The Guru

ଶ୍ରୀ ଦାସବୋଧ ଅଧ୍ଯାଯ 17

(Dasbodh Dashak 17 in Odia)

Samartha Ramdas

Also known as Dasbodh · Dasbodh adhyay 17 · Shri Dasbodh

Dasbodh Dashak 17. The Dasbodh of Samartha Ramdas, spoken in the caves at Shivthar Ghal and set down by his disciple Kalyan Swami. Cast as a dialogue between guru and disciple across twenty dashaks, each of ten samasas, it moves from the discipline of listening through discrimination between the real and the unreal to the nature of the Self — practical throughout, and addressed to people living in the world. This dashak is named in its colophon for टोणपसिद्धलक्षण.

#of 328
ସମାସ ପହିଲା : ପ୍ରକୃତିପୁରୁଷନାମ ॥ ଶ୍ରୀରାମସମର୍ଥ ॥
ସମାସ ଦୁସରା : ଶିଵଶକ୍ତିନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ତିସରା : ଶ୍ରଵଣନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ଚୌଥା : ଅନୁମାନନିରସନ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ପାଂଚଵା : ଅଜପାନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ସହାଵା : ଦେହାତ୍ମନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ସାତଵା : ଜଗଜୀଵନନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ଆଠଵା : ତତ୍ତ୍ଵନିରସନ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ନଵନା : ତନୁଚତୁଷ୍ଟଯନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ଦହାଵା : ଟୋଣପସିଦ୍ଧଲକ୍ଷଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସମାସ ପହିଲା : ପ୍ରକୃତିପୁରୁଷନାମ ॥ ଶ୍ରୀରାମସମର୍ଥ ॥
ନିଶ୍ଚଳ ବ୍ରହ୍ମୀ ଚଂଚଳ ଆତ୍ମା । ସକଳାଂ ପର ଜୋ ପରମାତ୍ମା ।
ଚୈତନ୍ଯ ସାକ୍ଷୀ ଜ୍ଞାନାତ୍ମା । ଶଡ୍ଗୁଣୈଶ୍ଵରୁ ॥ ୧ ॥
ସକଳ ଜଗାଚା ଈଶ୍ଵରୁ । ମ୍ହଣୌନ ନାମେଂ ଜଗଦେଶ୍ଵରୁ ।
ତଯାପାସୂନ ଵିସ୍ତାରୁ । ଵିସ୍ତାରଲା ॥ ୨ ॥
ଶିଵଶକ୍ତୀ ଜଗଦେଶ୍ଵରୀ । ପ୍ରକୃତିପୁରୁଷ ପରମେଶ୍ଵରୀ ।
ମୂଳମାଯା ଗୁଣେଶ୍ଵରୀ । ଗୁଣକ୍ଷୋଭିଣୀ ॥ ୩ ॥
କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ଦ୍ରଷ୍ଟା କୂଟସ୍ତ ସାକ୍ଷୀ । ଅଂତରାତ୍ମା ସର୍ଵସାକ୍ଷୀ ।
ସୁଦ୍ଧସତ୍ଵ ମହତ୍ତତ୍ତ୍ଵ ପରୀକ୍ଷୀ । ଜାଣତା ସାଧୁ ॥ ୪ ॥
ବ୍ରହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁ ମହେଶ୍ଵରୁ । ନାନା ପିଂଡୀ ଜୀଵେଶ୍ଵରୁ ।
ତ୍ଯାସ ଭାସତୀ ପ୍ରାଣୀମାତ୍ରୁ । ଲହାନଥୋର ॥ ୫ ॥
ଦେହଦେଉଳାମଧେଂ ବୈସଲା । ନ ଭଜତାଂ ମାରିତୋ ଦେହାଲା ।
ମ୍ହଣୌନି ତ୍ଯାଚ୍ଯା ଭେଣେଂ ତଯାଲା । ଭଜତୀ ଲୋକ ॥ ୬ ॥
ଜେ ଵେଳେସୀ ଭଜନ ଚୁକଲେ । ତେଂ ତେଂ ତେଵ୍ହାଂ ପଛ୍ଯାଡିଲେଂ ।
ଆଵଡୀନେଂ ଭଜୋଂ ଲାଗଲେ । ସକଳ ଲୋକ ॥ ୭ ॥
ଜେଂ ଜେଂ ଜେଵ୍ହାଂ ଆକ୍ଷେପିଲେ । ତେଂ ତେଂ ତତ୍କାଳଚି ଦିଧଲେଂ ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯ ଭଜୋଂ ଲାଗଲେଂ । ଯେଣେଂ ପ୍ରକରେଂ ॥ ୮ ॥
ପାଂଚା ଵିଷଯାଂଚା ନୈଵ୍ଯଦ୍ଯ । ଜେଵ୍ହାଂ ପାହିଜେ ତେଵ୍ହାଂ ସିଦ୍ଧ ।
ଐସେଂ ନ କରିତାଂ ସଦ୍ଯ । ରୋଗ ହୋତୀ ॥ ୯ ॥
ଜେଣେଂ କାଳେଂ ନୈଵ୍ଯଦ୍ଯ ପାଵେନା । ତେଣେଂ କାଳେଂ ଦେଵ ରାହେନା ।
ଭାଗ୍ଯ ଵୈଭଵ ପଦାର୍ଥ ନାନା । ସାଂଡୂନ ଜାତୋ ॥ ୧୦ ॥
ଜାତୋ ତୋଂ କଳୋ ଦେଈନା । କୋଣାସ ଠାଉକେଂ ହୋଯେନା ।
ଦେଵେଂଵିଣ ଅନୁମାନେନା । କୋଣାସ ଦେଵ ॥ ୧୧ ॥
ଦେଵ ପାହାଵଯକାରଣେଂ । ଦେଉଳେଂ ଲାଗତୀ ପାହାଣେଂ ।
କୋଠେଂତରୀ ଦେଉଳାଚ୍ଯା ଗୁଣେଂ । ଦେଵ ପ୍ରଗଟେ ॥ ୧୨ ॥
ଦେଉଳେଂ ମ୍ହଣିଜେ ନାନା ଶରୀରେଂ । ତେଥେଂ ରାହିଜେଂ ଜୀଵେଶ୍ଵେରେ ।
ନାନ ଶରୀରେଂ ନାନା ପ୍ରକାରେଂ । ଅନଂତ ଭେଦେଂ ॥ ୧୩ ॥
ଚାଲତୀଂ ବୋଲତୀଂ ଦେଉଳେଂ । ତ୍ଯାମଧେଂ ରାହିଜେଂ ରାଉଳେଂ ।
ଜିତୁକୀଂ ଦେଉଳେଂ ତିତୁକୀଂ ସକଳେଂ । କଳଲୀ ପାହିଜେ ॥ ୧୪ ॥
ମଛ କୂର୍ମ ଵାରାହ ଦେଉଳେଂ । ଭୂଗୋଳ ଧରିଲା ସର୍ଵକାଳେଂ ।
କରାଳେଂ ଵିକ୍ରାଳେଂ ନିର୍ମଳେଂ । କିତିଯେକ ॥ ୧୫ ॥
କିତ୍ଯେକ ଦେଊଳୀଂ ସୌଖ୍ଯ ପାହେ । ଭରତାଂ ଆଵଘେଂ ସିଂଧ ଆହେ ।
ପରୀ ତେଂ ସର୍ଵକାଳ ନ ରାହେ । ଅଶାଶ୍ଵତ ॥ ୧୬ ॥
ଅଶାଶ୍ଵତାଚା ମସ୍ତକମଣୀଂ । ଜଯାଚୀ ଯେଵଢୀ କରଣୀ ।
ଦିସେନା ତରୀ କାଯ ଜାଲେଂ ଧନୀ । ତଯାସୀଚ ମ୍ହଣାଵେଂ ॥ ୧୭ ॥
ଉଦ୍ଭଵୋନ୍ମୁଖ ହୋତାଂ ଅଭେଦ । ଵିମୁଖ ହୋତାଂ ଉଦଂଡ ଖେଦ ।
ଐସା ଅଧୋର୍ଧ ସଂଵାଦ । ହୋତ ଜାତୋ ॥ ୧୮ ॥
ସକଳାଂଚେ ମୂଳ ଦିସେନା । ଭଵ୍ଯ ଭାରୀ ଆଣୀ ଭାସେନା ।
ନିମିଷ୍ଯ ଯେକ ଵସେନା । ଯେକେ ଠାଇଂ ॥ ୧୯ ॥
ଐସା ଅଗାଧ ପରମାତ୍ମା । କୋଣ ଜାଣେ ତ୍ଯାଚା ମହିମା ।
ତୁଝୀ ଲୀଳା ସର୍ଵୋତ୍ତମା । ତୂଂଚ ଜାଣସୀ ॥ ୨୦ ॥
ସଂସାରା ଆଲିଯାଚେଂ ସାର୍ଥକ । ଜେଥେଂ ନିତ୍ଯାନିତ୍ଯଵିଵେକ ।
ଯେହଲୋକ ଆଣୀ ପରଲୋକ । ଦୋନୀଂ ସାଧିଲେ ॥ ୨୧ ॥
ମନନସୀଳ ଲୋକାଂପାସୀଂ । ଅଖଂଡ ଦେଵ ଆହିର୍ନିଶୀଂ ।
ପାହାତାଂ ତ୍ଯାଂଚ୍ଯା ପୂର୍ଵସଂଚିତାସୀ । ଜୋଡା ନାହୀଂ ॥ ୨୨ ॥
ଅଖଂଡ ଯୋଗ ମ୍ହଣୋନି ଯୋଗୀ । ଯୋଗ ନାହୀଂ ତୋ ଵିଯୋଗୀ ।
ଵିଯୋଗୀ ତୋହି ଯୋଗୀ । ଯୋଗବଳେଂ ॥ ୨୩ ॥
ଭଲ୍ଯାଂଚୀ ମହିମା ଐସୀ । ଜେ ସନ୍ମାର୍ଗ ଲାଵୀ ଲୋକାଂସୀ ।
ପୋହଣାର ଅସତାଂ ବୁଡତଯାସୀ । ବୁଡୋଂ ନେଦାଵେଂ ॥ ୨୪ ॥
ସ୍ଥୂଳସୂକ୍ଷ୍ମତତ୍ଵଝାଡା । ପିଂଡବ୍ରହ୍ମାଂଡାଚା ନିଵାଡା ।
ପ୍ରଚିତ ପାହେ ଐସା ଥୋଡା । ଭୂମଂଡଳୀଂ ॥ ୨୫ ॥
ଵେଦାଂତୀଚେଂ ପଂଚିକର୍ଣ । ଅଖଂଡ ତଯାଚେଂ ଵିଵର୍ଣ ।
ମହାଂଵାକ୍ଯେଂ ଅଂତଃକରଣ । ରହସ୍ଯ ପାହେ ॥ ୨୬ ॥
ଯେ ପୃଥ୍ଵୀମଧେଂ ଵିଵେକୀ ଅସତୀ । ଧନ୍ଯ ତଯାଂଚୀ ସଂଗତୀ ।
