guṇarūpācā
samāsa pahilā : āśaṃkānāma || śrīrāma ||
samāsa pahilā : āśaṃkānāma || śrīrāma ||
samāsa dusarā : brahmanirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa tisarā : niḥsaṃdeha nirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa cavathā : jāṇapaṇanirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa pāṃcavā : anumānanirśana || śrīrāma ||
samāsa sahāvā : guṇarūpanirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa sātavā : vikalpanirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa āṭhavā : dehāṃtanirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa navavā : saṃdehavāraṇa || śrīrāma ||
samāsa dahāvā : sthitinirūpaṇa || śrīrāma ||
samāsa pahilā : āśaṃkānāma || śrīrāma ||
nirākāra mhaṇije kāye | nirādhāra mhaṇije kāye |
nirvikalpa mhaṇije kāye | niropāveṃ || 1 ||
nirvikalpa mhaṇije kāye | niropāveṃ || 1 ||
nirākāra mhaṇije ākāra nāhīṃ | nirādhāra mhaṇije ādhāra nāhīṃ |
nirvikalpa mhaṇije kalpanā nāhīṃ | parabrahmāsī || 2 ||
nirvikalpa mhaṇije kalpanā nāhīṃ | parabrahmāsī || 2 ||
nirāmaya mhaṇije kāye | nirābhāsa mhaṇije kāye |
nirāveva mhaṇije kāye | maja niropāveṃ || 3 ||
nirāveva mhaṇije kāye | maja niropāveṃ || 3 ||
nirāmaya mhaṇije jal̤amaye nāhīṃ | nirābhāsa mhaṇije bhāsaci nāhīṃ |
nirāveva mhaṇije aveva nāhīṃ | parabrahmāsī || 4 ||
nirāveva mhaṇije aveva nāhīṃ | parabrahmāsī || 4 ||
niḥprapaṃca mhaṇije kāye | niḥkal̤aṃka mhaṇije kāye |
niropādhī mhaṇije kāye | maja niropāveṃ || 5 ||
niropādhī mhaṇije kāye | maja niropāveṃ || 5 ||
niḥprapaṃca mhaṇije prapaṃca nāhīṃ | niḥkal̤aṃka mhaṇije kal̤aṃka nāhīṃ |
niropādhī mhaṇije upādhī nāhīṃ | parabrahmāsī || 6 ||
niropādhī mhaṇije upādhī nāhīṃ | parabrahmāsī || 6 ||
niropamya mhaṇije kāye | nirālaṃba mhaṇije kāye |
nirāpekṣā mhaṇije kāye | maja niropāveṃ || 7 ||
nirāpekṣā mhaṇije kāye | maja niropāveṃ || 7 ||
niropamya mhaṇije upamā nāhīṃ | nirālaṃba mhaṇije avalaṃbana nāhīṃ |
nirāpekṣā mhaṇije apekṣā nāhīṃ | parabrahmāsī || 8 ||
nirāpekṣā mhaṇije apekṣā nāhīṃ | parabrahmāsī || 8 ||
niraṃjana mhaṇije kāye | niraṃtara mhaṇije kāye |
nirguṇa mhaṇije kāye | maja niropāveṃ || 9 ||
nirguṇa mhaṇije kāye | maja niropāveṃ || 9 ||
niraṃjana mhaṇije janaci nāhīṃ | niraṃtara mhaṇije aṃtara nāhīṃ |
nirguṇa mhaṇije guṇaci nāhīṃ | parabrahmāsī || 10 ||
nirguṇa mhaṇije guṇaci nāhīṃ | parabrahmāsī || 10 ||
niḥsaṃga mhaṇije kāye | nirmal̤a mhaṇije kāye |
niścal̤a mhaṇije kāye | maja niropāveṃ || 11 ||
niścal̤a mhaṇije kāye | maja niropāveṃ || 11 ||
niḥsaṃga mhaṇije saṃgaci nāhīṃ | nirmal̤a mhaṇije mal̤aci nāhīṃ |
niścal̤a mhaṇije cal̤aṇa nāhīṃ | parabrahmāsī || 12 ||
niścal̤a mhaṇije cal̤aṇa nāhīṃ | parabrahmāsī || 12 ||
niśabda mhaṇije kāye | nirdoṣa mhaṇije kāye |
nivṛttī mhaṇije kāye | maja niropāveṃ || 13 ||
nivṛttī mhaṇije kāye | maja niropāveṃ || 13 ||
niśabda mhaṇije śabdaci nāhī | nirdoṣa mhaṇije doṣaci nāhī |
nivṛtti mhaṇije vṛttica nāhīṃ | parabrahmāsī || 14 ||
nivṛtti mhaṇije vṛttica nāhīṃ | parabrahmāsī || 14 ||
niḥkāma mhaṇije kāye | nirlepa mhaṇije kāye |
niḥkarma mhaṇije kāye | maja niropāveṃ || 15 ||
niḥkarma mhaṇije kāye | maja niropāveṃ || 15 ||
niḥkāma mhaṇije kāmaci nāhīṃ | nirlepa mhaṇije lepaci nāhīṃ |
niḥkarma mhaṇije karmaci nāhīṃ | parabrahmāsī || 16 ||
niḥkarma mhaṇije karmaci nāhīṃ | parabrahmāsī || 16 ||
anāmya mhaṇije kāye | ajanmā mhaṇije kāye |
apratyakṣa mhaṇije kāye | maja niropāveṃ || 17 ||
apratyakṣa mhaṇije kāye | maja niropāveṃ || 17 ||
anāmya mhaṇije nāmaci nāhīṃ | ajanmā mhaṇije janmaci nāhīṃ |
apratyakṣa mhaṇije pratyakṣa nāhīṃ | parabrahma teṃ || 18 ||
apratyakṣa mhaṇije pratyakṣa nāhīṃ | parabrahma teṃ || 18 ||
agaṇita mhaṇije kāye | akartavya mhaṇije kāye |
akṣai mhaṇije kāye | maja niropāveṃ || 19 ||
akṣai mhaṇije kāye | maja niropāveṃ || 19 ||
agaṇita mhaṇije gaṇita nāhīṃ | akartavya mhaṇije kartavyatā nāhīṃ |
akṣai mhaṇije kṣayaci nāhīṃ | parabrahmāsī || 20 ||
akṣai mhaṇije kṣayaci nāhīṃ | parabrahmāsī || 20 ||
arūpa mhaṇije kāye | alakṣa mhaṇije kāye |
anaṃta mhaṇije kāye | maja niropāveṃ || 21 ||
anaṃta mhaṇije kāye | maja niropāveṃ || 21 ||
arūpa mhaṇije rūpaci nāhīṃ | alakṣa mhaṇije lakṣata nāhīṃ |
anaṃta mhaṇije aṃtaci nāhīṃ | parabrahmāsī || 22 ||
anaṃta mhaṇije aṃtaci nāhīṃ | parabrahmāsī || 22 ||
apāra mhaṇije kāye | aḍhal̤a mhaṇije kāye |
atarkya mhaṇije kāye | maja nirūpāveṃ || 23 ||
atarkya mhaṇije kāye | maja nirūpāveṃ || 23 ||
apāra mhaṇije pāraci nāhīṃ | aḍhal̤a mhaṇije ḍhal̤aci nāhīṃ |
atarkye mhaṇije tarkata nāhīṃ | parabrahma teṃ || 24 ||
atarkye mhaṇije tarkata nāhīṃ | parabrahma teṃ || 24 ||
advaita mhaṇije kāye | adṛśya mhaṇije kāye |
acyuta mhaṇije kāye | maja niropāveṃ || 25 ||
acyuta mhaṇije kāye | maja niropāveṃ || 25 ||
advaita mhaṇije dvaitaci nāhīṃ | adṛśya mhaṇije dṛśyaci nāhīṃ |
acyuta mhaṇije cevata nāhīṃ | parabrahma teṃ || 26 ||
acyuta mhaṇije cevata nāhīṃ | parabrahma teṃ || 26 ||
acheda mhaṇije kāye | adāhya mhaṇije kāye |
akleda mhaṇije kāye | maja niropāveṃ || 27 ||
akleda mhaṇije kāye | maja niropāveṃ || 27 ||
acheda mhaṇije chedenā | adāhya mhaṇije jal̤enā |
akleda mhaṇije kālavenā | parabrahma teṃ || 28 ||
akleda mhaṇije kālavenā | parabrahma teṃ || 28 ||
parabrahma mhaṇije sakal̤āṃparateṃ | tayāsa pāhātāṃ āpaṇaci teṃ |
heṃ kal̤e anubhavamateṃ | sadguru keliyāṃ || 29 ||
heṃ kal̤e anubhavamateṃ | sadguru keliyāṃ || 29 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde āśaṃkānāma samāsa pahilā ||
samāsa dusarā : brahmanirūpaṇa || śrīrāma ||
jeṃ jeṃ kāṃhīṃ sākāra dise | teṃ teṃ kalpāṃtīṃ nāse |
svarūpa teṃ asataci ase | sarvakāl̤a || 1 ||
svarūpa teṃ asataci ase | sarvakāl̤a || 1 ||
jeṃ sakal̤āṃmadheṃ sāra | mithyā navhe teṃ sācāra |
jeṃ kāṃ nitya niraṃtara | saṃcale ase || 2 ||
jeṃ kāṃ nitya niraṃtara | saṃcale ase || 2 ||
teṃ bhagavaṃtāceṃ nijarūpa | tyāsi bolije svarūpa |
yāhi vegal̤e amūpa | nāmeṃ tayācīṃ || 3 ||
yāhi vegal̤e amūpa | nāmeṃ tayācīṃ || 3 ||
tyāsa nāmācā saṃketa | kal̤āvayā hā dṛṣṭāṃta |
parī teṃ svarūpa nāmātīta | asataci ase || 4 ||
parī teṃ svarūpa nāmātīta | asataci ase || 4 ||
dṛśyasabāhya saṃcaleṃ | parī teṃ viśvāsa corale |
javal̤ica nāhīseṃ jāleṃ | asataci kaiseṃ || 5 ||
javal̤ica nāhīseṃ jāleṃ | asataci kaiseṃ || 5 ||
aisā aikoniyāṃ deva | uṭhe dṛṣṭīcā bhāva |
pāhoṃ jātāṃ dise sarva | dṛśyaci āvagheṃ || 6 ||
pāhoṃ jātāṃ dise sarva | dṛśyaci āvagheṃ || 6 ||
dṛṣṭīcā viṣayo dṛśya | toci jāliyā sādṛśya |
teṇeṃ dṛṣṭī pāve saṃtoṣa | parī teṃ dekhaṇeṃ navhe || 7 ||
teṇeṃ dṛṣṭī pāve saṃtoṣa | parī teṃ dekhaṇeṃ navhe || 7 ||
dṛṣṭīsa dise teṃ nāse | yetadviṣaīṃ śruti ase |
mhaṇauna jeṃ dṛṣṭīsa dise | teṃ svarūpa navhe || 8 ||
mhaṇauna jeṃ dṛṣṭīsa dise | teṃ svarūpa navhe || 8 ||
svarūpa teṃ nirābhāsa | āṇī dṛśya bhāsaleṃ sābhāsa |
bhāsāsa bolileṃ nāsa | vedāṃtaśāstrīṃ || 9 ||
bhāsāsa bolileṃ nāsa | vedāṃtaśāstrīṃ || 9 ||
