సుటే । తేథేం పృథ్వీచేం రూప ప్రగటే ।
దేవసేందివస జళ ఆటే । పుఢేం పృథ్వీ ॥ ౧౫ ॥
దేవసేందివస జళ ఆటే । పుఢేం పృథ్వీ ॥ ౧౫ ॥
పత్రేం పుష్పేం ఫళేం యేతీ । నానా జీవ ఖాఊన జాతీ ।
తే జీవ మరతాం జగతీ । నేమస్త హోయే ॥ ౧౬ ॥
తే జీవ మరతాం జగతీ । నేమస్త హోయే ॥ ౧౬ ॥
జితుకా కాంహీం జాలా ఆకార । తితుక్యాస పృథ్వీచా ఆధార ।
హోతీ జాతీ ప్రాణీమాత్ర । సేవట పృథ్వీ ॥ ౧౭ ॥
హోతీ జాతీ ప్రాణీమాత్ర । సేవట పృథ్వీ ॥ ౧౭ ॥
హేం కితీ మ్హణౌన సాంగావేం । వివేకేం అవఘేచి జాణావేం ।
ఖాంజణీభాజణీచేం సమజావేం । మూళ తైసే ॥ ౧౮ ॥
ఖాంజణీభాజణీచేం సమజావేం । మూళ తైసే ॥ ౧౮ ॥
ఆప ఆళోన పృథ్వీ జాలూ । పున్హాం ఆపీంచ విరాలీ ।
అగ్నియోగేం భస్మ జాలీ । మ్హణోనియాం ॥ ౧౯ ॥
అగ్నియోగేం భస్మ జాలీ । మ్హణోనియాం ॥ ౧౯ ॥
ఆప జాలేం తేజాపాసునీ । పుఢేం తేజేం ఘేతలేం సోఖునీ ।
తేం తేజ జాలేం వాయోచేనీ । పుఢేం వాయో ఝడపీ ॥ ౨౦ ॥
తేం తేజ జాలేం వాయోచేనీ । పుఢేం వాయో ఝడపీ ॥ ౨౦ ॥
వాయో గగనీం నిర్మాణ జాలా । పుఢేం గగనీంచ విరాలా ।
ఐసేం ఖాంజణీభాజణీలా । బరేం పాహా ॥ ౨౧ ॥
ఐసేం ఖాంజణీభాజణీలా । బరేం పాహా ॥ ౨౧ ॥
జేం జేం జేథేం నిర్మాణ హోతేం । తేం తేం తేథేం లయా జాతేం ।
యేణేం రితీం పంచభూతేం । నాశ పావతీ ॥ ౨౨ ॥
యేణేం రితీం పంచభూతేం । నాశ పావతీ ॥ ౨౨ ॥
భూత మ్హణిజే నిర్మాణ జాలేం । పున్హాం మాగుతేం నిమాలేం ।
పుఢేం శాశ్వత ఉరలేం । పరబ్రహ్మ తేం ॥ ౨౩ ॥
పుఢేం శాశ్వత ఉరలేం । పరబ్రహ్మ తేం ॥ ౨౩ ॥
తేం పరబ్రహ్మ జోం కళేనా । తో జన్మమృత్యు చుకేనా ।
చత్వార ఖాణీ జీవ నా । హోణేం ఘడే ॥ ౨౪ ॥
చత్వార ఖాణీ జీవ నా । హోణేం ఘడే ॥ ౨౪ ॥
జడాచేం మూళ తేం చంచళ । చంచళాచేం మూళ తేం నిశ్చళ ।
నిశ్చళాసీ నాహీం మూళ । బరేం పాహా ॥ ౨౫ ॥
నిశ్చళాసీ నాహీం మూళ । బరేం పాహా ॥ ౨౫ ॥
పూర్వపక్ష మ్హణిజే జాలేం । సిద్ధాంత మ్హణిజే నిమాలేం ।
పక్షాతీత జేం సంచలేం । పరబ్రహ్మ తేం ॥ ౨౬ ॥
పక్షాతీత జేం సంచలేం । పరబ్రహ్మ తేం ॥ ౨౬ ॥
హేం ప్రచితీనేం జాణావేం । విచారేం ఖుణేంసీ బాణావేం ।
విచారేంవిణ సిణావేం । తేంచి మూర్ఖపణేం ॥ ౨౭ ॥
విచారేంవిణ సిణావేం । తేంచి మూర్ఖపణేం ॥ ౨౭ ॥
జ్ఞానీ భిడేనే దడపలా । నిశ్చళ పరబ్రహ్మ కైంచేం త్యాలా ।
ఉగాచ కరితో గల్బలా । మాయేంమధేం ॥ ౨౮ ॥
ఉగాచ కరితో గల్బలా । మాయేంమధేం ॥ ౨౮ ॥
మాయా నిశేష నాసలీ । పుఢేం స్థితి కైసీ ఉరలీ ।
విచక్షణేం వివరిలీ । పాహిజే స్వయేం ॥ ౨౯ ॥
విచక్షణేం వివరిలీ । పాహిజే స్వయేం ॥ ౨౯ ॥
నిశేష మాయేచేం నిర్శన । హోతాం ఆత్మనివేదన ।
వాచ్యాంశ నాహీం విజ్ఞాన । కైసేం జాణావేం ॥ ౩౦ ॥
వాచ్యాంశ నాహీం విజ్ఞాన । కైసేం జాణావేం ॥ ౩౦ ॥
లోకాంచే బోలీం జో లాగలా । తో అనుమానేంచ బుడాలా ।
యాకారణేం ప్రత్యయాలా । పాహిలేంచ పాహావేం ॥ ౩౧ ॥
యాకారణేం ప్రత్యయాలా । పాహిలేంచ పాహావేం ॥ ౩౧ ॥
ఇతి
శ్రీదాసబోధే
గుఫుశిష్యసంవాదే
శాశ్వతబ్రహ్మనిరూపణనామ
సమాస
చౌథా
॥
శ్రీదాసబోధే
గుఫుశిష్యసంవాదే
శాశ్వతబ్రహ్మనిరూపణనామ
సమాస
చౌథా
॥
సమాస
పాంచవా
చంచళ
లక్షణ
॥
పాంచవా
చంచళ
లక్షణ
॥
శ్రీరామ
॥
॥
దోఘాం ఐసీం తీన చాలతీ । అగుణీ అష్టధా ప్రకృతీ ।
అధోర్ధ సాండూన వర్తతీ । ఇంద్రఫణీ ఐసీం ॥ ౧ ॥
అధోర్ధ సాండూన వర్తతీ । ఇంద్రఫణీ ఐసీం ॥ ౧ ॥
పణతోండేం భక్షితో పణజా । మూల బాపాస మారీ వోజా ।
చుకార్యా గేలా రాజా । చౌఘాం జణాంచా ॥ ౨ ॥
చుకార్యా గేలా రాజా । చౌఘాం జణాంచా ॥ ౨ ॥
దేవ దేవాళయామధేం లపాలా । దేఊళ పూజితాం పావే త్యాలా ।
సృష్టిమధేం జ్యాలా త్యాలా । ఐసేంచి ఆహే ॥ ౩ ॥
సృష్టిమధేం జ్యాలా త్యాలా । ఐసేంచి ఆహే ॥ ౩ ॥
దోనీ నామేం యేకాస పడిలీం । లోకీం నేమస్త కల్పిలీం ।
వివేకేం ప్రత్యయేం పాహిలీం । తోం యేకచి నామ ॥ ౪ ॥
వివేకేం ప్రత్యయేం పాహిలీం । తోం యేకచి నామ ॥ ౪ ॥
నాహీం పురుష నా వనితా । లోకీం కల్పిలేం తత్త్వతా ।
త్యాచా బరా శోధ ఘేతాం । కాంహీంచ నాహీం ॥ ౫ ॥
త్యాచా బరా శోధ ఘేతాం । కాంహీంచ నాహీం ॥ ౫ ॥
స్త్రీ నదీ పురుష ఖళాళ । ఐసేం బోలతీ సకళ ।
విచార పాహాతాం నివళ । దేహ నాహీం ॥ ౬ ॥
విచార పాహాతాం నివళ । దేహ నాహీం ॥ ౬ ॥
ఆపణ ఆపణాస కళేనా । పాహోం జాతాం ఆకళేనా ।
కాశాస కాంహీంచ మిళేనా । ఉదండపణేం ॥ ౭ ॥
కాశాస కాంహీంచ మిళేనా । ఉదండపణేం ॥ ౭ ॥
యేకలాచి ఉదండ జాలా । ఉదండచి యేకలా పడిలా ।
ఆపణాసీ ఆపలా । గల్బలా సోసవేనా ॥ ౮ ॥
ఆపణాసీ ఆపలా । గల్బలా సోసవేనా ॥ ౮ ॥
యేక అసోన ఫుటీ పడిలీ । ఫుటీ అసోన స్థితి యేకలీ ।
విచిత్ర కళా పైసావలీ । ప్రాణీమాత్రీం ॥ ౯ ॥
విచిత్ర కళా పైసావలీ । ప్రాణీమాత్రీం ॥ ౯ ॥
వల్లిమధేం జల సంచరే । కోరడేపణేం హేం వావరే ।
వోలేవాంచూన న థిరే । కాంహీం కేల్యాం ॥ ౧౦ ॥
వోలేవాంచూన న థిరే । కాంహీం కేల్యాం ॥ ౧౦ ॥
ఝాడాంమధేం కేలీం ఆళీం । ఝాడేం ధాంవతీ నిరాళీం ।
కిత్యేక ఝాడేం అంతరాళీం । ఉడోన జాతీ ॥ ౧౧ ॥
కిత్యేక ఝాడేం అంతరాళీం । ఉడోన జాతీ ॥ ౧౧ ॥
