samāsa pahilā : prakṛtipuruṣanāma || śrīrāmasamartha ||
samāsa dusarā : śivaśaktinirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa tisarā : śravaṇanirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa cauthā : anumānanirasana || śrīrāma ||
samāsa pāṃcavā : ajapānirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa sahāvā : dehātmanirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa sātavā : jagajīvananirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa āṭhavā : tattvanirasana || śrīrāma ||
samāsa navanā : tanucatuṣṭayanirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa dahāvā : ṭoṇapasiddhalakṣaṇa || śrīrāma ||
samāsa pahilā : prakṛtipuruṣanāma || śrīrāmasamartha ||
niścal̤a brahmī caṃcal̤a ātmā | sakal̤āṃ para jo paramātmā |
caitanya sākṣī jñānātmā | śaḍguṇaiśvaru || 1 ||
caitanya sākṣī jñānātmā | śaḍguṇaiśvaru || 1 ||
sakal̤a jagācā īśvaru | mhaṇauna nāmeṃ jagadeśvaru |
tayāpāsūna vistāru | vistāralā || 2 ||
tayāpāsūna vistāru | vistāralā || 2 ||
śivaśaktī jagadeśvarī | prakṛtipuruṣa parameśvarī |
mūl̤amāyā guṇeśvarī | guṇakṣobhiṇī || 3 ||
mūl̤amāyā guṇeśvarī | guṇakṣobhiṇī || 3 ||
kṣetrajña draṣṭā kūṭasta sākṣī | aṃtarātmā sarvasākṣī |
suddhasatva mahattattva parīkṣī | jāṇatā sādhu || 4 ||
suddhasatva mahattattva parīkṣī | jāṇatā sādhu || 4 ||
brahmā viṣṇu maheśvaru | nānā piṃḍī jīveśvaru |
tyāsa bhāsatī prāṇīmātru | lahānathora || 5 ||
tyāsa bhāsatī prāṇīmātru | lahānathora || 5 ||
dehadeul̤āmadheṃ baisalā | na bhajatāṃ mārito dehālā |
mhaṇauni tyācyā bheṇeṃ tayālā | bhajatī loka || 6 ||
mhaṇauni tyācyā bheṇeṃ tayālā | bhajatī loka || 6 ||
je vel̤esī bhajana cukale | teṃ teṃ tevhāṃ pachyāḍileṃ |
āvaḍīneṃ bhajoṃ lāgale | sakal̤a loka || 7 ||
āvaḍīneṃ bhajoṃ lāgale | sakal̤a loka || 7 ||
jeṃ jeṃ jevhāṃ ākṣepile | teṃ teṃ tatkāl̤aci didhaleṃ |
trailokya bhajoṃ lāgaleṃ | yeṇeṃ prakareṃ || 8 ||
trailokya bhajoṃ lāgaleṃ | yeṇeṃ prakareṃ || 8 ||
pāṃcā viṣayāṃcā naivyadya | jevhāṃ pāhije tevhāṃ siddha |
aiseṃ na karitāṃ sadya | roga hotī || 9 ||
aiseṃ na karitāṃ sadya | roga hotī || 9 ||
jeṇeṃ kāl̤eṃ naivyadya pāvenā | teṇeṃ kāl̤eṃ deva rāhenā |
bhāgya vaibhava padārtha nānā | sāṃḍūna jāto || 10 ||
bhāgya vaibhava padārtha nānā | sāṃḍūna jāto || 10 ||
jāto toṃ kal̤o deīnā | koṇāsa ṭhāukeṃ hoyenā |
deveṃviṇa anumānenā | koṇāsa deva || 11 ||
deveṃviṇa anumānenā | koṇāsa deva || 11 ||
deva pāhāvayakāraṇeṃ | deul̤eṃ lāgatī pāhāṇeṃ |
koṭheṃtarī deul̤ācyā guṇeṃ | deva pragaṭe || 12 ||
koṭheṃtarī deul̤ācyā guṇeṃ | deva pragaṭe || 12 ||
deul̤eṃ mhaṇije nānā śarīreṃ | tetheṃ rāhijeṃ jīveśvere |
nāna śarīreṃ nānā prakāreṃ | anaṃta bhedeṃ || 13 ||
nāna śarīreṃ nānā prakāreṃ | anaṃta bhedeṃ || 13 ||
cālatīṃ bolatīṃ deul̤eṃ | tyāmadheṃ rāhijeṃ rāul̤eṃ |
jitukīṃ deul̤eṃ titukīṃ sakal̤eṃ | kal̤alī pāhije || 14 ||
jitukīṃ deul̤eṃ titukīṃ sakal̤eṃ | kal̤alī pāhije || 14 ||
macha kūrma vārāha deul̤eṃ | bhūgol̤a dharilā sarvakāl̤eṃ |
karāl̤eṃ vikrāl̤eṃ nirmal̤eṃ | kitiyeka || 15 ||
karāl̤eṃ vikrāl̤eṃ nirmal̤eṃ | kitiyeka || 15 ||
kityeka deūl̤īṃ saukhya pāhe | bharatāṃ āvagheṃ siṃdha āhe |
parī teṃ sarvakāl̤a na rāhe | aśāśvata || 16 ||
parī teṃ sarvakāl̤a na rāhe | aśāśvata || 16 ||
aśāśvatācā mastakamaṇīṃ | jayācī yevaḍhī karaṇī |
disenā tarī kāya jāleṃ dhanī | tayāsīca mhaṇāveṃ || 17 ||
disenā tarī kāya jāleṃ dhanī | tayāsīca mhaṇāveṃ || 17 ||
udbhavonmukha hotāṃ abheda | vimukha hotāṃ udaṃḍa kheda |
aisā adhordha saṃvāda | hota jāto || 18 ||
aisā adhordha saṃvāda | hota jāto || 18 ||
sakal̤āṃce mūl̤a disenā | bhavya bhārī āṇī bhāsenā |
nimiṣya yeka vasenā | yeke ṭhāiṃ || 19 ||
nimiṣya yeka vasenā | yeke ṭhāiṃ || 19 ||
aisā agādha paramātmā | koṇa jāṇe tyācā mahimā |
tujhī līl̤ā sarvottamā | tūṃca jāṇasī || 20 ||
tujhī līl̤ā sarvottamā | tūṃca jāṇasī || 20 ||
saṃsārā āliyāceṃ sārthaka | jetheṃ nityānityaviveka |
yehaloka āṇī paraloka | donīṃ sādhile || 21 ||
yehaloka āṇī paraloka | donīṃ sādhile || 21 ||
mananasīl̤a lokāṃpāsīṃ | akhaṃḍa deva āhirniśīṃ |
pāhātāṃ tyāṃcyā pūrvasaṃcitāsī | joḍā nāhīṃ || 22 ||
pāhātāṃ tyāṃcyā pūrvasaṃcitāsī | joḍā nāhīṃ || 22 ||
akhaṃḍa yoga mhaṇoni yogī | yoga nāhīṃ to viyogī |
viyogī tohi yogī | yogabal̤eṃ || 23 ||
viyogī tohi yogī | yogabal̤eṃ || 23 ||
bhalyāṃcī mahimā aisī | je sanmārga lāvī lokāṃsī |
pohaṇāra asatāṃ buḍatayāsī | buḍoṃ nedāveṃ || 24 ||
pohaṇāra asatāṃ buḍatayāsī | buḍoṃ nedāveṃ || 24 ||
sthūl̤asūkṣmatatvajhāḍā | piṃḍabrahmāṃḍācā nivāḍā |
pracita pāhe aisā thoḍā | bhūmaṃḍal̤īṃ || 25 ||
pracita pāhe aisā thoḍā | bhūmaṃḍal̤īṃ || 25 ||
vedāṃtīceṃ paṃcikarṇa | akhaṃḍa tayāceṃ vivarṇa |
mahāṃvākyeṃ aṃtaḥkaraṇa | rahasya pāhe || 26 ||
mahāṃvākyeṃ aṃtaḥkaraṇa | rahasya pāhe || 26 ||
ye pṛthvīmadheṃ vivekī asatī | dhanya tayāṃcī saṃgatī |
śravaṇamātreṃ pāvatī gatī | prāṇīmātra || 27 ||
śravaṇamātreṃ pāvatī gatī | prāṇīmātra || 27 ||
satsaṃga āṇī satśāstraśravaṇa | akhaṃḍa hotase vivarṇa |
nānā satsaṃga āṇī uttama guṇa | paropakārāce || 28 ||
nānā satsaṃga āṇī uttama guṇa | paropakārāce || 28 ||
je sadkīrtīce puruṣa | te parameśvarāce aṃśa |
dharmasthāpanecā havyāsa | tetheṃci vase || 29 ||
dharmasthāpanecā havyāsa | tetheṃci vase || 29 ||
viśeṣa sārāsāra vicāra | teṇeṃ hoya jaggoddhāra |
saṃgatyāgeṃ niraṃtara | hoūna gele || 30 ||
saṃgatyāgeṃ niraṃtara | hoūna gele || 30 ||
iti śrīdāsabhodhe guruśiṣyasaṃvāde devabal̤ātkāranāma samāsa pahilā ||
samāsa dusarā : śivaśaktinirūpaṇa || śrīrāma ||
brahma nirmal̤a niścal̤a | jaiseṃ gagana aṃtarāl̤a |
nirākāra keval̤a | nirvikārī || 1 ||
nirākāra keval̤a | nirvikārī || 1 ||
aṃtaci nāhīṃ teṃ anaṃta | śāśvata āṇī sadodita |
asaṃta navhe teṃ saṃta | sarvakāl̤a || 2 ||
asaṃta navhe teṃ saṃta | sarvakāl̤a || 2 ||
parabrahma teṃ avināśa | jaiseṃ ākāśa avakāśa |
na tuṭe na phuṭe sāvakāsa | jaiseṃ taiseṃ || 3 ||
na tuṭe na phuṭe sāvakāsa | jaiseṃ taiseṃ || 3 ||
tetheṃ jñāna nā ajñāna | tetheṃ smaraṇa nā vismaraṇa |