ଶ୍ରଵଣମାତ୍ରେଂ ପାଵତୀ ଗତୀ । ପ୍ରାଣୀମାତ୍ର ॥ ୨୭ ॥
ସତ୍ସଂଗ ଆଣୀ ସତ୍ଶାସ୍ତ୍ରଶ୍ରଵଣ । ଅଖଂଡ ହୋତସେ ଵିଵର୍ଣ ।
ନାନା ସତ୍ସଂଗ ଆଣୀ ଉତ୍ତମ ଗୁଣ । ପରୋପକାରାଚେ ॥ ୨୮ ॥
ଜେ ସଦ୍କୀର୍ତୀଚେ ପୁରୁଷ । ତେ ପରମେଶ୍ଵରାଚେ ଅଂଶ ।
ଧର୍ମସ୍ଥାପନେଚା ହଵ୍ଯାସ । ତେଥେଂଚି ଵସେ ॥ ୨୯ ॥
ଵିଶେଷ ସାରାସାର ଵିଚାର । ତେଣେଂ ହୋଯ ଜଗ୍ଗୋଦ୍ଧାର ।
ସଂଗତ୍ଯାଗେଂ ନିରଂତର । ହୋଊନ ଗେଲେ ॥ ୩୦ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସଭୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ଦେଵବଳାତ୍କାରନାମ ସମାସ ପହିଲା ॥
ସମାସ ଦୁସରା : ଶିଵଶକ୍ତିନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ବ୍ରହ୍ମ ନିର୍ମଳ ନିଶ୍ଚଳ । ଜୈସେଂ ଗଗନ ଅଂତରାଳ ।
ନିରାକାର କେଵଳ । ନିର୍ଵିକାରୀ ॥ ୧ ॥
ଅଂତଚି ନାହୀଂ ତେଂ ଅନଂତ । ଶାଶ୍ଵତ ଆଣୀ ସଦୋଦିତ ।
ଅସଂତ ନଵ୍ହେ ତେଂ ସଂତ । ସର୍ଵକାଳ ॥ ୨ ॥
ପରବ୍ରହ୍ମ ତେଂ ଅଵିନାଶ । ଜୈସେଂ ଆକାଶ ଅଵକାଶ ।
ନ ତୁଟେ ନ ଫୁଟେ ସାଵକାସ । ଜୈସେଂ ତୈସେଂ ॥ ୩ ॥
ତେଥେଂ ଜ୍ଞାନ ନା ଅଜ୍ଞାନ । ତେଥେଂ ସ୍ମରଣ ନା ଵିସ୍ମରଣ ।
ତେଥେଂ ଅଖଂଡ ନିର୍ଗୁଣ । ନିରାଵଲଂବୀ ॥ ୪ ॥
ତେଥେଂ ଚଂଦ୍ର ସୂର୍ଯ ନା ପାଵକ । ନଵ୍ହେ କାଳୋଖେଂ ନା ପ୍ରକାଶକ ।
ଉପାଧୀଵେଗଳେଂ ଯେକ । ନିରୋପାଧୀ ବ୍ରହ୍ମ ॥ ୫ ॥
ନିଶ୍ଚଳୀଂ ସ୍ମରଣ ଚେତଲେଂ । ତ୍ଯାସ ଚୈତନ୍ଯ ଐସେଂ କଲ୍ପିଲେଂ ।
ଗୁଣାସମତ୍ଵେଂ ଜାଲେଂ । ଗୁଣସାମ୍ଯ ଐସେଂ ॥ ୬ ॥
ଗଗନୀଂ ଆଲୀ ଅଭ୍ରଛ୍ଯାଯା । ତୈସୀ ଜାଣିଜେ ମୂଳମାଯା ।
ଉଦ୍ଭଵ ଆଣୀ ଵିଲଯା । ଵେଳ ନାହୀଂ ॥ ୭ ॥
ନିର୍ଗୁଣୀଂ ଗୁଣଵିକାରୁ । ତୋଚି ଶଡ୍ଗୁଣୈଶ୍ଵରୁ ।
ଅର୍ଧନାରୀନଟେଶ୍ଵରୁ । ତଯାସ ମ୍ହଣିଜେ ॥ ୮ ॥
ଆଦିଶକ୍ତି ଶିଵଶକ୍ତି । ମୁଳୀଂ ଆହେ ସର୍ଵଶକ୍ତି ।
ତେଥେଊନ ପୁଢେଂ ନାନା ଵେକ୍ତୀ । ନିର୍ମାଣ ଜାଲ୍ଯା ॥ ୯ ॥
ତେଥୂନ ପୁଢେଂ ଶୁଦ୍ଧସତ୍ଵ । ରଜତମାଚେଂ ଗୂଢତ୍ଵ ।
ତଯାସି ମ୍ହଣିଜେ ମହତ୍ତତ୍ତ୍ଵ । ଗୁଣକ୍ଷୋଭିଣୀ ॥ ୧୦ ॥
ମୁଳୀଂ ଅସେଚିନା ଵେକ୍ତୀ । ତେଥେଂ କୈଂଚୀ ଶିଵଶକ୍ତୀ ।
ଐସେଂ ମ୍ହଣାଲ ତରୀ ଚିତ୍ତୀଂ । ସାଵଧାନ ଅସାଵେଂ ॥ ୧୧ ॥
ବ୍ରହ୍ମାଂଡାଵରୂନ ପିଂଡ । ଅଥଵା ପିଂଡାଵରୂନ ବ୍ରହ୍ମାଂଡ ।
ଅଧୋର୍ଧ ପାହାତାଂ ନିଵାଡ । କଳୋଂ ଯେତୋ ॥ ୧୨ ॥
ବୀଜ ଫୋଡୂନ ଆଣିଲେଂ ମନା । ତେଥେଂ ଫଳ ତୋଂ ଦିସେନା ।
ଵାଢତ ଵାଢତ ପୁଢେଂ ନାନା । ଫଳେଂ ଯେତୀ ॥ ୧୩ ॥
ଫଳ ଫୋଡିତାଂ ବୀଜ ଦିସେ । ବୀଜ ଫୋଡିତାଂ ଫଳ ନସେ ।
ତୈସା ଵିଚାର ଅସେ । ପିଂଡବ୍ରହ୍ମାଂଡୀଂ ॥ ୧୪ ॥
ନର ନାରୀ ଦୋନୀ ଭେଦ । ପିଂଡୀଂ ଦିସତୀ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।
ମୁଳୀ ନସ୍ତାଂ ଵିଶଦ । ହୋତୀଲ କୈସୀଂ ॥ ୧୫ ॥
ନାନା ବୀଜରୂପ କଲ୍ପନା । ତୀଂତ କାଯେ ଯେକ ଅସେନା ।
ସୂକ୍ଷ୍ମ ମ୍ହଣୋନି ଭାସେନା । ଯେକାଯେକୀଂ ॥ ୧୬ ॥
ସ୍ଥୂଳାଚେଂ ମୂଳ ତେ ଵାସନା । ତେ ଵାସନା ଆଧୀଂ ଦିସେନା ।
ସ୍ଥୂଳାଵେଗଳେଂ ଅନୁମାନେନା । ସକଳ କାଂହୀଂ ॥ ୧୭ ॥
କଲ୍ପନେଚୀ ସୃଷ୍ଟୀ କେଲୀ । ଐସୀଂ ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରେଂ ବୋଲିଲୀଂ ।
ଦିସେନା ମ୍ହଣୋନ ମିଥ୍ଯା କେଲୀ । ନ ପାହିଜେତ କୀଂ ॥ ୧୮ ॥
ପଡଦା ଯେକା ଯେକା ଜନ୍ମାଚା । ତେଥେଂ ଵିଚାର କଳେ କୈଂଚା ।
ପରଂତୁ ଗୂଢତ୍ଵ ହା ନେମାଚା । ଠାଵ ଆହେ ॥ ୧୯ ॥
ନାନା ପୁରୁଷାଂଚେ ଜୀଵ । ନାନା ସ୍ତ୍ରିଯାଂଚେ ଜୀଵ ।
ଯେକଚି ପରୀ ଦେହସ୍ଵଭାଵ । ଵେଗଳାଲେ ॥ ୨୦ ॥
ନଵରୀସ ନଵରୀ ନଲଗେ । ଐସା ଭେଦ ଦିସୋଂ ଲାଗେ ।
ପିଂଡାଵରୂନ ଉମଗେ । ବ୍ରହ୍ମାଂଡବୀଜ ॥ ୨୧ ॥
ନଵରୀଚେଂ ମନ ନଵର୍ଯାଵରୀ । ନଵର୍ଯାଚେଂ ମନ ନଵରୀଵରୀ ।
ଐସୀ ଵାସନେଚୀ ପରୀ । ମୁଳୀଂହୂନ ପାହାଵୀ ॥ ୨୨ ॥
ଵାସନା ମୁଳୀଂଚୀ ଅଭେଦ । ଦେହସମଂଧେଂ ଜାଲା ଭେଦ ।
ତୁଟତାଂ ଦେହାଚ ସମଂଧ । ଭେଦ ଜେଲା ॥ ୨୩ ॥
ନରନାରୀଚେଂ ବୀଜକାରଣ ।ଶିଵଶକ୍ତୀମଧେଂ ଜାଣ ।
ଦେହ ଧରିତାଂ ପ୍ରମାଣ । କଳୋଂ ଆଲେଂ ॥ ୨୪ ॥
ନାନା ପ୍ରୀତୀଚ୍ଯା ଵାସନା । ଯେକାଚେଂ ଯେକାସ କଳେନା ।
ତିକ୍ଷଣ ଦୃଷ୍ଟୀନେଂ ଅନୁମାନା । କାଂହୀଂସେଂ ଯେତେଂ ॥ ୨୫ ॥
ବାଳକାସ ଵାଢଵୀ ଜନନୀ । ହେଂ ତୋଂ ନଵ୍ହେ ପୁରୁଷାଚେନୀ ।
ଉପାଧୀ ଵାଢେ ଜଯେଚେନୀ । ତେ ହେ ଵନିତା ॥ ୨୬॥
ଵୀଟ ନାହୀଂ କଂଟାଳାନାହୀଂ । ଆଲସ୍ଯ ନାହୀଂ ତ୍ରାସ ନାହୀଂ ।
ଇତୁକୀ ମାଯା କୋଠେଂଚି ନା ହୀଂ । ମାତେଗେଗଳୀ ॥ ୨୭ ॥
ନାନା ଉପାଧୀ ଵାଢଊଂ ଜାଣେ । ନାନା ମାଯେନେଂ ଗୋଊଂ ଜାଣେ ।
ନାନା ପ୍ରୀତୀ ଲାଊଂ ଜାଣେ । ନାନା ପ୍ରପଂଚାଚୀ ॥ ୨୮ ॥
ପୁରୁଷାସ ସ୍ତ୍ରୀଚା ଵିଶ୍ଵାସ । ସ୍ତ୍ରୀସ ପୁରୁଷାଚା ସଂତୋଷ ।
ପରସ୍ପରେଂ ଵାସନେସ । ବାଂଧୋନ ଟକିଲେଂ ॥ ୨୯॥
ଈଶ୍ଵରେଂ ମୋଠେଂ ସୂତ୍ର କେଲେଂ । ମନୁଷ୍ଯମାତ୍ର ଗୁଂତୋନ ରାହିଲେଂ ।
ଲୋଭାଚେଂ ଗୁଂଡାଳେଂ କେଲେଂ । ଉଗଵେନା ଐସେଂ ॥ ୩୦ ॥
ଐସୀ ପରସ୍ପରେଂ ଆଵଡୀ । ସ୍ତ୍ରୀପୁରୁଷାଂଚୀ ମାହାଂ ଗୋଡୀ ।
ହେ ମୁଳୀଂହୂନ ଚାଲିଲୀ ରୋକଡୀ । ଵିଵେକେଂ ପାହାଵୀ ॥ ୩୧ ॥
ମୁଳୀଂ ସୂକ୍ଷ୍ମ ନିର୍ମାଣ ଜାଲେଂ । ପୁଢେଂ ପଷ୍ଟ ଦିସୋନ ଆଲେଂ।
ଉତ୍ପତୀଚେଂ କାର୍ଯ ଚାଲେ। ଉଭଯତାଂକରିତାଂ ॥ ୩୨ ॥
ମୁଳୀଂ ଶିଵଶକ୍ତୀ ଖରେଂ । ପୁଢେଂ ଜାଲୀଂ ଵଧୁଵରେଂ ।
ଚୌର୍ଯାସି ଲକ୍ଷ ଵିସ୍ତାରେଂ । ଵିସ୍ତାରଲୀ ଜେ ॥ ୩୩॥
ଯେଥେଂ ଶିଵଶକ୍ତୀଚେଂ ରୂପ କେଲେଂ । ଶ୍ରୋତୀଂ ମନାସ ପାହିଜେ ଆଣିଲେଂ ।
ଵିଵରଲିଯାଂଵିଣ ବୋଲିଲେଂ। ତେଂ ଵେର୍ଥ ଜାଣାଵେଂ ॥ ୩୪ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସଭୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ଶିଵଶକ୍ତିନିରୂପଣନାମ ସମାସ ଦୁସରା ॥
ସମାସ ତିସରା : ଶ୍ରଵଣନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ଥାଂବାଥାଂବା ଐକା ଐକା। ଆଧୀଂଚ ଗ୍ରଂଥ ସୋଡୂଂ ନକା ।