āṇī pāhātāṃ dṛśyaci bhāse | vastu dṛśyāvegal̤ī ase |
svānybhaveṃ pāhātāṃ dise | teṃ dṛśyāsabāhya || 10 ||
svānybhaveṃ pāhātāṃ dise | teṃ dṛśyāsabāhya || 10 ||
jeṃ nirābhāsa nirguṇa | tyācī kāye sāṃgāvī khūṇa |
parī teṃ svarūpa jāṇa | sannidhaci aseṃ || 11 ||
parī teṃ svarūpa jāṇa | sannidhaci aseṃ || 11 ||
jaisā ākāśīṃ bhāsalā bhāsa | āṇī sakal̤āṃmadhyeṃ ākāśa |
taisā jāṇije jagadīśa | sabāhya abhyāṃtarīṃ || 12 ||
taisā jāṇije jagadīśa | sabāhya abhyāṃtarīṃ || 12 ||
udakāmadheṃ parī bhijenā | pṛthvīmadheṃ parī jhijenā |
vanhīmadheṃ parī sijenā | svarūpa devāceṃ || 13 ||
vanhīmadheṃ parī sijenā | svarūpa devāceṃ || 13 ||
teṃ reṃdyāmadheṃ parī buḍenā | teṃ vāyomadheṃ parī uḍenā |
suvarṇīṃ ase parī ghaḍenā | suvarṇāsārikheṃ || 14 ||
suvarṇīṃ ase parī ghaḍenā | suvarṇāsārikheṃ || 14 ||
aiseṃ jeṃ saṃcaleṃ sarvadā | parī te ākal̤enā kadā |
abhedāmājīṃ vāḍhavī bhedā | te he ahaṃtā || 15 ||
abhedāmājīṃ vāḍhavī bhedā | te he ahaṃtā || 15 ||
ticyā svarūpācī khūṇa | sāṃgoṃ kāṃhīṃ vol̤akhaṇa |
ahaṃteceṃ nirūpaṇa | sāvadha aikā || 16 ||
ahaṃteceṃ nirūpaṇa | sāvadha aikā || 16 ||
je svarūpākaḍe pāve | anubhavāsaveṃ jheṃpāve |
anubhavāce śabda āghave | bolona dāvī || 17 ||
anubhavāce śabda āghave | bolona dāvī || 17 ||
mhaṇe ātāṃ mīca svarūpa | teṃci ahaṃteceṃ rūpa |
nirākārīṃ āpe ṃāpa | vegal̤ī paḍe || 18 ||
nirākārīṃ āpe ṃāpa | vegal̤ī paḍe || 18 ||
svayeṃ mīca āhe brahma | aisā ahaṃtecā bhrama |
aisiyeṃ sūkṣmīṃ sūkṣma | pāhātāṃ dise || 19 ||
aisiyeṃ sūkṣmīṃ sūkṣma | pāhātāṃ dise || 19 ||
kalpanā ākal̤ī heta | vastu kalpanātīta |
mhaṇauna nākal̤e aṃta | anaṃtācā || 20 ||
mhaṇauna nākal̤e aṃta | anaṃtācā || 20 ||
anvaye āṇi vītareka | hā śabda koṇīyeka |
niśabdāca aṃtaraviveka | śodhilā pāhije || 21 ||
niśabdāca aṃtaraviveka | śodhilā pāhije || 21 ||
ādhīṃ gheīje vācyaṃśa | maga vol̤akhije lakṣyāṃśa |
lakṣyāṃśīṃ pāhātāṃ vācyāṃśa | asela kaiṃcā || 22 ||
lakṣyāṃśīṃ pāhātāṃ vācyāṃśa | asela kaiṃcā || 22 ||
sarvabrahma āṇī vimal̤abrahma | hā vācyāṃśācā anukrama |
śodhitāṃ lakṣyāṃśāceṃ varma | vācyāṃśa nase || 23 ||
śodhitāṃ lakṣyāṃśāceṃ varma | vācyāṃśa nase || 23 ||
sarva vimal̤a donī pakṣa | vācyāṃśīṃ āṭatī pratyakṣa |
lakṣyāṃśī lāvītā lakṣa | pakṣapāta ghaḍe || 24 ||
lakṣyāṃśī lāvītā lakṣa | pakṣapāta ghaḍe || 24 ||
heṃ lakṣyāṃśeṃ anubhavaṇeṃ | yetheṃ nāhīṃ vācyāṃśa bolaṇe |
mukhya anubhavāce khuṇe | vācāraṃbha kaiṃcā || 25 ||
mukhya anubhavāce khuṇe | vācāraṃbha kaiṃcā || 25 ||
parā paśyaṃtī madhemāṃ vaikharī | jetheṃ vosaratī cyārī |
tetheṃ śabda kal̤ākuṃsarī | koṇa kāja || 26 ||
tetheṃ śabda kal̤ākuṃsarī | koṇa kāja || 26 ||
śabda bolatāṃ saveṃca nāse | tetheṃ śāśvatatā koṭheṃ ase |
pratyakṣāsa pramāṇa nase | bareṃ pāhā |
27 || śabda pratyakṣa nāsivaṃta | mhaṇona ghaḍe pakṣapāta |
sarva vimal̤a aisā heta | anubhavīṃ nāhīṃ || 28 ||
pratyakṣāsa pramāṇa nase | bareṃ pāhā |
27 || śabda pratyakṣa nāsivaṃta | mhaṇona ghaḍe pakṣapāta |
sarva vimal̤a aisā heta | anubhavīṃ nāhīṃ || 28 ||
aika anubhavāceṃ lakṣaṇa | anubhava mhaṇije ananya jāṇa |
aika ananyāceṃ lakṣaṇa | aiseṃ ase|| 29 ||
aika ananyāceṃ lakṣaṇa | aiseṃ ase|| 29 ||
ananya mhaṇije anya nase | ātmanivedana jaiseṃ |
saṃgabhaṃgeṃ asataci ase | ātmā ātmapaṇeṃ || 30 ||
saṃgabhaṃgeṃ asataci ase | ātmā ātmapaṇeṃ || 30 ||
ātmyāsa nāhīṃ ātmapaṇa | heṃci niḥsaṃgāceṃ lakṣaṇa |
heṃ vācyāṃśeṃ bolile jāṇa | kal̤āvayā kāraṇeṃ || 31 ||
heṃ vācyāṃśeṃ bolile jāṇa | kal̤āvayā kāraṇeṃ || 31 ||
yeravīṃ lakṣyāṃśa to vācyāṃśeṃ | sāṃgijela heṃ ghaḍe kaiseṃ |
vākya vivaraṇeṃ apaiseṃ | kal̤oṃ lāge || 32 ||
vākya vivaraṇeṃ apaiseṃ | kal̤oṃ lāge || 32 ||
karāveṃ tatvavivaraṇa | śodhāveṃ brahma nirguṇa |
pāhāveṃ āpaṇāsa āpaṇa | mhaṇije kal̤e || 33 ||
pāhāveṃ āpaṇāsa āpaṇa | mhaṇije kal̤e || 33 ||
heṃ na bolatāṃca vivarije | vivarona virona rāhije |
maga abolaṇeṃci sāje | māhāpuruṣīṃ || 34 ||
maga abolaṇeṃci sāje | māhāpuruṣīṃ || 34 ||
śabdaci niśabda hotī | śruti neti neti neti mhaṇatī |
heṃ toṃ āleṃ ātmapracitī | pratyakṣa ātāṃ || 35 ||
heṃ toṃ āleṃ ātmapracitī | pratyakṣa ātāṃ || 35 ||
pracita āliyāṃ anumāna | hā toṃ pratyakṣa durābhimāna |
tarī ātāṃ mī ajñāna | maja kāṃhīṃca na kal̤e || 36 ||
tarī ātāṃ mī ajñāna | maja kāṃhīṃca na kal̤e || 36 ||
mī laṭikā mājheṃ bolaṇeṃ laṭikeṃ | mī laṭikā mājheṃ cālaṇeṃ laṭikeṃ |
mī mājheṃ avagheṃci laṭikeṃ | kālpanika || 37 ||
mī mājheṃ avagheṃci laṭikeṃ | kālpanika || 37 ||
maja mul̤īṃca nāhīṃ ṭhāva | mājhe bolaṇeṃ avagheṃci vāva |
hā prakṛtīcā svabhāva | prakṛtī laṭikī || 38 ||
hā prakṛtīcā svabhāva | prakṛtī laṭikī || 38 ||
prakṛtī āṇī puruṣa | yāṃ dohīṃsa jetheṃ nirāsa |
teṃ mīpaṇa viśeṣa | heṃ kevi ghaḍe || 39 ||
teṃ mīpaṇa viśeṣa | heṃ kevi ghaḍe || 39 ||
jetheṃ sarva hi aśeṣa jāleṃ | tetheṃ viśeṣa kaiṃce āleṃ |
mī maunī mhaṇatāṃ bhaṃgaleṃ | maunya jaiseṃ || 40 ||
mī maunī mhaṇatāṃ bhaṃgaleṃ | maunya jaiseṃ || 40 ||
ātāṃ maunya na bhaṃgāveṃ | karūna kāṃhīṃca na karāveṃ |
asona niśeṣa nasāveṃ | vivekabal̤eṃ || 41 ||
asona niśeṣa nasāveṃ | vivekabal̤eṃ || 41 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde brahmanirūpaṇanāma samāsa dusarā ||
samāsa tisarā : niḥsaṃdeha nirūpaṇa || śrīrāma ||
śrotīṃ kelā anumāna | aiseṃ kaiseṃ brahmajñāna |
kāṃhīṃca nāhīṃ asona | heṃ kevi ghaḍe || 1 ||
kāṃhīṃca nāhīṃ asona | heṃ kevi ghaḍe || 1 ||
sakal̤a karūna akartā | sakal̤a bhogūna abhoktā |
sakal̤āṃmadheṃ aliptatā | yeīla kaisī || 2 ||
sakal̤āṃmadheṃ aliptatā | yeīla kaisī || 2 ||
tathāpi tumhī mhaṇatāṃ | yogī bhogūna abhoktā |
svarganarakahi ātāṃ | yeṇeṃci nyāyeṃ || 3 ||
svarganarakahi ātāṃ | yeṇeṃci nyāyeṃ || 3 ||
janma mṛtyu bhogileca bhogī | parī to bhogūna abhoktā yogī |
yātanā hi tayālāgīṃ | yeṇeṃci pāḍeṃ || 4 ||
yātanā hi tayālāgīṃ | yeṇeṃci pāḍeṃ || 4 ||
kuṭūna nāhīṃ kuṭilā | raḍona nāhīṃ raḍalā |
kuṃthona nāhīṃ kuṃthilā | yogeśvara || 5 ||
kuṃthona nāhīṃ kuṃthilā | yogeśvara || 5 ||
janma nasona ghātalā | patita nasona jālā |
yātanā nasona pāvalā | nānāparī || 6 ||
yātanā nasona pāvalā | nānāparī || 6 ||
aisā śrotayāṃcā anumāna | śrotīṃ ghetaleṃ āḍarāna |
ātāṃ yāceṃ samādhāna | keleṃ pāhije || 7 ||
ātāṃ yāceṃ samādhāna | keleṃ pāhije || 7 ||
vaktā mhaṇe sāvadha vhāveṃ | tumhī bolatāṃ baraveṃ |
parī heṃ tumacyāca anubhaveṃ | tumhāsa ghaḍe || 8 ||
parī heṃ tumacyāca anubhaveṃ | tumhāsa ghaḍe || 8 ||
jyācā anubhava jaisā | to to bolato taisā |
saṃpadeviṇa ho dhivasā | to nirārthaka || 9 ||
saṃpadeviṇa ho dhivasā | to nirārthaka || 9 ||
nāhīṃ jñānācī saṃpadā | ajñānadāridreṃ āpadā |
bhogilyāca bhogī sadā | śabdajñāneṃ || 10 ||
bhogilyāca bhogī sadā | śabdajñāneṃ || 10 ||
yogī vol̤akhāvā yogeśvareṃ | jñānī vol̤akhāvā jñāneśvareṃ |
māhācatura to catureṃ | vol̤akhāvā || 11 ||
māhācatura to catureṃ | vol̤akhāvā || 11 ||
anubhavī anubhaviyāsa kal̤e | alipta aliptapaṇeṃ nival̤eṃ |
videhācā dehabhāva gal̤e | videhī dekhatāṃ || 12 ||