tetheṃ akhaṃḍa nirguṇa | nirāvalaṃbī || 4 ||
tetheṃ akhaṃḍa nirguṇa | nirāvalaṃbī || 4 ||
tetheṃ caṃdra sūrya nā pāvaka | navhe kāl̤okheṃ nā prakāśaka |
upādhīvegal̤eṃ yeka | niropādhī brahma || 5 ||
upādhīvegal̤eṃ yeka | niropādhī brahma || 5 ||
niścal̤īṃ smaraṇa cetaleṃ | tyāsa caitanya aiseṃ kalpileṃ |
guṇāsamatveṃ jāleṃ | guṇasāmya aiseṃ || 6 ||
guṇāsamatveṃ jāleṃ | guṇasāmya aiseṃ || 6 ||
gaganīṃ ālī abhrachyāyā | taisī jāṇije mūl̤amāyā |
udbhava āṇī vilayā | vel̤a nāhīṃ || 7 ||
udbhava āṇī vilayā | vel̤a nāhīṃ || 7 ||
nirguṇīṃ guṇavikāru | toci śaḍguṇaiśvaru |
ardhanārīnaṭeśvaru | tayāsa mhaṇije || 8 ||
ardhanārīnaṭeśvaru | tayāsa mhaṇije || 8 ||
ādiśakti śivaśakti | mul̤īṃ āhe sarvaśakti |
tetheūna puḍheṃ nānā vektī | nirmāṇa jālyā || 9 ||
tetheūna puḍheṃ nānā vektī | nirmāṇa jālyā || 9 ||
tethūna puḍheṃ śuddhasatva | rajatamāceṃ gūḍhatva |
tayāsi mhaṇije mahattattva | guṇakṣobhiṇī || 10 ||
tayāsi mhaṇije mahattattva | guṇakṣobhiṇī || 10 ||
mul̤īṃ asecinā vektī | tetheṃ kaiṃcī śivaśaktī |
aiseṃ mhaṇāla tarī cittīṃ | sāvadhāna asāveṃ || 11 ||
aiseṃ mhaṇāla tarī cittīṃ | sāvadhāna asāveṃ || 11 ||
brahmāṃḍāvarūna piṃḍa | athavā piṃḍāvarūna brahmāṃḍa |
adhordha pāhātāṃ nivāḍa | kal̤oṃ yeto || 12 ||
adhordha pāhātāṃ nivāḍa | kal̤oṃ yeto || 12 ||
bīja phoḍūna āṇileṃ manā | tetheṃ phal̤a toṃ disenā |
vāḍhata vāḍhata puḍheṃ nānā | phal̤eṃ yetī || 13 ||
vāḍhata vāḍhata puḍheṃ nānā | phal̤eṃ yetī || 13 ||
phal̤a phoḍitāṃ bīja dise | bīja phoḍitāṃ phal̤a nase |
taisā vicāra ase | piṃḍabrahmāṃḍīṃ || 14 ||
taisā vicāra ase | piṃḍabrahmāṃḍīṃ || 14 ||
nara nārī donī bheda | piṃḍīṃ disatī prasiddha |
mul̤ī nastāṃ viśada | hotīla kaisīṃ || 15 ||
mul̤ī nastāṃ viśada | hotīla kaisīṃ || 15 ||
nānā bījarūpa kalpanā | tīṃta kāye yeka asenā |
sūkṣma mhaṇoni bhāsenā | yekāyekīṃ || 16 ||
sūkṣma mhaṇoni bhāsenā | yekāyekīṃ || 16 ||
sthūl̤āceṃ mūl̤a te vāsanā | te vāsanā ādhīṃ disenā |
sthūl̤āvegal̤eṃ anumānenā | sakal̤a kāṃhīṃ || 17 ||
sthūl̤āvegal̤eṃ anumānenā | sakal̤a kāṃhīṃ || 17 ||
kalpanecī sṛṣṭī kelī | aisīṃ vedaśāstreṃ bolilīṃ |
disenā mhaṇona mithyā kelī | na pāhijeta kīṃ || 18 ||
disenā mhaṇona mithyā kelī | na pāhijeta kīṃ || 18 ||
paḍadā yekā yekā janmācā | tetheṃ vicāra kal̤e kaiṃcā |
paraṃtu gūḍhatva hā nemācā | ṭhāva āhe || 19 ||
paraṃtu gūḍhatva hā nemācā | ṭhāva āhe || 19 ||
nānā puruṣāṃce jīva | nānā striyāṃce jīva |
yekaci parī dehasvabhāva | vegal̤āle || 20 ||
yekaci parī dehasvabhāva | vegal̤āle || 20 ||
navarīsa navarī nalage | aisā bheda disoṃ lāge |
piṃḍāvarūna umage | brahmāṃḍabīja || 21 ||
piṃḍāvarūna umage | brahmāṃḍabīja || 21 ||
navarīceṃ mana navaryāvarī | navaryāceṃ mana navarīvarī |
aisī vāsanecī parī | mul̤īṃhūna pāhāvī || 22 ||
aisī vāsanecī parī | mul̤īṃhūna pāhāvī || 22 ||
vāsanā mul̤īṃcī abheda | dehasamaṃdheṃ jālā bheda |
tuṭatāṃ dehāca samaṃdha | bheda jelā || 23 ||
tuṭatāṃ dehāca samaṃdha | bheda jelā || 23 ||
naranārīceṃ bījakāraṇa |śivaśaktīmadheṃ jāṇa |
deha dharitāṃ pramāṇa | kal̤oṃ āleṃ || 24 ||
deha dharitāṃ pramāṇa | kal̤oṃ āleṃ || 24 ||
nānā prītīcyā vāsanā | yekāceṃ yekāsa kal̤enā |
tikṣaṇa dṛṣṭīneṃ anumānā | kāṃhīṃseṃ yeteṃ || 25 ||
tikṣaṇa dṛṣṭīneṃ anumānā | kāṃhīṃseṃ yeteṃ || 25 ||
bāl̤akāsa vāḍhavī jananī | heṃ toṃ navhe puruṣācenī |
upādhī vāḍhe jayecenī | te he vanitā || 26||
upādhī vāḍhe jayecenī | te he vanitā || 26||
vīṭa nāhīṃ kaṃṭāl̤ānāhīṃ | ālasya nāhīṃ trāsa nāhīṃ |
itukī māyā koṭheṃci nā hīṃ | mātegegal̤ī || 27 ||
itukī māyā koṭheṃci nā hīṃ | mātegegal̤ī || 27 ||
nānā upādhī vāḍhaūṃ jāṇe | nānā māyeneṃ goūṃ jāṇe |
nānā prītī lāūṃ jāṇe | nānā prapaṃcācī || 28 ||
nānā prītī lāūṃ jāṇe | nānā prapaṃcācī || 28 ||
puruṣāsa strīcā viśvāsa | strīsa puruṣācā saṃtoṣa |
paraspareṃ vāsanesa | bāṃdhona ṭakileṃ || 29||
paraspareṃ vāsanesa | bāṃdhona ṭakileṃ || 29||
īśvareṃ moṭheṃ sūtra keleṃ | manuṣyamātra guṃtona rāhileṃ |
lobhāceṃ guṃḍāl̤eṃ keleṃ | ugavenā aiseṃ || 30 ||
lobhāceṃ guṃḍāl̤eṃ keleṃ | ugavenā aiseṃ || 30 ||
aisī paraspareṃ āvaḍī | strīpuruṣāṃcī māhāṃ goḍī |
he mul̤īṃhūna cālilī rokaḍī | vivekeṃ pāhāvī || 31 ||
he mul̤īṃhūna cālilī rokaḍī | vivekeṃ pāhāvī || 31 ||
mul̤īṃ sūkṣma nirmāṇa jāleṃ | puḍheṃ paṣṭa disona āleṃ|
utpatīceṃ kārya cāle| ubhayatāṃkaritāṃ || 32 ||
utpatīceṃ kārya cāle| ubhayatāṃkaritāṃ || 32 ||
mul̤īṃ śivaśaktī khareṃ | puḍheṃ jālīṃ vadhuvareṃ |
cauryāsi lakṣa vistāreṃ | vistāralī je || 33||
cauryāsi lakṣa vistāreṃ | vistāralī je || 33||
yetheṃ śivaśaktīceṃ rūpa keleṃ | śrotīṃ manāsa pāhije āṇileṃ |
vivaraliyāṃviṇa bolileṃ| teṃ vertha jāṇāveṃ || 34 ||
vivaraliyāṃviṇa bolileṃ| teṃ vertha jāṇāveṃ || 34 ||
iti śrīdāsabhodhe guruśiṣyasaṃvāde śivaśaktinirūpaṇanāma samāsa dusarā ||
samāsa tisarā : śravaṇanirūpaṇa || śrīrāma ||
thāṃbāthāṃbā aikā aikā| ādhīṃca graṃtha soḍūṃ nakā |
sāṃgitaleṃ teṃ aikā | sāvadhapaṇeṃ ||1 ||
sāṃgitaleṃ teṃ aikā | sāvadhapaṇeṃ ||1 ||
śravṇanāmadhyeṃ sāra śravaṇa | teṃ heṃ adhyātmanirūpaṇa |
sucita karūna aṃtaḥkarṇa | granthāmadheṃ vivarāveṃ|| 2 ||
sucita karūna aṃtaḥkarṇa | granthāmadheṃ vivarāveṃ|| 2 ||
śravaṇamananācā vicāra | nijadhyāseṃ sākṣātkāra |
rokaḍā mokṣācā udhāra | boloṃci naye ||3 ||
rokaḍā mokṣācā udhāra | boloṃci naye ||3 ||
nānā ratneṃ parīkṣitāṃ | athavā vajaneṃ karitāṃ |
uttama soneṃ puṭīṃ ghālatāṃ | sāvadhāna asāveṃ || 4 ||
uttama soneṃ puṭīṃ ghālatāṃ | sāvadhāna asāveṃ || 4 ||
nānā nāṇīṃ mojūna gheṇeṃ | nānā parīkṣā karaṇeṃ |
vivekī manuṣyāsī bolaṇeṃ| sāvadhapaṇeṃ || 5 ||
vivekī manuṣyāsī bolaṇeṃ| sāvadhapaṇeṃ || 5 ||
jaiseṃ lākholīceṃ dhānya| nivaḍūna veṃcitāṃ hote mānya |
sagaṭa mānitāṃ amānya | deva kṣobhe || 6 ||
sagaṭa mānitāṃ amānya | deva kṣobhe || 6 ||
yekāṃtīṃ nājuka kārabāra | tetheṃ asāveṃ ati tatpara |
tyācyā koṭiguṇeṃ vicāra | adhyātmagranthīṃ || 7 ||
tyācyā koṭiguṇeṃ vicāra | adhyātmagranthīṃ || 7 ||
kāhiṇyā kathā goṣṭī pavāḍa | nānā avatāracaritreṃ vāḍa |