భూమీపాసూన వేగళీం జాలీం । పరీ తేం నాహీంత వాళలీం ।
నిరాళీంచ బళావలీం । జేథతేథేం ॥ ౧౨ ॥
నిరాళీంచ బళావలీం । జేథతేథేం ॥ ౧౨ ॥
దేవాకరితాం చాలతీ ఝాడేం । దేవ నస్తాం హోతీ లాకడేం ।
నీటచి ఆహే కువాడేం । సర్వథా నవ్హే ॥ ౧౩ ॥
నీటచి ఆహే కువాడేం । సర్వథా నవ్హే ॥ ౧౩ ॥
ఝాడాపాసూన ఝాడేం హోతీ । తేహి అంతరీక్ష జాతీ ।
ముళానేం భేదిలీ జగతీ । కదాపి నాహీం ॥ ౧౪ ॥
ముళానేం భేదిలీ జగతీ । కదాపి నాహీం ॥ ౧౪ ॥
ఝాడాస ఝాడేం ఖాతపాణీ । ఘాలూన పాళిలీం ప్రతిదినీం ।
బోలకీం ఝాడేం శబ్దమథనీం । విచార ఘేతీ ॥ ౧౫ ॥
బోలకీం ఝాడేం శబ్దమథనీం । విచార ఘేతీ ॥ ౧౫ ॥
హోణార తితుకేం ఆధీంచ జాలేం । మగ కల్పకల్పూన బోలిలేం ।
జాణతయాసీ సమజలేం । సకళ కాంహీం ॥ ౧౬ ॥
జాణతయాసీ సమజలేం । సకళ కాంహీం ॥ ౧౬ ॥
సమజలేం తరీ ఉమజేనా । ఉమజలేం తరీ సమజేనా ।
ప్రత్యయేంవిణ అనుమానేనా । సకళ కాంహీం ॥ ౧౭ ॥
ప్రత్యయేంవిణ అనుమానేనా । సకళ కాంహీం ॥ ౧౭ ॥
సర్వత్రాంచా వడిల కోణ । హేచి పాహావీ వోళఖణ ।
భేటే ఆపణాస ఆపణ । జగదాంతరేం ॥ ౧౮ ॥
భేటే ఆపణాస ఆపణ । జగదాంతరేం ॥ ౧౮ ॥
అంతరనిష్ఠాంచీ ఉంచ కోటీ । బాహేరముద్ర్యాచీ సంగతీ ఖోటీ ।
మూర్ఖ కాయే సమజేల గోష్టీ । శాహాణే జాణతీ ॥ ౧౯ ॥
మూర్ఖ కాయే సమజేల గోష్టీ । శాహాణే జాణతీ ॥ ౧౯ ॥
అంతరేం రాఖతాం రాజీ । భలత్యాస భలతాచ నవాజీ ।
అంతరేం న రాఖతాం భాజీ । మిళణార నాహీం ॥ ౨౦ ॥
అంతరేం న రాఖతాం భాజీ । మిళణార నాహీం ॥ ౨౦ ॥
ఐసేం వర్తతేం ప్రత్యక్ష । అలక్షీం లావావేం లక్ష ।
దక్షాస భేటతాం దక్ష । సమాధాన హోతేం ॥ ౨౧ ॥
దక్షాస భేటతాం దక్ష । సమాధాన హోతేం ॥ ౨౧ ॥
మనాస మిళతాం మన । పాహోన యేతీ నిరంజన ।
చంచళచక్ర ఉలంఘూన । పైలాడ జాతీ ॥ ౨౨ ॥
చంచళచక్ర ఉలంఘూన । పైలాడ జాతీ ॥ ౨౨ ॥
యేకదా జాఊన పాహోన ఆలే । మగ తేం సన్నిధ దేఖిలేం ।
చర్మచక్షీ లక్షిలేం । న వచే కదా ॥ ౨౩ ॥
చర్మచక్షీ లక్షిలేం । న వచే కదా ॥ ౨౩ ॥
నానా శరీరీం చంచళ । అఖండ కరీ చళవళ ।
పరబ్రహ్మ తేం నిశ్చళ । సర్వాం ఠాఈం ॥ ౨౪ ॥
పరబ్రహ్మ తేం నిశ్చళ । సర్వాం ఠాఈం ॥ ౨౪ ॥
చంచళ ధాంవే యేకీకడే । వోస పడే దుసరేకడే ।
చంచళ పురే సర్వాంకడే । హేం తో ఘడేనా ॥ ౨౫ ॥
చంచళ పురే సర్వాంకడే । హేం తో ఘడేనా ॥ ౨౫ ॥
చంచళ చంచళాస పురేనా । ఆవఘేం చంచళ వివరేనా ।
నిశ్చళ అపార అనుమానా । కైసేం యేతేం ॥ ౨౬ ॥
నిశ్చళ అపార అనుమానా । కైసేం యేతేం ॥ ౨౬ ॥
గగనీం చాలిలీ హవావీ । కైసీ పావేల పార పదవీ ।
జాతాం మధేంచి విఝావీ । హా స్వభావచి తిచా ॥ ౨౭ ॥
జాతాం మధేంచి విఝావీ । హా స్వభావచి తిచా ॥ ౨౭ ॥
మనోధర్మ యేకదేశీ । కైసా ఆకళిల వస్తుసీ ।
నిర్గుణ సాండూన అపేసీ । సర్వ బ్రహ్మ మ్హణే ॥ ౨౮ ॥
నిర్గుణ సాండూన అపేసీ । సర్వ బ్రహ్మ మ్హణే ॥ ౨౮ ॥
నాహీం సారాసార విచార । తేథేం అవఘా అంధకార ।
ఖరేం సాండూన ఖోటేం పోర । నేణతేం ఘేతేం ॥ ౨౯ ॥
ఖరేం సాండూన ఖోటేం పోర । నేణతేం ఘేతేం ॥ ౨౯ ॥
బ్రహ్మాండాచేం మాహాకారణ । తేథూన హేం పంచీకర్ణ ।
మాహావాక్యాచేం వివర్ణ । వేగళేం అసే ॥ ౩౦ ॥
మాహావాక్యాచేం వివర్ణ । వేగళేం అసే ॥ ౩౦ ॥
మహత్తత్త్వ మహద్భూత । తోచి జాణావా భగవంత ।
ఉపాసనా హే సమాప్త । యేథూన జాలీ ॥ ౩౧ ॥
ఉపాసనా హే సమాప్త । యేథూన జాలీ ॥ ౩౧ ॥
కర్మ ఉపాసనా ఆణి జ్ఞాన । త్రికాండ వేద హేం ప్రమాణ ।
జ్ఞానాచేం హోతేం విజ్ఞాన । పరబ్రహ్మీ ॥ ౩౨ ॥
జ్ఞానాచేం హోతేం విజ్ఞాన । పరబ్రహ్మీ ॥ ౩౨ ॥
ఇతి
శ్రీదాసబోధే
గురుశిష్యసంవాదే
చంచళలక్షణనిరూపణనామ
సమాస
పాంచవా
॥
శ్రీదాసబోధే
గురుశిష్యసంవాదే
చంచళలక్షణనిరూపణనామ
సమాస
పాంచవా
॥
సమాస
సహావా
చాతుర్య
వివరణ
॥
సహావా
చాతుర్య
వివరణ
॥
శ్రీరామ
॥
॥
పీతాపాసూన కృష్ణ జాలేం । భూమండళీం విస్తారలేం ।
తేణేంవిణ ఉఅమజలేం । హేం తోం ఘడేనా ॥ ౧ ॥
తేణేంవిణ ఉఅమజలేం । హేం తోం ఘడేనా ॥ ౧ ॥
ఆహే తరీ స్వల్ప లక్షణ । సర్వత్రాంచీ సాంఠవణ ।
అద్ధమ ఆణీ ఉత్తమ గుణ । తేథేంచి అసతీ ॥ ౨ ॥
అద్ధమ ఆణీ ఉత్తమ గుణ । తేథేంచి అసతీ ॥ ౨ ॥
మహీసుత సరసావిలా । సరసాఊన ద్విధా కేలా ।
ఉభయేతా మిళోన చాలిలా । కార్యేభాగ ॥ ౩ ॥
ఉభయేతా మిళోన చాలిలా । కార్యేభాగ ॥ ౩ ॥
స్వేతాస్వేతాస గాంఠీం పడతాం । మధేం కృష్ణ మిశ్రిత హోతాం ।
ఇహలికసార్థకతా । హోత ఆహే ॥ ౪ ॥
ఇహలికసార్థకతా । హోత ఆహే ॥ ౪ ॥
వివరతాం యాచా విచార । మూర్ఖ తోచి హోయే చతుర ।
సద్యప్రచిత సాక్షాత్కార । పరలోకీంచా ॥ ౫ ॥
సద్యప్రచిత సాక్షాత్కార । పరలోకీంచా ॥ ౫ ॥
సకళాంస జే మాన్య । తేంచి హోతసే సామాన్య ।
సామాన్యాస అనన్య । హోఈజేత నాహీం ॥ ౬ ॥
సామాన్యాస అనన్య । హోఈజేత నాహీం ॥ ౬ ॥
ఉత్తమ మధ్యమ కనిష్ఠ రేఖా । అదృష్టీచీ గుప్త రేఖా ।
చత్వార అనుభవ రారిఖా । హోత నాహీం ॥ ౭ ॥
చత్వార అనుభవ రారిఖా । హోత నాహీం ॥ ౭ ॥
చౌదా పిడ్యాంచే పవాడే । సాంగతీ తే శాహాణే కీం వేడే ।
ఐకత్యానేం ఘడే కీం న ఘడే । ఐసేం పాహావేం ॥ ౮ ॥