videhācā dehabhāva gal̤e | videhī dekhatāṃ || 12 ||
baddhāsārikhā siddha | āṇī siddhāsārikhā baddha |
yeka bhāvīla to abaddha | mhaṇāvāca nalage || 13 ||
yeka bhāvīla to abaddha | mhaṇāvāca nalage || 13 ||
jhaḍapalā to dehadhārī | āṇī dehadhāraka paṃcākṣarī |
paraṃtu doghāṃ yekasarī | kaisī dyāvī || 14 ||
paraṃtu doghāṃ yekasarī | kaisī dyāvī || 14 ||
taisā ajñāna patita | āṇī jñānī jīvanmukta |
doghe samāna mānīla to yukta | kaisā mhaṇāvā || 15 ||
doghe samāna mānīla to yukta | kaisā mhaṇāvā || 15 ||
ātāṃ aso he dṛṣṭāṃta | pracita boloṃ kāṃhīṃ heta |
yetheṃ śrotīṃ sāvacitta | kṣaṇayeka vhāveṃ || 16 ||
yetheṃ śrotīṃ sāvacitta | kṣaṇayeka vhāveṃ || 16 ||
jo jo jñāneṃ gupta jālā | jo vivekeṃ virālā |
joananyapaṇeṃ uralā | nāhīṃca kāṃhīṃ || 17 ||
joananyapaṇeṃ uralā | nāhīṃca kāṃhīṃ || 17 ||
tayāsa kaiseṃ gavasāveṃ | śodhūṃ jātāṃ toci vhāveṃ |
toci hotāṃ mhaṇāveṃ | nalage kāṃhīṃ || 18 ||
toci hotāṃ mhaṇāveṃ | nalage kāṃhīṃ || 18 ||
dehīṃ pāhātāṃ desinā | tatveṃ śodhitāṃ bhāsenā |
brahma āhe nivaḍenā | kāṃhīṃ kelyāṃ || 19 ||
brahma āhe nivaḍenā | kāṃhīṃ kelyāṃ || 19 ||
disato tarī dehadhārī | parī kāṃhīṃca nāhīṃ aṃtarīṃ |
tayāsa pāhātāṃ varivarī | kal̤ela kaisā || 20 ||
tayāsa pāhātāṃ varivarī | kal̤ela kaisā || 20 ||
kal̤āyā śodhāveṃ aṃtara | taṃva to nitya niraṃtara |
jayāsa dhuṃḍitāṃ vikāra | nirvikāra hotī || 21 ||
jayāsa dhuṃḍitāṃ vikāra | nirvikāra hotī || 21 ||
to paramātmā keval̤a | tayāsa nāhīṃ māyāmal̤a |
akhaṃḍa hetūcā viṭāl̤a | jālāca nāhīṃ || 22 ||
akhaṃḍa hetūcā viṭāl̤a | jālāca nāhīṃ || 22 ||
aisā jo yogīrāja | to ātmā sahajīṃ sahaja |
pūrṇabrahma vedabīja | dehākāreṃ kal̤enā || 23 ||
pūrṇabrahma vedabīja | dehākāreṃ kal̤enā || 23 ||
deha bhāvitāṃ dehaci dise | parī aṃtara anāriseṃ ase |
tayāsa śodhitāṃ nase | janma maraṇa || 24 ||
tayāsa śodhitāṃ nase | janma maraṇa || 24 ||
jayāsa janmamaraṇa vhāveṃ | teṃ to navheci svabhāveṃ |
nāhīṃca teṃ āṇāveṃ | koṭhūna kaiṃceṃ || 25 ||
nāhīṃca teṃ āṇāveṃ | koṭhūna kaiṃceṃ || 25 ||
nirguṇāsa janma kalpilā | athavā nirguṇa uḍavilā |
tarī uḍālā āṇī janmalā | āpalā āpaṇa || 26 ||
tarī uḍālā āṇī janmalā | āpalā āpaṇa || 26 ||
mādhyāṃnīṃ thuṃkitāṃ sūryāvarī | to thuṃkā paḍela āpaṇāṃca varī |
dusaryāsa ciṃtitāṃ aṃtarīṃ | āpaṇāsa ghaḍe || 27 ||
dusaryāsa ciṃtitāṃ aṃtarīṃ | āpaṇāsa ghaḍe || 27 ||
samartha rāyāce mahimāna | jāṇatāṃ hote samādhāna |
paraṃtu bhuṃkoṃ lāgaleṃ svāna | tarī teṃ svānaci āhe || 28 ||
paraṃtu bhuṃkoṃ lāgaleṃ svāna | tarī teṃ svānaci āhe || 28 ||
jñānī to satyasvarūpa | ajñāna dekhe manuṣyarūpa |
bhāvāsārikhā phal̤adrūpa | deva taisā || 29 ||
bhāvāsārikhā phal̤adrūpa | deva taisā || 29 ||
deva nirākāra nirguṇa | loka bhāvitī pāṣāṇa |
pāṣāṇa phuṭato nirguṇa | phuṭela kaisā || 30 ||
pāṣāṇa phuṭato nirguṇa | phuṭela kaisā || 30 ||
deva sadodita saṃcalā | lokīṃ bahuvidha kelā |
paraṃtu bahuvidha jālā | heṃ toṃ ghaḍenā || 31 ||
paraṃtu bahuvidha jālā | heṃ toṃ ghaḍenā || 31 ||
taisā sādhu ātmajñānī | bodheṃ pūrṇa samādhānī |
vivekeṃ ātmanivedanī | ātmarūpī || 32 ||
vivekeṃ ātmanivedanī | ātmarūpī || 32 ||
jal̤ona kāṣṭhācā ākāra | agni dise kāṣṭhākāra |
parī kāṣṭha hoīla hā vicāra | boloṃca naye || 33 ||
parī kāṣṭha hoīla hā vicāra | boloṃca naye || 33 ||
karpūra ase toṃ jal̤atāṃ dise | taisā jñānīdeha bhāse |
tayāsa janmavitāṃ kaiseṃ | kardal̤īudarīṃ || 34 ||
tayāsa janmavitāṃ kaiseṃ | kardal̤īudarīṃ || 34 ||
bīja bhājaleṃ ugavenā | vastra jal̤āleṃ ukalenā |
vogha nivaḍitāṃ nivaḍenā | gaṃgemadheṃ || 35 ||
vogha nivaḍitāṃ nivaḍenā | gaṃgemadheṃ || 35 ||
vogha gaṃgemāgeṃ dise | gaṃgā yekadesī ase |
sādhu kāṃhīṃca na bhāse | āṇī ātmā sarvagata || 36 ||
sādhu kāṃhīṃca na bhāse | āṇī ātmā sarvagata || 36 ||
suvarṇa navhe lokhaṃḍa | sādhūsa janma thotāṃḍa |
ajñāna prāṇī jaḍamūḍha | tayāsa heṃ umajecinā || 37 ||
ajñāna prāṇī jaḍamūḍha | tayāsa heṃ umajecinā || 37 ||
aṃdhāsa kāṃhīṃca na dise | tarī te loka āṃdhal̤e kaise |
sannapāteṃ baral̤atase | sannapātī || 38 ||
sannapāteṃ baral̤atase | sannapātī || 38 ||
jo svapnāmadheṃ bhyālā | to svapnabhayeṃ vosaṇālā |
teṃ bhaye jāgatyālā | kevi lāge || 39 ||
teṃ bhaye jāgatyālā | kevi lāge || 39 ||
mul̤ī sarpākāra dekhilī | yeka bhyālā yekeṃ vol̤akhilī |
doghāṃcī avasthā lekhilī | sārikhīca kaisī || 40 ||
doghāṃcī avasthā lekhilī | sārikhīca kaisī || 40 ||
hatīṃ dharitāṃ hi ḍasenā | heṃ yekāsa bhāsenā |
tarī te tyācī kalpanā | tayāsīca bādhī || 41 ||
tarī te tyācī kalpanā | tayāsīca bādhī || 41 ||
viṃcu sarpa ḍasalā | teṇeṃ toci jākal̤alā |
tayāceni loka jālā | kāsāvīsa kaisā || 42 ||
tayāceni loka jālā | kāsāvīsa kaisā || 42 ||
ātāṃ tuṭalā anumāna | jñāniyāsa kal̤e jñāna |
ajñānāsa janmamaraṇa | cukecinā || 43 ||
ajñānāsa janmamaraṇa | cukecinā || 43 ||
yekā jāṇaṇyāsāṭhīṃ | loka paḍile aṭāṭīṃ |
neṇapaṇeṃ hiṃpuṭī hotī | janmamṛtyeṃ || 44 ||
neṇapaṇeṃ hiṃpuṭī hotī | janmamṛtyeṃ || 44 ||
teṃci kathānusaṃdhāna | puḍheṃ keleṃ parichinna |
sāvadhāna sāvadhāna | mhaṇe vaktā || 45 ||
sāvadhāna sāvadhāna | mhaṇe vaktā || 45 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde niḥsaṃdehanirūpaṇanāma samāsa tisarā ||
samāsa cavathā : jāṇapaṇanirūpaṇa || śrīrāma ||
pṛthvīmadheṃ loka sakal̤a | yeka saṃpanna yeka durbal̤a |
yeka nirmal̤a yeka voṃgal̤a | kāya nimitya || 1 ||
yeka nirmal̤a yeka voṃgal̤a | kāya nimitya || 1 ||
kityeka rāje nāṃdatī | kityeka daridra bhogitī |
kitīyekāṃcī uttama sthitī | kityeka adhamoddhama || 2 ||
kitīyekāṃcī uttama sthitī | kityeka adhamoddhama || 2 ||
aiseṃ kāya nimitya jāleṃ | heṃ maja pāhije niropileṃ |
yāce uttara aikileṃ | pāhije śrotīṃ || 3 ||
yāce uttara aikileṃ | pāhije śrotīṃ || 3 ||
he sakal̤a guṇāpāsīṃ gatī | saguṇa bhāgyaśrī bhogitī |
avaguṇāsa daridraprāptī | yedarthīṃ saṃdeha nāhīṃ || 4 ||
avaguṇāsa daridraprāptī | yedarthīṃ saṃdeha nāhīṃ || 4 ||
jo jo jetheṃ upajalā | to te vevasāīṃ umajalā |
tayāsa loka mhaṇatī bhalā | kāryakartā || 5 ||
tayāsa loka mhaṇatī bhalā | kāryakartā || 5 ||
jāṇatā to kārya karī | neṇatāṃ kāṃhīṃca na karī |
jāṇatā to poṭa bharī | neṇatā bhīka māge || 6 ||
jāṇatā to poṭa bharī | neṇatā bhīka māge || 6 ||
heṃ toṃ prakaṭaci ase | janīṃ pāhātāṃ pratyakṣa dise |
vidyevīṇa karaṃṭā vase | vidyā to bhāgyavaṃta || 7 ||
vidyevīṇa karaṃṭā vase | vidyā to bhāgyavaṃta || 7 ||
āpulī vidyā na sikasī | tarī kāye bhīka māgasī |
jetheṃ tetheṃ buddhī aisī | vaḍileṃ sāṃgatī || 8 ||
jetheṃ tetheṃ buddhī aisī | vaḍileṃ sāṃgatī || 8 ||
vaḍila āhe karaṃṭā | āṇī samartha hoye dhākuṭā |
kāṃ je vidyeneṃ moṭā | mhaṇoniyā || 9 ||
kāṃ je vidyeneṃ moṭā | mhaṇoniyā || 9 ||
vidyā nāhī buddhī nāhī | viveka nāhīṃ sākṣepa nāhīṃ |
kuśal̤atā nāhīṃ vyāpa nāhīṃ | mhaṇauna prāṇī karaṃṭā || 10 ||
kuśal̤atā nāhīṃ vyāpa nāhīṃ | mhaṇauna prāṇī karaṃṭā || 10 ||
itukeṃ hi jetheṃ vase | tetheṃ vaibhavāsa uṇeṃ nase |
vaibhava sāṃḍitāṃ apaiseṃ | pāṭhīṃ lāge || 11 ||
vaibhava sāṃḍitāṃ apaiseṃ | pāṭhīṃ lāge || 11 ||