tyā samastāṃmadhyeṃ jāḍa | adhyātmavidyā || 8 ||
tyā samastāṃmadhyeṃ jāḍa | adhyātmavidyā || 8 ||
gata goṣṭīsa aikileṃ | teṇeṃ kāye hātāsa āleṃ |
mhaṇatī puṇya prāpta jāleṃ | parī teṃ disenā kīṃ || 9 ||
mhaṇatī puṇya prāpta jāleṃ | parī teṃ disenā kīṃ || 9 ||
taiseṃ navhe adhyātmasāra | hā pracitīcā vicāra |
kal̤atāṃ anumānācā saṃvhāra | hota jāto || 10 ||
kal̤atāṃ anumānācā saṃvhāra | hota jāto || 10 ||
moṭhe moṭhe yeūna gele | ātmyākaritāṃca vartale |
tyā ātmyācā mahimā bole | aisā kavaṇu || 11 ||
tyā ātmyācā mahimā bole | aisā kavaṇu || 11 ||
yugānayugeṃ yekaṭā yeka | cālavito tinī loka |
tyā ātmyācā viveka | pāhilāca pāhāvā || 12 ||
tyā ātmyācā viveka | pāhilāca pāhāvā || 12 ||
prāṇī āle yeūna gele | te jaise jaise vartale |
te vartaṇukeceṃ kathana keleṃ | ichesārikheṃ || 13 ||
te vartaṇukeceṃ kathana keleṃ | ichesārikheṃ || 13 ||
jetheṃ ātmā nāhīṃ dāṭa | tetheṃ avagheṃ sarasapāṭa |
atmyāviṇa bāpuḍeṃ kāṣṭha | kāye jāṇe || 14 ||
atmyāviṇa bāpuḍeṃ kāṣṭha | kāye jāṇe || 14 ||
aiseṃ variṣṭha ātmajñāna | dusareṃ nāhīṃ yāsamāna |
sṛṣṭīmadheṃ vivekī sajjana | teci heṃ jāṇatī || 15 ||
sṛṣṭīmadheṃ vivekī sajjana | teci heṃ jāṇatī || 15 ||
pṛthvī āṇī āpa teja | yācā pṛthivīmadhyeṃ samaja |
aṃtarātmā tatvabīja | teṃ vegal̤eṃci rāhileṃ || 16 ||
aṃtarātmā tatvabīja | teṃ vegal̤eṃci rāhileṃ || 16 ||
vāyopāsūna pailikaḍe | jo koṇī vivekeṃ pavāḍe |
javal̤īca ātmā sāṃpaḍe | tyā puruṣāsī || 17 ||
javal̤īca ātmā sāṃpaḍe | tyā puruṣāsī || 17 ||
vāyo ākāśa guṇamāyā | prakṛtipuruṣa mūl̤amāyā |
sūkṣmarūpeṃ pracita yeyā | kaṭhīṇa āhe || 18 ||
sūkṣmarūpeṃ pracita yeyā | kaṭhīṇa āhe || 18 ||
māyādevīcyā dhāṃdalī | sūkṣmī|
m koṇa mana ghālī | samajalā tyacī tuṭalī | saṃdehavṛttī || 19 ||
m koṇa mana ghālī | samajalā tyacī tuṭalī | saṃdehavṛttī || 19 ||
mūl̤amāyā cauthā deha | jālā pāhije videha |
dehātīta hoūna rāhe | dhanya to sādhu || 20 ||
dehātīta hoūna rāhe | dhanya to sādhu || 20 ||
vicāreṃ ūrdha caḍhatī | tayāsī ca ūrdhagatī |
yerāṃ sakal̤āṃ adhogatī | padārthajñāneṃ || 21 ||
yerāṃ sakal̤āṃ adhogatī | padārthajñāneṃ || 21 ||
padārtha cāṃgale disatī | parī te saveṃci nāsatī |
ato bhraṣṭa tato bhraṣṭa hotī | loka teṇeṃ || 22 ||
ato bhraṣṭa tato bhraṣṭa hotī | loka teṇeṃ || 22 ||
yākāral̤eṃ padārthajñāna | nānā jinasīcā anumāna |
sarva sāṃḍūna niraṃjana | dhuṃḍīta jāveṃ | 23 ||
sarva sāṃḍūna niraṃjana | dhuṃḍīta jāveṃ | 23 ||
aṣṭāṃga yoga piṃḍadajñāna | tyāhūna thora tatvajñāna |
tyāhūna thora ātmajñāna | teṃ pāhileṃ pāhije || 24 ||
tyāhūna thora ātmajñāna | teṃ pāhileṃ pāhije || 24 ||
mūl̤amāyece sevaṭīṃ | harisaṃkalpa mul̤īṃ uṭhī |
upāsanāyogeṃ iṭhī | tetheṃ ghātalī pāhije || 25 ||
upāsanāyogeṃ iṭhī | tetheṃ ghātalī pāhije || 25 ||
mana tyāpalikaḍe jāṇa | nikhal̤a brahma nirguṇa |
nirmal̤a niścal̤a tyācī khūṇa | gaganāsārikhī || 26 ||
nirmal̤a niścal̤a tyācī khūṇa | gaganāsārikhī || 26 ||
yethūna tethavarī dāṭaleṃ | prāṇīmātrāsa bheṭaleṃ |
padārthamātrīṃ ligaṭaleṃ | vyāpūna āhe || 27 ||
padārthamātrīṃ ligaṭaleṃ | vyāpūna āhe || 27 ||
tyāaiseṃ nāhīṃ thora | sūkṣmāhūna sūkṣma vicāra |
piṃḍabrahmācā saṃvhāra | hotāṃ kal̤e || 28 ||
piṃḍabrahmācā saṃvhāra | hotāṃ kal̤e || 28 ||
athavā piṃḍa brahmāṃḍa asatāṃ | vivekapral̤aye pāhoṃ jātāṃ |
śāśvata koṇa heṃ tatvatā | umajoṃ lāge || 29 ||
śāśvata koṇa heṃ tatvatā | umajoṃ lāge || 29 ||
karūna avaghā tatvajhāḍā | sārāsārācā nivāḍā |
sāvadhapaṇeṃ grantha soḍā | sukhināveṃ || 30 ||
sāvadhapaṇeṃ grantha soḍā | sukhināveṃ || 30 ||
iti śrīdāsabhodhe guruśiṣyasaṃvāde śravaṇanirūpaṇanāma samāsa tisarā ||
samāsa cauthā : anumānanirasana || śrīrāma ||
bahuta janāsī upāye | vaktayāsa pusatāṃ trāsoṃ naye |
bolatāṃ bolatāṃ anvayeṃ | sāṃḍūṃ naye || 1 ||
bolatāṃ bolatāṃ anvayeṃ | sāṃḍūṃ naye || 1 ||
śrotyāneṃ āśaṃkā ghetalī | tai tatkāl̤a pāhije pheḍilī |
svagoṣṭīneṃ sagoṣṭī peṃcalī | aiseṃ na vhāveṃ || 2 ||
svagoṣṭīneṃ sagoṣṭī peṃcalī | aiseṃ na vhāveṃ || 2 ||
puḍheṃ dharitāṃ māgeṃ peṃcalā | māgeṃ dharitāṃ puḍheṃ uḍālā |
aisā sāṃpaḍataci gelā | ṭhāiṃ ṭhāiṃ || 3 ||
aisā sāṃpaḍataci gelā | ṭhāiṃ ṭhāiṃ || 3 ||
pohaṇāraci gucakyā khāto | janāsa kaisā kāḍhūṃ pāhāto |
āśaya lokāṃca rāhāto | ṭhāiṃ ṭhāiṃ || 3 ||
āśaya lokāṃca rāhāto | ṭhāiṃ ṭhāiṃ || 3 ||
āpaṇaci bolilā saṃvhāra | āpaṇaci bolije sarvasāra |
dustara māyecā pāra | ṭākilā pāhije || 5 ||
dustara māyecā pāra | ṭākilā pāhije || 5 ||
jeṃ jeṃ sūkṣma nāma ghyāveṃ | tyāceṃ rūpa biṃbaūna dyāveṃ |
tarīca vaktā mhaṇavāveṃ | vicāravaṃta || 6 ||
tarīca vaktā mhaṇavāveṃ | vicāravaṃta || 6 ||
brahma kaiseṃ mūl̤amāyā kaisī | aṣṭadhāprakṛtī śivaśaktī kaisī |
śaḍguṇeśvarācī sthiti kaisī | guṇasāmyācī || 7 ||
śaḍguṇeśvarācī sthiti kaisī | guṇasāmyācī || 7 ||
ardhanārīnaṭeśvara | prakṛtipuruṣācā vicāra |
guṇakṣobhiṇī tadanaṃtara | triguṇa kaise || 8 ||
guṇakṣobhiṇī tadanaṃtara | triguṇa kaise || 8 ||
pūrvakakṣa koṭhūna koṭhavarī | vācyāṃśalakṣyāṃśācī parī |
sūkṣma nānā vicāra karī | dhanya to sādhu || 9 ||
sūkṣma nānā vicāra karī | dhanya to sādhu || 9 ||
nāna pālhāl̤īṃ paḍenā | bolileṃci bolāvenā |
maunyagarbha anumānā | āṇūna soḍī || 10 ||
maunyagarbha anumānā | āṇūna soḍī || 10 ||
ghaḍī yeka vimal̤a brahma | ghaḍī yeka sarva brahma |
draṣṭā sākṣī sattā brahma | kṣaṇa yeka || 11 ||
draṣṭā sākṣī sattā brahma | kṣaṇa yeka || 11 ||
niścal̤a teṃci jāleṃ caṃcal̤a | caṃcal̤a teṃci brahma keval̤a |
nānā prasaṃgīṃ khal̤akhal̤a | nivāḍā nāhīṃ || 12 ||
nānā prasaṃgīṃ khal̤akhal̤a | nivāḍā nāhīṃ || 12 ||
cal̤ateṃ āṇī niścal̤a | avagheṃ caitanyaci keval̤a |
rūpeṃ vegal̤ālīṃ prāṃjal̤a | kadāpī bolavenā || 13 ||
rūpeṃ vegal̤ālīṃ prāṃjal̤a | kadāpī bolavenā || 13 ||
ugīca karī gathāgovī | to lokāṃsa kaiseṃ ugavī |
nānā niścayeṃ nānā govī | paḍata jāte || 14 ||
nānā niścayeṃ nānā govī | paḍata jāte || 14 ||
bhramāsa mhaṇe parabrahma | parabrahmāsa hmaṇe bhrama |
jñātepaṇācā saṃbhrama | bolona dāvī || 15 ||
jñātepaṇācā saṃbhrama | bolona dāvī || 15 ||
ghālī śāstrāṃcī daḍapaṇa | pracitiviṇa nirūpaṇa |