ఐకత్యానేం ఘడే కీం న ఘడే । ఐసేం పాహావేం ॥ ౮ ॥
రేఖా తితుకీ పుసోన జాతే । ప్రత్యక్ష ప్రత్యయా యేతేం ।
డోళేఝాంకణీ కరావీ తేం । కాయేనిమిత్య ॥ ౯ ॥
డోళేఝాంకణీ కరావీ తేం । కాయేనిమిత్య ॥ ౯ ॥
బహుతాంచే బోలీం లాగలేం । తేం ప్రాణీ అనుమానీం బుడాలేం ।
ముఖ్య నిశ్చయే చుకలేం । ప్రత్యయాచా ॥ ౧౦ ॥
ముఖ్య నిశ్చయే చుకలేం । ప్రత్యయాచా ॥ ౧౦ ॥
ఉదండాచేం ఉదండ ఐకావేం । పరీ తేం ప్రత్యయేం పాహావే ।
ఖరేంఖోటేం నివడావేం । అంతర్యామీం ॥ ౧౧ ॥
ఖరేంఖోటేం నివడావేం । అంతర్యామీం ॥ ౧౧ ॥
కోణాసీ నవ్హే మ్హణోం నయే । సమజావే అపాయే ఉపాయే ।
ప్రత్యయే ఘ్యావా బహుత కాయే । బోలోనియాం ॥ ౧౨ ॥
ప్రత్యయే ఘ్యావా బహుత కాయే । బోలోనియాం ॥ ౧౨ ॥
మాణుస హేంకాడ ఆణీ కచ్చేం । మాన్య కరావేం తయాచేం ।
యేణేంప్రకారేం బహుతాంచేం । అంతర రాఖావేం ॥ ౧౩ ॥
యేణేంప్రకారేం బహుతాంచేం । అంతర రాఖావేం ॥ ౧౩ ॥
అంతరీం పీళ పేచ వళసా । తోచి వాఢవీ బహువసా ।
తరీ మగ శాహాణా కైసా । నివఊం నేణేం ॥ ౧౪ ॥
తరీ మగ శాహాణా కైసా । నివఊం నేణేం ॥ ౧౪ ॥
వేడేం కరావేం శాహాణేం । తరీచ జిణేం శ్లాఘ్యవాణేం ।
ఉగేంచ వాదాంగ వాఢవిణేం । హేం మూర్ఖపణ ॥ ౧౫ ॥
ఉగేంచ వాదాంగ వాఢవిణేం । హేం మూర్ఖపణ ॥ ౧౫ ॥
మిళోన జాఊన మేళవావేం । పడీ ఘేఊన ఉలథావేం ।
కాంహీంచ కళోం నేదావేం । వివేకబళేం ॥ ౧౬ ॥
కాంహీంచ కళోం నేదావేం । వివేకబళేం ॥ ౧౬ ॥
దుసర్యాచే చాలణేం చాలావేం । దుసర్యాచే బోలణీం బోలావేం ।
దుసర్యాచే మనోగతేం జావేం । మిళోనియాం ॥ ౧౭ ॥
దుసర్యాచే మనోగతేం జావేం । మిళోనియాం ॥ ౧౭ ॥
జో దుసర్యాచ్యా హితావరీ । తో విపట కహించ న కరీ ।
మానత మానత వివరీ । అంతర తయాచేం ॥ ౧౮ ॥
మానత మానత వివరీ । అంతర తయాచేం ॥ ౧౮ ॥
ఆధీం అంతర హాతీం ఘ్యావేం । మగ హళుహళు ఉకలావేం ।
నానా ఉపాయేం న్యావేం । పరలోకాసీ ॥ ౧౯ ॥
నానా ఉపాయేం న్యావేం । పరలోకాసీ ॥ ౧౯ ॥
హేంకాడాస హేంకాడ మిళాలా । తేథేం గల్బలాచి జాలా ।
కళహో ఉఠతాం చ్యాతుర్యాలా । ఠావ కైంచా ॥ ౨౦ ॥
కళహో ఉఠతాం చ్యాతుర్యాలా । ఠావ కైంచా ॥ ౨౦ ॥
ఉగీచ కరితీ బడబడ । పరీ కరూన దాఖవిణేం హేం అవఘడ ।
పరస్థళ సాధణేం జడ । కఠిణ ఆహే ॥ ౨౧ ॥
పరస్థళ సాధణేం జడ । కఠిణ ఆహే ॥ ౨౧ ॥
ధకే చపేటే సోసావే । నీచ శబ్ద సాహాత జావే ।
ప్రస్తావోన పరావే । ఆపలే హోతీ ॥ ౨౨ ॥
ప్రస్తావోన పరావే । ఆపలే హోతీ ॥ ౨౨ ॥
ప్రసంగ జాణోని బోలావేం । జాణపణ కాంహీంచ న ఘావేం ।
లీనతా ధరూన జావేం । జేథతేథేం ॥ ౨౩ ॥
లీనతా ధరూన జావేం । జేథతేథేం ॥ ౨౩ ॥
కుగ్రామేం అథవా నగరేం । పాహావీం ఘరాంచీం ఘరేం ।
భిక్షామిసేం లాహానథోరేం । పరీక్షూన సోడావీం ॥ ౨౪ ॥
భిక్షామిసేం లాహానథోరేం । పరీక్షూన సోడావీం ॥ ౨౪ ॥
బహుతీం కాంహీంతరీ సాంపడే । విచక్షణ లోకీం మిత్రీ ఘడే ।
ఉగేచ బైసతాం కాంహీంచ న ఘడే । ఫిర్ణేం వివరణేం ॥ ౨౫ ॥
ఉగేచ బైసతాం కాంహీంచ న ఘడే । ఫిర్ణేం వివరణేం ॥ ౨౫ ॥
సావధపణేం సర్వ జాణావేం । వర్తమాన ఆధీంచ ఘ్యావేం ।
జాఊం యే తికడే జావేం । వివేకేం సహిత ॥ ౨౬ ॥
జాఊం యే తికడే జావేం । వివేకేం సహిత ॥ ౨౬ ॥
నానా జినసపాఠాంతరేం । నివతీ సకళాంచీం అంతరేం ।
లేహోన దేతాం పరోపకారేం । సీమా సాండావీ ॥ ౨౭ ॥
లేహోన దేతాం పరోపకారేం । సీమా సాండావీ ॥ ౨౭ ॥
జైసేం జయాస పాహిజే । తైసేం తయాస దీజే ।
తరీ మగ శ్రేష్ఠచి హోఇజే । సకళాం మాన్యే ॥ ౨౮ ॥
తరీ మగ శ్రేష్ఠచి హోఇజే । సకళాం మాన్యే ॥ ౨౮ ॥
భూమండళీం సకళాంస మాన్య । తో మ్హణోం నయే సామాన్య ।
కిత్యేక లోక అనన్య । తయా పురుషాసీ ॥ ౨౯ ॥
కిత్యేక లోక అనన్య । తయా పురుషాసీ ॥ ౨౯ ॥
ఐసీం చాతుర్యాచీం లక్షణేం । చాతుర్యేం దిగ్విజయే కరణేం ।
మగ తయాస కాయే ఉణేం । జేథతేథేం ॥ ౩౦ ॥
మగ తయాస కాయే ఉణేం । జేథతేథేం ॥ ౩౦ ॥
ఇతి
శ్రీదాసబోధే
గురుశిష్యసంవాదే
చాతుర్యవివరణనామ
సమాస
సహావా
॥
శ్రీదాసబోధే
గురుశిష్యసంవాదే
చాతుర్యవివరణనామ
సమాస
సహావా
॥
సమాస
సాతవా
అధోర్ధనిరూపణ
॥
సాతవా
అధోర్ధనిరూపణ
॥
శ్రీరామ
॥
॥
నానా వికారాచేం మూళ । తే హే మూళమాయాచ కేవళ ।
అచంచళీం జే చంచళ । సూక్ష్మరూపేం ॥ ౧ ॥
అచంచళీం జే చంచళ । సూక్ష్మరూపేం ॥ ౧ ॥
మూళామాయా జాణీవేచీ । ముళీంచ్యా ముళ సంకల్పాచీ ।
వోళఖీ శడగుణైశ్వరాచీ । యేణేంచి న్యావేం ॥ ౨ ॥
వోళఖీ శడగుణైశ్వరాచీ । యేణేంచి న్యావేం ॥ ౨ ॥
ప్రకృతిపురుష శివశక్తి । ఆర్ధనారీనటేశ్వర మ్హణతీ ।
పరీ తే ఆవఘీ జగజ్జోతీ । మూళ త్యాసీ ॥ ౩ ॥
పరీ తే ఆవఘీ జగజ్జోతీ । మూళ త్యాసీ ॥ ౩ ॥
సంకల్పాచేం జేం చళణ । తేంచి వాయోచేం లక్షణ ।
వాయో ఆణీ త్రిగుణ । ఆణీ పంచభూతేం ॥ ౪ ॥
వాయో ఆణీ త్రిగుణ । ఆణీ పంచభూతేం ॥ ౪ ॥
పాహాతాం కోణీయేక వేల । త్యాచ్యా ముళ్యా అసతీ ఖోల ।
పత్రేం పుష్పేం ఫళేం కేవళ । ముళాచపాసీ ॥ ౫ ॥
పత్రేం పుష్పేం ఫళేం కేవళ । ముళాచపాసీ ॥ ౫ ॥
యాహివేగళే నానా రంగ । ఆకార వికార తరంగ ।
నానా స్వాద అంతరంగ । ముళామధ్యేం ॥ ౬ ॥
నానా స్వాద అంతరంగ । ముళామధ్యేం ॥ ౬ ॥