vaḍila samartha dhākuṭā bhikārī | aikā yācī kaisī parī |
vaḍilā aisā vyāpa na karī | mhaṇoniyāṃ || 12 ||
vaḍilā aisā vyāpa na karī | mhaṇoniyāṃ || 12 ||
jaisī vidyā taisī hāṃva | jaisā vyāpa taiseṃ vaibhava |
tolāsārikhā hāvabhāva | loka karitī || 13 ||
tolāsārikhā hāvabhāva | loka karitī || 13 ||
vidyā nase vaibhava nase | tetheṃ nirmal̤a kaiṃcā ase |
karaṃṭepaṇeṃ vokhaṭā dise | voṃgal̤a āṇī vikārī || 14 ||
karaṃṭepaṇeṃ vokhaṭā dise | voṃgal̤a āṇī vikārī || 14 ||
paśu pakṣī guṇavaṃta | tyāsa kṛpā karī samartha |
guṇa nastāṃ jiṇeṃ vertha | prāṇīmātrāceṃ || 15 ||
guṇa nastāṃ jiṇeṃ vertha | prāṇīmātrāceṃ || 15 ||
guṇa nāhīṃ gaurava nāhīṃ | sāmarthya nāhīṃ mahatva nāhīṃ |
kuśal̤atā nāhīṃ tarka nāhīṃ | prāṇīmātrāsī || 16 ||
kuśal̤atā nāhīṃ tarka nāhīṃ | prāṇīmātrāsī || 16 ||
yākāraṇeṃ uttama guṇa | teṃci bhāgyāceṃ lakṣaṇa |
lakṣaṇevīṇa avalakṣaṇa | sahajaci jāleṃ || 17 ||
lakṣaṇevīṇa avalakṣaṇa | sahajaci jāleṃ || 17 ||
janāmadheṃ to jāṇatā | tyāsa āhe mānyatā |
koṇī yeka vidyā asatāṃ | mahatva pāve || 18 ||
koṇī yeka vidyā asatāṃ | mahatva pāve || 18 ||
prapaṃca athavā paramārtha | jāṇatā toci samartha |
neṇatā jāṇije vertha | niḥkāraṇa || 19 ||
neṇatā jāṇije vertha | niḥkāraṇa || 19 ||
neṇatāṃ viṃcu sarpa ḍase | neṇatāṃ jīvaghāta ase |
neṇatāṃ kārya nāse | koṇī yeka || 20 ||
neṇatāṃ kārya nāse | koṇī yeka || 20 ||
neṇatāṃ prāṇī siṃtare | neṇapaṇeṃ taṟhe bhare |
neṇapaṇe ṭhake visare | padārtha kāṃhīṃ || 21 ||
neṇapaṇe ṭhake visare | padārtha kāṃhīṃ || 21 ||
neṇatāṃ vairī jiṃkitī | neṇatāṃ apāīṃ paḍatī |
neṇtāṃ saṃvhāratī ghaḍatī | jīvanāsa || 22 ||
neṇtāṃ saṃvhāratī ghaḍatī | jīvanāsa || 22 ||
āpule svahita na kal̤e janā | teṇeṃ bhogitī yātanā |
jñāna neṇatāṃ ajñānā | adhogatī || 23 ||
jñāna neṇatāṃ ajñānā | adhogatī || 23 ||
māyābrahma jīvaśiva | sārāsāra bhāvābhāva |
jāṭilyāsāṭhīṃ hoteṃ vāva | jnmamaraṇa || 24 ||
jāṭilyāsāṭhīṃ hoteṃ vāva | jnmamaraṇa || 24 ||
koṇa kartā niścayeṃsīṃ | baddha mokṣa to koṇāsī |
aiseṃ jāṇatāṃ prāṇīyāsī | suṭikāṃ ghaḍe || 25 ||
aiseṃ jāṇatāṃ prāṇīyāsī | suṭikāṃ ghaḍe || 25 ||
jāṇije deva nirguṇa | jāṇije mī to koṇa |
jāṇije ananyalakṣaṇa | mhaṇije mukta || 26 ||
jāṇije ananyalakṣaṇa | mhaṇije mukta || 26 ||
jitukeṃ jāṇona sāṃḍileṃ | titukeṃ dṛśya volāṃḍileṃ |
jāṇatyāsa jāṇatāṃ tuṭaleṃ | mūl̤a mīpaṇāceṃ || 27 ||
jāṇatyāsa jāṇatāṃ tuṭaleṃ | mūl̤a mīpaṇāceṃ || 27 ||
na jāṇatāṃ koṭīvarī | sādhaneṃ kelīṃ paroparīṃ |
tarī mokṣāsa adhikārī | hoṇāra nāhīṃ || 28 ||
tarī mokṣāsa adhikārī | hoṇāra nāhīṃ || 28 ||
māyābrahma vol̤akhāveṃ | āpaṇāsa āpaṇa jāṇāveṃ |
itukyāsāṭhīṃ svabhāveṃ | cuke janma || 29 ||
itukyāsāṭhīṃ svabhāveṃ | cuke janma || 29 ||
jāṇatāṃ samarthāceṃ aṃtara | prasaṃgeṃ varte tadanaṃtara |
bhāgya vaibhava apāra | teṇeci pāve || 30 ||
bhāgya vaibhava apāra | teṇeci pāve || 30 ||
mhaṇauna jāṇaṇeṃ navhe sāmānya | jāṇatāṃ hoīje sarvamānya |
kāṃhīṃca neṇatāṃ amānya | sarvatra karitī || 31 ||
kāṃhīṃca neṇatāṃ amānya | sarvatra karitī || 31 ||
padārtha dekhona bhūta bhāvī | neṇateṃ jhaḍapona prāṇa ṭhevī |
mithyā āhe uṭhāṭhevī | jāṇate jāṇatī || 32 ||
mithyā āhe uṭhāṭhevī | jāṇate jāṇatī || 32 ||
jāṇatyāsa kal̤e varma | neṇtyāceṃ khoṭeṃ karma |
sakal̤a kāṃhīṃ dharmādharma | jāṇatāṃ kal̤e || 33 ||
sakal̤a kāṃhīṃ dharmādharma | jāṇatāṃ kal̤e || 33 ||
neṇatyāsa yemayātanā | jāṇatyāsa kāṃhīṃca lāgenā |
sakal̤a jāṇona vivaṃcanā | karī to mukta || 34 ||
sakal̤a jāṇona vivaṃcanā | karī to mukta || 34 ||
neṇatāṃ kāṃhīṃ rājakāraṇa | apamāna karūna ghetī prāṇa |
neṇatāṃ kaṭhīṇa vartamāna | samastāṃsa hoye || 35 ||
neṇatāṃ kaṭhīṇa vartamāna | samastāṃsa hoye || 35 ||
mhaṇoniyāṃ neṇaṇeṃ khoṭeṃ | neṇate prāṇī karaṃṭe |
jāṇatāṃ vivaratāṃ tuṭe | janmamaraṇa || 36 ||
jāṇatāṃ vivaratāṃ tuṭe | janmamaraṇa || 36 ||
mhaṇona alakṣa karūṃ naye | jāṇaṇeṃ hāci upāye |
jāṇatāṃ sāpaḍeṃ soye | paralokācī || 37 ||
jāṇatāṃ sāpaḍeṃ soye | paralokācī || 37 ||
jāṇaṇeṃ sakal̤āṃsa pramāṇa | mūrkhāsa vāṭe apramāṇa |
paraṃtu aliptapaṇācī khūṇa | jāṇatāṃ kal̤e || 38 ||
paraṃtu aliptapaṇācī khūṇa | jāṇatāṃ kal̤e || 38 ||
yeka jāṇaṇeṃ karūna parateṃ | koṇa soḍī prāṇīyāteṃ |
koṇī yeka kārya jeṃ teṃ | jāṭilyāviṇa na kal̤e || 39 ||
koṇī yeka kārya jeṃ teṃ | jāṭilyāviṇa na kal̤e || 39 ||
jāṇaṇeṃ mhaṇije smaraṇa | neṇaṇeṃ mhaṇije vismaraṇa |
dohīṃmadheṃ koṇa pramāṇa | śāhāṇe jāṇatī || 40 ||
dohīṃmadheṃ koṇa pramāṇa | śāhāṇe jāṇatī || 40 ||
jāṇate loka te śāhāṇe | neṇate veḍe dainyavāṇe |
vijñāna tehi jāṇapaṇeṃ | kal̤o āleṃ || 41 ||
vijñāna tehi jāṇapaṇeṃ | kal̤o āleṃ || 41 ||
jetheṃ jāṇapaṇa khuṃṭaleṃ | tetheṃ bolaṇeṃ hi tuṭaleṃ |
heturahita jāleṃ | samādhāna || 42 ||
heturahita jāleṃ | samādhāna || 42 ||
śroteṃ mhaṇatī heṃ pramāṇa | jāleṃ parama samādhāna |
parī piṃḍabrahmāṃḍa aikyalakṣaṇa | maja niropāveṃ || 43 ||
parī piṃḍabrahmāṃḍa aikyalakṣaṇa | maja niropāveṃ || 43 ||
brahmāṃḍīṃ teṃci piṃḍīṃ ase | bahuta bolatī aiseṃ |
paraṃtu yācā pratyaya vilase | aiseṃ keleṃ pāhije || 44 ||
paraṃtu yācā pratyaya vilase | aiseṃ keleṃ pāhije || 44 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde jāṇapaṇanirūpaṇanāma samāsa cavathā ||
samāsa pāṃcavā : anumānanirśana || śrīrāma ||
piṃḍāsārikhī brahmāṃḍaracanā | naye āmucyā anumānā |
pracita pāhātāṃ nānā | mateṃ bhāṃbāvatī || 1 ||
pracita pāhātāṃ nānā | mateṃ bhāṃbāvatī || 1 ||
jeṃ piṃḍīṃ teṃci brahmāṃḍīṃ | aisī bolāvayāci prauḍhī |
heṃ vacana ghaḍineṃ ghaḍī | tatvajña bolatī || 2 ||
heṃ vacana ghaḍineṃ ghaḍī | tatvajña bolatī || 2 ||
piṃḍa brahmāṃḍa yeka rāhāṭī | aisī lokāṃcī lokadhāṭī |
parī pratyayāce parīpāṭīṃ | tagoṃ na sake || 3 ||
parī pratyayāce parīpāṭīṃ | tagoṃ na sake || 3 ||
sthūl̤a sūkṣma kāraṇa māhākāraṇa | he cyārī piṃḍīṃce deha jāṇa |
virāṭa hiraṇya avyākṛta mūl̤aprakṛtī he khūṇa | brahmāṃḍīṃcī || 4 ||
virāṭa hiraṇya avyākṛta mūl̤aprakṛtī he khūṇa | brahmāṃḍīṃcī || 4 ||
he śāstrādhāṭī jāṇāvī | parī pracita kaisī āṇāvī |
pracita pāhātāṃ gathāgovī | hota āhe || 5 ||
pracita pāhātāṃ gathāgovī | hota āhe || 5 ||
piṃḍīṃ āhe aṃtaḥkaraṇa | tarī brahmāṃḍīṃ viṣṇu jāṇa |
piṃḍīṃ bolijeteṃ mana | tarī brahmāṃḍīṃ caṃdramā || 6 ||
piṃḍīṃ bolijeteṃ mana | tarī brahmāṃḍīṃ caṃdramā || 6 ||
piṃḍīṃ buddhī aiseṃ bolije | tarī brahmāṃḍīṃ brahmā aiseṃ jāṇije |
piṃḍīṃ citta brahmāṃḍīṃ vol̤akhije | nārāyeṇu || 7 ||
piṃḍīṃ citta brahmāṃḍīṃ vol̤akhije | nārāyeṇu || 7 ||
piṃḍīṃ bolije ahaṃkāra | brahmāṃḍīṃ rudra hā nirdhāra |
aisā bolilā vicāra | śāstrāṃtarīṃ || 8 ||
aisā bolilā vicāra | śāstrāṃtarīṃ || 8 ||
tarī koṇa viṣṇūceṃ aṃtaḥkarṇa | caṃdrāceṃ kaiseṃ mana |
brahmayāce buddhīlakṣaṇa | maja niropāveṃ || 9 ||
brahmayāce buddhīlakṣaṇa | maja niropāveṃ || 9 ||
nārāyaṇāceṃ kaiseṃ citta | rudrāhaṃkārācā heta |
hā vicāra pāhona nemasta | maja niropāvā || 10 ||
hā vicāra pāhona nemasta | maja niropāvā || 10 ||
pracitaniścayāpuḍheṃ anumāna | jaiseṃ siṃhāpuḍheṃ āleṃ svāna |