ସାଂଗିତଲେଂ ତେଂ ଐକା । ସାଵଧପଣେଂ ॥୧ ॥
ଶ୍ରଵ୍ଣନାମଧ୍ଯେଂ ସାର ଶ୍ରଵଣ । ତେଂ ହେଂ ଅଧ୍ଯାତ୍ମନିରୂପଣ ।
ସୁଚିତ କରୂନ ଅଂତଃକର୍ଣ । ଗ୍ରନ୍ଥାମଧେଂ ଵିଵରାଵେଂ॥ ୨ ॥
ଶ୍ରଵଣମନନାଚା ଵିଚାର । ନିଜଧ୍ଯାସେଂ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ।
ରୋକଡା ମୋକ୍ଷାଚା ଉଧାର । ବୋଲୋଂଚି ନଯେ ॥୩ ॥
ନାନା ରତ୍ନେଂ ପରୀକ୍ଷିତାଂ । ଅଥଵା ଵଜନେଂ କରିତାଂ ।
ଉତ୍ତମ ସୋନେଂ ପୁଟୀଂ ଘାଲତାଂ । ସାଵଧାନ ଅସାଵେଂ ॥ ୪ ॥
ନାନା ନାଣୀଂ ମୋଜୂନ ଘେଣେଂ । ନାନା ପରୀକ୍ଷା କରଣେଂ ।
ଵିଵେକୀ ମନୁଷ୍ଯାସୀ ବୋଲଣେଂ। ସାଵଧପଣେଂ ॥ ୫ ॥
ଜୈସେଂ ଲାଖୋଲୀଚେଂ ଧାନ୍ଯ। ନିଵଡୂନ ଵେଂଚିତାଂ ହୋତେ ମାନ୍ଯ ।
ସଗଟ ମାନିତାଂ ଅମାନ୍ଯ । ଦେଵ କ୍ଷୋଭେ ॥ ୬ ॥
ଯେକାଂତୀଂ ନାଜୁକ କାରବାର । ତେଥେଂ ଅସାଵେଂ ଅତି ତତ୍ପର ।
ତ୍ଯାଚ୍ଯା କୋଟିଗୁଣେଂ ଵିଚାର । ଅଧ୍ଯାତ୍ମଗ୍ରନ୍ଥୀଂ ॥ ୭ ॥
କାହିଣ୍ଯା କଥା ଗୋଷ୍ଟୀ ପଵାଡ । ନାନା ଅଵତାରଚରିତ୍ରେଂ ଵାଡ ।
ତ୍ଯା ସମସ୍ତାଂମଧ୍ଯେଂ ଜାଡ । ଅଧ୍ଯାତ୍ମଵିଦ୍ଯା ॥ ୮ ॥
ଗତ ଗୋଷ୍ଟୀସ ଐକିଲେଂ । ତେଣେଂ କାଯେ ହାତାସ ଆଲେଂ ।
ମ୍ହଣତୀ ପୁଣ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ତ ଜାଲେଂ । ପରୀ ତେଂ ଦିସେନା କୀଂ ॥ ୯ ॥
ତୈସେଂ ନଵ୍ହେ ଅଧ୍ଯାତ୍ମସାର । ହା ପ୍ରଚିତୀଚା ଵିଚାର ।
କଳତାଂ ଅନୁମାନାଚା ସଂଵ୍ହାର । ହୋତ ଜାତୋ ॥ ୧୦ ॥
ମୋଠେ ମୋଠେ ଯେଊନ ଗେଲେ । ଆତ୍ମ୍ଯାକରିତାଂଚ ଵର୍ତଲେ ।
ତ୍ଯା ଆତ୍ମ୍ଯାଚା ମହିମା ବୋଲେ । ଐସା କଵଣୁ ॥ ୧୧ ॥
ଯୁଗାନଯୁଗେଂ ଯେକଟା ଯେକ । ଚାଲଵିତୋ ତିନୀ ଲୋକ ।
ତ୍ଯା ଆତ୍ମ୍ଯାଚା ଵିଵେକ । ପାହିଲାଚ ପାହାଵା ॥ ୧୨ ॥
ପ୍ରାଣୀ ଆଲେ ଯେଊନ ଗେଲେ । ତେ ଜୈସେ ଜୈସେ ଵର୍ତଲେ ।
ତେ ଵର୍ତଣୁକେଚେଂ କଥନ କେଲେଂ । ଇଛେସାରିଖେଂ ॥ ୧୩ ॥
ଜେଥେଂ ଆତ୍ମା ନାହୀଂ ଦାଟ । ତେଥେଂ ଅଵଘେଂ ସରସପାଟ ।
ଅତ୍ମ୍ଯାଵିଣ ବାପୁଡେଂ କାଷ୍ଠ । କାଯେ ଜାଣେ ॥ ୧୪ ॥
ଐସେଂ ଵରିଷ୍ଠ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ । ଦୁସରେଂ ନାହୀଂ ଯାସମାନ ।
ସୃଷ୍ଟୀମଧେଂ ଵିଵେକୀ ସଜ୍ଜନ । ତେଚି ହେଂ ଜାଣତୀ ॥ ୧୫ ॥
ପୃଥ୍ଵୀ ଆଣୀ ଆପ ତେଜ । ଯାଚା ପୃଥିଵୀମଧ୍ଯେଂ ସମଜ ।
ଅଂତରାତ୍ମା ତତ୍ଵବୀଜ । ତେଂ ଵେଗଳେଂଚି ରାହିଲେଂ ॥ ୧୬ ॥
ଵାଯୋପାସୂନ ପୈଲିକଡେ । ଜୋ କୋଣୀ ଵିଵେକେଂ ପଵାଡେ ।
ଜଵଳୀଚ ଆତ୍ମା ସାଂପଡେ । ତ୍ଯା ପୁରୁଷାସୀ ॥ ୧୭ ॥
ଵାଯୋ ଆକାଶ ଗୁଣମାଯା । ପ୍ରକୃତିପୁରୁଷ ମୂଳମାଯା ।
ସୂକ୍ଷ୍ମରୂପେଂ ପ୍ରଚିତ ଯେଯା । କଠୀଣ ଆହେ ॥ ୧୮ ॥
ମାଯାଦେଵୀଚ୍ଯା ଧାଂଦଲୀ । ସୂକ୍ଷ୍ମୀ।
ମ୍ କୋଣ ମନ ଘାଲୀ । ସମଜଲା ତ୍ଯଚୀ ତୁଟଲୀ । ସଂଦେହଵୃତ୍ତୀ ॥ ୧୯ ॥
ମୂଳମାଯା ଚୌଥା ଦେହ । ଜାଲା ପାହିଜେ ଵିଦେହ ।
ଦେହାତୀତ ହୋଊନ ରାହେ । ଧନ୍ଯ ତୋ ସାଧୁ ॥ ୨୦ ॥
ଵିଚାରେଂ ଊର୍ଧ ଚଢତୀ । ତଯାସୀ ଚ ଊର୍ଧଗତୀ ।
ଯେରାଂ ସକଳାଂ ଅଧୋଗତୀ । ପଦାର୍ଥଜ୍ଞାନେଂ ॥ ୨୧ ॥
ପଦାର୍ଥ ଚାଂଗଲେ ଦିସତୀ । ପରୀ ତେ ସଵେଂଚି ନାସତୀ ।
ଅତୋ ଭ୍ରଷ୍ଟ ତତୋ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହୋତୀ । ଲୋକ ତେଣେଂ ॥ ୨୨ ॥
ଯାକାରଳେଂ ପଦାର୍ଥଜ୍ଞାନ । ନାନା ଜିନସୀଚା ଅନୁମାନ ।
ସର୍ଵ ସାଂଡୂନ ନିରଂଜନ । ଧୁଂଡୀତ ଜାଵେଂ । ୨୩ ॥
ଅଷ୍ଟାଂଗ ଯୋଗ ପିଂଡଦଜ୍ଞାନ । ତ୍ଯାହୂନ ଥୋର ତତ୍ଵଜ୍ଞାନ ।
ତ୍ଯାହୂନ ଥୋର ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ । ତେଂ ପାହିଲେଂ ପାହିଜେ ॥ ୨୪ ॥
ମୂଳମାଯେଚେ ସେଵଟୀଂ । ହରିସଂକଲ୍ପ ମୁଳୀଂ ଉଠୀ ।
ଉପାସନାଯୋଗେଂ ଇଠୀ । ତେଥେଂ ଘାତଲୀ ପାହିଜେ ॥ ୨୫ ॥
ମନ ତ୍ଯାପଲିକଡେ ଜାଣ । ନିଖଳ ବ୍ରହ୍ମ ନିର୍ଗୁଣ ।
ନିର୍ମଳ ନିଶ୍ଚଳ ତ୍ଯାଚୀ ଖୂଣ । ଗଗନାସାରିଖୀ ॥ ୨୬ ॥
ଯେଥୂନ ତେଥଵରୀ ଦାଟଲେଂ । ପ୍ରାଣୀମାତ୍ରାସ ଭେଟଲେଂ ।
ପଦାର୍ଥମାତ୍ରୀଂ ଲିଗଟଲେଂ । ଵ୍ଯାପୂନ ଆହେ ॥ ୨୭ ॥
ତ୍ଯାଐସେଂ ନାହୀଂ ଥୋର । ସୂକ୍ଷ୍ମାହୂନ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଵିଚାର ।
ପିଂଡବ୍ରହ୍ମାଚା ସଂଵ୍ହାର । ହୋତାଂ କଳେ ॥ ୨୮ ॥
ଅଥଵା ପିଂଡ ବ୍ରହ୍ମାଂଡ ଅସତାଂ । ଵିଵେକପ୍ରଳଯେ ପାହୋଂ ଜାତାଂ ।
ଶାଶ୍ଵତ କୋଣ ହେଂ ତତ୍ଵତା । ଉମଜୋଂ ଲାଗେ ॥ ୨୯ ॥
କରୂନ ଅଵଘା ତତ୍ଵଝାଡା । ସାରାସାରାଚା ନିଵାଡା ।
ସାଵଧପଣେଂ ଗ୍ରନ୍ଥ ସୋଡା । ସୁଖିନାଵେଂ ॥ ୩୦ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସଭୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ଶ୍ରଵଣନିରୂପଣନାମ ସମାସ ତିସରା ॥
ସମାସ ଚୌଥା : ଅନୁମାନନିରସନ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ବହୁତ ଜନାସୀ ଉପାଯେ । ଵକ୍ତଯାସ ପୁସତାଂ ତ୍ରାସୋଂ ନଯେ ।
ବୋଲତାଂ ବୋଲତାଂ ଅନ୍ଵଯେଂ । ସାଂଡୂଂ ନଯେ ॥ ୧ ॥
ଶ୍ରୋତ୍ଯାନେଂ ଆଶଂକା ଘେତଲୀ । ତୈ ତତ୍କାଳ ପାହିଜେ ଫେଡିଲୀ ।
ସ୍ଵଗୋଷ୍ଟୀନେଂ ସଗୋଷ୍ଟୀ ପେଂଚଲୀ । ଐସେଂ ନ ଵ୍ହାଵେଂ ॥ ୨ ॥
ପୁଢେଂ ଧରିତାଂ ମାଗେଂ ପେଂଚଲା । ମାଗେଂ ଧରିତାଂ ପୁଢେଂ ଉଡାଲା ।
ଐସା ସାଂପଡତଚି ଗେଲା । ଠାଇଂ ଠାଇଂ ॥ ୩ ॥
ପୋହଣାରଚି ଗୁଚକ୍ଯା ଖାତୋ । ଜନାସ କୈସା କାଢୂଂ ପାହାତୋ ।
ଆଶଯ ଲୋକାଂଚ ରାହାତୋ । ଠାଇଂ ଠାଇଂ ॥ ୩ ॥
ଆପଣଚି ବୋଲିଲା ସଂଵ୍ହାର । ଆପଣଚି ବୋଲିଜେ ସର୍ଵସାର ।
ଦୁସ୍ତର ମାଯେଚା ପାର । ଟାକିଲା ପାହିଜେ ॥ ୫ ॥
ଜେଂ ଜେଂ ସୂକ୍ଷ୍ମ ନାମ ଘ୍ଯାଵେଂ । ତ୍ଯାଚେଂ ରୂପ ବିଂବଊନ ଦ୍ଯାଵେଂ ।
ତରୀଚ ଵକ୍ତା ମ୍ହଣଵାଵେଂ । ଵିଚାରଵଂତ ॥ ୬ ॥
ବ୍ରହ୍ମ କୈସେଂ ମୂଳମାଯା କୈସୀ । ଅଷ୍ଟଧାପ୍ରକୃତୀ ଶିଵଶକ୍ତୀ କୈସୀ ।
ଶଡ୍ଗୁଣେଶ୍ଵରାଚୀ ସ୍ଥିତି କୈସୀ । ଗୁଣସାମ୍ଯାଚୀ ॥ ୭ ॥
ଅର୍ଧନାରୀନଟେଶ୍ଵର । ପ୍ରକୃତିପୁରୁଷାଚା ଵିଚାର ।
ଗୁଣକ୍ଷୋଭିଣୀ ତଦନଂତର । ତ୍ରିଗୁଣ କୈସେ ॥ ୮ ॥
ପୂର୍ଵକକ୍ଷ କୋଠୂନ କୋଠଵରୀ । ଵାଚ୍ଯାଂଶଲକ୍ଷ୍ଯାଂଶାଚୀ ପରୀ ।