తేంచి మూళ ఫోడూన పాహాతాం । కాంహీంచ నాహీం వాటే ఆతాం ।
పుఢేం వాఢతాం వాఢతాం । దిసోం లాగే ॥ ౭ ॥
పుఢేం వాఢతాం వాఢతాం । దిసోం లాగే ॥ ౭ ॥
కడ్యావరీ వేల నిఘాలా । అధోముఖేం బళేం చాలిలా ।
ఫాంపావోన పుఢేం ఆలా । భూమండళీం ॥ ౮ ॥
ఫాంపావోన పుఢేం ఆలా । భూమండళీం ॥ ౮ ॥
తైసీం ముళమాయా జాణ । పంచభూతేం ఆణీ త్రిగుణ ।
ముళీం ఆహేత హేం ప్రమాణ । ప్రత్యయేం జాణావేం ॥ ౯ ॥
ముళీం ఆహేత హేం ప్రమాణ । ప్రత్యయేం జాణావేం ॥ ౯ ॥
అఖండ వేల పుఢేం వాఢలా । నానా వికారీం శోభలా ।
వికారాంచా వికార జాలా । అసంభావ్య ॥ ౧౦ ॥
వికారాంచా వికార జాలా । అసంభావ్య ॥ ౧౦ ॥
నానా ఫడగరేం ఫుటలీం । నానా జుంబాడేం వాఢలీ ।
అనంత అగ్రేం చాలిలీం । సృష్టీమధేం ॥ ౧౧ ॥
అనంత అగ్రేం చాలిలీం । సృష్టీమధేం ॥ ౧౧ ॥
కిత్యేక ఫళేం తీం పడతీ । సవేంచి ఆణీక నిఘతీ ॥
ఐసీం హోతీ ఆణి జాతీ । సర్వకాళ ॥ ౧౨ ॥
యేక వేలచి వాళలే । పున్హాం తేథేంచి ఫుటలే ।
ఐసే ఆలే ఆణి గేలే । కితీయేక ॥ ౧౩ ॥
ఐసే ఆలే ఆణి గేలే । కితీయేక ॥ ౧౩ ॥
పానేం ఝడతీ ఆణి ఫుటతీ । పుష్పేం ఫళేం తేణేంచి రితీం ।
మధ్యేం జీవ హే జగతీ । అసంభావ్య ॥ ౧౪ ॥
మధ్యేం జీవ హే జగతీ । అసంభావ్య ॥ ౧౪ ॥
అవఘా వేలచి కర్పతో । ముళాపాసూన పున్హా హోతో ।
ఐసా అవఘా విచార జో తో । ప్రత్యక్ష జాణావా ॥ ౧౫ ॥
ఐసా అవఘా విచార జో తో । ప్రత్యక్ష జాణావా ॥ ౧౫ ॥
మూళ ఖాణోన కాఢిలేం । ప్రత్యయేజ్ఞానేం నిర్మూళ కేలేం ।
తరీ మగ వాఢణేంచి రాహిలేం । సకళ కాంహీం । ౧౬ ॥
తరీ మగ వాఢణేంచి రాహిలేం । సకళ కాంహీం । ౧౬ ॥
ముళీం బీజ సేవటీం బీజ । మధ్యేం జళరూప బీజ ।
ఐసా హా స్వభావ సహజ । విస్తారలా ॥ ౧౭ ॥
ఐసా హా స్వభావ సహజ । విస్తారలా ॥ ౧౭ ॥
ముళామధీల జ్యా గోష్టీ । సాంగతాహే బీజసృష్టీ ।
జేథీల అంశ తేథేం కష్టీ । న హోతాం జాతో ॥ ౧౮ ॥
జేథీల అంశ తేథేం కష్టీ । న హోతాం జాతో ॥ ౧౮ ॥
జాతో యేతో పున్హా జాతో । ఐసా ప్రత్యావృత్తి కరితో ।
పరంతు ఆత్మజ్ఞానీ జో తో । అన్యథా న ఘడే ॥ ౧౯ ॥
పరంతు ఆత్మజ్ఞానీ జో తో । అన్యథా న ఘడే ॥ ౧౯ ॥
న ఘడే ఐసేం జరీ మ్హణావేం । తరీ కాంహీంతరీ లాగే జాణావేం ।
అంతరీంచ పరీ ఠావేం । సకళాంస కైచేం ॥ ౨౦ ॥
అంతరీంచ పరీ ఠావేం । సకళాంస కైచేం ॥ ౨౦ ॥
తేణేంసీంచ కార్యభాగ కరితీ । పరంతు తయాస నేణతీ ।
దిసేనా తే కాయే కరితీ । బాపుడే లోక ॥ ౨౧ ॥
దిసేనా తే కాయే కరితీ । బాపుడే లోక ॥ ౨౧ ॥
విషయేభోగ తేణేంచి ఘడే । తేణేంవిణ కాంహీంచ న ఘడే ।
స్థూళ సాండూన సూక్ష్మీం పవాడే । ఐసా పాహిజే ॥ ౨౨ ॥
స్థూళ సాండూన సూక్ష్మీం పవాడే । ఐసా పాహిజే ॥ ౨౨ ॥
జేం ఆపలేంచి అంతర । తద్రూపచి జగదాంతర ।
శరీరభేదాచే వికార । వేగళాలే ॥ ౨౩ ॥
శరీరభేదాచే వికార । వేగళాలే ॥ ౨౩ ॥
ఆంగోళీచీ ఆంగోళీస వేధనా । యేకీచీ యేకీస కళేనా ।
హాత పాయే అవేవ నానా । యేణేంచి న్యాయేం ॥ ౨౪ ॥
హాత పాయే అవేవ నానా । యేణేంచి న్యాయేం ॥ ౨౪ ॥
అవేవాచేం అవేవ నేణే । మా తో పరాంచేం కాయే జాణే ।
పరాంతర యాకారణేం । జాణవేనా ॥ ౨౫ ॥
పరాంతర యాకారణేం । జాణవేనా ॥ ౨౫ ॥
యేకాచి ఉదకేం సకళ వనస్పతీ । నానా అగ్రేంభేద దిసతీ ।
ఖుడిలీం తితుకీంచ సుకతీ । యేర తే టవటవీత ॥ ౨౬ ॥
ఖుడిలీం తితుకీంచ సుకతీ । యేర తే టవటవీత ॥ ౨౬ ॥
యేణేంచి న్యాయేం భేద జాలా । కళేనా యేకాచేం యేకాలా ।
జాణపణేం ఆత్మయాలా । భేద నాహీం ॥ ౨౭ ॥
జాణపణేం ఆత్మయాలా । భేద నాహీం ॥ ౨౭ ॥
ఆత్మత్వీం భేద దిసే । దేహప్రకృతికరితాం భాసే ।
తరీ జాణతచి అసే । బహుతేక ॥ ౨౮ ॥
తరీ జాణతచి అసే । బహుతేక ॥ ౨౮ ॥
దేఖోన ఐకోన జాణతీ । శాహాణే అంతర పరీక్షితీ ।
ధూర్త తే అవఘేంచ సమజతీ । గుప్తరూపేం ॥ ౨౯ ॥
ధూర్త తే అవఘేంచ సమజతీ । గుప్తరూపేం ॥ ౨౯ ॥
జో బహుతాంచేం పాళణ కరీ । తో బహుతాంచేం అంతర వివరీ ।
ధూర్తపణేం ఠాఉకేం కరీ । సకళ కాంహీం ॥ ౩౦ ॥
ధూర్తపణేం ఠాఉకేం కరీ । సకళ కాంహీం ॥ ౩౦ ॥
ఆధీ మనోగత పాహతీం । మగ విశ్వాస ధరితీ ।
ప్రాణీమాత్ర యేణేం రితీం । వర్తతాహే ॥ ౩౧ ॥
ప్రాణీమాత్ర యేణేం రితీం । వర్తతాహే ॥ ౩౧ ॥
స్మరణామగేం విస్మరణ । రోకడీ ప్రచిత ప్రమాణ ।
ఆపలేం ఠేవణేం ఆపణ । దుకతాహే ॥ ౩౨ ॥
ఆపలేం ఠేవణేం ఆపణ । దుకతాహే ॥ ౩౨ ॥
ఆపలేంచ ఆపణా స్మరేనా । బోలిలేం తేం ఆఠవేనా ।
ఉఠతీ అనంత కల్పనా । ఠాఉక్యా కైంచ్యా ॥ ౩౩ ॥
ఉఠతీ అనంత కల్పనా । ఠాఉక్యా కైంచ్యా ॥ ౩౩ ॥
ఐసేం హేం చంచళ చక్ర । కాంహీం నీట కాంహీం వక్ర ।
జాలా రంక అథవా శక్ర । తరీ స్మరణాస్మరణేం ॥ ౩౪ ॥
జాలా రంక అథవా శక్ర । తరీ స్మరణాస్మరణేం ॥ ౩౪ ॥
స్మరణ మ్హణిజే దేవ । విస్మరణ మ్హణిజే దానవ ।
స్మరణవిస్మరణేం మానవ । వర్తతీ ఆతాం ॥ ౩౫ ॥
స్మరణవిస్మరణేం మానవ । వర్తతీ ఆతాం ॥ ౩౫ ॥
మ్హణోని చేవీ ఆణి దానవీ । సంపత్తి ద్విధా జాణావీ ।
ప్రచిత మానసీం ఆణావీ । వివేకేంసహిత ॥ ౩౬ ॥
ప్రచిత మానసీం ఆణావీ । వివేకేంసహిత ॥ ౩౬ ॥
వివేకేం వివేక జాణావా । ఆత్మ్యానేం ఆత్మా వోళఖావా ।