kharyāpuḍheṃ khoṭeṃ pramāṇa | hoīla kaiseṃ || 11 ||
kharyāpuḍheṃ khoṭeṃ pramāṇa | hoīla kaiseṃ || 11 ||
parī yāsa pārakhī pāhije | pārakhīneṃ niścaya lāhije |
parikṣā nastāṃ rāhije | anumānasaṃśaīṃ || 12 ||
parikṣā nastāṃ rāhije | anumānasaṃśaīṃ || 12 ||
viṣṇu caṃdra āṇī brahmā | nārāyeṇa āṇī rudranāmā |
yāṃ pācāṃcī aṃtaḥkarṇapaṃcakeṃ āmhā | svāmī niropāvīṃ || 13 ||
yāṃ pācāṃcī aṃtaḥkarṇapaṃcakeṃ āmhā | svāmī niropāvīṃ || 13 ||
yetheṃ pracita heṃ pramāṇa | nalage śāstrācā anumāna |
athavā śāstrīṃ tarī pāhona | pratyayo āṇāvā || 14 ||
athavā śāstrīṃ tarī pāhona | pratyayo āṇāvā || 14 ||
pracitīvīṇa jeṃ bolaṇeṃ | teṃ avagheṃci kaṃṭāl̤avāṇeṃ |
toṃḍa pasarūna jaiseṃ suṇeṃ | raḍona geleṃ || 15 ||
toṃḍa pasarūna jaiseṃ suṇeṃ | raḍona geleṃ || 15 ||
tetheṃ kāye ho aikāveṃ | āṇī kāye śodhūna pāhāveṃ |
jetheṃ pratyāyācyā nāveṃ | sunyākāra || 16 ||
jetheṃ pratyāyācyā nāveṃ | sunyākāra || 16 ||
āvagheṃ āṃdhal̤eci mil̤āle | tetheṃ ḍol̤asāceṃ kāya cāle |
anubhavāce netra gele | tetheṃ aṃdhakāra || 17 ||
anubhavāce netra gele | tetheṃ aṃdhakāra || 17 ||
nāhī dugdha nāhī pāṇī | kelī viṣṭhecī sāraṇī |
tetheṃ nivaḍāvayāce dhanī | te eka ḍoṃbakāval̤e || 18 ||
tetheṃ nivaḍāvayāce dhanī | te eka ḍoṃbakāval̤e || 18 ||
āpule icheneṃ bolileṃ | piṃḍāaise brahmāṃḍa kalpile |
parī teṃ pracitīsa āleṃ | koṇyā prakāreṃ || 19 ||
parī teṃ pracitīsa āleṃ | koṇyā prakāreṃ || 19 ||
mhaṇona hā avaghāca anumāna | avagheṃ kalpaneceṃ rāna |
bhalīṃ na ghyāveṃ āḍarāna | taśkarīṃ ghyāveṃ || 20 ||
bhalīṃ na ghyāveṃ āḍarāna | taśkarīṃ ghyāveṃ || 20 ||
kalpūna nirmile maṃtra | deva te kalpanāmātra |
deva nāhīṃ svataṃtra | maṃtrādhena || 21 ||
deva nāhīṃ svataṃtra | maṃtrādhena || 21 ||
yetheṃ na bolatāṃ jāṇāveṃ | bolaṇeṃ vivekā āṇāveṃ |
āṃdhal̤eṃ pāulīṃ vol̤akhāveṃ | vicakṣaṇeṃ || 22 ||
āṃdhal̤eṃ pāulīṃ vol̤akhāveṃ | vicakṣaṇeṃ || 22 ||
jayāsa jaiseṃ bhāsaleṃ | teṇeṃ taiseṃ kavitva keleṃ |
parī heṃ pāhije nivaḍileṃ | pracitīneṃ || 23 ||
parī heṃ pāhije nivaḍileṃ | pracitīneṃ || 23 ||
brahmyāneṃ sakal̤a nirmileṃ | brahmyāsa koṇeṃ nirmāṇa keleṃ |
viṣṇūneṃ viśva pāl̤ileṃ | viṣṇūsa pāl̤itā kavaṇu || 24 ||
viṣṇūneṃ viśva pāl̤ileṃ | viṣṇūsa pāl̤itā kavaṇu || 24 ||
rudra viśvasaṃvhārakartā | parī koṇa rudrāsa saṃvhāritā |
koṇa kāl̤ācā niyaṃtā | kal̤alā pāhije || 25 ||
koṇa kāl̤ācā niyaṃtā | kal̤alā pāhije || 25 ||
yācā kal̤enā vicāra | toṃ avaghā aṃdhakāra |
mhaṇoniyāṃ sārāsāra | vicāra karaṇeṃ || 26 ||
mhaṇoniyāṃ sārāsāra | vicāra karaṇeṃ || 26 ||
brahmāṃḍa svabhāveṃci jāleṃ | paraṃtu heṃ piṃḍākāra kalpileṃ |
kalpileṃ parī pratyayā āleṃ | nāhīṃ kadā || 27 ||
kalpileṃ parī pratyayā āleṃ | nāhīṃ kadā || 27 ||
pāhātāṃ brahmāṃḍācī pracitī | kityeka saṃśaya uṭhatī |
heṃ kalpanika śrotīṃ | nemasta jāṇāveṃ || 28 ||
heṃ kalpanika śrotīṃ | nemasta jāṇāveṃ || 28 ||
piṃḍāsārikhī brahmāṃḍaracanā | koṇa āṇito anumānā |
brahmāṃḍīṃ padārtha nānā | te piṃḍīṃ kaiṃce || 29 ||
brahmāṃḍīṃ padārtha nānā | te piṃḍīṃ kaiṃce || 29 ||
auṭakoṭī bhutāval̤ī | auṭakoṭī tīrthāval̤ī |
auṭakoṭī maṃtrāval̤ī | piṃḍīṃ koṭheṃ || 30 ||
auṭakoṭī maṃtrāval̤ī | piṃḍīṃ koṭheṃ || 30 ||
tetīsa koṭī suravara | aṭhyāṃsi sahastra ṛṣeśvara |
navakoṭī kātyāyeṇīcā vicāra | piṃḍīṃ koṭheṃ || 31 ||
navakoṭī kātyāyeṇīcā vicāra | piṃḍīṃ koṭheṃ || 31 ||
cyāmuṃḍā chapanna koṭī | kityeka jīva koṭyānukoṭī |
cauryāsī lakṣa yonīṃcī dāṭī | piṃḍīṃ koṭheṃ || 32 ||
cauryāsī lakṣa yonīṃcī dāṭī | piṃḍīṃ koṭheṃ || 32 ||
brahmāṃḍīṃ padārtha nirmāṇa jāle | pṛthakākāreṃ vegal̤āle |
tehi tituke niropile | pāhijeta piṃḍīṃ || 33 ||
tehi tituke niropile | pāhijeta piṃḍīṃ || 33 ||
jitukyā auṣadhī titukīṃ phal̤e | nānā prakārīṃ rasāl̤eṃ |
nānā bījeṃ dhānyeṃ sakal̤eṃ | piṃḍīṃ niropāvīṃ || 34 ||
nānā bījeṃ dhānyeṃ sakal̤eṃ | piṃḍīṃ niropāvīṃ || 34 ||
heṃ sāṃgatāṃ puravenā | tarī ugeṃci bolāvenā |
bolileṃ na yetāṃ anumānā | lājiravāṇeṃ || 35 ||
bolileṃ na yetāṃ anumānā | lājiravāṇeṃ || 35 ||
tarī heṃ niropileṃ navace | phukaṭa bolatāṃ kāya vece |
yākāraṇeṃ anumānāceṃ | kārya nāhīṃ || 36 ||
yākāraṇeṃ anumānāceṃ | kārya nāhīṃ || 36 ||
pāṃca bhūteṃ te brahmāṃḍīṃ | āṇi pāṃcaci vartatī piṃḍīṃ |
yācī pāhāvī rokaḍī | pracīta ātāṃ || 37 ||
yācī pāhāvī rokaḍī | pracīta ātāṃ || 37 ||
pāṃcā bhūtāṃce brahmāṃḍa | āṇī paṃcabhūtika heṃ piṃḍa |
yāvegal̤eṃ teṃ udaṃḍa | anumānajñāna || 38 ||
yāvegal̤eṃ teṃ udaṃḍa | anumānajñāna || 38 ||
jitukeṃ anumānāceṃ bolaṇeṃ | titukeṃ vamanaprāye tyāgaṇeṃ |
niścayātmaka teṃci bolaṇeṃ | pratyayāceṃ || 39 ||
niścayātmaka teṃci bolaṇeṃ | pratyayāceṃ || 39 ||
jeṃci piṃḍīṃ teṃci brahmāṃḍīṃ | pracita nāhīṃ kīṃ rokaḍī |
paṃcabhūtāṃcī tāṃtaḍī | dohīkaḍe || 40 ||
paṃcabhūtāṃcī tāṃtaḍī | dohīkaḍe || 40 ||
mhaṇoni dehīṃceṃ thānamāna | hā toṃ avaghāci anumāna |
ātāṃ yeka samādhāna | mukhya teṃ kaiseṃ || 41 ||
ātāṃ yeka samādhāna | mukhya teṃ kaiseṃ || 41 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde anumānanirśananāma samāsa pāṃcavā ||
samāsa sahāvā : guṇarūpanirūpaṇa || śrīrāma ||
ākāśa jaiseṃ nirākāra | taisā brahmācā vicāra |
tetheṃ vāyocā vikāra | taisī mūl̤amāyā || 1 ||
tetheṃ vāyocā vikāra | taisī mūl̤amāyā || 1 ||
heṃ dāsabodhīṃ ase bolileṃ | jñānadaśakīṃ prāṃjal̤a keleṃ |
mūl̤amāyeṃta dākhavileṃ | paṃcabhūtika || 2 ||
mūl̤amāyeṃta dākhavileṃ | paṃcabhūtika || 2 ||
tetheṃ jāṇīva to satvaguṇa | madhya to rajoguṇa |
neṇīva tamoguṇa | jāṇije śrotīṃ || 3 ||
neṇīva tamoguṇa | jāṇije śrotīṃ || 3 ||
mhaṇāla tetheṃ kaiṃcī jāṇīva | tarī aikā yācā abhiprāva |
piṃḍīṃ māhākāraṇa dehīṃ sarva | sākṣiṇī avasthā || 4 ||
piṃḍīṃ māhākāraṇa dehīṃ sarva | sākṣiṇī avasthā || 4 ||
taisī mūl̤aprakṛtī brahmāṃḍīṃceṃ | deha māhākāraṇa sāceṃ |
mhaṇona tetheṃjāṇīveceṃ | adhiṣṭhāna āleṃ || 5 ||
mhaṇona tetheṃjāṇīveceṃ | adhiṣṭhāna āleṃ || 5 ||
aso mūl̤amāyebhītarīṃ | gupta triguṇa vāsa karī |
paṣṭa hotī saṃdhī caturīṃ | jāṇāvī guṇakṣobhiṇī || 6 ||
paṣṭa hotī saṃdhī caturīṃ | jāṇāvī guṇakṣobhiṇī || 6 ||
jaisa tṛṇācā poṭarākal̤ā | puḍheṃ ukalona hoye mokal̤ā |
taisī mūl̤amāyā avalīl̤ā | guṇa prasavalī || 7 ||
taisī mūl̤amāyā avalīl̤ā | guṇa prasavalī || 7 ||
mūl̤amāyā vāyosvarūpa | aika guṇakṣobhiṇīceṃ rūpa |
guṇavikāra hotāṃci alpa | guṇakṣobhiṇī bolije || 8 ||
guṇavikāra hotāṃci alpa | guṇakṣobhiṇī bolije || 8 ||
puḍheṃ jāṇīva madhyasta neṇīva | miśrita cālilā svabhāva |
tetheṃ mātṛkāsa ṭhāva | śabda jālā || 9 ||
tetheṃ mātṛkāsa ṭhāva | śabda jālā || 9 ||
to śabdaguṇa ākāśīṃcā | aisā abhiprāva yethīcā |
śabdeṃci vedaśāstrāṃcā | ākāra jālā || 10 ||
śabdeṃci vedaśāstrāṃcā | ākāra jālā || 10 ||
paṃcabhūteṃ triguṇākāra | avaghā vāyocā vikāra |
jāṇīvaneṇīvecā vicāra | vāyoci karitāṃ || 11 ||
jāṇīvaneṇīvecā vicāra | vāyoci karitāṃ || 11 ||
vāyo nastāṃ kaiṃcī jāṇīva | jāṇīva nastāṃ kaiṃcī neṇīva |
jāṇīvaneṇīvesa ṭhāva | vāyoguṇeṃ || 12 ||
jāṇīvaneṇīvesa ṭhāva | vāyoguṇeṃ || 12 ||
jetheṃ mul̤īca nāhī cal̤aṇa | tetheṃ kaiṃceṃ jāṇīvalakṣaṇa |