ସୂକ୍ଷ୍ମ ନାନା ଵିଚାର କରୀ । ଧନ୍ଯ ତୋ ସାଧୁ ॥ ୯ ॥
ନାନ ପାଲ୍ହାଳୀଂ ପଡେନା । ବୋଲିଲେଂଚି ବୋଲାଵେନା ।
ମୌନ୍ଯଗର୍ଭ ଅନୁମାନା । ଆଣୂନ ସୋଡୀ ॥ ୧୦ ॥
ଘଡୀ ଯେକ ଵିମଳ ବ୍ରହ୍ମ । ଘଡୀ ଯେକ ସର୍ଵ ବ୍ରହ୍ମ ।
ଦ୍ରଷ୍ଟା ସାକ୍ଷୀ ସତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମ । କ୍ଷଣ ଯେକ ॥ ୧୧ ॥
ନିଶ୍ଚଳ ତେଂଚି ଜାଲେଂ ଚଂଚଳ । ଚଂଚଳ ତେଂଚି ବ୍ରହ୍ମ କେଵଳ ।
ନାନା ପ୍ରସଂଗୀଂ ଖଳଖଳ । ନିଵାଡା ନାହୀଂ ॥ ୧୨ ॥
ଚଳତେଂ ଆଣୀ ନିଶ୍ଚଳ । ଅଵଘେଂ ଚୈତନ୍ଯଚି କେଵଳ ।
ରୂପେଂ ଵେଗଳାଲୀଂ ପ୍ରାଂଜଳ । କଦାପୀ ବୋଲଵେନା ॥ ୧୩ ॥
ଉଗୀଚ କରୀ ଗଥାଗୋଵୀ । ତୋ ଲୋକାଂସ କୈସେଂ ଉଗଵୀ ।
ନାନା ନିଶ୍ଚଯେଂ ନାନା ଗୋଵୀ । ପଡତ ଜାତେ ॥ ୧୪ ॥
ଭ୍ରମାସ ମ୍ହଣେ ପରବ୍ରହ୍ମ । ପରବ୍ରହ୍ମାସ ହ୍ମଣେ ଭ୍ରମ ।
ଜ୍ଞାତେପଣାଚା ସଂଭ୍ରମ । ବୋଲୋନ ଦାଵୀ ॥ ୧୫ ॥
ଘାଲୀ ଶାସ୍ତ୍ରାଂଚୀ ଦଡପଣ । ପ୍ରଚିତିଵିଣ ନିରୂପଣ ।
ପୁସୋଂ ଜାତାଂ ଉଗାଚ ସୀଣ । ଅତ୍ଯଂତ ମାନୀ ॥ ୧୬ ॥
ଜ୍ଞାତ୍ଯାସ ଆଣି ପଦାର୍ଥଭିଡା । ତୋ କାଯ ବୋଲେଲ ବାପୁଡା ।
ସାରାସାରାଚା ନିଵାଡା । ଜାଲା ପାହିଜେ ॥ ୧୭ ॥
ଵୈଦ୍ଯ ମାତ୍ରେଚୀ ସ୍ତୁତୀ କରୀ । ମାତ୍ରା ଗୁଣ କାଂହୀଂଚ ନ କରୀ ।
ପ୍ରଚିତିଵିଣ ତୈସୀ ପରୀ । ଜ୍ଞାନାଚୀ ଜାଲୀ ॥ ୧୮ ॥
ତେଥେଂ ନାହୀଂ ସାରାସାର । ତେଥେଂ ଅଵଘା ଅଂଧକାର ।
ନାନା ପରୀକ୍ଷେଚା ଵିଚାର । ରାହିଲା ତେଥେଂ ॥ ୧୯ ॥
ପାପ ପୁଣ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗ ନର୍କ । ଵିଵେକ ଆଣି ଅଵିଵେକ ।
ସର୍ଵବ୍ରହ୍ମୀଂ କାଯେ ଯେକ । ସାଂପଡଲେଂ ନାହୀଂ ॥ ୨୦ ॥
ପାଵନ ଆଣି ତେଂ ପତନ । ଦୋନୀଂ ମାନିଲୀଂ ତତ୍ସମାନ ।
ନିଶ୍ଚଯେ ଆଣି ଅନୁମାନ । ବ୍ରହ୍ମରୂପ ॥ ୨୧ ॥
ବ୍ରହ୍ମରୂପ ଜାଲେଂ ଆଘଵେଂ । ତେଥେଂ କାଯେ ନିଵଡାଵେଂ ।
ଆଵଘୀ ସାକରଚି ଟାକାଵେଂ । କାଯେ କୋଠେଂ ॥ ୨୨ ॥
ତୈସେଂ ସାର ଆଣି ଅସାର । ଅଵଘା ଜାଲା ଯେକଂକାର ।
ତେଥେଂ ବଳାଵଳା ଅଵିଚାର । ଵିଚାର କୈଂଚା ॥ ୨୩ ॥
ଵଂଦ୍ଯ ନିଂଦ୍ଯ ଯେକ ଜାଲେଂ । ତେଥେଂ କାଯେ ହାତା ଆଲେଂ ।
ଉନ୍ମତ୍ତ ଦ୍ରଵ୍ଯେଂ ଜେଂ ଭୁଲଲେଂ । ତେଂ ଭଲତେଂଚ ବୋଲେ ॥ ୨୪ ॥
ତୈସା ଅଜ୍ଞାନ ଭ୍ରମେଂ ଭୁଲଲା । ସର୍ଵ ବ୍ରହ୍ମ ମ୍ହଣୋନ ବୈସଲା ।
ମାହାଂପାପୀ ଆଣି ଭଲା । ଯେକଚି ମାନୀ ॥ ୨୫ ॥
ସର୍ଵସଂଗପରିତ୍ଯାଗ । ଅଵ୍ହାସଵା ଵିଷଯେଭୋଗ ।
ଦୋଘେ ଯେକଚି ମାନିତାଂ ମଗ । କାଯେ ଉରଲେଂ ॥ ୨୬ ॥
ଭେଦ ଈଶ୍ଵର କରୂନ ଗେଲା । ତ୍ଯାଚ୍ଯା ଵାଚେନ ନ ଵଚେ ମୋଡିଲା ।
ମୁଖାମଧେଂ ଘାଂସ ଘାତଲା । ତୋ ଅପାନୀଂ ଘାଲାଵା ॥ ୨୭ ॥
ଜ୍ଯା ଇଂଦ୍ରିଯାସ ଜୋ ଭୋଗ । ତୋ ତୋ କରୀ ଯେଥାସାଂଗ ।
ଈଶ୍ଵରାଚେଂ କେଲେଂ ଜଗ । ମୋଡିତାଂ ଉରେନା ॥ ୨୮ ॥
ଅଵଘୀ ଭ୍ରାଂତୀଚୀ ଭୁଟାଟକୀ । ପ୍ରଚିତିଵିଣ ଗୋଷ୍ଟୀ ଲଟକୀ ।
ଵେଡ ଲାଗଲେଂ ଜେ ବଟକୀ । ତେ ଭଲତେଂଚି ବୋଲେ ॥ ୨୯ ॥
ପ୍ରତ୍ଯଯଜ୍ଞାତା ସାଵଧାନ । ତ୍ଯାଚେଂ ଐକାଵେଂ ନିରୂପଣ ।
ଆତ୍ମସାକ୍ଷାତ୍କାରାଚୀ ଖୂଣ । ତତ୍କାଳ ବାଣେଂ ॥ ୩୦ ॥
ଵେଡେଂ ଵାଂକଡେ ଜାଣାଵେଂ । ଆଂଧଳେଂ ପାଉଲୀଂ ଵୋଳଖାଵେଂ ।
ବାଶ୍କଳ ବୋଲଣେଂ ସାଂଡାଵେଂ । ଵମକ ଜୈସେଂ ॥ ୩୧ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସଭୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ଅନୁମାନନିର୍ଶନନାମ ସମାସ ଚୌଥା ॥
ସମାସ ପାଂଚଵା : ଅଜପାନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ଯେକଵୀସ ସହଶ୍ର ସାସେଂ ଜପା । ନେମୂନ ଗେଲୀ ତେ ଅଜପା ।
ଵିଚାର ପାହାତାଂ ସୋପା । ସକଳ କାଂହୀଂ ॥ ୧ ॥
ମୁଖୀଂ ନାସିକୀଂ ଅସିଜେ ପ୍ରାଣେଂ । ତଯାସ ଅଖଂଡ ଯେଣେଂ ଜାଣେଂ ।
ଯାଚା ଵିଚାର ପାହାଣେଂ । ସୂକ୍ଷ୍ମଦୃଷ୍ଟୀଂ ॥ ୨ ॥
ମୁଳୀଂ ପାହାତାଂ ଯେକ ସ୍ଵର । ତ୍ଯାଚା ତାର ମଂଦ୍ର ଘୋର ।
ତ୍ଯା ଘୋରାହୂନ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଵିଚାର । ଅଜପାଚା ॥ ୩ ॥
ସରିଗମପଦନିସ । ସରିଂ ମାତ୍ରୁକା ସାଯାସ ।
ପ୍ରଥମ ସ୍ଵରେଂ ମାତ୍ରୁକାଂସ । ମ୍ହଣୋନ ପାହଵେଂ ॥ ୪ ॥
ପରେଵାଚେହୂନ ଆର୍ତେଂ । ଆଣି ପଶ୍ଯଂତୀ ଖାଲତେଂ ।
ସ୍ଵରାଚେ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ତେଂ । ତେଥୂନ ଉଠେ ॥ ୫ ॥
ଯେକାଂତୀଂ ଉଗେଂଚ ବୈସାଵେଂ । ତେଥେଂ ହେଂ ସମଜୋନ ପାହାଵେଂ ।
ଅଖଂଡ ଘ୍ଯାଵେଂ ସାଂଡାଵେଂ । ପ୍ରଭଂଜନାସୀ ॥ ୬ ॥
ଯେକାଂତୀଂ ମୌନ୍ଯ ଧରୂନ ବୈସେ । ସାଵଧ ପାହାତାଂ କୈସେଂ ଭାସେ ।
ସୋହଂ ସୋହଂ ଐସେ । ଶବ୍ଦ ହୋତୀ ॥ ୭ ॥
ଉଚ୍ଚରେଂଵିଣ ଜେ ଶବ୍ଦ । ତେ ଜାଣାଵେ ସହଜଶବ୍ଦ ।
ପ୍ରତ୍ଯଯାଯେତୀ ପରଂତୁ ନାଦ । କାଂହୀଂଚ ନାହୀଂ ॥ ୮ ॥
ତେ ଶବ୍ଦ ସାଂଡୂନ ବୈସଲା । ତୋ ମୌନୀ ମ୍ହଣାଵା ଭଲା ।
ଯୋଗାଭ୍ଯାସାଚା ଗଲ୍ବଲା । ଯାକାରଣେଂ ॥ ୯ ॥
ଯେକାଂତୀଂ ମୌନ୍ଯ ଧରୂନ ବୈସଲା । ତେଣେଂ କୋଣ ଶବ୍ଦ ଜାଲା ।
ସୋହଂ ଐସା ଭାସଲା । ଅଂତର୍ଯାମୀଂ ॥ ୧୦ ॥
ଧରିତାଂ ସୋ ସାଂଡିତାଂ ହଂ । ଅଖଂଡ ଚାଲେ ସୋହଂ ସୋହଂ ।
ଯାଚା ଵିଚାର ପାହାତଂ ବହୁ । ଵିସ୍ତାରଲା ॥ ୧୧ ॥
ଦେହଧାରକ ତିତୁକା ପ୍ରାଣୀ । ଶ୍ଵେତଜୌଦ୍ଵିଜାଦିକ ଖାଣୀ ।
ସ୍ଵାସୋସ୍ଵାସ ନସ୍ତାଂ ପ୍ରାଣୀ । କୈସେ ଜିତୀ ॥ ୧୨ ॥
ଐସୀ ହେ ଅଜପା ସକଳାସୀ । ପରଂତୁ କଳେ ଜାଣତ୍ଯାସୀ ।
ସହଜ ସାଂଡୂନ ସାଯାସୀ । ପଡୋଂଚ ନଯେ ॥ ୧୩ ॥
ସହଜ ଦେଵ ଅସତଚି ଅସେ । ସାଯାସେଂ ଦେଵ ଫୁଟେ ନାସେ ।
ନାସିଵଂତ ଦେଵାସ ଵିଶ୍ଵାସେ । ଐସା କଵଣୁ ॥ ୧୪ ॥
ଜଗଦାଂତରାଚେଂ ଦର୍ଶନ । ସହଜ ଘଡେ ଅଖଂଡ ଧ୍ଯାନ ।
ଆତ୍ମଇଛେନେଂ ଜନ । ସକଳ ଵର୍ତତୀ ॥ ୧୫ ॥
ଆତ୍ମଯାଚେଂ ସମାଧାନ । ଘଡେ ତୈସେଂଚି ଆଶନ ।
ସାଂଡିଲେଂ ଫିଟଲେ ସମର୍ପଣ । ତଯାସୀଚ ହୋଯେ ॥ ୧୬ ॥
ଅଗ୍ନପୁରୁଷ ପୋଟୀଂ ଵସତୀ । ତଯାସ ଅଵଦାନେଂ ସକଳ ଦେତୀ ।
ଲୋକ ଆଜ୍ଞେମଧେଂ ଅସତୀ । ଆତ୍ମଯାଂଚେ ॥ ୧୭ ॥