నేత్రేం నేత్రచి పాహావా । దర్పణీంచా ॥ ౩౭ ॥
నేత్రేం నేత్రచి పాహావా । దర్పణీంచా ॥ ౩౭ ॥
స్థూళేం స్థూళ ఖాజవావేం । సుక్ష్మేం సుక్ష్మ సమజావేం ।
ఖుణేనేం ఖుణేసీ బాణావేం । అంతర్యామీం ॥ ౩౮ ॥
ఖుణేనేం ఖుణేసీ బాణావేం । అంతర్యామీం ॥ ౩౮ ॥
విచారేం జాణావ విచార । అంతరేం జాణావే అంతర ।
అంతరేం జాణావే పరాంతర । । హౌనియాం ॥ ౩౯ ॥
అంతరేం జాణావే పరాంతర । । హౌనియాం ॥ ౩౯ ॥
స్మరణామాజీం విస్మరణ । హేంచి భేదాచేం లక్షణ ।
యేకదేసీ । పరిపూర్ణ । హోత నాహీం ॥ ౪౦ ॥
యేకదేసీ । పరిపూర్ణ । హోత నాహీం ॥ ౪౦ ॥
పుఢేం సికే మాగేం విసరే । పుఢేం ఉజేడే మాగేం అంధారేం ।
పుఢేం స్మరే మాగేం విస్మరే । సకళ కాంహీం ॥ ౪౧ ॥
పుఢేం స్మరే మాగేం విస్మరే । సకళ కాంహీం ॥ ౪౧ ॥
తుర్యా జాణావీ స్మరణ । సుషుప్తీ జాణావీ విస్మరణ ।
ఉభయేతా శరీరీం జాణ । వర్తతీ ఆతాం ॥ ౪౨ ॥
ఉభయేతా శరీరీం జాణ । వర్తతీ ఆతాం ॥ ౪౨ ॥
ఇతి
శ్రీదాసబోధే
గురుశిష్యసంవాదే
అధోర్ధనిరూపణనామ
సమాస
సాతవా
॥
శ్రీదాసబోధే
గురుశిష్యసంవాదే
అధోర్ధనిరూపణనామ
సమాస
సాతవా
॥
సమాస
ఆఠవా
సూక్ష్మజీవనిరూపణ
॥
ఆఠవా
సూక్ష్మజీవనిరూపణ
॥
శ్రీరామ
॥
॥
రేణూహూన సూక్ష్మ కిడే । త్యాంచేం ఆయుష్య నిపటచి థోడేం ।
యుక్తి బుద్ధి తేణేంచి పాడేం । తయామధేం ॥ ౧ ॥
యుక్తి బుద్ధి తేణేంచి పాడేం । తయామధేం ॥ ౧ ॥
ఐసే నానా జీవ అసతీ । పాహోం జాతాం న దిసతీ ।
అంతఃకర్ణపంచకాచీ స్థితీ । తేథేంచి ఆహే ॥ ౨ ॥
అంతఃకర్ణపంచకాచీ స్థితీ । తేథేంచి ఆహే ॥ ౨ ॥
త్యాంపురతేం త్యాంచేం జ్ఞాన । విషయే ఇంద్రియేం సమాన ।
సూక్ష్మ శరీరేం వివరోన । పాహాతో కోణ ॥ ౩ ॥
సూక్ష్మ శరీరేం వివరోన । పాహాతో కోణ ॥ ౩ ॥
త్యాస ముంగీ మాహా థోర । నేణోంచాలిలా కుంజర ।
ముంగీస ముతాచా పూర । ఐసేం బోలతీ ॥ ౪ ॥
ముంగీస ముతాచా పూర । ఐసేం బోలతీ ॥ ౪ ॥
తేం ముంగీసమాన శరీరేం । ఉదండ అసతీ లాహానథోరేం ।
సమస్తాంమధ్యేం జీవేశ్వరేం । వస్తి కీజే ॥ ౫ ॥
సమస్తాంమధ్యేం జీవేశ్వరేం । వస్తి కీజే ॥ ౫ ॥
ఐసియా కిడ్యాంచా సంభార । ఉదండ దాటలా విస్తార ।
అత్యంత సాక్షపీ జో నర । తో వివరోన పాహే ॥ ౬ ॥
అత్యంత సాక్షపీ జో నర । తో వివరోన పాహే ॥ ౬ ॥
నానా నక్షత్రీం నానా కిడే । త్యాంస భాసతీ పర్వతాయేవఢే ।
ఆయుష్యహి తేణేంచి పాడేం । ఉదండ వాటే ॥ ౭ ॥
ఆయుష్యహి తేణేంచి పాడేం । ఉదండ వాటే ॥ ౭ ॥
పక్షాయేవఢేం లాహాన నాహీం । పక్షాయేవఢేం థోర నాహీం ।
సర్ప ఆణి మఛ పాహీం । యేణేంచి పాడే ॥ ౮ ॥
సర్ప ఆణి మఛ పాహీం । యేణేంచి పాడే ॥ ౮ ॥
ముంగీపాసూన థోరథోరేం । చఢతీం వాఢతీం శరీరేం ।
త్యాంచీ నిర్ధారితాం అంతరేం । కళోం యేతీ ॥ ౯ ॥
త్యాంచీ నిర్ధారితాం అంతరేం । కళోం యేతీ ॥ ౯ ॥
నానా వర్ణ నానా రంగ । నానా జీవనాచే తరంగ ।
యేక సురంగ యేక విరంగ । కితీ మ్హణౌని సాంగావే ॥ ౧౦ ॥
యేక సురంగ యేక విరంగ । కితీ మ్హణౌని సాంగావే ॥ ౧౦ ॥
యేకేం సుకుమారేం యేకేం కఠోరేం। నిర్మాణ కేలీం జగదేశ్వరేం ।
సువర్ణాసారిఖీం శరీరేం । దైదిప్యమానేం ॥ ౧౧ ॥
సువర్ణాసారిఖీం శరీరేం । దైదిప్యమానేం ॥ ౧౧ ॥
శరీరభేదేం ఆహారభేదేం । వాచాభేదేం గుణభేదేం ।
అంతరీం వసిజే అభేదేం । యేకరూపేం ॥ ౧౨ ॥
అంతరీం వసిజే అభేదేం । యేకరూపేం ॥ ౧౨ ॥
యేక త్రాసకేం యేకమారకేం। పాహో జాతాం నానా కౌతుకేం ।
కితీయేక ఆమోలికేం । సృష్టీమధ్యేం ॥ ౧౩ ॥
కితీయేక ఆమోలికేం । సృష్టీమధ్యేం ॥ ౧౩ ॥
ఐసీం అవఘీం వివరోన పాహే । ఐసా ప్రాణీ కోణ ఆహే ।
ఆపల్యాపరతేం జాణోన రాహే । కించితమాత్ర ॥ ౧౪ ॥
ఆపల్యాపరతేం జాణోన రాహే । కించితమాత్ర ॥ ౧౪ ॥
నవఖండ హే వసుంధరా । సప్తసాగరాంచా ఫేరా ।
బ్రహ్మాండాబాహేరీల నీరా । కోణ పాహే ॥ ౧౫ ॥
బ్రహ్మాండాబాహేరీల నీరా । కోణ పాహే ॥ ౧౫ ॥
త్యా నీరామధ్యేం జీవ అసతీ । పాహోం జాతాం అసంఖ్యాతీ ।
త్యా విశాళ జీవాంచీ స్థితీ । కోణజాణే ॥ ౧౬ ॥
త్యా విశాళ జీవాంచీ స్థితీ । కోణజాణే ॥ ౧౬ ॥
జేథేం జీవన తేథేం జీవ । హా ఉత్పత్తీచా స్వభావ ।
పాహాతాం యాచా అభిప్రావ । ఉదండ అసే । ॥ ౧౭ ॥
పాహాతాం యాచా అభిప్రావ । ఉదండ అసే । ॥ ౧౭ ॥
పృథ్వీగర్భీం నానా నీరేం । త్యా నీరామధేం శరీరేం ।
నానా జినస లాహానథోరేం । కోణ జాణేం ॥ ౧౮ ॥
నానా జినస లాహానథోరేం । కోణ జాణేం ॥ ౧౮ ॥
యేక ప్రాణీ అంతరిక్ష అసతీ । తేహీం నాహీం దేఖిలీ క్షితీ ।
వరీచ్యావరీ ఉడోన జాతీ । పక్ష ఫుటల్యానంతరేం ॥ ౧౯ ॥
వరీచ్యావరీ ఉడోన జాతీ । పక్ష ఫుటల్యానంతరేం ॥ ౧౯ ॥
నానా ఖేచరేం ఆణి భూచరేం । నానా వనచరేం ఆణి జళచరేం ।
చౌర్యాసి యోనీప్రకారేం । కోణ జాణే ॥ ౨౦ ॥
చౌర్యాసి యోనీప్రకారేం । కోణ జాణే ॥ ౨౦ ॥
ఉష్ణ తేజ వేగళే కరునీ । జేథేం తేథేం జీవయోనీ ।
కల్పనేపాసునీ హోతీ ప్రాణీ । కోణ జాణే ॥ ౨౧ ॥
కల్పనేపాసునీ హోతీ ప్రాణీ । కోణ జాణే ॥ ౨౧ ॥
యేక నానా సామర్థ్యేం కేలే । యేక ఇచ్ఛేపాసూన జాలే ।
యేక శబ్దాసరిసే పావలే । శ్రాపదేహ ॥ ౨౨ ॥
యేక శబ్దాసరిసే పావలే । శ్రాపదేహ ॥ ౨౨ ॥