pusoṃ jātāṃ ugāca sīṇa | atyaṃta mānī || 16 ||
pusoṃ jātāṃ ugāca sīṇa | atyaṃta mānī || 16 ||
jñātyāsa āṇi padārthabhiḍā | to kāya bolela bāpuḍā |
sārāsārācā nivāḍā | jālā pāhije || 17 ||
sārāsārācā nivāḍā | jālā pāhije || 17 ||
vaidya mātrecī stutī karī | mātrā guṇa kāṃhīṃca na karī |
pracitiviṇa taisī parī | jñānācī jālī || 18 ||
pracitiviṇa taisī parī | jñānācī jālī || 18 ||
tetheṃ nāhīṃ sārāsāra | tetheṃ avaghā aṃdhakāra |
nānā parīkṣecā vicāra | rāhilā tetheṃ || 19 ||
nānā parīkṣecā vicāra | rāhilā tetheṃ || 19 ||
pāpa puṇya svarga narka | viveka āṇi aviveka |
sarvabrahmīṃ kāye yeka | sāṃpaḍaleṃ nāhīṃ || 20 ||
sarvabrahmīṃ kāye yeka | sāṃpaḍaleṃ nāhīṃ || 20 ||
pāvana āṇi teṃ patana | donīṃ mānilīṃ tatsamāna |
niścaye āṇi anumāna | brahmarūpa || 21 ||
niścaye āṇi anumāna | brahmarūpa || 21 ||
brahmarūpa jāleṃ āghaveṃ | tetheṃ kāye nivaḍāveṃ |
āvaghī sākaraci ṭākāveṃ | kāye koṭheṃ || 22 ||
āvaghī sākaraci ṭākāveṃ | kāye koṭheṃ || 22 ||
taiseṃ sāra āṇi asāra | avaghā jālā yekaṃkāra |
tetheṃ bal̤āval̤ā avicāra | vicāra kaiṃcā || 23 ||
tetheṃ bal̤āval̤ā avicāra | vicāra kaiṃcā || 23 ||
vaṃdya niṃdya yeka jāleṃ | tetheṃ kāye hātā āleṃ |
unmatta dravyeṃ jeṃ bhulaleṃ | teṃ bhalateṃca bole || 24 ||
unmatta dravyeṃ jeṃ bhulaleṃ | teṃ bhalateṃca bole || 24 ||
taisā ajñāna bhrameṃ bhulalā | sarva brahma mhaṇona baisalā |
māhāṃpāpī āṇi bhalā | yekaci mānī || 25 ||
māhāṃpāpī āṇi bhalā | yekaci mānī || 25 ||
sarvasaṃgaparityāga | avhāsavā viṣayebhoga |
doghe yekaci mānitāṃ maga | kāye uraleṃ || 26 ||
doghe yekaci mānitāṃ maga | kāye uraleṃ || 26 ||
bheda īśvara karūna gelā | tyācyā vācena na vace moḍilā |
mukhāmadheṃ ghāṃsa ghātalā | to apānīṃ ghālāvā || 27 ||
mukhāmadheṃ ghāṃsa ghātalā | to apānīṃ ghālāvā || 27 ||
jyā iṃdriyāsa jo bhoga | to to karī yethāsāṃga |
īśvarāceṃ keleṃ jaga | moḍitāṃ urenā || 28 ||
īśvarāceṃ keleṃ jaga | moḍitāṃ urenā || 28 ||
avaghī bhrāṃtīcī bhuṭāṭakī | pracitiviṇa goṣṭī laṭakī |
veḍa lāgaleṃ je baṭakī | te bhalateṃci bole || 29 ||
veḍa lāgaleṃ je baṭakī | te bhalateṃci bole || 29 ||
pratyayajñātā sāvadhāna | tyāceṃ aikāveṃ nirūpaṇa |
ātmasākṣātkārācī khūṇa | tatkāl̤a bāṇeṃ || 30 ||
ātmasākṣātkārācī khūṇa | tatkāl̤a bāṇeṃ || 30 ||
veḍeṃ vāṃkaḍe jāṇāveṃ | āṃdhal̤eṃ pāulīṃ vol̤akhāveṃ |
bāśkal̤a bolaṇeṃ sāṃḍāveṃ | vamaka jaiseṃ || 31 ||
bāśkal̤a bolaṇeṃ sāṃḍāveṃ | vamaka jaiseṃ || 31 ||
iti śrīdāsabhodhe guruśiṣyasaṃvāde anumānanirśananāma samāsa cauthā ||
samāsa pāṃcavā : ajapānirūpaṇa || śrīrāma ||
yekavīsa sahaśra sāseṃ japā | nemūna gelī te ajapā |
vicāra pāhātāṃ sopā | sakal̤a kāṃhīṃ || 1 ||
vicāra pāhātāṃ sopā | sakal̤a kāṃhīṃ || 1 ||
mukhīṃ nāsikīṃ asije prāṇeṃ | tayāsa akhaṃḍa yeṇeṃ jāṇeṃ |
yācā vicāra pāhāṇeṃ | sūkṣmadṛṣṭīṃ || 2 ||
yācā vicāra pāhāṇeṃ | sūkṣmadṛṣṭīṃ || 2 ||
mul̤īṃ pāhātāṃ yeka svara | tyācā tāra maṃdra ghora |
tyā ghorāhūna sūkṣma vicāra | ajapācā || 3 ||
tyā ghorāhūna sūkṣma vicāra | ajapācā || 3 ||
sarigamapadanisa | sariṃ mātrukā sāyāsa |
prathama svareṃ mātrukāṃsa | mhaṇona pāhaveṃ || 4 ||
prathama svareṃ mātrukāṃsa | mhaṇona pāhaveṃ || 4 ||
parevācehūna ārteṃ | āṇi paśyaṃtī khālateṃ |
svarāce janmasthāna teṃ | tethūna uṭhe || 5 ||
svarāce janmasthāna teṃ | tethūna uṭhe || 5 ||
yekāṃtīṃ ugeṃca baisāveṃ | tetheṃ heṃ samajona pāhāveṃ |
akhaṃḍa ghyāveṃ sāṃḍāveṃ | prabhaṃjanāsī || 6 ||
akhaṃḍa ghyāveṃ sāṃḍāveṃ | prabhaṃjanāsī || 6 ||
yekāṃtīṃ maunya dharūna baise | sāvadha pāhātāṃ kaiseṃ bhāse |
sohaṃ sohaṃ aise | śabda hotī || 7 ||
sohaṃ sohaṃ aise | śabda hotī || 7 ||
uccareṃviṇa je śabda | te jāṇāve sahajaśabda |
pratyayāyetī paraṃtu nāda | kāṃhīṃca nāhīṃ || 8 ||
pratyayāyetī paraṃtu nāda | kāṃhīṃca nāhīṃ || 8 ||
te śabda sāṃḍūna baisalā | to maunī mhaṇāvā bhalā |
yogābhyāsācā galbalā | yākāraṇeṃ || 9 ||
yogābhyāsācā galbalā | yākāraṇeṃ || 9 ||
yekāṃtīṃ maunya dharūna baisalā | teṇeṃ koṇa śabda jālā |
sohaṃ aisā bhāsalā | aṃtaryāmīṃ || 10 ||
sohaṃ aisā bhāsalā | aṃtaryāmīṃ || 10 ||
dharitāṃ so sāṃḍitāṃ haṃ | akhaṃḍa cāle sohaṃ sohaṃ |
yācā vicāra pāhātaṃ bahu | vistāralā || 11 ||
yācā vicāra pāhātaṃ bahu | vistāralā || 11 ||
dehadhāraka titukā prāṇī | śvetajaudvijādika khāṇī |
svāsosvāsa nastāṃ prāṇī | kaise jitī || 12 ||
svāsosvāsa nastāṃ prāṇī | kaise jitī || 12 ||
aisī he ajapā sakal̤āsī | paraṃtu kal̤e jāṇatyāsī |
sahaja sāṃḍūna sāyāsī | paḍoṃca naye || 13 ||
sahaja sāṃḍūna sāyāsī | paḍoṃca naye || 13 ||
sahaja deva asataci ase | sāyāseṃ deva phuṭe nāse |
nāsivaṃta devāsa viśvāse | aisā kavaṇu || 14 ||
nāsivaṃta devāsa viśvāse | aisā kavaṇu || 14 ||
jagadāṃtarāceṃ darśana | sahaja ghaḍe akhaṃḍa dhyāna |
ātmaicheneṃ jana | sakal̤a vartatī || 15 ||
ātmaicheneṃ jana | sakal̤a vartatī || 15 ||
ātmayāceṃ samādhāna | ghaḍe taiseṃci āśana |
sāṃḍileṃ phiṭale samarpaṇa | tayāsīca hoye || 16 ||
sāṃḍileṃ phiṭale samarpaṇa | tayāsīca hoye || 16 ||
agnapuruṣa poṭīṃ vasatī | tayāsa avadāneṃ sakal̤a detī |
loka ājñemadheṃ asatī | ātmayāṃce || 17 ||
loka ājñemadheṃ asatī | ātmayāṃce || 17 ||
sahaja devajapadhyāneṃ | sahaja cālaṇeṃ stutī stavaneṃ |
sahaja ghade teṃ bhagavānneṃ | mānya kīje || 18 ||
sahaja ghade teṃ bhagavānneṃ | mānya kīje || 18 ||
sahaja samajāyākāraṇeṃ | nānā haṭayoga karaṇeṃ |
paraṃtu yekāyekīṃ samajaṇeṃ | ghaḍata nāhīṃ || 19 ||
paraṃtu yekāyekīṃ samajaṇeṃ | ghaḍata nāhīṃ || 19 ||
dravya cukateṃ daridra yeteṃ | tal̤īṃ lakṣmī varī vartateṃ |
prāṇī kāye karīla teṃ | ṭhāukeṃ nāhīṃ || 20 ||
prāṇī kāye karīla teṃ | ṭhāukeṃ nāhīṃ || 20 ||
tal̤agharāmadheṃ udaṃḍa dravya | bhiṃtīmadheṃ ghātaleṃ dravya |
staṃbhīṃ tul̤avaṭīṃ dravya | āpaṇa madheṃ || 21 ||
staṃbhīṃ tul̤avaṭīṃ dravya | āpaṇa madheṃ || 21 ||
lakṣmīmadhyeṃ karaṃṭā nāṃde | tyāceṃ daridra adhika sāṃde |
navala keleṃ paramānaṃdeṃ | paramapuruṣa || 22 ||
navala keleṃ paramānaṃdeṃ | paramapuruṣa || 22 ||
yeka pāhātī yeka khātī | aisī vivekācī gatī |