ସହଜ ଦେଵଜପଧ୍ଯାନେଂ । ସହଜ ଚାଲଣେଂ ସ୍ତୁତୀ ସ୍ତଵନେଂ ।
ସହଜ ଘଦେ ତେଂ ଭଗଵାନ୍ନେଂ । ମାନ୍ଯ କୀଜେ ॥ ୧୮ ॥
ସହଜ ସମଜାଯାକାରଣେଂ । ନାନା ହଟଯୋଗ କରଣେଂ ।
ପରଂତୁ ଯେକାଯେକୀଂ ସମଜଣେଂ । ଘଡତ ନାହୀଂ ॥ ୧୯ ॥
ଦ୍ରଵ୍ଯ ଚୁକତେଂ ଦରିଦ୍ର ଯେତେଂ । ତଳୀଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଵରୀ ଵର୍ତତେଂ ।
ପ୍ରାଣୀ କାଯେ କରୀଲ ତେଂ । ଠାଉକେଂ ନାହୀଂ ॥ ୨୦ ॥
ତଳଘରାମଧେଂ ଉଦଂଡ ଦ୍ରଵ୍ଯ । ଭିଂତୀମଧେଂ ଘାତଲେଂ ଦ୍ରଵ୍ଯ ।
ସ୍ତଂଭୀଂ ତୁଳଵଟୀଂ ଦ୍ରଵ୍ଯ । ଆପଣ ମଧେଂ ॥ ୨୧ ॥
ଲକ୍ଷ୍ମୀମଧ୍ଯେଂ କରଂଟା ନାଂଦେ । ତ୍ଯାଚେଂ ଦରିଦ୍ର ଅଧିକ ସାଂଦେ ।
ନଵଲ କେଲେଂ ପରମାନଂଦେଂ । ପରମପୁରୁଷ ॥ ୨୨ ॥
ଯେକ ପାହାତୀ ଯେକ ଖାତୀ । ଐସୀ ଵିଵେକାଚୀ ଗତୀ ।
ପ୍ରଵୃତ୍ତି ଅଥଵା ନିଵୃତ୍ତୀ । ଯେଣେଂଚି ଜ୍ଞାଯେଂ ॥ ୨୩ ॥
ଅଂତରୀଂ ଵସତାଂ ନାରାଯେଣେଂ । ଲକ୍ଷ୍ମୀସ କାଯେ ଉଣେଂ ।
ଜ୍ଯାଚୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ତୋ ଆପଣେଂ । ବଳକଟ ଧରାଵା ॥ ୨୪ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସଭୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ଅଜପାନିରୂପଣନାମ ସମାସ ପାଂଚଵା ॥
ସମାସ ସହାଵା : ଦେହାତ୍ମନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ଆତ୍ମା ଦେହାଅଧ୍ଯେଂ ଅସତୋ । ନାନା ସୁଖଦୁଖେଂ ଭୋଗିତୋ ।
ସେଵଟୀଂ ଶରୀର ସାଂଡୂନ ଜାତୋ । ଯେକାଯେକୀଂ ॥ ୧ ॥
ଶରୀରୀଂ ଶକ୍ତି ତାରୁଣ୍ଯପଣୀଂ । ନାନା ସୁଖେଂ ଭୋଗୀ ପ୍ରାଣୀ ।
ଅଶକ୍ତ ହୋତାଂ ଵୃଦ୍ଧପଣୀଂ । ଦୁଃଖେଂ ଭୋଗୀ ॥ ୨ ॥
ମରାଵେନା ଐସୀ ଆଵଡୀ । ହାତପାଯେ ଖୋଡୂନ ପ୍ରାଣ ସୋଡୀ ।
ନାନା ଦୁଃଖେଂ ଅଵଘଡୀ । ଵୃଦ୍ଧପଣୀଂ ॥ ୩ ॥
ଦେହଆତ୍ମଯାଂଚୀ ସଂଗତୀ । କାଂହୀଂଯେକ ସୁଖ ଭୋଗିତୀ ।
ଚର୍ଫଡଚର୍ଫଡୂନ ଜାତୀ । ଦେହାଂତକାଳୀଂ ॥ ୪ ॥
ଐସା ଆତ୍ମା ଦୁଃଖଦାଯେକ । ଯେକାଂଚେ ପ୍ରାଣ ଘେତୀ ଯେକ ।
ଆଣୀ ସେଵଟୀଂ ନିରାର୍ଥକ । କାଂହୀଂଚ ନାହୀଂ ॥ ୫ ॥
ଐସା ଦୋଂ ଦିସାଂଚା ଭ୍ରମ । ତ୍ଯାସ ମ୍ହଣତୀ ପରବ୍ରହ୍ମ ।
ନାନା ଦୁଃଖାଚା ସଂଭ୍ରମ । ମାନୂନ ଘେତଲା ॥। ୬ ॥
ଦୁଃଖୀ ହୋଊନ ଚର୍ଫଡୂନ ଗେଲେ । ତେଥେଂ କୋଣ ସମାଧାନ ଜାଲେଂ ।
କାଂହୀଂଯେକସୁଖ ଭୋଗିଲେଂ । ତୋଂ ସଵେଂଚି ଦୁଃଖ ॥ ୭ ॥
ଜନ୍ମ ଦାରଭ୍ଯ ଆଠଵାଵେଂ । ମ୍ହଣିଜେ ଅଵଘେଂ ପଡେଲ ଠାଵେଂ ।
ନାନା ଦୁଃଖ ମୋଜାଵେଂ । କାଯେ ମ୍ହଣୋନୀ ॥ ୮ ॥
ଐସୀ ଆତ୍ମଯାଚୀ ସଂଗତୀ । ନାନା ଦୁଃଖେଂ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋତୀ ।
ଦୈନ୍ଯଵାଣେ ହୋଊନ ଜାତୀ । ପ୍ରାଣୀମାତ୍ର ॥ ୯ ॥
କାଂହୀଂ ଆନଂଦ କାଂହୀଂ ଖେଦ । ଜନ୍ମଵରୀ ପଡିଲା ସମଂଧ ।
ନାନା ପ୍ରକରୀଂ ଵିରୁଦ୍ଧ । ତଡାତୋଡୀ ॥ ୧୦ ॥
ନିଦ୍ରାକାଳୀଂ ଢେକୁଣ ପିସା । ନାନା ପ୍ରକାରୀଂ ଵଳସା ।
ନାନା ଉପାଯେଂ ଵଳସା । ତ୍ଯାଂସ ହୋଯେ ॥ ୧୧ ॥
ଭୋଜନକାଳୀ ମାଶ୍ଯା ଯେତୀ । ନାନା ପଦାର୍ଥ ଉଂଦୀର ନେତୀ ।
ପୁଢେଂ ତ୍ଯାଂଚୀ ହି ଫଜିତୀ । ମାର୍ଜରେଂ କରିତୀ ॥୧୨ ॥
ଵା ଚାମଵା ଗୋଂଚିଡ । ଗାଂଧେଲେଂ କାନଟେଂ ଉଦଂଡ ।
ଯେକାସ ଯେକ ଚର୍ଫଡ । ଦୋହିକଡେ ॥ ୧୩ ॥
ଵିଂଚୁ ସର୍ପ ଵାଗ ରିସେଂ । ସୁସରୀ ଲାଂଡିଗେ ମାଣସାସ ମାଣସେଂ ।
ପରସ୍ପରେଂ ସୁଖସଂତୋଷେଂ । ଯେକହି ନାହୀଂ ॥ ୧୪ ॥
ଚୌର୍ଯାସି ଲକ୍ଷ ଉତ୍ପତ୍ତୀ । ଯେକାସ ଯେକ ଭକ୍ଷିତୀ ।
ନାନା ପୀଡା ଦୁଃଖଣୀ କିତୀ । ମ୍ହଣୌନ ସାଂଗାଵେଂ ॥ ୧୫ ॥
ଐସୀ ଅଂତରାତ୍ମ୍ଯାଚୀ କରଣୀ । ନାନା ଜୀଵ ଦାଟଲେ ଧରଣୀଂ ।
ପରସ୍ପରେଂ ସଂଵ୍ହାରଣୀ । ଯେକଯେକାଂଚୀ ॥ ୧୬ ॥
ଅଖଂଡ ରଡତୀ । ଚର୍ଫଡିତୀ । ଵିଵଳଵିଵଳୋଂ ପ୍ରାଣ ଦେତୀ ।
ମୂର୍ଖ ପ୍ରାଣୀ ତ୍ଯାସ ମ୍ହଣତୀ । ପରବ୍ରହ୍ମ ॥ ୧୭ ॥
ପରବ୍ରହ୍ମ ଜାଣାର ନାହୀଂ । କୋଣାସ ଦୁଃଖ ଦେଣାର ନାହୀଂ ।
ସ୍ତୁତୀ ନିଂଦା ଦୋନୀ ନାହୀଂ । ପରବ୍ରହ୍ମୀଂ ॥ ୧୮ ॥
ଉଦଂଡ ଶିଵ୍ଯା ଦିଧଲ୍ଯା । ତିତୁକ୍ଯା ଅଂତରାତ୍ମ୍ଯାସ ଲାଗଲ୍ଯା ।
ଵିଚାର ପାହତାଂ ପ୍ରତ୍ଯଯା ଆଲ୍ଯା । ଯେଥାତଥ୍ଯ ॥ ୧୯ ॥
ଧଗଡୀଚା ବଟକୀଚା ଲଵଂଡୀଚା । ଗଧଡୀଚା କୁତରୀଚା ଵୋଂଗଳୀଚା ।
ଐସା ହିଶେବ ସିଵ୍ଯାଂଚା । କିତୀ ମ୍ହଣୋନି ସାଂଗାଵା ॥ ୨୦ ॥
ଇତୁକେଂ ପରବ୍ରହ୍ମୀଂ ଲାଗେନା । ତେଥେଂ କଲ୍ପନାଚି ଚାଲେନା ।
ତଡାତୋଡୀଚେଂ ଜ୍ଞାନ ମାନେନା । କୋଣୀଯେକାସୀ ॥ ୨୧ ॥
ସୃଷ୍ଟୀମଧେଂ ସକଳ ଜୀଵ । ସକଳାଂସ କୈଚେଂ ଵୈଭଵ ।
ଯାକାରଣେଂ ଠାଯାଠାଵ । ନିର୍ମିଲା ଦେଵେଂ ॥ ୨୨ ॥
ଉଦଂଡ ଲୋକ ବାଜାରୀଚେ । ଜେଂ ଜେଂ ଆଲେଂ ତେଂ ତେଂ ଵେଂଚେ ।
ଉତ୍ତମ ତିତୁକେ ଭାଗ୍ଯାଚେଂ । ଲୋକ ଘେତୀ ॥ ୨୩ ॥
ଯେଣେଂ ନ୍ଯାଯେଂ ଅନ୍ନ ଵସନ । ଯେଣେଂଚି ନ୍ଯାଯେଂ ଦେଵତାର୍ଚନ ।
ଯେଣେଂଚି ନ୍ଯାଯେଂ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ । ପ୍ରାପ୍ତଵ୍ଯାସାରିଖେଂ ॥ ୨୪ ॥
ଅଵଘେଚ ଲୋକ ସୁଖୀ ଅସତୀ । ସଂସାର ଗୋଡ କରୂନ ନେତୀ ।
ମାହାରାଜେ ଵୈଭଵ ଭୋଗତୀ । ତେଂ କରଂଟ୍ଯାସ କୈଚେଂ ॥ ୨୫ ॥
ପରଂତୁ ଅଂତୀଂ ନାନା ଦୁଃଖେଂ । ତେଥେଂ ହୋତେଂ ସଗଟ ସାରିଖେଂ ।
ପୂର୍ଵୀଂ ଭୋଗିଲୀଂ ନାନା ସୁଖେଂ । ଅଂତୀଂ ଦୁଃଖ ସୋସଵେନା ॥ ୨୬ ॥
କଠିଣ ଦୁଃଖ ସୋସଵେନା । ପ୍ରାଣ ଶରୀର ସୋଡିନା ।
ମୃତ୍ଯଦୁଃଖ ସଗଟ ଜନା । କାସାଵିସ କରୀ ॥ ୨୭ ॥
ନାନା ଅଵେଵହୀନ ଜାଲେଂ । ତୈସେଂଚି ପାହିଜେ ଵର୍ତଲେଂ ।
ପ୍ରାଣୀଂ ଅଂତକାଳୀଂ ଗେଲେଂ । କାସାଵିସ ହୌନୀ ॥ ୨୮ ॥
ରୂପ ଲାଵଣ୍ଯ ଅଵଘେଂ ଜାତେଂ । ଶରୀରସାମର୍ଥ୍ଯ ଅଵଘେଂ ରାହାତେଂ ।
କୋଣୀ ନସ୍ତାଂ ମରତେଂ । ଆପଦଆପଦୋଂ ॥ ୨୯ ॥
ଅଂତକାଳ ଦୈନ୍ଯ ଦୀନ । ସକଳିକାଂସ ତତ୍ସମାନ ।
ଐସେଂ ଚଂଚଳ ଅଵଲକ୍ଷଣ । ଦୁଃଖକାରୀ ॥ ୩୦ ॥
ଭୋଗୂନ ଅଭୋକ୍ତା ମ୍ହଣତୀ । ହେ ତୋଂ ଅଵଘୀଚ ଫଜିତୀ ।
ଲୋକ ଉଗେଚ ବୋଲତୀ । ପାହିଲ୍ଯାଵିଣ ॥ ୩୧ ॥
ଅଂତକାଳ ଆହେ କଠିଣ । ଶେରୀର ସୋଡିନା ପ୍ରାଣ ।