యేక దేహ బాజీగిరీచే । యేక దేహ వోడంబరీచే।
యేక దేహ దేవతాంచే । నానాప్రకారేం॥ ౨౩॥
యేక దేహ దేవతాంచే । నానాప్రకారేం॥ ౨౩॥
యేక క్రోధాపాసూన జాలే । యేక తపా పాసూన జన్మలే ।
యేక ఉశ్రాపేం పావలే । పూర్వదేహ ॥ ౨౪ ॥
యేక ఉశ్రాపేం పావలే । పూర్వదేహ ॥ ౨౪ ॥
ఐసేం భగవంతాచేం కరణేం । కితీ మ్హణౌన సాంగణేం ।
విచిత్ర మాయేచ్యా గుణేం । హోత జాతేం ॥ ౨౫ ॥
విచిత్ర మాయేచ్యా గుణేం । హోత జాతేం ॥ ౨౫ ॥
నానా అవఘడ కరణీ కేలీ । కోణీం దేఖిలీ నా ఐకిలీ ।
విచిత్ర కళా సమజలీ । పాహిజే సర్వేం ॥ ౨౬ ॥
విచిత్ర కళా సమజలీ । పాహిజే సర్వేం ॥ ౨౬ ॥
థోడేం బహుత సమజలేం। పోటాపురతీ విద్యా సికలేం ।
ప్రాణీ ఉగేంచ గర్వేం గేలేం । మీ జ్ఞాతా మ్హణోనీ ॥ ౨౭॥
ప్రాణీ ఉగేంచ గర్వేం గేలేం । మీ జ్ఞాతా మ్హణోనీ ॥ ౨౭॥
జ్ఞానీ యేక అంతరాత్మా । సర్వాంమధేం సర్వాత్మా ।
త్యాచా కళావయా మహిమా । బుద్ధి కైంచీ ॥ ౨౮॥
త్యాచా కళావయా మహిమా । బుద్ధి కైంచీ ॥ ౨౮॥
సప్తకంచుక బ్రహ్మాండ । త్యాంత సప్తకంచుక పిండ ।
త్యా పిండామధేం ఉదండ । ప్రాణీ అసతీ ॥ ౨౯ ॥
త్యా పిండామధేం ఉదండ । ప్రాణీ అసతీ ॥ ౨౯ ॥
ఆపల్య దేహాంతీల న కళే । మా తేం అవఘేం కైంచేం కళే ।
లోక హోతీ ఉతావళే । అల్పజ్ఞానేం ॥ ౩౦ ॥
లోక హోతీ ఉతావళే । అల్పజ్ఞానేం ॥ ౩౦ ॥
అనురేణాఐసేం జినస । త్యాంచే ఆమ్హీ విరాట పురుష ।
ఆమచేం ఉదండచి ఆయుష్య । త్యాంచ్యా హిసేబేం ॥ ౩౧ ॥
ఆమచేం ఉదండచి ఆయుష్య । త్యాంచ్యా హిసేబేం ॥ ౩౧ ॥
త్యాంచ్యా రితీ త్యాంచే దండక । వర్తాయాచే అసతీ అనేక ।
జాణే సర్వహి కౌతుక । ఐసా కైంచా ॥ ౩౨ ॥
జాణే సర్వహి కౌతుక । ఐసా కైంచా ॥ ౩౨ ॥
ధన్య పరమేశ్వరాచీ కరణీ । అనుమానేనా అంతఃకరణీం ।
ఉగీచ అహంతా పాపిణీ । వేఢా లావీ ॥ ౩౩ ॥
ఉగీచ అహంతా పాపిణీ । వేఢా లావీ ॥ ౩౩ ॥
అహంతా సాండూన వివరణేం । కిత్యేక దేవాంచే కరణేం ।
పాహాతాం మనుష్యాచేం జిణేం । థోడేం ఆహే ॥ ౩౪ ॥
పాహాతాం మనుష్యాచేం జిణేం । థోడేం ఆహే ॥ ౩౪ ॥
థోడేం జిణేం అర్ధపుడీ కాయా । గర్వ కరితీ రడాయా ।
శరీర ఆవఘేం పడాయా । వేళ నాహీం ॥ ౩౫॥
శరీర ఆవఘేం పడాయా । వేళ నాహీం ॥ ౩౫॥
కుశ్చీళ ఠాఈం జన్మలేం । ఆణి కుశ్చీళ రసేంచి వాఢలేం।
యాస మ్హణతీ థోరలేం । కోణ్యా హిసేబేం ॥౩౬॥
యాస మ్హణతీ థోరలేం । కోణ్యా హిసేబేం ॥౩౬॥
కుశ్చీళ ఆణి క్ష్ణభంగుర । అఖండ వేథా చింతాతుర ।
లోక ఉగేచ మ్హణతీ థోర । వేడపణేం ॥ ౩౭ ॥
లోక ఉగేచ మ్హణతీ థోర । వేడపణేం ॥ ౩౭ ॥
కాయామాయా దోం దిసాంచీ । ఆదిఅంతీం అవఘీ చీ చీ ।
ఝాంకాతాపా కరూన ఉగీచి । థోరీవ దావితీ ॥ ౩౮॥
ఝాంకాతాపా కరూన ఉగీచి । థోరీవ దావితీ ॥ ౩౮॥
ఝాంకిలేం తరీ ఉపంఢర పడే । దుర్గంధీ సుటే జికడే తికడే ।
జో కోణీ వివేకేం పవాడే । తోచి ధన్య ॥ ౩౯ ॥
జో కోణీ వివేకేం పవాడే । తోచి ధన్య ॥ ౩౯ ॥
ఉగేంచి కాయసా తండావేం । మోడా అహంతేచేం పుండావేం ।
వివేకేం దేవాస ధుండావేం । హేం ఉత్తమోత్తమ ॥ ౪౦॥
వివేకేం దేవాస ధుండావేం । హేం ఉత్తమోత్తమ ॥ ౪౦॥
ఇతి
శ్రీదాసబోధే
గురుశిష్యసంవాదే
సూక్ష్మజీవనిరూపణనామ
సమాస
ఆఠవా
॥
శ్రీదాసబోధే
గురుశిష్యసంవాదే
సూక్ష్మజీవనిరూపణనామ
సమాస
ఆఠవా
॥
సమాస
నవవా
పిండోత్పత్తినిరూపణ
॥
నవవా
పిండోత్పత్తినిరూపణ
॥
శ్రీరామ
॥
॥
చౌంఖాణీచే ప్రాణీ అసతీ । అవఘే ఉదకేంచి వాఢతీ ।
ఐసే హోతీఆణీ జాతీ । అసంఖ్యాత ॥ ౧ ॥
ఐసే హోతీఆణీ జాతీ । అసంఖ్యాత ॥ ౧ ॥
తత్వాంచేం శరీర జాలేం । అంతరాత్మ్యాసగట వళలేం ।
త్యాంచేం మూళ జోం శోధిలేం । తోం ఉదకరూప ॥ ౨ ॥
త్యాంచేం మూళ జోం శోధిలేం । తోం ఉదకరూప ॥ ౨ ॥
శరత్కాళీంచీం శరీరేం । పీళపీళోం ఝిరపతీ నీరేం ।
ఉభయే రేతేం యేకత్రేం । మిసళతీ రక్తీం ॥ ౩ ॥
ఉభయే రేతేం యేకత్రేం । మిసళతీ రక్తీం ॥ ౩ ॥
అన్నరస దేహరస । రక్తరేతేం బాంధే మూస ।
రసద్వయేం సావకాస । వాఢోం లాగే ॥ ౪ ॥
రసద్వయేం సావకాస । వాఢోం లాగే ॥ ౪ ॥
వాఢతాం వాఢతాం వాఢలేం । కోమళాచేం కఠీణ జాలేం।
పుఢేం ఉదక పైసావలేం । నానా అవేవీం ॥ ౫॥
పుఢేం ఉదక పైసావలేం । నానా అవేవీం ॥ ౫॥
సంపూర్ణ హోతాం బాహేరీ పడే । భూమీస పడతాం మగ తేం రడే ।
అవఘ్యాచేం అవఘేంచ ఘడే । ఐసేం ఆహే ॥ ౬ ॥
అవఘ్యాచేం అవఘేంచ ఘడే । ఐసేం ఆహే ॥ ౬ ॥
కుడీ వాఢే కుబుద్ధి వాఢే । మూళాపాసూన అవఘేం ఘడే ।
అవఘేంచి మోడే ఆణి వాఢే । దేఖతదేఖతాం ॥ ౭ ॥
అవఘేంచి మోడే ఆణి వాఢే । దేఖతదేఖతాం ॥ ౭ ॥
పుఢేం అవఘియాంచేం శరీర । దివసేందివస జాలేం థోర ।
సుచోం లాగలా విచార । కాంహీం కాంహీం ॥ ౮ ॥
సుచోం లాగలా విచార । కాంహీం కాంహీం ॥ ౮ ॥
ఫళామధేం బీజ ఆలేం । తేణేం న్యాయేం తేథేం జాలేం ।
ఐకతాం దేఖతాం ఉమజలేం । సకళ కాంహీం ॥ ౯ ॥
ఐకతాం దేఖతాం ఉమజలేం । సకళ కాంహీం ॥ ౯ ॥
బీజేం ఉదకేం అంకురతీ । ఉదక నస్తాం ఉడోన జాతీ ।
యేకే ఠాఈం ఉదక మాతీ । హోతాం బరేం ॥ ౧౦ ॥
యేకే ఠాఈం ఉదక మాతీ । హోతాం బరేం ॥ ౧౦ ॥
దోహింమధేం అసతాం బీజ । భిజోన అంకుర సహజ ।