mhaṇoni vāyocā guṇa | nemasta jāṇāvā || 13 ||
mhaṇoni vāyocā guṇa | nemasta jāṇāvā || 13 ||
yekāpāsūna yeka jāleṃ | heṃ yeka ugeṃci disona āleṃ |
svarūpa mul̤īca bhāsaleṃ | triguṇabhūtāṃceṃ || 14 ||
svarūpa mul̤īca bhāsaleṃ | triguṇabhūtāṃceṃ || 14 ||
aisā hā mul̤īṃcā kardamu | puḍheṃ paṣṭatecā anukramu |
sāṃgatāṃ yekāpāsūna yeka ugamu | heṃ hi khareṃ || 15 ||
sāṃgatāṃ yekāpāsūna yeka ugamu | heṃ hi khareṃ || 15 ||
vāyoca kardama bolilā | tayāpāsūna agni jālā |
tohi pāhātāṃ dekhilā | kardamuci || 16 ||
tohi pāhātāṃ dekhilā | kardamuci || 16 ||
agnipāsūna jāleṃ āpa | teṃhi kardamasvarūpa |
āpāpāsūna pṛthvīceṃ rūpa | teṃhi kardamarūpī || 17 ||
āpāpāsūna pṛthvīceṃ rūpa | teṃhi kardamarūpī || 17 ||
yetheṃ āśaṃkā uṭhilī | bhūtāṃsa jāṇīva koṭheṃ dekhilī |
tarī bhūtāṃta jāṇīva he aikilī | nāhīṃ vārtā || 18 ||
tarī bhūtāṃta jāṇīva he aikilī | nāhīṃ vārtā || 18 ||
jāṇīva mhaṇije jāṇateṃ cal̤aṇa | teṃci vāyoceṃ lakṣaṇa |
vāyoāṃgīṃ sakal̤a guṇa | māgāṃ niropileṃ || 19 ||
vāyoāṃgīṃ sakal̤a guṇa | māgāṃ niropileṃ || 19 ||
mhaṇona jāṇīvaneṇīvamiśrīta | avagheṃ cālileṃ paṃcabhūta |
mhaṇoniyāṃ bhūtāṃta | jāṇīva ase || 20 ||
mhaṇoniyāṃ bhūtāṃta | jāṇīva ase || 20 ||
koṭheṃ dise koṭheṃ na dise | parī teṃ bhūtīṃ vyāpūna ase |
tikṣaṇa buddhī karitāṃ bhāse | sthūl̤a sukṣma || 21 ||
tikṣaṇa buddhī karitāṃ bhāse | sthūl̤a sukṣma || 21 ||
paṃcabhūteṃ ākāralī | bhūtīṃ bhūteṃ kālavalīṃ |
tarī pāhātaṃ bhāsalīṃ | yeka sthūl̤a yeka sūkṣma || 22 |
| nirodhavāyo na bhāse | taisī jaṇīva na dise |
na dise parī te ase | bhūtarūpeṃ || 23 ||
tarī pāhātaṃ bhāsalīṃ | yeka sthūl̤a yeka sūkṣma || 22 |
| nirodhavāyo na bhāse | taisī jaṇīva na dise |
na dise parī te ase | bhūtarūpeṃ || 23 ||
kāṣṭhīṃ agnī disenā | nirodhavāyo bhāsenā |
jaṇīva taisī lakṣenā | yekāyekīṃ || 24 ||
jaṇīva taisī lakṣenā | yekāyekīṃ || 24 ||
bhūteṃ vegal̤ālīṃ disatī | pāhātāṃ yekaci bhāsatī |
bahuta dhūrtapaṇeṃ pracitī | vol̤akhāvī || 25 ||
bahuta dhūrtapaṇeṃ pracitī | vol̤akhāvī || 25 ||
brahmāpāsuna mūl̤amāyā | mūl̤amāyepāsūna guṇamāyā |
guṇamāyepāsūna tayā | guṇāsa janma || 26 ||
guṇamāyepāsūna tayā | guṇāsa janma || 26 ||
guṇāpāsūniyāṃ bhūteṃ pāvalī | paṣṭa daśeteṃ |
aisīyāṃcīṃ rūpeṃ samasteṃ | niropilīṃ || 27 ||
aisīyāṃcīṃ rūpeṃ samasteṃ | niropilīṃ || 27 ||
ākāśa guṇāpāsūna jāleṃ | heṃ kadāpī nāhī ghaḍaleṃ |
śabdaguṇāsa kalpileṃ | ākāśa vāyāṃ || 28 ||
śabdaguṇāsa kalpileṃ | ākāśa vāyāṃ || 28 ||
yeka sāṃgatāṃ yekaci bhāvī | ugīca karī gathāgovī |
tayā veḍyācī ugavī | koṇeṃ karāvī || 29 ||
tayā veḍyācī ugavī | koṇeṃ karāvī || 29 ||
sikavilyāṃ hi kal̤enā | umajavilyāṃ hi umajenā |
dṛṣṭāṃteṃhi tarkenā | maṃdarūpa || 30 ||
dṛṣṭāṃteṃhi tarkenā | maṃdarūpa || 30 ||
bhūtāṃhūna bhūta thora | hā hi dāvilā vicāra |
parī bhūtāṃvaḍila svataṃtra | koṇa āhe || 31 ||
parī bhūtāṃvaḍila svataṃtra | koṇa āhe || 31 ||
jetheṃ mūl̤amāyā paṃcabhūtika | tetheṃ kāye rāhilā viveka |
mūl̤amāyeparateṃ yeka | nirguṇabrahma || 32 ||
mūl̤amāyeparateṃ yeka | nirguṇabrahma || 32 ||
brahmīṃ mūl̤amāyā jālī | ticī līl̤ā parīkṣilī |
taṃva ne nikhal̤a votalī | bhūteṃtriguṇāṃcī || 33 ||
taṃva ne nikhal̤a votalī | bhūteṃtriguṇāṃcī || 33 ||
bhūteṃ vikāravaṃta catvāra | ākāśa pāhātāṃ nirvikāra |
ākāśa bhūta hā vicāra | upādhīkaritāṃ || 34 ||
ākāśa bhūta hā vicāra | upādhīkaritāṃ || 34 ||
piṃḍīṃ vyāpaka mhaṇona jīva | brahmāṃḍīṃ vyāpaka mhaṇona śiva |
taisāca hāhi abhiprāva | ākāśācā || 35 ||
taisāca hāhi abhiprāva | ākāśācā || 35 ||
upādhīmaceṃ sāpaḍaleṃ | sūkṣma pāhātāṃ bhāsaleṃ |
itukyāsāṭhīṃ ākāśa jāleṃ | bhūtarūpa || 36 ||
itukyāsāṭhīṃ ākāśa jāleṃ | bhūtarūpa || 36 ||
ākāśa avakāśa to bhakāsa | parabrahma teṃ nirābhāsa |
upādhīṃ nastā jeṃ ākāśa | teṃci brahma || 37 ||
upādhīṃ nastā jeṃ ākāśa | teṃci brahma || 37 ||
jāṇīva neṇīva madhyamāna | heṃci guṇāceṃ pramāṇa |
yetheṃ niropileṃ triguṇa | rūpeṃsahita || 38 ||
yetheṃ niropileṃ triguṇa | rūpeṃsahita || 38 ||
prakṛtī pāvalī vistārāteṃ | puḍhe yekāceṃ yekaci hoteṃ |
vikāravaṃtaci tayāteṃ | nema kaiṃcā || 39 ||
vikāravaṃtaci tayāteṃ | nema kaiṃcā || 39 ||
kāl̤eṃ pāṃḍhareṃ mel̤avitāṃ | pāraveṃ hoteṃ tatvatā |
kāl̤eṃ pival̤eṃ mel̤avitāṃ | hiraveṃ hoye || 40 ||
kāl̤eṃ pival̤eṃ mel̤avitāṃ | hiraveṃ hoye || 40 ||
aiseṃ raṃga nānāparī | mel̤avitāṃ pālaṭa dharī |
taiseṃ dṛśya heṃ vikārī | vikāravaṃta || 41 ||
taiseṃ dṛśya heṃ vikārī | vikāravaṃta || 41 ||
yekā jīvaneṃ nānā raṃga | umaṭoṃ lāgatī taraṃga |
pālaṭācā lāgavega | kitī mhaṇona pāhāvā || 42 ||
pālaṭācā lāgavega | kitī mhaṇona pāhāvā || 42 ||
yekā udakāce vikāra | pāhātāṃ disatī apāra |
pāṃcā bhūtāṃce vistāra | cauryāsī lakṣa yonī || 43 ||
pāṃcā bhūtāṃce vistāra | cauryāsī lakṣa yonī || 43 ||
nānā dehāceṃ bīja udaka | udakāpasūna sakal̤a loka |
kiḍā muṃgī svāpadādika | udakeṃci hoyeṃ || 44 ||
kiḍā muṃgī svāpadādika | udakeṃci hoyeṃ || 44 ||
śuklīta śoṇīta mhaṇije nīra | tyā nīrāceṃ heṃ śarīra |
nakheṃ daṃta astimātra | udakācyā hotī || 45 ||
nakheṃ daṃta astimātra | udakācyā hotī || 45 ||
mul̤yāṃce bārīka pāgore | teṇeṃ paṃtheṃ udaka bhare |
tyā udakeṃci vistāre | vṛkṣamātra || 46 ||
tyā udakeṃci vistāre | vṛkṣamātra || 46 ||
aṃbavṛkṣa moharā āle | avaghe udakākaritāṃ jāle |
phal̤īṃ phulīṃ lagaḍale | sāvakāsa || 47 ||
phal̤īṃ phulīṃ lagaḍale | sāvakāsa || 47 ||
khoḍa phoḍuna aṃbe pāhātāṃ | tetheṃ disenā sarvathā |
khāṃdyā phoḍuna phal̤eṃ pāhātāṃ | volīṃ sāleṃ || 48 ||
khāṃdyā phoḍuna phal̤eṃ pāhātāṃ | volīṃ sāleṃ || 48 ||
mul̤āpāsūna sevaṭavarī | phal̤a nāhīṃ tadanaṃtarīṃ |
jal̤arūpa phal̤a caturīṃ | vivekeṃ jāṇāveṃ || 49 ||
jal̤arūpa phal̤a caturīṃ | vivekeṃ jāṇāveṃ || 49 ||
teṃci jal̤a seṃḍyā caḍhe | tevhāṃ vṛkṣamātra lagaḍe |
yekāceṃ yekaci ghaḍe | yeṇeṃ prakāreṃ || 50 ||
yekāceṃ yekaci ghaḍe | yeṇeṃ prakāreṃ || 50 ||
patreṃ puṣpeṃ phal̤eṃ bheda | kitī karāvā anuvāda |
sūkṣma dṛṣṭīneṃ viśada | hota āhe || 51 ||
sūkṣma dṛṣṭīneṃ viśada | hota āhe || 51 ||
bhūtāṃce vikāra sāṃgoṃ kitī | kṣaṇakṣaṇā pālaṭatī |
yekāce yekaci hotī || nānā varṇa ||
yekāce yekaci hotī || nānā varṇa ||
52 || triguṇabhūtāṃcī laṭapaṭa | pāhoṃ jātāṃ he khaṭapaṭa |
bahurūpa bahu pālaṭa | kitī mhaṇona sāṃgāvā || 53 ||
bahurūpa bahu pālaṭa | kitī mhaṇona sāṃgāvā || 53 ||
ye prakṛtīcā nirāsa | vivekeṃ vārāvā sāvakāsa |
maga paramātmā pareśa | ananyabhāveṃ bhajāvā || 54 ||
maga paramātmā pareśa | ananyabhāveṃ bhajāvā || 54 ||
ithi śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde guṇarūpanirūpaṇanāma samāsa sahāvā ||
samāsa sātavā : vikalpanirūpaṇa || śrīrāma ||
ādhī sthūl̤a āhe yeka | tarī maga aṃtaḥkaraṇa paṃcaka |
jāṇatepaṇācā viveka | sthūl̤ākaritāṃ || 1 ||
jāṇatepaṇācā viveka | sthūl̤ākaritāṃ || 1 ||
taiseṃci brahmāṃḍeṃvīṇa kāṃhīṃ | mūl̤amāyesi jāṇīva nāhīṃ |
sthūl̤ācyā ādhāreṃ sarva hi | kārya cāle || 2 ||
sthūl̤ācyā ādhāreṃ sarva hi | kārya cāle || 2 ||
teṃ sthūl̤aci nastāṃ nirmāṇa | koṭheṃ rāhela aṃtaḥkarṇa |