pravṛtti athavā nivṛttī | yeṇeṃci jñāyeṃ || 23 ||
pravṛtti athavā nivṛttī | yeṇeṃci jñāyeṃ || 23 ||
aṃtarīṃ vasatāṃ nārāyeṇeṃ | lakṣmīsa kāye uṇeṃ |
jyācī lakṣmī to āpaṇeṃ | bal̤akaṭa dharāvā || 24 ||
jyācī lakṣmī to āpaṇeṃ | bal̤akaṭa dharāvā || 24 ||
iti śrīdāsabhodhe guruśiṣyasaṃvāde ajapānirūpaṇanāma samāsa pāṃcavā ||
samāsa sahāvā : dehātmanirūpaṇa || śrīrāma ||
ātmā dehāadhyeṃ asato | nānā sukhadukheṃ bhogito |
sevaṭīṃ śarīra sāṃḍūna jāto | yekāyekīṃ || 1 ||
sevaṭīṃ śarīra sāṃḍūna jāto | yekāyekīṃ || 1 ||
śarīrīṃ śakti tāruṇyapaṇīṃ | nānā sukheṃ bhogī prāṇī |
aśakta hotāṃ vṛddhapaṇīṃ | duḥkheṃ bhogī || 2 ||
aśakta hotāṃ vṛddhapaṇīṃ | duḥkheṃ bhogī || 2 ||
marāvenā aisī āvaḍī | hātapāye khoḍūna prāṇa soḍī |
nānā duḥkheṃ avaghaḍī | vṛddhapaṇīṃ || 3 ||
nānā duḥkheṃ avaghaḍī | vṛddhapaṇīṃ || 3 ||
dehaātmayāṃcī saṃgatī | kāṃhīṃyeka sukha bhogitī |
carphaḍacarphaḍūna jātī | dehāṃtakāl̤īṃ || 4 ||
carphaḍacarphaḍūna jātī | dehāṃtakāl̤īṃ || 4 ||
aisā ātmā duḥkhadāyeka | yekāṃce prāṇa ghetī yeka |
āṇī sevaṭīṃ nirārthaka | kāṃhīṃca nāhīṃ || 5 ||
āṇī sevaṭīṃ nirārthaka | kāṃhīṃca nāhīṃ || 5 ||
aisā doṃ disāṃcā bhrama | tyāsa mhaṇatī parabrahma |
nānā duḥkhācā saṃbhrama | mānūna ghetalā ||| 6 ||
nānā duḥkhācā saṃbhrama | mānūna ghetalā ||| 6 ||
duḥkhī hoūna carphaḍūna gele | tetheṃ koṇa samādhāna jāleṃ |
kāṃhīṃyekasukha bhogileṃ | toṃ saveṃci duḥkha || 7 ||
kāṃhīṃyekasukha bhogileṃ | toṃ saveṃci duḥkha || 7 ||
janma dārabhya āṭhavāveṃ | mhaṇije avagheṃ paḍela ṭhāveṃ |
nānā duḥkha mojāveṃ | kāye mhaṇonī || 8 ||
nānā duḥkha mojāveṃ | kāye mhaṇonī || 8 ||
aisī ātmayācī saṃgatī | nānā duḥkheṃ prāpta hotī |
dainyavāṇe hoūna jātī | prāṇīmātra || 9 ||
dainyavāṇe hoūna jātī | prāṇīmātra || 9 ||
kāṃhīṃ ānaṃda kāṃhīṃ kheda | janmavarī paḍilā samaṃdha |
nānā prakarīṃ viruddha | taḍātoḍī || 10 ||
nānā prakarīṃ viruddha | taḍātoḍī || 10 ||
nidrākāl̤īṃ ḍhekuṇa pisā | nānā prakārīṃ val̤asā |
nānā upāyeṃ val̤asā | tyāṃsa hoye || 11 ||
nānā upāyeṃ val̤asā | tyāṃsa hoye || 11 ||
bhojanakāl̤ī māśyā yetī | nānā padārtha uṃdīra netī |
puḍheṃ tyāṃcī hi phajitī | mārjareṃ karitī ||12 ||
puḍheṃ tyāṃcī hi phajitī | mārjareṃ karitī ||12 ||
vā cāmavā goṃciḍa | gāṃdheleṃ kānaṭeṃ udaṃḍa |
yekāsa yeka carphaḍa | dohikaḍe || 13 ||
yekāsa yeka carphaḍa | dohikaḍe || 13 ||
viṃcu sarpa vāga riseṃ | susarī lāṃḍige māṇasāsa māṇaseṃ |
paraspareṃ sukhasaṃtoṣeṃ | yekahi nāhīṃ || 14 ||
paraspareṃ sukhasaṃtoṣeṃ | yekahi nāhīṃ || 14 ||
cauryāsi lakṣa utpattī | yekāsa yeka bhakṣitī |
nānā pīḍā duḥkhaṇī kitī | mhaṇauna sāṃgāveṃ || 15 ||
nānā pīḍā duḥkhaṇī kitī | mhaṇauna sāṃgāveṃ || 15 ||
aisī aṃtarātmyācī karaṇī | nānā jīva dāṭale dharaṇīṃ |
paraspareṃ saṃvhāraṇī | yekayekāṃcī || 16 ||
paraspareṃ saṃvhāraṇī | yekayekāṃcī || 16 ||
akhaṃḍa raḍatī | carphaḍitī | vival̤avival̤oṃ prāṇa detī |
mūrkha prāṇī tyāsa mhaṇatī | parabrahma || 17 ||
mūrkha prāṇī tyāsa mhaṇatī | parabrahma || 17 ||
parabrahma jāṇāra nāhīṃ | koṇāsa duḥkha deṇāra nāhīṃ |
stutī niṃdā donī nāhīṃ | parabrahmīṃ || 18 ||
stutī niṃdā donī nāhīṃ | parabrahmīṃ || 18 ||
udaṃḍa śivyā didhalyā | titukyā aṃtarātmyāsa lāgalyā |
vicāra pāhatāṃ pratyayā ālyā | yethātathya || 19 ||
vicāra pāhatāṃ pratyayā ālyā | yethātathya || 19 ||
dhagaḍīcā baṭakīcā lavaṃḍīcā | gadhaḍīcā kutarīcā voṃgal̤īcā |
aisā hiśeba sivyāṃcā | kitī mhaṇoni sāṃgāvā || 20 ||
aisā hiśeba sivyāṃcā | kitī mhaṇoni sāṃgāvā || 20 ||
itukeṃ parabrahmīṃ lāgenā | tetheṃ kalpanāci cālenā |
taḍātoḍīceṃ jñāna mānenā | koṇīyekāsī || 21 ||
taḍātoḍīceṃ jñāna mānenā | koṇīyekāsī || 21 ||
sṛṣṭīmadheṃ sakal̤a jīva | sakal̤āṃsa kaiceṃ vaibhava |
yākāraṇeṃ ṭhāyāṭhāva | nirmilā deveṃ || 22 ||
yākāraṇeṃ ṭhāyāṭhāva | nirmilā deveṃ || 22 ||
udaṃḍa loka bājārīce | jeṃ jeṃ āleṃ teṃ teṃ veṃce |
uttama tituke bhāgyāceṃ | loka ghetī || 23 ||
uttama tituke bhāgyāceṃ | loka ghetī || 23 ||
yeṇeṃ nyāyeṃ anna vasana | yeṇeṃci nyāyeṃ devatārcana |
yeṇeṃci nyāyeṃ brahmajñāna | prāptavyāsārikheṃ || 24 ||
yeṇeṃci nyāyeṃ brahmajñāna | prāptavyāsārikheṃ || 24 ||
avagheca loka sukhī asatī | saṃsāra goḍa karūna netī |
māhārāje vaibhava bhogatī | teṃ karaṃṭyāsa kaiceṃ || 25 ||
māhārāje vaibhava bhogatī | teṃ karaṃṭyāsa kaiceṃ || 25 ||
paraṃtu aṃtīṃ nānā duḥkheṃ | tetheṃ hoteṃ sagaṭa sārikheṃ |
pūrvīṃ bhogilīṃ nānā sukheṃ | aṃtīṃ duḥkha sosavenā || 26 ||
pūrvīṃ bhogilīṃ nānā sukheṃ | aṃtīṃ duḥkha sosavenā || 26 ||
kaṭhiṇa duḥkha sosavenā | prāṇa śarīra soḍinā |
mṛtyaduḥkha sagaṭa janā | kāsāvisa karī || 27 ||
mṛtyaduḥkha sagaṭa janā | kāsāvisa karī || 27 ||
nānā avevahīna jāleṃ | taiseṃci pāhije vartaleṃ |
prāṇīṃ aṃtakāl̤īṃ geleṃ | kāsāvisa haunī || 28 ||
prāṇīṃ aṃtakāl̤īṃ geleṃ | kāsāvisa haunī || 28 ||
rūpa lāvaṇya avagheṃ jāteṃ | śarīrasāmarthya avagheṃ rāhāteṃ |
koṇī nastāṃ marateṃ | āpadaāpadoṃ || 29 ||
koṇī nastāṃ marateṃ | āpadaāpadoṃ || 29 ||
aṃtakāl̤a dainya dīna | sakal̤ikāṃsa tatsamāna |
aiseṃ caṃcal̤a avalakṣaṇa | duḥkhakārī || 30 ||
aiseṃ caṃcal̤a avalakṣaṇa | duḥkhakārī || 30 ||
bhogūna abhoktā mhaṇatī | he toṃ avaghīca phajitī |
loka ugeca bolatī | pāhilyāviṇa || 31 ||
loka ugeca bolatī | pāhilyāviṇa || 31 ||
aṃtakāl̤a āhe kaṭhiṇa | śerīra soḍinā prāṇa |
barāḍyāsārikheṃ lakṣaṇa | aṃtakāl̤īṃ || 32 ||
barāḍyāsārikheṃ lakṣaṇa | aṃtakāl̤īṃ || 32 ||
iti śrīdāsabhodhe guruśiṣyasaṃvāde dehātmanirūpaṇanāma
samāsa sahāvā ||
samāsa sahāvā ||
samāsa sātavā : jagajīvananirūpaṇa || śrīrāma ||
mul̤īṃ udaka nival̤a asateṃ | nānā vallimadheṃ jāteṃ |
saṃgadoṣeṃ taiseṃ hoteṃ | āṃbla tikṣaṇa kaḍavaṭa || 1 ||
saṃgadoṣeṃ taiseṃ hoteṃ | āṃbla tikṣaṇa kaḍavaṭa || 1 ||
ātmā ātmapaṇeṃ asato | dehasaṃgeṃ vikārato |
sābhimāneṃ bharīṃ bharato | bhalatikaḍe || 2 ||
sābhimāneṃ bharīṃ bharato | bhalatikaḍe || 2 ||
barī saṃgatī sāṃpaḍalī | jaisī uṃsāsa goḍī ālī |
viṣavallī phāṃpāvalī | ghātakī prāṇī || 3 ||
viṣavallī phāṃpāvalī | ghātakī prāṇī || 3 ||
aṭharābhāra vanaspatī | guṇa sāṃgāve te kitī |