ବରାଡ୍ଯାସାରିଖେଂ ଲକ୍ଷଣ । ଅଂତକାଳୀଂ ॥ ୩୨ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସଭୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ଦେହାତ୍ମନିରୂପଣନାମ
ସମାସ ସହାଵା ॥
ସମାସ ସାତଵା : ଜଗଜୀଵନନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ମୁଳୀଂ ଉଦକ ନିଵଳ ଅସତେଂ । ନାନା ଵଲ୍ଲିମଧେଂ ଜାତେଂ ।
ସଂଗଦୋଷେଂ ତୈସେଂ ହୋତେଂ । ଆଂବ୍ଲ ତିକ୍ଷଣ କଡଵଟ ॥ ୧ ॥
ଆତ୍ମା ଆତ୍ମପଣେଂ ଅସତୋ । ଦେହସଂଗେଂ ଵିକାରତୋ ।
ସାଭିମାନେଂ ଭରୀଂ ଭରତୋ । ଭଲତିକଡେ ॥ ୨ ॥
ବରୀ ସଂଗତୀ ସାଂପଡଲୀ । ଜୈସୀ ଉଂସାସ ଗୋଡୀ ଆଲୀ ।
ଵିଷଵଲ୍ଲୀ ଫାଂପାଵଲୀ । ଘାତକୀ ପ୍ରାଣୀ ॥ ୩ ॥
ଅଠରାଭାର ଵନସ୍ପତୀ । ଗୁଣ ସାଂଗାଵେ ତେ କିତୀ ।
ନାନା ଦେହାଚେ ସଂଗତୀ । ଆତ୍ମଯାସ ହୋଯେ ॥ ୪ ॥
ତ୍ଯାମଧେଂ କୋଣୀ ଭଲେ । ତେ ସଂତସଂଗେଂ ନିଘାଲେ ।
ଦେହାଭିମାନ ସାଂଡୂନ ଗେଲେ । ଵିଵେକବଳେଂ ॥ ୫ ॥
ଉଦକାଚା ନାଶଚି ହୋତୋ । ଆତ୍ମା ଵିଵେକେଂ ନିଘତୋ ।
ଐସା ଆହେ ପ୍ରତ୍ଯଯ ତୋ । ଵିଵେକେଂ ପାହା ॥ ୬ ॥
ଜ୍ଯାସ ସ୍ଵହିତଚି କରଣେଂ । ତ୍ଯାସ କିତୀ ମ୍ହଣୌନ ସାଂଗଣେଂ ।
ହେଂ ଜ୍ଯାଚେଂ ତ୍ଯାନେଂ ସମଜଣେଂ । ସକଳ କାଂହୀଂ ॥ ୭ ॥
ଆପଲା ଆପଣ କରୀ କୁଡାଵା । ତୋ ଆପଲା ମିତ୍ର ଜାଣାଵା ।
ଆପଲା ନାଶ କରୀ ତୋ ସମଜାଵା । ଵୈରୀ ଐସା ॥ ୮ ॥
ଆପଲେ।ମ୍ ଆପଣ ଅନ୍ହିତ କରାଵେଂ ।
ତ୍ଯାସ ଆଡଵେଂ କୋଣେଂ ନିଘାଵେଂ । ଯେକାଂତୀ ଜାଊନ ଜୀଵେଂ । ମାରୀ ଆପଣାସୀ ॥ ୯ ॥
ଜୋ ଆପଲା ଆପଣ ଘାତକୀ । ତୋ ଆତ୍ମହତ୍ଯାରା ପାତକୀ ।
ଯାକାରଣେଂ ଵିଵେକୀ । ଧନ୍ଯ ସାଧୁ ॥ ୧୦ ॥
ପୁଣ୍ଯ୍ଵଂତାଂ ସତ୍ସଂଗତୀ । ପାପିଷ୍ଟାଂ ଅସତ୍ସଂଗତୀ ।
ଗତି ଆଣି ଅଵଗତୀ । ସଂଗତୀଯୋଗେଂ ॥ ୧୧ ॥
ଉତ୍ତମ ସଂଗତୀ ଧରାଵୀ । ଆପଲୀ ଆପଣ ଚିଂତା କରାଵୀ ।
ଅଂତରୀ ବରୀ ଵିଵରାଵୀ । ବୁଦ୍ଧି ଜାଣତ୍ଯାଚୀ ॥ ୧୨ ॥
ଇହଲୋକ ଆଣି ପରଲୋକ । ଜାଣତା ତୋ ସୁଖଦାଯେକ ।
ନେଣତ୍ଯାକରିତାଂ ଅଵିଵେକ । ପ୍ରାପ୍ତ ହୋତୋ ॥ ୧୩ ॥
ଜାଣତା ଦେଵାଚା ଅଂଶ । ନେଣତା ମ୍ହଣିଜେ ତୋ ରାକ୍ଷସ ।
ଯାମଧେଂ ଜେଂ ଵିଶେଷ । ତେଂ ଜାଣୋନ ଘ୍ଯାଵେଂ ॥ ୧୪ ॥
ଜାଣତାଂ ତୋ ସକଳାଂ ମାନ୍ଯ । ନେଣତା ହୋତୋ ଅମାନ୍ଯ ।
ଜେଣେଂକରିତାଂ ହୋଈଜେ ଧନ୍ଯ । ତେଂଚି ଘ୍ଯାଵେଂ ॥ ୧୫ ॥
ସାକ୍ଷପୀ ଶାହାଣ୍ଯାଚୀ ସଂଗତୀ । ତେଣେଂ ସାକ୍ଷପୀ ଶାହାଣେ ହୋତୀ ।
ଆଳସୀ ମୂର୍ଖାଚୀ ସଂଗତୀ । ଆଳସୀ ମୂର୍ଖ ॥ ୧୬ ॥
ଉତ୍ତମ ସଂଗତୀଚେଂ ଫଳ ସୁଖ । ଅଦ୍ଧମ ସଂଗତୀଚେଂ ଫଳ ଦୁଃଖ ।
ଆନଂଦ ସାଂଡୁନିଯାଂ ଶୋକ । କୈସା ଘାଵା ॥ ୧୭ ॥
ଐସେଂ ହେଂ ପ୍ରଗଟ ଦିସେ । ଜନାମଧେଂ ଉଦଂଡ ଭାସେ ।
ପ୍ରାଣୀମାତ୍ର ଵର୍ତତସେ । ଉଭଯେଯୋଗେଂ ॥ ୧୮ ॥
ଯେକା ଯୋଗେଂ ସକଳ ଯୋଗ । ଯେକା ଯୋଗେଂ ସକଳ ଵିଯୋଗ ।
ଵିଵେକଯୋଗେଂ ସକଳ ପ୍ରଯୋଗ । କରୀତ ଜଵେ ॥ ୧୯ ॥
ଅଵଚିତେଂ ସାଂକଡୀଂତ ପଡିଲେଂ । ତରୀ ତେଥୂନ ପାହିଜେ ନିଘାଲେଂ ।
ନିଘୋନ ଜାତାଂ ଜାଲେଂ । ପରମ ସମାଧାନ ॥ ୨୦ ॥
ନାନା ଦୁର୍ଜନାଂଚା ସଂଗ । କ୍ଷଣକ୍ଷଣା ମନଭଂଗ ।
ଯାକାରଣେଂ କାଂହୀଂ ରଂଗ । ରାଖୋନ ଜାଵେଂ ॥ ୨୧ ॥
ଶାହାଣା ଯେତ୍ନ ତ୍ଯାଚ୍ଯା ଗୁଣେଂ । ପାହୋଂ ଜାତାଂ କାଯେ ଉଣେଂ ।
ସୁଖ ସଂତୋଷ ଭୋଗଣେଂ । ନାନା ଶ୍ଲାଘ୍ଯତା ॥ ୨୨ ॥
ଅତାଂ ଲୋକୀଂ ଐସେଂ ଆହେ । ସୃଷ୍ଟୀମଧେଂ ଵର୍ତତାହେ ।
ଜୋ କୋଣୀ ସମଜୋନ ପାହେ । ତ୍ଯାସ ଘଡେ ॥ ୨୩ ॥
ବହୁରତ୍ନ ଵସୁଂଧରା । ଜାଣଜାଣୋଂ ଵିଚାର କରା ।
ସମଜଲ୍ଯାଂ ପ୍ରତ୍ଯଯୋ ଅଂତରା- । ମାଜୀଂ ଯେତୋ ॥ ୨୪ ॥
ଦୁର୍ବଳ ଅଣି ସଂପନ୍ନ । ଵେଡେଂ ଆଣି ଵିତ୍ପନ୍ନ ।
ହେଂ ଅଖଂଡ ଦଂଡାଯମାନ । ଅସତଚି ଅସେ ॥ ୨୫ ॥
ଯେକ ଭାଗ୍ଯପୁରୁଷ ମୋଡତୀ । ଯେକ ନଵେ ଭାଗ୍ଯଵଂତ ହୋତୀ ।
ତୈସୀଚ ଵିଦ୍ଯା ଵିତ୍ପତୀ । ହୋତ ଜାତେ ॥ ୨୬ ॥
ଯେକ ଭରେ ଯେକ ରିତେଂ । ରିତେଂ ମାଗୁତେଂ ଭରତେଂ ।
ଭରତେଂହି ରିତେଂ ହୋତେଂ । କାଳାଂତରୀଂ ॥ ୨୭ ॥
ଐସୀ ହେ ସୃଷ୍ଟୀଚୀ ଚାଲୀ । ସଂପତ୍ତି ଦୁପାରଚୀ ସାଉଲୀ ।
ଵଯେସା ତରୀ ନିଘୋନ ଗେଲୀ । ହଳୁହଳୁ ॥ ୨୮ ॥
ବାଳ ତାରୁଣ୍ଯ ଆପୁଲେଂ । ଵୃଧାପ୍ଯ ପ୍ରଚିତୀସ ଆଲେଂ ।
ଐସେଂ ଜାଣୋନ ସାର୍ଥକ କେଲେଂ । ପାହିଜେ କୋଣିଯେକେଂ ॥ ୨୯ ॥
ଦେହ ଜୈସେଂ କେଲେଂ ତୈସେଂ ହୋତେଂ । ଯେତ୍ନ କେଲ୍ଯାଂ କାର୍ଯେ ସାଧତେଂ ।
ତରୀ ମଗ କଷ୍ଟାଵେଂ ତେଂ । କାଯ ନିମିତ୍ଯ ॥ ୩୦ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସଭୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ଜଗଜୀଵନନିରୂପଣନାମ ସମାସ ସାତଵା ॥
ସମାସ ଆଠଵା : ତତ୍ତ୍ଵନିରସନ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ନାଭୀପାସୂନ ଉନ୍ମେଷଵୃତ୍ତୀ । ତେଚି ପରା ଜାଣିଜେ ଶ୍ରୋତୀଂ ।
ଧ୍ଵନିରୂପ ପଶ୍ଯଂତୀ । ହୃଦଈଂ ଵସେ ॥ ୧ ॥
କଂଠାପାସୂନ ନାଦ ଜାଲା । ମଧ୍ଯମା ଵାଚା ବୋଲିଜେ ତ୍ଯାଲା ।
ଉଚ୍ଚର ହୋତାଂ ଅକ୍ଷରାଲା । ଵୈଖରୀ ବୋଲିଜେ ॥ ୨ ॥
ନାଭିସ୍ଥାନୀଂ ପରା ଵାଚା । ତୋଚି ଠାଵ ଅଂତଃକର୍ଣାଚା ।
ଅଂତଃକର୍ଣପଂଚକାଚା । ନିଵାଡା ଐସା ॥ ୩ ॥
ନିର୍ଵିକଲ୍ପ ଜେଂ ସ୍ଫୁରଣ । ଉଗେଂଚ ଅସତାଂ ଆଠଵଣ ।
ତେଂ ଜାଣାଵେଂ ଅଂତଃକର୍ଣ । ଜାଣତୀକଳା ॥ ୪ ॥
ଅଂତଃକର୍ଣ ଆଠଵଲେଂ । ପୁଢେଂ ହୋଯେ ନଵ୍ହେସେଂ ଗମଲେଂ ।
କରୂଂ ନ କରୂ ଐସେଂ ଵାଟଲେଂ । ତେଂଚି ମନ ॥ ୫ ॥
ସଂକଲ୍ପ ଵିକଲ୍ପ ତେଂଚି ମନ । ଜେଣେଂ କରିତାଂ ଅନୁମାନ ।
ପୁଢେଂ ନିଶ୍ଚଯୋ ତୋ ଜାଣ । ରୂପ ବୁଦ୍ଧୀଚେଂ ॥ ୬ ॥
କରୀନଚି ଅଥଵା ନ କରୀ । ଐସା ନିଶ୍ଚଯୋଚି କରୀ ।
ତେଚି ବୁଦ୍ଧି ହେ ଅଂତରୀଂ । ଵିଵେକେଂ ଜାଣାଵୀ ॥ ୭ ॥
ଜେ ଵସ୍ତୁଚା ନିଶ୍ଚଯେ କେଲା । ପୁଢେଂ ତେଚି ଚିଂତୂଂ ଲାଗଲା ।
ତେଂ ଚିତ୍ତ ବୋଲିଲ୍ଯା ବୋଲା । ଯେଥାର୍ଥ ମାନାଵେଂ ॥ ୮ ॥
ପୁଢେଂ କାର୍ଯାଚା ଅଭିମାନ ଧରଣେଂ । ହେଂ କାର୍ଯେ ତୋଂ ଅଗତ୍ଯ କରଣେଂ ।
ଐସ୍ଯା କାର୍ଯାସ ପ୍ରଵର୍ତଣେଂ । ତୋଚି ଅହଂକାରୁ ॥ ୯ ॥
ଐସେଂ ଅଂତଃକର୍ଣପଂଚକ । ପଂଚ ଵୃତ୍ତୀ ମିଳୋନ ଯେକ ।
କାର୍ଯେଭାଗେଂ ପ୍ରକାରପଂଚକ । ଵେଗଳାଲେ ॥ ୧୦ ॥