వాఢతాం వాఢతాం పుఢేం రీఝ । ఉదండ ఆహే ॥ ౧౧ ॥
వాఢతాం వాఢతాం పుఢేం రీఝ । ఉదండ ఆహే ॥ ౧౧ ॥
ఇకడే ముళ్యా ధావా ఘేతీ । తికడే అగ్రేం హేలావతీ ।
ముళేం అగ్ర ద్విధా హోతీ । బీజాపాసూన ॥ ౧౨ ॥
ముళేం అగ్ర ద్విధా హోతీ । బీజాపాసూన ॥ ౧౨ ॥
ముళ్యా చాలిల్యా పాతాళీం । అగ్రేం ధావతీం అంతరాళీం ।
నానా పత్రీం పుష్పీం ఫళీం । లగడలీం ఝాడేం ॥ ౧౩ ॥
నానా పత్రీం పుష్పీం ఫళీం । లగడలీం ఝాడేం ॥ ౧౩ ॥
ఫళావడిల సుమనేం । సుమనాంవడిల పానేం ।
పానాంవడిల అనుసంధానేం । కాష్ఠేం ఆఘవీం ॥ ౧౪ ॥
పానాంవడిల అనుసంధానేం । కాష్ఠేం ఆఘవీం ॥ ౧౪ ॥
కాష్ఠాంవడిల ముళ్యా బారిక। ముళ్యాం వడిల తేం ఉదక ।
ఉదక ఆళోన కౌతుక । భూమండళాచేం ॥ ౧౫ ॥
ఉదక ఆళోన కౌతుక । భూమండళాచేం ॥ ౧౫ ॥
యాచీ ఐసీ ఆహే ప్రచితీ । తేవ్హాం సకళాం వడిల జగతీ ।
జగతీవడిల మూర్తీ। ఆపోనారాయాయేణాచీ ॥౧౬ ॥
జగతీవడిల మూర్తీ। ఆపోనారాయాయేణాచీ ॥౧౬ ॥
తయావడిల అగ్నిదేవ । అగ్నివడిల వాయేదేవ ।
వాయేదేవావడిల స్వభావ । అంతరాత్మ్యాంచా ॥ ౧౭ ॥
వాయేదేవావడిల స్వభావ । అంతరాత్మ్యాంచా ॥ ౧౭ ॥
సకళాంవడిల అంతరాత్మా। త్యాసి నేణే తో దురాత్మా ।
దురాత్మా మ్హణిజే దురీ ఆత్మా । అంతరలా తయా ॥ ౧౮ ॥
దురాత్మా మ్హణిజే దురీ ఆత్మా । అంతరలా తయా ॥ ౧౮ ॥
జవళీ అసోన చుకలేం। ప్రత్యయాస నాహీం సోకలేం ।
ఉగేంచి ఆలేం ఆణీ గేలేం । దేవాచకరితాం ॥ ౧౯ ॥
ఉగేంచి ఆలేం ఆణీ గేలేం । దేవాచకరితాం ॥ ౧౯ ॥
మ్హణౌన సకళాంవడిల దేవ । త్యాసీ హోతాం అనన్యభావ ।
మగ హే ప్రకృతీచా స్వభావ । పాలటోం లాగే ॥ ౨౦ ॥
మగ హే ప్రకృతీచా స్వభావ । పాలటోం లాగే ॥ ౨౦ ॥
కరీ ఆపులా వ్యాసంగ। కదాపి నవ్హే ధ్యానభంగ ।
బోలణేం చాలణేం వేంగ । పడోంచ నేదీ ॥ ౨౧ ॥
బోలణేం చాలణేం వేంగ । పడోంచ నేదీ ॥ ౨౧ ॥
జేం వడిలీం నిర్మాణ కేలేం । తేం పాహిజే పాహిలేం ।
కాయే కాయే వడిలీం కేలేం । కీతీ పాహావేం ॥ ౨౨ ॥
కాయే కాయే వడిలీం కేలేం । కీతీ పాహావేం ॥ ౨౨ ॥
తో వడిల జేథేం చేతలా । తోచి భాగ్యపురుష జాల ।
అల్ప చేతనేం తయాలా । అల్పభాగ్య ॥ ౨౩ ॥
అల్ప చేతనేం తయాలా । అల్పభాగ్య ॥ ౨౩ ॥
తయా నారాయేణాలా మనీం । అఖండ ఆఠవావేం ధ్యానీం ।
మగ తే లక్ష్మీ తయాపాసూనీ । జాఈల కోఠేం ॥ ౨౪ ॥
మగ తే లక్ష్మీ తయాపాసూనీ । జాఈల కోఠేం ॥ ౨౪ ॥
నారాయేణ అసే విశ్వీం । త్యాచీ పూజా కరీత జావీ ।
యాకారణేం తోషవావీ । కోణీతరీ కాయా ॥ ౨౫ ॥
యాకారణేం తోషవావీ । కోణీతరీ కాయా ॥ ౨౫ ॥
ఉపాసనా శోధూన పాహిలీ । తోం తే విశ్వపాళితీ జాలీ ।
న కళే లీళా పరీక్షిలీ । న వచే కోణా ॥ ౨౬ ॥
న కళే లీళా పరీక్షిలీ । న వచే కోణా ॥ ౨౬ ॥
దేవాచీ లీళా దేవేంవిణ । ఆణీక దుసరా పాహే కోణ ।
పాహణేం తితుకేం ఆపణ । దేవచి అసే ॥ ౨౭ ॥
పాహణేం తితుకేం ఆపణ । దేవచి అసే ॥ ౨౭ ॥
ఉపాసనా సకళాం ఠాఈం । ఆత్మారామ కోఠేం నాహీం ।
యాకారణేం ఠాఇం ఠాఇం । రామే ఆటోపిలేం॥ ౨౮ ॥
యాకారణేం ఠాఇం ఠాఇం । రామే ఆటోపిలేం॥ ౨౮ ॥
ఐసీ మాఝీ ఉపాసనా । ఆణితాం నయే అనుమానా ।
నేఊన ఘాలీ నిరంజనా । పైలికడే ॥ ౨౯ ॥
నేఊన ఘాలీ నిరంజనా । పైలికడే ॥ ౨౯ ॥
దేవాకరితాం కర్మేం చాలతీ । దేవాకరితాం ఉపాసక హోతీ ।
దేవాకరితాం జ్ఞానీ అసతీ । కితియేక ॥ ౩౦ ॥
దేవాకరితాం జ్ఞానీ అసతీ । కితియేక ॥ ౩౦ ॥
నానా శాస్త్రేం నానా మతేం । దేవచి బోలిలా సమస్తేం ।
నేమకాంనేమక వేస్తావేస్తేం । కర్మానుసార ॥ ౩౧ ॥
నేమకాంనేమక వేస్తావేస్తేం । కర్మానుసార ॥ ౩౧ ॥
దేవాస అవఘేం లాగే కరావేం । త్యాంత ఘేఊం యే తితుకేం ఘ్యావేం ।
అధికారాసారిఖేం చాలావేం । మ్హణిజే బరేం ॥ ౩౨ ॥
అధికారాసారిఖేం చాలావేం । మ్హణిజే బరేం ॥ ౩౨ ॥
ఆవాహన విసర్జన । ఐసేంచి బోలిలేం విధాన ।
పూర్వపక్ష జాలా యేథూన । సిద్ధాంత పుఢేం ॥ ౩౩ ॥
పూర్వపక్ష జాలా యేథూన । సిద్ధాంత పుఢేం ॥ ౩౩ ॥
వేదాంత సిద్ధాంత ధాదాంత । ప్రచిత ప్రమాణ నేమస్త ।
పంచికర్ణ సాండూన హిత । వాక్యార్థపాహావా ॥ ౩౪ ॥
పంచికర్ణ సాండూన హిత । వాక్యార్థపాహావా ॥ ౩౪ ॥
ఇతి
శ్రీదాసబోధే
గురుశిష్యసంవాదే
పిండోత్పత్తినిరూపణణనామ
సమాస
నవవా
॥
శ్రీదాసబోధే
గురుశిష్యసంవాదే
పిండోత్పత్తినిరూపణణనామ
సమాస
నవవా
॥
సమాస
దహావా
సిద్ధాంతనిరూపణ
॥
దహావా
సిద్ధాంతనిరూపణ
॥
శ్రీరామ
॥
॥
గగనీం అవఘేంచి హోత జాతేం । గగనాఐసేం తగేనా తేం ।
నిశ్చళీం చంచళ నానా తేం । యేణేంచి న్యాయేం ॥ ౧ ॥
నిశ్చళీం చంచళ నానా తేం । యేణేంచి న్యాయేం ॥ ౧ ॥
అంధార దాటలా బళేం। వాటే గగన జాలేం కాళేం ।
రవికిర్ణేం తేం పివళేం । సవేంచి వాటే ॥ ౨ ॥
రవికిర్ణేం తేం పివళేం । సవేంచి వాటే ॥ ౨ ॥
ఉదండ హింవ జేవ్హాం పడిలే । గమే గగన థండ జాలేం।
ఉష్ణ ఝళేనేం వాళలేం। ఐసేం వాటే ॥ ౩ ॥
ఉష్ణ ఝళేనేం వాళలేం। ఐసేం వాటే ॥ ౩ ॥
ఐసేం జేం కాంహీం వాటలేం । తేం తేం జాలేం ఆణి గేలేం ।
ఆకాశాసారిఖేం తగలేం । హేం తోం ఘడేనా ॥ ౪ ॥
ఆకాశాసారిఖేం తగలేం । హేం తోం ఘడేనా ॥ ౪ ॥
ఉత్తమ జాణివేచా జినస । సమజోన పాహే సావకాస ।