nānā dehāce saṃgatī | ātmayāsa hoye || 4 ||
nānā dehāce saṃgatī | ātmayāsa hoye || 4 ||
tyāmadheṃ koṇī bhale | te saṃtasaṃgeṃ nighāle |
dehābhimāna sāṃḍūna gele | vivekabal̤eṃ || 5 ||
dehābhimāna sāṃḍūna gele | vivekabal̤eṃ || 5 ||
udakācā nāśaci hoto | ātmā vivekeṃ nighato |
aisā āhe pratyaya to | vivekeṃ pāhā || 6 ||
aisā āhe pratyaya to | vivekeṃ pāhā || 6 ||
jyāsa svahitaci karaṇeṃ | tyāsa kitī mhaṇauna sāṃgaṇeṃ |
heṃ jyāceṃ tyāneṃ samajaṇeṃ | sakal̤a kāṃhīṃ || 7 ||
heṃ jyāceṃ tyāneṃ samajaṇeṃ | sakal̤a kāṃhīṃ || 7 ||
āpalā āpaṇa karī kuḍāvā | to āpalā mitra jāṇāvā |
āpalā nāśa karī to samajāvā | vairī aisā || 8 ||
āpalā nāśa karī to samajāvā | vairī aisā || 8 ||
āpale|m āpaṇa anhita karāveṃ |
tyāsa āḍaveṃ koṇeṃ nighāveṃ | yekāṃtī jāūna jīveṃ | mārī āpaṇāsī || 9 ||
tyāsa āḍaveṃ koṇeṃ nighāveṃ | yekāṃtī jāūna jīveṃ | mārī āpaṇāsī || 9 ||
jo āpalā āpaṇa ghātakī | to ātmahatyārā pātakī |
yākāraṇeṃ vivekī | dhanya sādhu || 10 ||
yākāraṇeṃ vivekī | dhanya sādhu || 10 ||
puṇyvaṃtāṃ satsaṃgatī | pāpiṣṭāṃ asatsaṃgatī |
gati āṇi avagatī | saṃgatīyogeṃ || 11 ||
gati āṇi avagatī | saṃgatīyogeṃ || 11 ||
uttama saṃgatī dharāvī | āpalī āpaṇa ciṃtā karāvī |
aṃtarī barī vivarāvī | buddhi jāṇatyācī || 12 ||
aṃtarī barī vivarāvī | buddhi jāṇatyācī || 12 ||
ihaloka āṇi paraloka | jāṇatā to sukhadāyeka |
neṇatyākaritāṃ aviveka | prāpta hoto || 13 ||
neṇatyākaritāṃ aviveka | prāpta hoto || 13 ||
jāṇatā devācā aṃśa | neṇatā mhaṇije to rākṣasa |
yāmadheṃ jeṃ viśeṣa | teṃ jāṇona ghyāveṃ || 14 ||
yāmadheṃ jeṃ viśeṣa | teṃ jāṇona ghyāveṃ || 14 ||
jāṇatāṃ to sakal̤āṃ mānya | neṇatā hoto amānya |
jeṇeṃkaritāṃ hoīje dhanya | teṃci ghyāveṃ || 15 ||
jeṇeṃkaritāṃ hoīje dhanya | teṃci ghyāveṃ || 15 ||
sākṣapī śāhāṇyācī saṃgatī | teṇeṃ sākṣapī śāhāṇe hotī |
āl̤asī mūrkhācī saṃgatī | āl̤asī mūrkha || 16 ||
āl̤asī mūrkhācī saṃgatī | āl̤asī mūrkha || 16 ||
uttama saṃgatīceṃ phal̤a sukha | addhama saṃgatīceṃ phal̤a duḥkha |
ānaṃda sāṃḍuniyāṃ śoka | kaisā ghāvā || 17 ||
ānaṃda sāṃḍuniyāṃ śoka | kaisā ghāvā || 17 ||
aiseṃ heṃ pragaṭa dise | janāmadheṃ udaṃḍa bhāse |
prāṇīmātra vartatase | ubhayeyogeṃ || 18 ||
prāṇīmātra vartatase | ubhayeyogeṃ || 18 ||
yekā yogeṃ sakal̤a yoga | yekā yogeṃ sakal̤a viyoga |
vivekayogeṃ sakal̤a prayoga | karīta jave || 19 ||
vivekayogeṃ sakal̤a prayoga | karīta jave || 19 ||
avaciteṃ sāṃkaḍīṃta paḍileṃ | tarī tethūna pāhije nighāleṃ |
nighona jātāṃ jāleṃ | parama samādhāna || 20 ||
nighona jātāṃ jāleṃ | parama samādhāna || 20 ||
nānā durjanāṃcā saṃga | kṣaṇakṣaṇā manabhaṃga |
yākāraṇeṃ kāṃhīṃ raṃga | rākhona jāveṃ || 21 ||
yākāraṇeṃ kāṃhīṃ raṃga | rākhona jāveṃ || 21 ||
śāhāṇā yetna tyācyā guṇeṃ | pāhoṃ jātāṃ kāye uṇeṃ |
sukha saṃtoṣa bhogaṇeṃ | nānā ślāghyatā || 22 ||
sukha saṃtoṣa bhogaṇeṃ | nānā ślāghyatā || 22 ||
atāṃ lokīṃ aiseṃ āhe | sṛṣṭīmadheṃ vartatāhe |
jo koṇī samajona pāhe | tyāsa ghaḍe || 23 ||
jo koṇī samajona pāhe | tyāsa ghaḍe || 23 ||
bahuratna vasuṃdharā | jāṇajāṇoṃ vicāra karā |
samajalyāṃ pratyayo aṃtarā- | mājīṃ yeto || 24 ||
samajalyāṃ pratyayo aṃtarā- | mājīṃ yeto || 24 ||
durbal̤a aṇi saṃpanna | veḍeṃ āṇi vitpanna |
heṃ akhaṃḍa daṃḍāyamāna | asataci ase || 25 ||
heṃ akhaṃḍa daṃḍāyamāna | asataci ase || 25 ||
yeka bhāgyapuruṣa moḍatī | yeka nave bhāgyavaṃta hotī |
taisīca vidyā vitpatī | hota jāte || 26 ||
taisīca vidyā vitpatī | hota jāte || 26 ||
yeka bhare yeka riteṃ | riteṃ māguteṃ bharateṃ |
bharateṃhi riteṃ hoteṃ | kāl̤āṃtarīṃ || 27 ||
bharateṃhi riteṃ hoteṃ | kāl̤āṃtarīṃ || 27 ||
aisī he sṛṣṭīcī cālī | saṃpatti dupāracī sāulī |
vayesā tarī nighona gelī | hal̤uhal̤u || 28 ||
vayesā tarī nighona gelī | hal̤uhal̤u || 28 ||
bāl̤a tāruṇya āpuleṃ | vṛdhāpya pracitīsa āleṃ |
aiseṃ jāṇona sārthaka keleṃ | pāhije koṇiyekeṃ || 29 ||
aiseṃ jāṇona sārthaka keleṃ | pāhije koṇiyekeṃ || 29 ||
deha jaiseṃ keleṃ taiseṃ hoteṃ | yetna kelyāṃ kārye sādhateṃ |
tarī maga kaṣṭāveṃ teṃ | kāya nimitya || 30 ||
tarī maga kaṣṭāveṃ teṃ | kāya nimitya || 30 ||
iti śrīdāsabhodhe guruśiṣyasaṃvāde jagajīvananirūpaṇanāma samāsa sātavā ||
samāsa āṭhavā : tattvanirasana || śrīrāma ||
nābhīpāsūna unmeṣavṛttī | teci parā jāṇije śrotīṃ |
dhvanirūpa paśyaṃtī | hṛdaīṃ vase || 1 ||
dhvanirūpa paśyaṃtī | hṛdaīṃ vase || 1 ||
kaṃṭhāpāsūna nāda jālā | madhyamā vācā bolije tyālā |
uccara hotāṃ akṣarālā | vaikharī bolije || 2 ||
uccara hotāṃ akṣarālā | vaikharī bolije || 2 ||
nābhisthānīṃ parā vācā | toci ṭhāva aṃtaḥkarṇācā |
aṃtaḥkarṇapaṃcakācā | nivāḍā aisā || 3 ||
aṃtaḥkarṇapaṃcakācā | nivāḍā aisā || 3 ||
nirvikalpa jeṃ sphuraṇa | ugeṃca asatāṃ āṭhavaṇa |
teṃ jāṇāveṃ aṃtaḥkarṇa | jāṇatīkal̤ā || 4 ||
teṃ jāṇāveṃ aṃtaḥkarṇa | jāṇatīkal̤ā || 4 ||
aṃtaḥkarṇa āṭhavaleṃ | puḍheṃ hoye navheseṃ gamaleṃ |
karūṃ na karū aiseṃ vāṭaleṃ | teṃci mana || 5 ||
karūṃ na karū aiseṃ vāṭaleṃ | teṃci mana || 5 ||
saṃkalpa vikalpa teṃci mana | jeṇeṃ karitāṃ anumāna |
puḍheṃ niścayo to jāṇa | rūpa buddhīceṃ || 6 ||
puḍheṃ niścayo to jāṇa | rūpa buddhīceṃ || 6 ||
karīnaci athavā na karī | aisā niścayoci karī |
teci buddhi he aṃtarīṃ | vivekeṃ jāṇāvī || 7 ||
teci buddhi he aṃtarīṃ | vivekeṃ jāṇāvī || 7 ||
je vastucā niścaye kelā | puḍheṃ teci ciṃtūṃ lāgalā |
teṃ citta bolilyā bolā | yethārtha mānāveṃ || 8 ||
teṃ citta bolilyā bolā | yethārtha mānāveṃ || 8 ||
puḍheṃ kāryācā abhimāna dharaṇeṃ | heṃ kārye toṃ agatya karaṇeṃ |
aisyā kāryāsa pravartaṇeṃ | toci ahaṃkāru || 9 ||
aisyā kāryāsa pravartaṇeṃ | toci ahaṃkāru || 9 ||
aiseṃ aṃtaḥkarṇapaṃcaka | paṃca vṛttī mil̤ona yeka |
kāryebhāgeṃ prakārapaṃcaka | vegal̤āle || 10 ||
kāryebhāgeṃ prakārapaṃcaka | vegal̤āle || 10 ||
jaikṣe pāṃcahi prāṇa | kāryebhāgeṃ vegal̤āle jāṇa |
nāhīṃ tarī vāyoceṃ lakṣaṇa | yekaci ase || 11 ||
nāhīṃ tarī vāyoceṃ lakṣaṇa | yekaci ase || 11 ||
sarvāṃgīṃ vyāna nābhī samāna | kaṃṭhī udāna gudīṃ apāna |
mukhīṃ nāsikīṃ prāṇa | nemasta jāṇāvā || 12 ||