ଜୈକ୍ଷେ ପାଂଚହି ପ୍ରାଣ । କାର୍ଯେଭାଗେଂ ଵେଗଳାଲେ ଜାଣ ।
ନାହୀଂ ତରୀ ଵାଯୋଚେଂ ଲକ୍ଷଣ । ଯେକଚି ଅସେ ॥ ୧୧ ॥
ସର୍ଵାଂଗୀଂ ଵ୍ଯାନ ନାଭୀ ସମାନ । କଂଠୀ ଉଦାନ ଗୁଦୀଂ ଅପାନ ।
ମୁଖୀଂ ନାସିକୀଂ ପ୍ରାଣ । ନେମସ୍ତ ଜାଣାଵା ॥ ୧୨ ॥
ବୋଲିଲେଂ ହେଂ ପ୍ରାଣପଂଚକ । ଆତାଂ ଜ୍ଞାନୈଂଦ୍ରିଯେଂପଂଚକ ।
ଶ୍ରୋତ୍ର ତ୍ଵଚା ଚକ୍ଷୁ ଜିଵ୍ହା ନାସିକ । ଐସୀଂ ହେଂ ଜ୍ଞାନେଂଦ୍ରିଯେଂ ॥ ୧୩ ॥
ଵାଚା ପାଣୀ ପାଦ ଶିସ୍ନ ଗୁଦ । ହେ କର୍ମୈଂଦ୍ରିଯେଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।
ଶବ୍ଦ ସ୍ପରୁଷ ରୂପ ରସ ଗଂଧ । ଐସେଂ ହେଂ ଵିଷଯପଂଚକ ॥ ୧୪ ॥
ଅଂତଃକର୍ଣ ପ୍ରାଣପଂଚକ । ଜ୍ଞାନେଂଦ୍ରିଯେଂ କର୍ମେଂଦ୍ରିଯେ ପଂଚକ ।
ପାଂଚଵେଂ ଵିଷଯପଂଚକ । ଐସୀଂ ହେ ପାଂଚ ପଂଚକେଂ ॥ ୧୫ ॥
ଐସେଂ ହେ ପଂଚଵିସ ଗୁଣ । ମିଳୋନ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହ ଜାଣ ।
ଯାଚ କର୍ଦମ ବୋଲିଲା ଶ୍ରଵଣ । କେଲେଂ ପାହିଜେ ॥ ୧୬ ॥
ଅଂତଃକର୍ଣ ଵ୍ଯାନ ଶ୍ରଵଣ ଵାଚା । ଶବ୍ଦ ଵିଷଯେ ଆକାଶାଚା ।
ପୁଢେଂ ଵିସ୍ତାର ଵାଯୋଚା । ବୋଲିଲା ଅସେ ॥ ୧୭ ॥
ମନ ସମାନ ତ୍ଵଚା ପାଣୀ । ସ୍ପର୍ଶ ରୂପ ହା ପଵନୀଂ ।
ଐସେ ହେ ଅଡାଖେ ସାଧୁନୀ । କୋଠା କରାଵା ॥ ୧୮ ॥
ବୁଦ୍ଧି ଉଦାନ ନଯେନ ଚରଣ । ରୂପଵିଷଯାଚେଂ ଦର୍ଶନ ।
ସଂକେତେଂ ବୋଲିଲେଂ ମନ । ଘାଲୂନ ପାହିଜେ ॥ ୧୯ ॥
ଚିତ୍ତ ଅପାନ ଜିଵ୍ହା ଶିସ୍ନ । ରସଵିଷଯେ ଆପ ଜାଣ ।
ପୁଢେଂ ଐକା ସାଵଧାନ । ପୃଥ୍ଵୀଚେଂ ରୂପ ॥ ୨୦ ॥
ଅହଂକାର ପ୍ରାଣ ଘ୍ରାଣ । ଗୁଦ ଗଂଧଵିଷଯେ ଜାଣ ।
ଐସେ କେଲେଂ ନିରୂପଣ । ଶାସ୍ତ୍ରମତେଂ ॥ ୨୧ ॥
ଐସା ହା ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହେ । ପାହାତାଂ ହୋଈଜେ ନିସଂଦେହେ ।
ଯେଥେଂ ମନ ଘାଲୂନ ପାହେ । ତ୍ଯାସୀଚ ହେଂ ଉମଜେ ॥ ୨୨ ॥
ଐସେଂ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହେ ବୋଲିଲେଂ । ପୁଢେଂ ସ୍ଥୂଳ ନିରୋପିଲେଂ ।
ଆକାଶ ପଂଚଗୁଣେଂ ଵର୍ତଲେଂ । କୈସେଂ ସ୍ଥୁଳୀଂ ॥ ୨୩ ॥
କାମ କ୍ରୋଧ ଶୋକ ମୋହୋ ଭଯେ । ହା ପଂଚଵିଧ ଆକାଶାଚା ଅନ୍ଵଯେ ।
ପୁଢେଂ ପଂଚଵିଧ ଵାଯୋ । ନିରୋପିଲା ॥ ୨୪ ॥
ଚଳଣ ଵଳଣ ପ୍ରାସାରଣ । ନିରୋଧ ଆଣି ଆକୋଚନ ।
ହେଂ ପଂଚଵିଧ ଲକ୍ଷଣ । ପ୍ରଭଂଜନାଚେଂ ॥ ୨୫ ॥
କ୍ଷୁଧା ତ୍ରୁଷା ଆଲସ୍ଯ ନିଦ୍ରା ମୈଥୁନ । ହେ ତେଜାଚେ ପଂଚଵିଧ ଗୁଣ ।
ଆତାଂ ପୁଢେଂ ଆପଲକ୍ଷଣ । ନିରୋପିଲେଂ ପାହିଜେ ॥ ୨୬ ॥
ଶୁକ୍ଲୀତ ଶ୍ରୋଣୀତ ଲାଳ ମୂତ୍ର ସ୍ଵେଦ । ହା ପଂଚଵିଧ ଆପାଚା ଭେଦ ।
ପୁଢେଂ ପୃଥ୍ଵୀ ଵିଶଦ । କେଲୀ ପାହିଜେ ॥ ୨୭ ॥
ଅସ୍ତି ମାଂଷ ତ୍ଵଚା ନାଡୀ ରୋମ । ହେ ପୃଥ୍ଵୀଚେ ପଂଚଵିଧ ଧର୍ମ ।
ଐସେ ସ୍ଥୂଳ ଦେହାଚେଂ ଵର୍ମ । ବୋଲିଲେଂ ଅସେ ॥ ୨୮ ॥
ପୃଥ୍ଵୀ ଆପ ତେଜ ଵାଯୋ ଆକାଶ । ହେ ପାଂଚାଚେ ପଂଚଵିସ ।
ଐସେଂ ମିଳୋନ ସ୍ଥୂଳ ଦେହାସ । ବୋଲିଜେତେଂ ॥ ୨୯ ॥
ତିସରା ଦେହ କାରଣ ଅଜ୍ଞାନ । ଚୌଥା ମାହାଂକାରଣ ଜ୍ଞାନ ।
ହେ ଚ୍ଯାରୀ ଦେହ ନିର୍ଶିତାଂ ଵିଜ୍ଞାନ । ପରବ୍ରହ୍ମ ତେଂ ॥ ୩୦ ॥
ଵିଚାରେଂ ଚୌଦେହାଵେଗଳେଂ କେଲେଂ । ମୀପଣ ତତ୍ଵାସରିସେଂ ଗେଲେଂ ।
ଅନନ୍ଯ ଆତ୍ମନିଵେଦନ ଜାଲେଂ । ପରବ୍ରହ୍ମୀଂ ॥ ୩୧ ॥
ଵିଵେକେଂ ଚୁକଲା ଜନ୍ମ ମୃତ୍ଯ । ନରଦେହୀଂ ସାଧିଲେଂ ମହତ୍କୃତ୍ଯ ।
ଭକ୍ତିଯୋଗେଂ କୃତ୍ଯକୃତ୍ଯ । ସାର୍ଥକ ଜାଲେଂ ॥ ୩୨ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀ ପଂଚୀକର୍ଣ । କେଲେଂଚି କରାଵେଂ ଵିଵର୍ଣ ।
ଲୋହାଚେଂ ଜାଲେଂ ସୁଵର୍ଣ । ପରିସାଚେନଯୋଗେଂ ॥ ୩୩ ॥
ହାହି ଦୃଷ୍ଟାଂତ ଘଡେନା । ପରିସାଚେନ ପରୀସ କରଵେନା ।
ଶରଣ ଜାତାଂ ସାଧୁଜନା । ସାଧୁଚ ହୋଇଜେ ॥ ୩୪ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଅଦେ ତତ୍ଵନିରୂପଣନାମ ସମାସ ଆଠଵା ॥
ସମାସ ନଵନା : ତନୁଚତୁଷ୍ଟଯନିରୂପଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ସ୍ଥୂଳ ସୂକ୍ଷ୍ମ କାରଣ ମାହାକାରଣ । ଐସେ ହେ ଚତ୍ଵାର ଦେହ ଜାଣ ।
ଜାଗୃତି ସ୍ଵପ୍ନ ସୁଷୁପ୍ତି ପୂର୍ଣ । ତୁର୍ଯା ଜାଣାଵୀ ॥ ୧ ॥
ଵିଶ୍ଵ ତୈଜସ ପ୍ରାଜ୍ଞ । ପ୍ରତ୍ଯଗାତ୍ମା ହେ ଅଭିମାନ ।
ନେତ୍ରସ୍ଥାନ କଂଠସ୍ଥାନ ହୃଦଯସ୍ଥାନ । ମୂର୍ଧନୀ ତେ ॥ ୨ ॥
ସ୍ଥୂଳଭୋଗ ପ୍ରଵିକ୍ତଭୋଗ । ଆନଂଦଭୋଗ ଆନଂଦାଵଭାସଭୋଗ ।
ଐସେ ହେ ଚତ୍ଵାର ଭୋଗ । ଚୌଂଦେହାଚେ ॥ ୩ ॥
ଅକାର ଉକାର ମକାର । ଅର୍ଧମାତ୍ରା ତୋ ଈଶ୍ଵର ।
ଐସ୍ଯା ମାତ୍ରା ଚତ୍ଵାର । ଚୌଂଦେହାଚ୍ଯା । । ୪ ॥
ତମୋଗୁଣ ରଜୋଗୁଣ । ସତ୍ଵଗୁଣ ଶୁଦ୍ଧସତ୍ଵଗୁଣ ।
ଐସେ ହେ ଚତ୍ଵାର ଗୁଣ । ଚୌଂଦେହାଚେ ॥ ୫ ॥
କ୍ରିଯାଶକ୍ତି ଦ୍ରଵ୍ଯାଶକ୍ତୀ । ଇଛାଶକ୍ତି ଜ୍ଞାନଶକ୍ତୀ ।
ଐଶା ଚତ୍ଵାର ଶକ୍ତୀ । ଚୌଂଦେହାଚ୍ଯା ॥ ୬ ॥
ଐସୀଂ ହେ ବତ୍ତିସ ତତ୍ଵେଂ । ଦୋହୀଂଚୀଂ ପନ୍ନାସ ତତ୍ଵେଂ ।
ଅଵଘୀଂ ମିଳୋନ ବ୍ଯାସି ତତ୍ଵେଂ । ଅଜ୍ଞାନ ଆଣୀ ଜ୍ଞାନ ॥ ୭ ॥
ଐସୀଂ ହେ ତତ୍ଵେଂ ଜାଣାଵୀଂ । ଜାଣୋନ ମାଇକ ଵୋଳଖାଵୀଂ ।
ଆପଣ ସାକ୍ଷୀ ନିରସାଵୀଂ । ଯେଣେଂ ରିତୀଂ ॥ ୮ ॥
ସାକ୍ଷୀ ମ୍ହଣିଜେ ଜ୍ଞାନ । ଜ୍ଞାନେଂ ଵୋଳଖାଵେଂ ଅଜ୍ଞାନ ।
ଜ୍ଞାନାଜ୍ଞାନାଚେଂ ନିର୍ଶନ । ଦେହାସରିସେଂ ॥ ୯ ॥
ବ୍ରହ୍ମାଂଡୀଂ ଦେହ କଲ୍ପିଲେ । ଵିରାଟ ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭ ବୋଲିଲେ ।
ତେ ହେ ଵିଵେକେଂ ନିର୍ଶଲେ । ଆତ୍ମଜ୍ଞାନେଂ ॥ ୧୦ ॥
ଆତ୍ମାନାତ୍ମାଵିଵେକ କରିତାଂ । ସାରାସାରଵିଚାର ପାହତାଂ ।
ପଂଚଭୂତାଂଚୀ ମାଇକ ଵାର୍ତା । ପ୍ରଚିତ ଆଲୀ ॥ ୧୧ ॥
ଅସ୍ତି ମାଂଷ ତ୍ଵଚା ନାଡୀ ରୋମ । ହେ ପାଂଚହି ପୃଥ୍ଵୀଚେ ଗୁଣଧର୍ମ ।
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷ ଶରୀରୀଂ ହେଂ ଵର୍ମ । ଶୋଧୂନ ପାହାଵେଂ ॥ ୧୨ ॥
ଶୁକ୍ଲୀତ ଶ୍ରୋଣୀତ ଲାଳ ମୂତ୍ର ସ୍ଵେଦ । ହେ ଆପାଚେ ପଂଚକଭେଦ ।