aisā śrotīṃ kelā praśna | yāceṃ uttara aikā || 3 ||
aisā śrotīṃ kelā praśna | yāceṃ uttara aikā || 3 ||
kosale athavā kāṃṭeghareṃ | nānā pṛṣṭhibhāgīṃ cālatī ghareṃ |
jīva karitī lahānathoreṃ | śaktīnusāra || 4 ||
jīva karitī lahānathoreṃ | śaktīnusāra || 4 ||
śaṃkha siṃpī ghulā kavaḍeṃ | ādhīṃ tyāṃceṃ ghara ghaḍe |
kiṃvā ādhīṃ nirmāṇa kiḍe | heṃ vicārāveṃ || 5 ||
kiṃvā ādhīṃ nirmāṇa kiḍe | heṃ vicārāveṃ || 5 ||
ādhī prāṇī te hotī | maga ghareṃ nirmāṇa karitī |
he toṃ pratyakṣa pracitī | sāṃgaṇeṃ nalage || 6 ||
he toṃ pratyakṣa pracitī | sāṃgaṇeṃ nalage || 6 ||
taiseṃ ādhī sūkṣma jāṇa | maga sthūl̤a hoteṃ nirmāṇa |
yeṇeṃ dṛṣṭāṃteṃ praśna | phiṭalā śrotayāṃcā || 7 ||
yeṇeṃ dṛṣṭāṃteṃ praśna | phiṭalā śrotayāṃcā || 7 ||
tava śrotā puse āṇīka | jī āṭhavaleṃ kāṃhīṃ yeka |
janmamṛtyucā viveka | maja niropāvā || 8 ||
janmamṛtyucā viveka | maja niropāvā || 8 ||
koṇa jnmāsa ghāliteṃ | āṇī māgutā koṇa janma gheteṃ |
heṃ pratyayā kaiseṃ yeteṃ | koṇyā prakāreṃ || 9 ||
heṃ pratyayā kaiseṃ yeteṃ | koṇyā prakāreṃ || 9 ||
brahmā janmāsa ghālito | viṣṇu pratipāl̤a karito |
rudra avagheṃ saṃvhārito | aiseṃ bolatī || 10 ||
rudra avagheṃ saṃvhārito | aiseṃ bolatī || 10 ||
tarīṃ heṃ pravṛtīceṃ bolaṇeṃ | pratyayāsa āṇī uṇeṃ |
pratyaya pāhātāṃ ślāghyavāṇeṃ | hoṇāra nāhīṃ || 11 ||
pratyaya pāhātāṃ ślāghyavāṇeṃ | hoṇāra nāhīṃ || 11 ||
brahmyāsa koṇeṃ janmāsa ghātaleṃ | viṣṇūsa koṇeṃ pratipāl̤ileṃ |
rudrāsa koṇeṃ saṃvhārileṃ | māhāpral̤aīṃ || 12 ||
rudrāsa koṇeṃ saṃvhārileṃ | māhāpral̤aīṃ || 12 ||
mhaṇauni hā sṛṣṭībhāva | avaghā māyecā svabhāva |
kartā mhaṇoṃ nirguṇa deva | tarī to nirvikārī || 13 ||
kartā mhaṇoṃ nirguṇa deva | tarī to nirvikārī || 13 ||
mhaṇāveṃ māyā janmāsa ghālī | tarī he āpaṇaci vistāralī |
āṇī vicāritāṃ thāralī | heṃ hi ghaḍenā || 14 ||
āṇī vicāritāṃ thāralī | heṃ hi ghaḍenā || 14 ||
ātāṃ janmato to koṇa | kaisī tyācī vol̤akhaṇa |
āṇī saṃcitāceṃ lakṣaṇa | teṃhi niropāveṃ || 15 ||
āṇī saṃcitāceṃ lakṣaṇa | teṃhi niropāveṃ || 15 ||
puṇyāceṃ kaiseṃ rūpa | āṇī pāpāceṃ kaiseṃ svarūpa |
yāhi śabdāca ākṣepa | koṇa kartā || 16 ||
yāhi śabdāca ākṣepa | koṇa kartā || 16 ||
heṃ kāṃhīṃca na ye anumānā | mhaṇatī janma ghete vāsanā |
parī te pāhātāṃ disenā | nā dharitāṃ na ye || 17 ||
parī te pāhātāṃ disenā | nā dharitāṃ na ye || 17 ||
vāsanā kāmanā āṇī kalpanā | hetu bhāvanā mati nānā |
aiśā anaṃta vṛttī jāṇā | aṃtaḥkarṇapaṃcakācyā || 18 ||
aiśā anaṃta vṛttī jāṇā | aṃtaḥkarṇapaṃcakācyā || 18 ||
aso heṃ avagheṃ jāṇīva yaṃtra | jāṇīva mhaṇije smaraṇamātra |
tyā smaraṇāsa janmasūtra | kaiseṃ lāge || 19 ||
tyā smaraṇāsa janmasūtra | kaiseṃ lāge || 19 ||
deho nirmāṇa pāṃcā bhūtāṃcā | vāyo cāl̤aka tayācā |
jāṇaṇeṃ hā manācā | manobhāva || 20 ||
jāṇaṇeṃ hā manācā | manobhāva || 20 ||
aiseṃ heṃ sahajaci ghaḍaleṃ | tatvāṃceṃ guṃthāḍeṃ jāleṃ |
koṇāsa koṇe janmavileṃ | koṇyā prakāreṃ || 21 ||
koṇāsa koṇe janmavileṃ | koṇyā prakāreṃ || 21 ||
tarī heṃ pāhātāṃ disenā | mhaṇona janmaci asenā |
upajalā prāṇī yenā | māgutā janmā || 22 ||
upajalā prāṇī yenā | māgutā janmā || 22 ||
koṇāsīca janma nāhīṃ | tarī saṃtasaṃgeṃ keleṃ kāī |
aisā abhiprāva sarvahi | śrotayāṃcā |
23 || purvīṃ smaraṇa nā vismaraṇa | madheṃci heṃ jāleṃ smaraṇa |
aṃtaryāmīṃ aṃtaḥkarṇa | jāṇatī kal̤ā || 24 ||
aisā abhiprāva sarvahi | śrotayāṃcā |
23 || purvīṃ smaraṇa nā vismaraṇa | madheṃci heṃ jāleṃ smaraṇa |
aṃtaryāmīṃ aṃtaḥkarṇa | jāṇatī kal̤ā || 24 ||
sāvadha āhe toṃ smaraṇa | vikal̤a hotāṃ vismaraṇa |
vismaraṇa paḍatāṃ maraṇa | pāvatī prāṇī || 25 ||
vismaraṇa paḍatāṃ maraṇa | pāvatī prāṇī || 25 ||
smaraṇa vismaraṇa rāhileṃ | maga dehāsa maraṇa āleṃ |
pudheṃ janmāsa ghātaleṃ | koṇāsa koṇeṃ || 26 ||
pudheṃ janmāsa ghātaleṃ | koṇāsa koṇeṃ || 26 ||
mhaṇonī janmaci asenā | āṇī yātanā hi disenā |
avaghī verthaci kalpanā | bal̤āvalī || 27 ||
avaghī verthaci kalpanā | bal̤āvalī || 27 ||
mhaṇauna janmaci nāhīṃ koṇāsī | śrotayāṃcī āśaṃkā aisī |
marona geleṃ teṃ janmāsī | māguteṃ na ye || 28 ||
marona geleṃ teṃ janmāsī | māguteṃ na ye || 28 ||
vāl̤aleṃ kāṣṭha hiraval̤enā | paḍileṃ phal̤a teṃ punhāṃ lāgenā |
taiseṃ paḍileṃ śarīra yenā | janmāsa māguteṃ || 29 ||
taiseṃ paḍileṃ śarīra yenā | janmāsa māguteṃ || 29 ||
maḍakeṃ avaciteṃ phuṭaleṃ | phuṭaleṃ teṃ phuṭonica geleṃ |
taiseṃci punhāṃ janmaleṃ | nāhīṃ manuṣya || 30 ||
taiseṃci punhāṃ janmaleṃ | nāhīṃ manuṣya || 30 ||
yetheṃ ajñāna āṇī sajñāna | sārikheca jāleṃ samāna |
aisā bal̤āvalā anumāna | śrotayāṃsī || 31 ||
aisā bal̤āvalā anumāna | śrotayāṃsī || 31 ||
vaktā mhaṇe ho aikā | avagheṃ pāṣāṃḍa karūṃ nakā |
anumāna asela tarī vivekā | avalokāveṃ || 32 ||
anumāna asela tarī vivekā | avalokāveṃ || 32 ||
pretneṃvīṇa kārya jāleṃ | jevilyāvīṇa poṭa bharaleṃ |
jñāneṃvīṇa mukta jāleṃ | heṃ toṃ ghaḍenā || 33 ||
jñāneṃvīṇa mukta jāleṃ | heṃ toṃ ghaḍenā || 33 ||
svayeṃ āpaṇa jevilā | tyāsa vāṭe loka dhālā |
paraṃtu heṃ samastāṃlā | ghaḍale pāhije || 34 ||
paraṃtu heṃ samastāṃlā | ghaḍale pāhije || 34 ||
pohaṇeṃ sikalā to tarela | pohaṇeṃ neṇeṃ to buḍela |
yetheṃ hi anumāna karīla | aisā kavaṇu || 35 ||
yetheṃ hi anumāna karīla | aisā kavaṇu || 35 ||
taiseṃ jayāsa jñāna jāleṃ | te te titukeca tarale |
jyāceṃ baṃdhanaci tuṭaleṃ | toci mukta || 36 ||
jyāceṃ baṃdhanaci tuṭaleṃ | toci mukta || 36 ||
mokal̤ā mhaṇe nāhīṃ baṃdhana | āṇī pratyakṣa baṃdīṃ paḍile jana |
tyāṃceṃ kaiseṃ samādhāna | teṃ tumhī pāhā || 37 ||
tyāṃceṃ kaiseṃ samādhāna | teṃ tumhī pāhā || 37 ||
neṇe dusaryācī tal̤amal̤a | teṃ manuṣya paraduḥkhasītal̤a |
taisāca hāhi keval̤a | anubhava jāṇāvā || 38 ||
taisāca hāhi keval̤a | anubhava jāṇāvā || 38 ||
jayāsa ātmajñāna jāleṃ | tatveṃ tatva vivaṃcileṃ |
khuṇesī pāvatāṃca bāṇaleṃ | samādhāna || 39 ||
khuṇesī pāvatāṃca bāṇaleṃ | samādhāna || 39 ||
jñāneṃ cuke janmamaraṇa | sagaṭa bolaṇeṃ apramāṇa |
vedaśāstra āṇī purāṇa | maga kāsayāsī || 40 ||
vedaśāstra āṇī purāṇa | maga kāsayāsī || 40 ||
vedaśāstravicārabolī | māhānubhāvāṃcī maṃḍal̤ī |
bhūmaṃḍal̤īṃ loka sakal̤ī | heṃ mānītanā || 41 ||
bhūmaṃḍal̤īṃ loka sakal̤ī | heṃ mānītanā || 41 ||
avagheṃ hotāṃ apramāṇa | maga āpaleṃca kāya pramāṇa |
mhaṇona jetheṃ ātmajñāna | toci mukta || 42 ||
mhaṇona jetheṃ ātmajñāna | toci mukta || 42 ||
avaghe ca mukta pāhātāṃ nara | hāhi jñācā udgāra |
jñāneṃviṇa to uddhāra | hūṇāra nāhīṃ || 43 ||
jñāneṃviṇa to uddhāra | hūṇāra nāhīṃ || 43 ||
ātmajñāna kal̤oṃ āle | mhaṇona dṛśya mithyā jāleṃ |
paraṃtu veḍhā lāvileṃ | sakal̤āsa yeṇeṃ || 44 |
ātāṃ praśna hā phiṭalā | jñānī jñāneṃ mukta jālā |
ajñāna to bāṃdhalā | āpale kalpaneneṃ || 45 ||
paraṃtu veḍhā lāvileṃ | sakal̤āsa yeṇeṃ || 44 |
ātāṃ praśna hā phiṭalā | jñānī jñāneṃ mukta jālā |
ajñāna to bāṃdhalā | āpale kalpaneneṃ || 45 ||
vijñānāsārikheṃ ajñāna | āṇī muktāsārikheṃ baṃdhana |
niścayāsārikhā anumāna | mānūṃci naye || 46 ||
niścayāsārikhā anumāna | mānūṃci naye || 46 ||