mukhīṃ nāsikīṃ prāṇa | nemasta jāṇāvā || 12 ||
bolileṃ heṃ prāṇapaṃcaka | ātāṃ jñānaiṃdriyeṃpaṃcaka |
śrotra tvacā cakṣu jivhā nāsika | aisīṃ heṃ jñāneṃdriyeṃ || 13 ||
śrotra tvacā cakṣu jivhā nāsika | aisīṃ heṃ jñāneṃdriyeṃ || 13 ||
vācā pāṇī pāda śisna guda | he karmaiṃdriyeṃ prasiddha |
śabda sparuṣa rūpa rasa gaṃdha | aiseṃ heṃ viṣayapaṃcaka || 14 ||
śabda sparuṣa rūpa rasa gaṃdha | aiseṃ heṃ viṣayapaṃcaka || 14 ||
aṃtaḥkarṇa prāṇapaṃcaka | jñāneṃdriyeṃ karmeṃdriye paṃcaka |
pāṃcaveṃ viṣayapaṃcaka | aisīṃ he pāṃca paṃcakeṃ || 15 ||
pāṃcaveṃ viṣayapaṃcaka | aisīṃ he pāṃca paṃcakeṃ || 15 ||
aiseṃ he paṃcavisa guṇa | mil̤ona sūkṣma deha jāṇa |
yāca kardama bolilā śravaṇa | keleṃ pāhije || 16 ||
yāca kardama bolilā śravaṇa | keleṃ pāhije || 16 ||
aṃtaḥkarṇa vyāna śravaṇa vācā | śabda viṣaye ākāśācā |
puḍheṃ vistāra vāyocā | bolilā ase || 17 ||
puḍheṃ vistāra vāyocā | bolilā ase || 17 ||
mana samāna tvacā pāṇī | sparśa rūpa hā pavanīṃ |
aise he aḍākhe sādhunī | koṭhā karāvā || 18 ||
aise he aḍākhe sādhunī | koṭhā karāvā || 18 ||
buddhi udāna nayena caraṇa | rūpaviṣayāceṃ darśana |
saṃketeṃ bolileṃ mana | ghālūna pāhije || 19 ||
saṃketeṃ bolileṃ mana | ghālūna pāhije || 19 ||
citta apāna jivhā śisna | rasaviṣaye āpa jāṇa |
puḍheṃ aikā sāvadhāna | pṛthvīceṃ rūpa || 20 ||
puḍheṃ aikā sāvadhāna | pṛthvīceṃ rūpa || 20 ||
ahaṃkāra prāṇa ghrāṇa | guda gaṃdhaviṣaye jāṇa |
aise keleṃ nirūpaṇa | śāstramateṃ || 21 ||
aise keleṃ nirūpaṇa | śāstramateṃ || 21 ||
aisā hā sūkṣma dehe | pāhātāṃ hoīje nisaṃdehe |
yetheṃ mana ghālūna pāhe | tyāsīca heṃ umaje || 22 ||
yetheṃ mana ghālūna pāhe | tyāsīca heṃ umaje || 22 ||
aiseṃ sūkṣma dehe bolileṃ | puḍheṃ sthūl̤a niropileṃ |
ākāśa paṃcaguṇeṃ vartaleṃ | kaiseṃ sthul̤īṃ || 23 ||
ākāśa paṃcaguṇeṃ vartaleṃ | kaiseṃ sthul̤īṃ || 23 ||
kāma krodha śoka moho bhaye | hā paṃcavidha ākāśācā anvaye |
puḍheṃ paṃcavidha vāyo | niropilā || 24 ||
puḍheṃ paṃcavidha vāyo | niropilā || 24 ||
cal̤aṇa val̤aṇa prāsāraṇa | nirodha āṇi ākocana |
heṃ paṃcavidha lakṣaṇa | prabhaṃjanāceṃ || 25 ||
heṃ paṃcavidha lakṣaṇa | prabhaṃjanāceṃ || 25 ||
kṣudhā truṣā ālasya nidrā maithuna | he tejāce paṃcavidha guṇa |
ātāṃ puḍheṃ āpalakṣaṇa | niropileṃ pāhije || 26 ||
ātāṃ puḍheṃ āpalakṣaṇa | niropileṃ pāhije || 26 ||
śuklīta śroṇīta lāl̤a mūtra sveda | hā paṃcavidha āpācā bheda |
puḍheṃ pṛthvī viśada | kelī pāhije || 27 ||
puḍheṃ pṛthvī viśada | kelī pāhije || 27 ||
asti māṃṣa tvacā nāḍī roma | he pṛthvīce paṃcavidha dharma |
aise sthūl̤a dehāceṃ varma | bolileṃ ase || 28 ||
aise sthūl̤a dehāceṃ varma | bolileṃ ase || 28 ||
pṛthvī āpa teja vāyo ākāśa | he pāṃcāce paṃcavisa |
aiseṃ mil̤ona sthūl̤a dehāsa | bolijeteṃ || 29 ||
aiseṃ mil̤ona sthūl̤a dehāsa | bolijeteṃ || 29 ||
tisarā deha kāraṇa ajñāna | cauthā māhāṃkāraṇa jñāna |
he cyārī deha nirśitāṃ vijñāna | parabrahma teṃ || 30 ||
he cyārī deha nirśitāṃ vijñāna | parabrahma teṃ || 30 ||
vicāreṃ caudehāvegal̤eṃ keleṃ | mīpaṇa tatvāsariseṃ geleṃ |
ananya ātmanivedana jāleṃ | parabrahmīṃ || 31 ||
ananya ātmanivedana jāleṃ | parabrahmīṃ || 31 ||
vivekeṃ cukalā janma mṛtya | naradehīṃ sādhileṃ mahatkṛtya |
bhaktiyogeṃ kṛtyakṛtya | sārthaka jāleṃ || 32 ||
bhaktiyogeṃ kṛtyakṛtya | sārthaka jāleṃ || 32 ||
iti śrī paṃcīkarṇa | keleṃci karāveṃ vivarṇa |
lohāceṃ jāleṃ suvarṇa | parisācenayogeṃ || 33 ||
lohāceṃ jāleṃ suvarṇa | parisācenayogeṃ || 33 ||
hāhi dṛṣṭāṃta ghaḍenā | parisācena parīsa karavenā |
śaraṇa jātāṃ sādhujanā | sādhuca hoije || 34 ||
śaraṇa jātāṃ sādhujanā | sādhuca hoije || 34 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāade tatvanirūpaṇanāma samāsa āṭhavā ||
samāsa navanā : tanucatuṣṭayanirūpaṇa || śrīrāma ||
sthūl̤a sūkṣma kāraṇa māhākāraṇa | aise he catvāra deha jāṇa |
jāgṛti svapna suṣupti pūrṇa | turyā jāṇāvī || 1 ||
jāgṛti svapna suṣupti pūrṇa | turyā jāṇāvī || 1 ||
viśva taijasa prājña | pratyagātmā he abhimāna |
netrasthāna kaṃṭhasthāna hṛdayasthāna | mūrdhanī te || 2 ||
netrasthāna kaṃṭhasthāna hṛdayasthāna | mūrdhanī te || 2 ||
sthūl̤abhoga praviktabhoga | ānaṃdabhoga ānaṃdāvabhāsabhoga |
aise he catvāra bhoga | cauṃdehāce || 3 ||
aise he catvāra bhoga | cauṃdehāce || 3 ||
akāra ukāra makāra | ardhamātrā to īśvara |
aisyā mātrā catvāra | cauṃdehācyā | | 4 ||
aisyā mātrā catvāra | cauṃdehācyā | | 4 ||
tamoguṇa rajoguṇa | satvaguṇa śuddhasatvaguṇa |
aise he catvāra guṇa | cauṃdehāce || 5 ||
aise he catvāra guṇa | cauṃdehāce || 5 ||
kriyāśakti dravyāśaktī | ichāśakti jñānaśaktī |
aiśā catvāra śaktī | cauṃdehācyā || 6 ||
aiśā catvāra śaktī | cauṃdehācyā || 6 ||
aisīṃ he battisa tatveṃ | dohīṃcīṃ pannāsa tatveṃ |
avaghīṃ mil̤ona byāsi tatveṃ | ajñāna āṇī jñāna || 7 ||
avaghīṃ mil̤ona byāsi tatveṃ | ajñāna āṇī jñāna || 7 ||
aisīṃ he tatveṃ jāṇāvīṃ | jāṇona māika vol̤akhāvīṃ |
āpaṇa sākṣī nirasāvīṃ | yeṇeṃ ritīṃ || 8 ||
āpaṇa sākṣī nirasāvīṃ | yeṇeṃ ritīṃ || 8 ||
sākṣī mhaṇije jñāna | jñāneṃ vol̤akhāveṃ ajñāna |
jñānājñānāceṃ nirśana | dehāsariseṃ || 9 ||
jñānājñānāceṃ nirśana | dehāsariseṃ || 9 ||
brahmāṃḍīṃ deha kalpile | virāṭa hiraṇyagarbha bolile |
te he vivekeṃ nirśale | ātmajñāneṃ || 10 ||
te he vivekeṃ nirśale | ātmajñāneṃ || 10 ||
ātmānātmāviveka karitāṃ | sārāsāravicāra pāhatāṃ |
paṃcabhūtāṃcī māika vārtā | pracita ālī || 11 ||
paṃcabhūtāṃcī māika vārtā | pracita ālī || 11 ||
asti māṃṣa tvacā nāḍī roma | he pāṃcahi pṛthvīce guṇadharma |
pratyakṣa śarīrīṃ heṃ varma | śodhūna pāhāveṃ || 12 ||
pratyakṣa śarīrīṃ heṃ varma | śodhūna pāhāveṃ || 12 ||
śuklīta śroṇīta lāl̤a mūtra sveda | he āpāce paṃcakabheda |
tatveṃ samajona viśada | karūna ghāvīṃ || 13 ||
tatveṃ samajona viśada | karūna ghāvīṃ || 13 ||
kṣudhā truṣā ālasya nidrā maithuna | he pāṃcahi tejāce guṇa |
yā tatvāṃceṃ nirūpaṇa | keleṃci karāveṃ || 14 ||
yā tatvāṃceṃ nirūpaṇa | keleṃci karāveṃ || 14 ||
cal̤aṇa val̤aṇa prāsāraṇa | nirodha āṇi ākocana |
heṃ paṃcahi vāyoce guṇa | śrotīṃ jāṇāve || 15 ||