ତତ୍ଵେଂ ସମଜୋନ ଵିଶଦ । କରୂନ ଘାଵୀଂ ॥ ୧୩ ॥
କ୍ଷୁଧା ତ୍ରୁଷା ଆଲସ୍ଯ ନିଦ୍ରା ମୈଥୁନ । ହେ ପାଂଚହି ତେଜାଚେ ଗୁଣ ।
ଯା ତତ୍ଵାଂଚେଂ ନିରୂପଣ । କେଲେଂଚି କରାଵେଂ ॥ ୧୪ ॥
ଚଳଣ ଵଳଣ ପ୍ରାସାରଣ । ନିରୋଧ ଆଣି ଆକୋଚନ ।
ହେଂ ପଂଚହି ଵାଯୋଚେ ଗୁଣ । ଶ୍ରୋତୀଂ ଜାଣାଵେ ॥ ୧୫ ॥
କାମ କ୍ରୋଧ ଶୋକ ମୋହୋ ଭଯେ । ହା ଆକାଶାଚା ପରିପାଯେ ।
ହେଂ ଵିଵରଲ୍ଯାଵିଣ କାଯେ । ସମଜୋଂ ଜାଣେଂ ॥ ୧୬ ॥
ଅସୋ ଐସେଂ ହେଂ ସ୍ଥୂଳ ଶରୀର । ପଂଚଵିସ ତତ୍ଵାଂଚା ଵିସ୍ତାର ।
ଆତାଂ ସୂକ୍ଷ୍ମଦେହାଚା ଵିଚାର । ବୋଲିଜେଲ ॥ ୧୭ ॥
ଅଂତଃକର୍ଣ ମନ ବୁଦ୍ଧି ଚିତ୍ତ ଅହଂକାର । ଆକାଶପଂଚକାଚା ଵିଚାର ।
ପୁଢେଂ ଵାଯୋ ନିରୋତ୍ତର । ହୋଊନ ଐକା ॥ ୧୮ ॥
ଵ୍ଯାନ ସମାନ ଉଦାନ । ପ୍ରାଣ ଆଣୀ ଅପାନ ।
ଐସେ ହେ ପାଂଚହି ଗୁଣ । ଵାଯୋତତ୍ଵାଚେ ॥ ୧୯ ॥
ଶ୍ରୋତ୍ର ତ୍ଵଚା ଚକ୍ଷୁ ଜିଵ୍ହା ଘ୍ରାଣ । ହେଂ ପାଂଚହି ତେଜାଚେ ଗୁଣ ।
ଆତାଂ ଆପ ସାଵଧାନ । ହୋଊନ ଐକା ॥ ୨୦ ॥
ଵାଚା ପାଣୀ ପାଦ ଶିସ୍ନ ଗୁଦ । ହେ ଆପାଚେ ଗୁଣ ଵିଶଦ ।
ଆତାଂ ପୃଥ୍ଵୀ ଵିଶଦ । ନିରୋପିଲୀ ॥ ୨୧ ॥
ଶବ୍ଦ ସ୍ପର୍ଶ ରୂପ ରସ ଗଂଧ । ହେ ପୃଥ୍ଵୀଚେ ଗୁଣ ଵିଶଦ ।
ଐସେ ହେ ପଂଚଵୀସ ତତ୍ଵଭେଦ । ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହାଚେ ॥ ୨୨ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଅଦେ ତନୁଚତୁଷ୍ଟଯେନାମ ସମାସ ନଵଵା ॥
ସମାସ ଦହାଵା : ଟୋଣପସିଦ୍ଧଲକ୍ଷଣ ॥ ଶ୍ରୀରାମ ॥
ଆଵର୍ଣୋଦକୀଂ ହଟକେଶ୍ଵର । ତ୍ଯାସ ଘଡେ ନମସ୍କାର ।
ମହିମା ଅତ୍ଯଂତଚି ଥୋର । ତଯା ପାତାଳଲିଂଗାଚା ॥ ୧ ॥
ପରଂତୁ ତେଥେଂ ଜାଵଵେନା । ଶରୀରେଂ ଦର୍ଶନ ଘଡେନା ।
ଵିଵେକେଂ ଆଣାଵେଂ ଅନୁମାନା । ତଯା ଈଶ୍ଵରାସୀ ॥ ୨ ॥
ସାତାଂ ସମୁଦ୍ରାଂଚେ ଵେଡେ । ଉଦଂଡ ଭୂମି ପୈଲିକଡେ ।
ସେଵଟୀଂ ତୁଟଲେ କଡେ । ଭୂମଂଡଳାଚେ ॥ ୩ ॥
ସାତ ସମୁଦ୍ର ଵୋଲାଂଡାଵେ । ତେଥେଂ ଜାଣେଂ କୈସେଂ ଫାଵେ ।
ମ୍ହଣୋନ ଵିଵେକୀ ଅସାଵେ । ସାଧୁଜନ ॥ ୪ ॥
ଜେଂ ଆପଣାସ ନଵ୍ହେ ଠାଵେଂ । ତେଂ ଜାଣତଯାସ ପୁସାଵେଂ ।
ମନୋଵେଗେଂ ତନେଂ ଫିରାଵେଂ । ହେଂ ତୋଂ ଘଡେନା ॥ ୫ ॥
ଜେଂ ଚର୍ମଦୃଷ୍ଟୀସ ନଵ୍ହେ ଠାଵେଂ । ତେଂ ଜ୍ଞାନଦୃଷ୍ଟୀନେଂ ପାହାଵେଂ ।
ବ୍ରହ୍ମାଂଡ ଵିଵରୋନ ରାହାଵେଂ । ସମାଧାନେଂ ॥ ୬ ॥
ମଧ୍ଯେଂ ଆହେ ଭୂମୀଚେଂ ଚଡଳ । ମ୍ହଣୌନ ଆକାଶ ଆଣି ପାତାଳ ।
ତେଂ ଚଡଳ ନସ୍ତାଂ ଅଂତରାଳ । ଚହୁଂକଡେ ॥ ୭ ॥
ତଯାସ ପରବ୍ରହ୍ମ ମ୍ହଣାଵେଂ । ଜେଂ ଉପାଧୀଵେଗଳେଂ ସ୍ଵଭାଵେଂ ।
ଜେଥେଂ ଦୃଶ୍ଯମାଯେଚ୍ଯା ନାଂଵେଂ । ସୁନ୍ଯାକାର ॥ ୮ ॥
ଦୃଷ୍ଟୀଚେଂ ଦେଖଣେଂ ଦୃଶ୍ଯ । ମନାଚେଂ ଦେଖଣେଂ ଭାସ ।
ମନାତୀତ ନିରାଭାସ । ଵିଵେକେଂ ଜାଣାଵେଂ ॥ ୯ ॥
ଦୃଶ୍ଯ ଭାସ ଅଵଘା ଵିଘଡେ । ଵିଵେକ ତେଥେଂ ପଵାଡେ ।
ଭୂମଂଡଳୀଂ ଜ୍ଞାତେ ଥୋଡେ । ସୂକ୍ଷ୍ମଦୃଷ୍ଟୀଚେ ॥ ୧୦ ॥
ଵାଚ୍ଯାଂଶ ଵାଚେନେଂ ବୋଲାଵା । ନ ବୋଲତାଂ ଲକ୍ଷ୍ଯାଂଶ ଜାଣାଵା ।
ନିର୍ଗୁଣ ଅନୁଭଵାସ ଆଣାଵା । ଗୁଣାଚେନଯୋଗେଂ ॥ ୧୧ ॥
ନାନା ଗୁଣାସ ଆହେ ନାଶ । ନିର୍ଗୁଣ ତେଂ ଅଵିନାଶ ।
ଢୋବଳ୍ଯାହୂନ ଵିଶେଷ । ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେଖଣେଂ ॥ ୧୨ ॥
ଜେଂ ଦୃଷ୍ଟୀସ ନ ପଡେ ଠାଵେଂ । ତେଂ ଐକୋନ ଜାଣାଵେଂ ।
ଶ୍ରଵଣମନନେଂ ପଡେ ଠାଵେଂ । ସକଳ କାଂହୀଂ ॥ ୧୩ ॥
ଅଷ୍ଟଧେଚେ ଜିନସ ନାନା । ଉଦଂଡ ପାହାତାଂ କଳେନା ।
ଅଵଘେଂ ସଗଟ ପିଟାଵେନା । କୋଣିଯେକେଂ ॥ ୧୪ ॥
ସଗଟ ସାରିଖୀ ସ୍ଥିତୀ ଜାଲୀ । ତେଥେଂ ପରୀକ୍ଷାଚ ବୁଡାଲୀ ।
ଚଵିନଟାନେଂ କାଲଵିଲୀଂ । ନାନା ଅନ୍ନେଂ ॥ ୧୫ ॥
ଟୋଣପା ନଵ୍ହେ ଗୁଣଗ୍ରାହିକ । ମୁର୍ଖାସ କଳେନା ଵିଵେକ ।
ଵିଵେକ ଆଣି ଅଵିଵେକ । ଯେକଚି ମ୍ହଣତୀ ॥ ୧୬ ॥
ଉଂଚ ନୀଚ କଳେନା ଜ୍ଯାଲା । ତେଥେଂ ଅଭାସଚି ବୁଡାଲା ।
ନାନା ଅଭ୍ଯାସେଂ ପ୍ରାଣିଯାଲା । ସୁଟିକା କୈଂଚୀ॥ ୧୭ ॥
ଵେଡ ଲାଗୋନ ଜାଲେଂ ଵୋଂଗଳ । ତ୍ଯାସ ସାରିଖେଂଚ ଵାଟେ ସକଳ ।
ତେଂ ଜାଣାଵେଂ ବାଶ୍କଳ । ଵିଵେକୀ ନଵ୍ହେତୀ ॥ ୧୮ ॥
ଜ୍ଯାସ ଅଖଂଡ ହୋତୋ ନାଶ । ତ୍ଯାସୀଚ ମ୍ହଣତୀ ଅଵିନାଶ ।
ବହୁଚକୀଚ୍ଯା ଲୋକାଂସ । କାଯେ ମ୍ହଣାଵେଂ ॥ ୧୯ ॥
ଈଶ୍ଵରେଂ ନାନା ଭେଦ କେଲେ । ଭେଦେଂ ସକଳ ସୃଷ୍ଟୀ ଚାଲେ ।
ଆଂଧଳେ ପରୀକ୍ଷଵଂତ ମିଳାଲେ । ତେଥେଂ ପରୀକ୍ଷା କୈଂଚୀ ॥ ୨୦ ॥
ଜେଥେଂ ପରୀକ୍ଷେଚା ଅଭାଵ । ତୋ ଟୋଣପା ସମୁଦାଵ ।
ଗୁଣଚି ନାହୀଂ ଗୌରଵ । ଯେଈଲ କୈଂଚେଂ ॥ ୨୧ ॥
ଖରେଂ ଖୋଟେଂ ଯେକଚି ଜାଲେଂ । ଵିଵେକାନେଂ କାଯ କେଲେଂ ।
ଅସାର ସାଂଡୂନ ସାର ଘେତଲେଂ । ସାଧୁଜନୀଂ ॥ ୨୨ ॥
ଉତ୍ତମ ଵସ୍ତୂଚି ପରୀକ୍ଷା । କୈସୀ ଘଡେ ନତଦ୍ରକ୍ଷା ।
ଦୀକ୍ଷାହୀନାପାସୀଂ ଦୀକ୍ଷା । ଯେଈଲ କୈଂଚୀ ॥ ୨୩ ॥
ଆପଲେନ ଵୋଂଗଳପଣେଂ । ଦିଶାକରୂନ ଶୌଚ୍ଯ ନେଣେ ।
ଵେଦ ଶାସ୍ତ୍ରେଂ ପୁରାଣେଂ । ତ୍ଯାସ କାଯେ କରିତୀ ॥ ୨୪ ॥
ଆଧୀଂ ରାଖାଵା ଆଚାର । ମଗ ପାହାଵା ଵିଚାର।
ଆଚାରଵିଚାରେଂ ପୈଲପାର । ପାଵିଜେତୋ ॥ ୨୫॥
ଜେ ନେମକାସ ନ କଳେ । ତେଂ ବଶ୍କଳାସ କେଵୀ କଳେ ।
ଡୋଳସ ଠକତୀ ଆଂଧଳେ । କୋଣ୍ଯା କାମାଚେ ॥ ୨୬ ॥
ପାପପୁଣ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗ ନର୍କ । ଅଵଘେଂଚ ମାନିଲେଂ ଯେକ ।
ଵିଵେକ ଆଣୀ ଅଵିଵେକ । କାଯେ ମାନାଵେଂ ॥ ୨୭ ॥
ଅମୃତ ଵିଷ ଯେକ ମ୍ହଣତୀ । ପରୀ ଵିଷ ଘେତାଂ ପ୍ରାଣ ଜାତୀ ।
କୁକର୍ମେଂ ହୋତେ ଫଜିତୀ । ସତ୍କର୍ମେଂ କୀର୍ତି ଵାଢେ ॥ ୨୮ ॥
ଇହଲୋକ ଆଣି ପରଲୋକ । ଜେଥେଂ ନାହୀଂ ସାକଲ୍ପ ଵିଵେକ ।
ତେଥେଂ ଅଵଘେଚ ନିରାର୍ଥକ । ସକଳ କାଂହୀଂ ॥ ୨୯ ॥
ମ୍ହଣୌନ ସଂତସଂଗେଂଚି ଜାଵେଂ । ସତ୍ଶାସ୍ତ୍ରଚି ଶ୍ରଵଣ କରାଵେଂ ।
ଉତ୍ତମ ଗୁଣାସ ଅଭାସାଵେଂ । ନାନା ପ୍ରଯେତ୍ନେଂ ॥ ୩୦ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦାସବୋଧେ ଗୁରୁଶିଷ୍ଯସଂଵାଦେ ଟୋଣପସିଦ୍ଧଲକ୍ଷଣନାମ ସମାସ ଦହାଵା ॥
॥ ଦଶକ ସତରାଵା ସମାପ୍ତ ॥

Explore More