నిరాభాస తేం ఆకాశ । భాస మిథ్యా ॥ ౫ ॥
నిరాభాస తేం ఆకాశ । భాస మిథ్యా ॥ ౫ ॥
ఉదక పసరే వాయో పసరే । ఆత్మా అత్యంతచి పసరే ।
తత్వేం తత్వ అవఘేంచి పసరే । అంతర్యామీం ॥ ౬ ॥
తత్వేం తత్వ అవఘేంచి పసరే । అంతర్యామీం ॥ ౬ ॥
చళతేం ఆణి చళేనా తేం । అంతరీం అవఘేంచ కళతేం ।
వివరణేంచి నివళతేం । ప్రాణిమాత్రాసీ ॥ ౭ ॥
వివరణేంచి నివళతేం । ప్రాణిమాత్రాసీ ॥ ౭ ॥
వివరతాం వివరతాం శేవటీం । నివృత్తిపదీం అఖండ భేటీ ।
జాలియానేం తుటీ । హోణార నాహీం ॥ ౮ ॥
జాలియానేం తుటీ । హోణార నాహీం ॥ ౮ ॥
జేథేం జ్ఞానాచేం హోతేం విజ్ఞాన । ఆణి మనాచేం హోతేం ఉన్మన ।
తత్వనిర్శనీం అనన్య। వివేకేం హోతేం ॥ ౯ ॥
తత్వనిర్శనీం అనన్య। వివేకేం హోతేం ॥ ౯ ॥
వడిలాంస శోధూన పాహిలేం । తోం చంచళాచేం నిశ్చళ జాలేం ।
దేవభక్తపణ గేలేం । తయే ఠాఇం ॥ ౧౦ ॥
దేవభక్తపణ గేలేం । తయే ఠాఇం ॥ ౧౦ ॥
ఠావ మ్హణతాం పదార్థ నాహీం। పదార్థమాత్ర ముళీం నాహీం ।
జైసేం తైసేం బోలోం కాంహీం । కళావయా ॥ ౧౧ ॥
జైసేం తైసేం బోలోం కాంహీం । కళావయా ॥ ౧౧ ॥
అజ్ఞానశక్తి నిరసలీ। జ్ఞానశక్తి మావళలీ ।
వృత్తిశూన్యేం కైసీ జాలీ । స్థితీ పాహా ॥ ౧౨ ॥
వృత్తిశూన్యేం కైసీ జాలీ । స్థితీ పాహా ॥ ౧౨ ॥
ముఖ్య శక్తిపాత తో ఐసా । నాహీం చంచళాచా వళసా ।
నివాంతీం నివాంత కైసా । నిర్వికారీ ॥ ౧౩ ॥
నివాంతీం నివాంత కైసా । నిర్వికారీ ॥ ౧౩ ॥
చంచళాచీం వికార బాలటేం । తేం చంచళచి జేథేం ఆటే ।
చంచళ నిశ్చళ ఘనవటే । హేం తోం ఘడేనా ॥ ౧౪ ॥
చంచళ నిశ్చళ ఘనవటే । హేం తోం ఘడేనా ॥ ౧౪ ॥
మాహావాక్యాచా విచారు । తేథేం సంన్యాశాస అధికారు।
దైవీకృపేచీ జో నరు । తోహి వివరోన పాహే ॥ ౧౫ ॥
దైవీకృపేచీ జో నరు । తోహి వివరోన పాహే ॥ ౧౫ ॥
సంన్యాసీ మ్హణిజే శడన్యాసీ । విచారవంత సర్వ సంన్యాసీ ।
ఆపలీ కరణీ ఆపణాసీ । నిశ్చయేంసీం ॥ ౧౬ ॥
ఆపలీ కరణీ ఆపణాసీ । నిశ్చయేంసీం ॥ ౧౬ ॥
జగదీశ వోళల్యావరీ । తేథేం కోణ అనుమాన కరీ ।
ఆతాం అసో హేం విచారీ। విచర జాణతీ ॥ ౧౭ ॥
ఆతాం అసో హేం విచారీ। విచర జాణతీ ॥ ౧౭ ॥
జే జే విచారీ సమజలే । తే తే నిఃసంగ హోఊన గేలే ।
దేహాభిమానీ జే ఉరలే। తే దేహాభిమాన రక్షితీ ॥ ౧౮ ॥
దేహాభిమానీ జే ఉరలే। తే దేహాభిమాన రక్షితీ ॥ ౧౮ ॥
లక్షీం బైసలే అలక్ష । ఉడోన గేలా పూర్వపక్ష ।
హేతురూపేం అంతరసాక్ష । తోహి మావళలా ॥ ౧౯ ॥
హేతురూపేం అంతరసాక్ష । తోహి మావళలా ॥ ౧౯ ॥
ఆకాశ ఆణి పాతాళ । దోనీ నామేం అంతరాళ ।
కాఢితాం దృశ్యాచేం చడళ । అఖండ జాలేం ॥ ౨౦ ॥
కాఢితాం దృశ్యాచేం చడళ । అఖండ జాలేం ॥ ౨౦ ॥
తేం తోం అఖండచి ఆహే । మన ఉపాధీ లక్షూన పాహే।
ఉపాధినిరాసేం సాహే । శబ్ద కైసా ॥ ౨౧ ॥
ఉపాధినిరాసేం సాహే । శబ్ద కైసా ॥ ౨౧ ॥
శబ్దపర కల్పనేపర । మన బుద్ధి అగోచర ।
విచారేం పాహావా విచార। అంతర్యామీం ॥ ౨౨ ॥
విచారేం పాహావా విచార। అంతర్యామీం ॥ ౨౨ ॥
పాహాతాం పాహాతాం కళోం యేతేం । కళలేం తితుకేం వేర్థ జాతేం ।
అవఘడ కైసేం బోలావేం తేం । కోణ్యా ప్రకారేం ॥ ౨౩ ॥
అవఘడ కైసేం బోలావేం తేం । కోణ్యా ప్రకారేం ॥ ౨౩ ॥
వాక్యార్థవాచ్యాంశ శోధిలా। అలక్షీం లక్ష్యాంశ బుడాలా ।
పుఢేం సమజోన బోలా । కోణీతరీ ॥ ౨౪ ॥
పుఢేం సమజోన బోలా । కోణీతరీ ॥ ౨౪ ॥
శాశ్వతాస శోధీత గేలా । తేణేం జ్ఞానీ సాచ జాలా ।
వికార సాండూన మిళాలా । నిర్వికారీం ॥ ౨౫ ॥
వికార సాండూన మిళాలా । నిర్వికారీం ॥ ౨౫ ॥
దుఃస్వప్న ఉదండ దేఖిలేం । జాగేం హోతాం లటికేం జాలేం ।
పున్హాం జరీ ఆఠవలేం । తరీ తేం మిథ్యా ॥ ౨౬ ॥
పున్హాం జరీ ఆఠవలేం । తరీ తేం మిథ్యా ॥ ౨౬ ॥
ప్రారబ్ధయోగేం దేహ అసే । అసే అథవా నాసే ।
విచార అంతరీం బైసే । చళేనా ఐసా ॥ ౨౭ ॥
విచార అంతరీం బైసే । చళేనా ఐసా ॥ ౨౭ ॥
బీజ అగ్నీనేం భాజలేం । త్యాచేం వాఢణేం ఖుంటలేం ।
జ్ఞాత్యాస తైసే జాలేం । వాసనాబీజ ॥ ౨౮ ॥
జ్ఞాత్యాస తైసే జాలేం । వాసనాబీజ ॥ ౨౮ ॥
విచారేం నిశ్చళ జాలీ బుద్ధి । బుద్ధిపాసీం కార్యసిద్ధి ।
పాహాతాం వడిలాంచీ బుద్ధి । నిశ్చళీం గేలీం ॥ ౨౯ ॥
పాహాతాం వడిలాంచీ బుద్ధి । నిశ్చళీం గేలీం ॥ ౨౯ ॥
నిశ్చళాస ధ్యాతో తో నిశ్చళ । చంచళాస ధ్యాతో తో చంచళ ।
భూతాస ధ్యాతో తో కేవళ । భూత హోయే ॥ ౩౦ ॥
భూతాస ధ్యాతో తో కేవళ । భూత హోయే ॥ ౩౦ ॥
జో పావలా సేవటవరీ । తయాస హేం కాంహీంచ న కరీ ।
అంతరినిష్ఠా బాజీగరీ । తైసీ మాయా ॥ ౩౧ ॥
అంతరినిష్ఠా బాజీగరీ । తైసీ మాయా ॥ ౩౧ ॥
మిథ్యా ఐసేం కళోం ఆలేం । విచారానేం సదృఢ జాలేం ।
అవఘేం భయేంచి ఉడాలేం । అకస్మాత ॥ ౩౨ ॥
అవఘేం భయేంచి ఉడాలేం । అకస్మాత ॥ ౩౨ ॥
ఉపాసనేచేం ఉత్తిర్ణ వ్హావేం । భక్తజనేం వాఢవావేం ।
అంతరీం వివేకేం ఉమజావేం । సకళ కాంహీం ॥ ౩౩ ॥
అంతరీం వివేకేం ఉమజావేం । సకళ కాంహీం ॥ ౩౩ ॥
ఇతి
శ్రీదాసబోధే
గురుశిష్యసంవాదే
సిద్ధాంతనిరూపణనామ
సమాస
దహావా
॥
శ్రీదాసబోధే
గురుశిష్యసంవాదే
సిద్ధాంతనిరూపణనామ
సమాస
దహావా
॥
॥
దశక
పంధరావా
సమాప్త
॥
పంధరావా
సమాప్త
॥