heṃ paṃcahi vāyoce guṇa | śrotīṃ jāṇāve || 15 ||
kāma krodha śoka moho bhaye | hā ākāśācā paripāye |
heṃ vivaralyāviṇa kāye | samajoṃ jāṇeṃ || 16 ||
heṃ vivaralyāviṇa kāye | samajoṃ jāṇeṃ || 16 ||
aso aiseṃ heṃ sthūl̤a śarīra | paṃcavisa tatvāṃcā vistāra |
ātāṃ sūkṣmadehācā vicāra | bolijela || 17 ||
ātāṃ sūkṣmadehācā vicāra | bolijela || 17 ||
aṃtaḥkarṇa mana buddhi citta ahaṃkāra | ākāśapaṃcakācā vicāra |
puḍheṃ vāyo nirottara | hoūna aikā || 18 ||
puḍheṃ vāyo nirottara | hoūna aikā || 18 ||
vyāna samāna udāna | prāṇa āṇī apāna |
aise he pāṃcahi guṇa | vāyotatvāce || 19 ||
aise he pāṃcahi guṇa | vāyotatvāce || 19 ||
śrotra tvacā cakṣu jivhā ghrāṇa | heṃ pāṃcahi tejāce guṇa |
ātāṃ āpa sāvadhāna | hoūna aikā || 20 ||
ātāṃ āpa sāvadhāna | hoūna aikā || 20 ||
vācā pāṇī pāda śisna guda | he āpāce guṇa viśada |
ātāṃ pṛthvī viśada | niropilī || 21 ||
ātāṃ pṛthvī viśada | niropilī || 21 ||
śabda sparśa rūpa rasa gaṃdha | he pṛthvīce guṇa viśada |
aise he paṃcavīsa tatvabheda | sūkṣma dehāce || 22 ||
aise he paṃcavīsa tatvabheda | sūkṣma dehāce || 22 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāade tanucatuṣṭayenāma samāsa navavā ||
samāsa dahāvā : ṭoṇapasiddhalakṣaṇa || śrīrāma ||
āvarṇodakīṃ haṭakeśvara | tyāsa ghaḍe namaskāra |
mahimā atyaṃtaci thora | tayā pātāl̤aliṃgācā || 1 ||
mahimā atyaṃtaci thora | tayā pātāl̤aliṃgācā || 1 ||
paraṃtu tetheṃ jāvavenā | śarīreṃ darśana ghaḍenā |
vivekeṃ āṇāveṃ anumānā | tayā īśvarāsī || 2 ||
vivekeṃ āṇāveṃ anumānā | tayā īśvarāsī || 2 ||
sātāṃ samudrāṃce veḍe | udaṃḍa bhūmi pailikaḍe |
sevaṭīṃ tuṭale kaḍe | bhūmaṃḍal̤āce || 3 ||
sevaṭīṃ tuṭale kaḍe | bhūmaṃḍal̤āce || 3 ||
sāta samudra volāṃḍāve | tetheṃ jāṇeṃ kaiseṃ phāve |
mhaṇona vivekī asāve | sādhujana || 4 ||
mhaṇona vivekī asāve | sādhujana || 4 ||
jeṃ āpaṇāsa navhe ṭhāveṃ | teṃ jāṇatayāsa pusāveṃ |
manovegeṃ taneṃ phirāveṃ | heṃ toṃ ghaḍenā || 5 ||
manovegeṃ taneṃ phirāveṃ | heṃ toṃ ghaḍenā || 5 ||
jeṃ carmadṛṣṭīsa navhe ṭhāveṃ | teṃ jñānadṛṣṭīneṃ pāhāveṃ |
brahmāṃḍa vivarona rāhāveṃ | samādhāneṃ || 6 ||
brahmāṃḍa vivarona rāhāveṃ | samādhāneṃ || 6 ||
madhyeṃ āhe bhūmīceṃ caḍal̤a | mhaṇauna ākāśa āṇi pātāl̤a |
teṃ caḍal̤a nastāṃ aṃtarāl̤a | cahuṃkaḍe || 7 ||
teṃ caḍal̤a nastāṃ aṃtarāl̤a | cahuṃkaḍe || 7 ||
tayāsa parabrahma mhaṇāveṃ | jeṃ upādhīvegal̤eṃ svabhāveṃ |
jetheṃ dṛśyamāyecyā nāṃveṃ | sunyākāra || 8 ||
jetheṃ dṛśyamāyecyā nāṃveṃ | sunyākāra || 8 ||
dṛṣṭīceṃ dekhaṇeṃ dṛśya | manāceṃ dekhaṇeṃ bhāsa |
manātīta nirābhāsa | vivekeṃ jāṇāveṃ || 9 ||
manātīta nirābhāsa | vivekeṃ jāṇāveṃ || 9 ||
dṛśya bhāsa avaghā vighaḍe | viveka tetheṃ pavāḍe |
bhūmaṃḍal̤īṃ jñāte thoḍe | sūkṣmadṛṣṭīce || 10 ||
bhūmaṃḍal̤īṃ jñāte thoḍe | sūkṣmadṛṣṭīce || 10 ||
vācyāṃśa vāceneṃ bolāvā | na bolatāṃ lakṣyāṃśa jāṇāvā |
nirguṇa anubhavāsa āṇāvā | guṇācenayogeṃ || 11 ||
nirguṇa anubhavāsa āṇāvā | guṇācenayogeṃ || 11 ||
nānā guṇāsa āhe nāśa | nirguṇa teṃ avināśa |
ḍhobal̤yāhūna viśeṣa | sūkṣma dekhaṇeṃ || 12 ||
ḍhobal̤yāhūna viśeṣa | sūkṣma dekhaṇeṃ || 12 ||
jeṃ dṛṣṭīsa na paḍe ṭhāveṃ | teṃ aikona jāṇāveṃ |
śravaṇamananeṃ paḍe ṭhāveṃ | sakal̤a kāṃhīṃ || 13 ||
śravaṇamananeṃ paḍe ṭhāveṃ | sakal̤a kāṃhīṃ || 13 ||
aṣṭadhece jinasa nānā | udaṃḍa pāhātāṃ kal̤enā |
avagheṃ sagaṭa piṭāvenā | koṇiyekeṃ || 14 ||
avagheṃ sagaṭa piṭāvenā | koṇiyekeṃ || 14 ||
sagaṭa sārikhī sthitī jālī | tetheṃ parīkṣāca buḍālī |
cavinaṭāneṃ kālavilīṃ | nānā anneṃ || 15 ||
cavinaṭāneṃ kālavilīṃ | nānā anneṃ || 15 ||
ṭoṇapā navhe guṇagrāhika | murkhāsa kal̤enā viveka |
viveka āṇi aviveka | yekaci mhaṇatī || 16 ||
viveka āṇi aviveka | yekaci mhaṇatī || 16 ||
uṃca nīca kal̤enā jyālā | tetheṃ abhāsaci buḍālā |
nānā abhyāseṃ prāṇiyālā | suṭikā kaiṃcī|| 17 ||
nānā abhyāseṃ prāṇiyālā | suṭikā kaiṃcī|| 17 ||
veḍa lāgona jāleṃ voṃgal̤a | tyāsa sārikheṃca vāṭe sakal̤a |
teṃ jāṇāveṃ bāśkal̤a | vivekī navhetī || 18 ||
teṃ jāṇāveṃ bāśkal̤a | vivekī navhetī || 18 ||
jyāsa akhaṃḍa hoto nāśa | tyāsīca mhaṇatī avināśa |
bahucakīcyā lokāṃsa | kāye mhaṇāveṃ || 19 ||
bahucakīcyā lokāṃsa | kāye mhaṇāveṃ || 19 ||
īśvareṃ nānā bheda kele | bhedeṃ sakal̤a sṛṣṭī cāle |
āṃdhal̤e parīkṣavaṃta mil̤āle | tetheṃ parīkṣā kaiṃcī || 20 ||
āṃdhal̤e parīkṣavaṃta mil̤āle | tetheṃ parīkṣā kaiṃcī || 20 ||
jetheṃ parīkṣecā abhāva | to ṭoṇapā samudāva |
guṇaci nāhīṃ gaurava | yeīla kaiṃceṃ || 21 ||
guṇaci nāhīṃ gaurava | yeīla kaiṃceṃ || 21 ||
khareṃ khoṭeṃ yekaci jāleṃ | vivekāneṃ kāya keleṃ |
asāra sāṃḍūna sāra ghetaleṃ | sādhujanīṃ || 22 ||
asāra sāṃḍūna sāra ghetaleṃ | sādhujanīṃ || 22 ||
uttama vastūci parīkṣā | kaisī ghaḍe natadrakṣā |
dīkṣāhīnāpāsīṃ dīkṣā | yeīla kaiṃcī || 23 ||
dīkṣāhīnāpāsīṃ dīkṣā | yeīla kaiṃcī || 23 ||
āpalena voṃgal̤apaṇeṃ | diśākarūna śaucya neṇe |
veda śāstreṃ purāṇeṃ | tyāsa kāye karitī || 24 ||
veda śāstreṃ purāṇeṃ | tyāsa kāye karitī || 24 ||
ādhīṃ rākhāvā ācāra | maga pāhāvā vicāra|
ācāravicāreṃ pailapāra | pāvijeto || 25||
ācāravicāreṃ pailapāra | pāvijeto || 25||
je nemakāsa na kal̤e | teṃ baśkal̤āsa kevī kal̤e |
ḍol̤asa ṭhakatī āṃdhal̤e | koṇyā kāmāce || 26 ||
ḍol̤asa ṭhakatī āṃdhal̤e | koṇyā kāmāce || 26 ||
pāpapuṇya svarga narka | avagheṃca mānileṃ yeka |
viveka āṇī aviveka | kāye mānāveṃ || 27 ||
viveka āṇī aviveka | kāye mānāveṃ || 27 ||
amṛta viṣa yeka mhaṇatī | parī viṣa ghetāṃ prāṇa jātī |
kukarmeṃ hote phajitī | satkarmeṃ kīrti vāḍhe || 28 ||
kukarmeṃ hote phajitī | satkarmeṃ kīrti vāḍhe || 28 ||
ihaloka āṇi paraloka | jetheṃ nāhīṃ sākalpa viveka |
tetheṃ avagheca nirārthaka | sakal̤a kāṃhīṃ || 29 ||
tetheṃ avagheca nirārthaka | sakal̤a kāṃhīṃ || 29 ||
mhaṇauna saṃtasaṃgeṃci jāveṃ | satśāstraci śravaṇa karāveṃ |
uttama guṇāsa abhāsāveṃ | nānā prayetneṃ || 30 ||
uttama guṇāsa abhāsāveṃ | nānā prayetneṃ || 30 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde ṭoṇapasiddhalakṣaṇanāma samāsa dahāvā ||
|| daśaka satarāvā samāpta ||