baṃdhana mhaṇije kāṃhīṃca nāhīṃ | parī veḍhā lāvileṃ sarva hi |
yāsa upāvaci nāhīṃ | kal̤alyāvāṃcunī || 47 ||
yāsa upāvaci nāhīṃ | kal̤alyāvāṃcunī || 47 ||
kāṃhīṃca nāhīṃ āṇī bādhī | heṃci navala pāhā ādhīṃ |
mithyā jāṇijenā baddhi | mhaṇona baddha || 48 ||
mithyā jāṇijenā baddhi | mhaṇona baddha || 48 ||
bhol̤ā bhāva siddhī jāva | hā udhārācā upāva |
rokaḍā mokṣācā abhiprāva | vivekeṃ jāṇāvā || 49 ||
rokaḍā mokṣācā abhiprāva | vivekeṃ jāṇāvā || 49 ||
prāṇī vhāvayā mokal̤ā | ādhīṃ pāhije jāṇīvakal̤ā |
sakal̤a jāṇatāṃ nirāl̤ā | sahajaci hoye || 50 ||
sakal̤a jāṇatāṃ nirāl̤ā | sahajaci hoye || 50 ||
kāṃhīṃca neṇije teṃ ajñāna | sakal̤a jāṇije teṃ jñāna |
jāṇiva rāhātāṃ vijñāna | svayeṃci ātmā || 51 ||
jāṇiva rāhātāṃ vijñāna | svayeṃci ātmā || 51 ||
amṛta seūna amara jālā | to mhaṇe mṛtyu kaisā yeto janālā |
taisā vivekī mhaṇe baddhālā | janma to kaisā || 52 ||
taisā vivekī mhaṇe baddhālā | janma to kaisā || 52 ||
jāṇatā mhaṇe janāteṃ | tumhāṃsa bhūta kaise jhaḍapiteṃ |
tumhāsa vīṣa kaiseṃ caḍhateṃ | nirviṣa mhaṇe |
|| 53 ||
tumhāsa vīṣa kaiseṃ caḍhateṃ | nirviṣa mhaṇe |
|| 53 ||
ādhīṃ baddhāsārikeṃ vhāveṃ | maga heṃ nalageci pusāveṃ |
viveka dūrī ṭheūna pāhāveṃ | lakṣaṇa baddhāceṃ || 54 ||
viveka dūrī ṭheūna pāhāveṃ | lakṣaṇa baddhāceṃ || 54 ||
nijelyāsa ceīlā to | mhaṇe hā kāṃ re vosaṇāto |
anubhava pāhāṇeṃci āhe to | tarī maga nijona pāhāvā || 55 ||
anubhava pāhāṇeṃci āhe to | tarī maga nijona pāhāvā || 55 ||
jñātyācī ugavalī vṛttī | baddhāaisī na paḍela guṃtī |
bhukelyācī anubhavaprāptī | dhālyāsa nāhīṃ || 56 ||
bhukelyācī anubhavaprāptī | dhālyāsa nāhīṃ || 56 ||
itukena āśaṃkā tuṭalī | jñāneṃ mokṣaprāptī jālī |
viveka pāhātāṃ bāṇalī | aṃtarasthitī || 57 ||
viveka pāhātāṃ bāṇalī | aṃtarasthitī || 57 ||
ithi śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde vikalpanirasananāma samāsa sātavā ||
samāsa āṭhavā : dehāṃtanirūpaṇa || śrīrāma ||
jñātā suṭalā jñānamateṃ | paraṃtu janma kaisā baddhāteṃ |
baddhāceṃ kāye janmateṃ | aṃtakāl̤īṃ || 1 ||
baddhāceṃ kāye janmateṃ | aṃtakāl̤īṃ || 1 ||
baddha prāṇī marona gele | tetheṃ kāṃhīṃca nāhīṃ uraleṃ |
jāṇivece vismaraṇa jāleṃ | maraṇāpūrvī || 2 ||
jāṇivece vismaraṇa jāleṃ | maraṇāpūrvī || 2 ||
aisī ghetalī āśaṃkā | yāceṃ uttara aikā |
ātāṃ duścīta hoūṃ nakā | mhaṇe vaktā || 3 ||
ātāṃ duścīta hoūṃ nakā | mhaṇe vaktā || 3 ||
paṃcaprāṇa sthal̤eṃ soḍitī | prāṇarūpa vāsanāvṛttī |
vāsanāmiśrīta prāṇa jātī | deha soḍuniyā || 4 ||
vāsanāmiśrīta prāṇa jātī | deha soḍuniyā || 4 ||
vāyosarisī vāsanā gelī | te vāyorūpeṃci rāhilī |
punhāṃ janma gheūna ālī | hetuparatveṃ || 5 ||
punhāṃ janma gheūna ālī | hetuparatveṃ || 5 ||
kityeka prāṇī niḥśeṣa maratī | punhāṃ māgute jīva yetī |
ḍhakalūna dilheṃ teṇeṃ dukhavatī | hastapādādika || 6 ||
ḍhakalūna dilheṃ teṇeṃ dukhavatī | hastapādādika || 6 ||
sarpadṛṣṭī jāliyāṃ varī | tīṃ divasāṃ uṭhavī dhanvaṃtarī |
tevhāṃ te māghārī | vāsanā yete kīṃ || 7 ||
tevhāṃ te māghārī | vāsanā yete kīṃ || 7 ||
kityeka seveṃ hoūna paḍatī | kityeka tayāṃsa uṭhavitī |
yemalokīṃhūna āṇitī | māghāre prāṇī || 8 ||
yemalokīṃhūna āṇitī | māghāre prāṇī || 8 ||
kityeka purvīṃ śrāpile | te śāpeṃ deha pāvale |
uśrāpakāl̤īṃ punhāṃ āle | pūrvadehīṃ || 9 ||
uśrāpakāl̤īṃ punhāṃ āle | pūrvadehīṃ || 9 ||
kityekīṃ bahu janma ghetale | kityeka parakāyā praveśale |
aise āle āṇī gele | bahuta loka || 10 ||
aise āle āṇī gele | bahuta loka || 10 ||
phuṃkalyāsarisā vāyo gelā | tetheṃ vāyosūna nirmāṇa jālā |
mhaṇona vāyorūpa vāsanelā | jnama āhe || 11 ||
mhaṇona vāyorūpa vāsanelā | jnama āhe || 11 ||
manācyā vṛttī nānā | tyāṃta janma ghete vāsanā |
vāsanā pāhātāṃ disenā | paraṃtu āhe || 12 ||
vāsanā pāhātāṃ disenā | paraṃtu āhe || 12 ||
vāsanā jāṇije jāṇivaheta | jāṇīva mul̤īṃcā mūl̤ataṃta |
mūl̤amāyeṃta ase miśrita | kāraṇarūpeṃ || 13 ||
mūl̤amāyeṃta ase miśrita | kāraṇarūpeṃ || 13 ||
kāraṇarūpa āhe brahmāṃḍīṃ | kāryarūpeṃ varte piṃḍīṃ |
anumānitāṃ tāṃtaḍīṃ | anumānenā || 14 ||
anumānitāṃ tāṃtaḍīṃ | anumānenā || 14 ||
paraṃtu āhe sūkṣmarūpa | jaiseṃ vāyoce svarūpa |
sakal̤a deva vāyorūpa | āṇī bhūtasṛṣṭi || 15 ||
sakal̤a deva vāyorūpa | āṇī bhūtasṛṣṭi || 15 ||
vāyomadheṃ vikāra nānā | vāyo pāhātāṃ tarī disenā |
taisī jāṇīvavāsanā | ati sūkṣma || 16 ||
taisī jāṇīvavāsanā | ati sūkṣma || 16 ||
triguṇa āṇī paṃcabhūteṃ | he vāyomadhyeṃ miśrite |
anumānenā mhaṇona tyāteṃ | mithyā mhaṇoṃ naye || 17 ||
anumānenā mhaṇona tyāteṃ | mithyā mhaṇoṃ naye || 17 ||
sahaja vāyo cāle | tarī sugaṃdha durgaṃdha kal̤oṃ āle |
uṣṇa sītal̤a tapta nivāle | pratyakṣa prāṇī || 18 ||
uṣṇa sītal̤a tapta nivāle | pratyakṣa prāṇī || 18 ||
vāyoceni megha vol̤atī | vāyoceni nakṣatreṃ cālatī |
sakal̤a sṛṣṭīcī vartatī gatī | sakal̤a to vāyo || 19 ||
sakal̤a sṛṣṭīcī vartatī gatī | sakal̤a to vāyo || 19 ||
vāyorūpeṃ devateṃ bhūteṃ | āṃgīṃ bharatī akasmāteṃ |
vīdha keliyāṃ preteṃ | sāvadha hotīṃ || 20 ||
vīdha keliyāṃ preteṃ | sāvadha hotīṃ || 20 ||
vāreṃ nirāl̤eṃ na bole | dehāmadheṃ bharona ḍole |
āl̤ī gheūna janmā āle | kityeka prāṇī || 21 ||
āl̤ī gheūna janmā āle | kityeka prāṇī || 21 ||
rāhāṇeṃ brahmaṇasamaṃdha jātī | rāhāṇeṃ ṭhevaṇīṃ sāṃpaḍatī |
nānā guṃtale ugavatī | pratyakṣa rāhāṇeṃ || 22 ||
nānā guṃtale ugavatī | pratyakṣa rāhāṇeṃ || 22 ||
aisā vāyocā vikāra | yevaṃce kal̤enā vistāra |
sakal̤a kāṃhīṃ carācara | vāyomul̤eṃ || 23 ||
sakal̤a kāṃhīṃ carācara | vāyomul̤eṃ || 23 ||
vāyo stabdharūpeṃ sṛṣṭīdhartā | vāyo caṃcal̤arūpeṃ sṛṣṭīkartā |
na kal̤e tarī vicārīṃ pravartā | mhaṇije kal̤e || 24 ||
na kal̤e tarī vicārīṃ pravartā | mhaṇije kal̤e || 24 ||
mul̤āpāsūna sevaṭavarī | vāyoci sakal̤a kāṃhīṃ karī |
vāyovegal̤eṃ kartutva caturīṃ maja niropāveṃ || 25 ||
vāyovegal̤eṃ kartutva caturīṃ maja niropāveṃ || 25 ||
jāṇīvarūpa mūl̤amāyā | jāṇīva jāte āpalyā ṭhāyā |
gupta pragaṭa hoūniyāṃ | viśvīṃ varte || 26 ||
gupta pragaṭa hoūniyāṃ | viśvīṃ varte || 26 ||
koṭheṃ gupta koṭheṃ pragaṭe | jaiseṃ jīvana uphāl̤e āṭe |
puḍheṃ māgutā vogha loṭe | bhūmaṃḍal̤īṃ || 27 ||
puḍheṃ māgutā vogha loṭe | bhūmaṃḍal̤īṃ || 27 ||
taisāca vāyomadheṃ jāṇīvaprakāra | umaṭe āṭe niraṃtara |
koṭheṃ vikāreṃ koṭheṃ samīra | ugāca vāje || 28 ||
koṭheṃ vikāreṃ koṭheṃ samīra | ugāca vāje || 28 ||
vārīṃ āṃgāvarūna jātī | teṇeṃ hātapāye vāl̤atī |
vārāṃ vājatāṃ karapatī | ālīṃ pikeṃ || 29 ||
vārāṃ vājatāṃ karapatī | ālīṃ pikeṃ || 29 ||
nānā rogāṃcīṃ nānā vārīṃ | pīḍā karitī pṛthvīvarī |
vīja kaḍāḍī aṃbarīṃ | vāyomul̤eṃ || 30 ||
vīja kaḍāḍī aṃbarīṃ | vāyomul̤eṃ || 30 ||
vāyokaritāṃ rāgoddhāra | kal̤e vol̤akhīcā nirdhāra |
dīpa lāge megha paḍe hā camatkāra | rāgoddhārīṃ || 31 ||
dīpa lāge megha paḍe hā camatkāra | rāgoddhārīṃ || 31 ||
vāyo phuṃkitāṃ bhulī paḍatī | vāyo phuṃkitāṃ khāṃḍakeṃ karapatī |
vāyokaritāṃ cālatī | nānā maṃtra || 32 ||
vāyokaritāṃ cālatī | nānā maṃtra || 32 ||
maṃtreṃ deva pragaṭatī | maṃtreṃ bhūteṃ akharakitī |
bājīgarī voḍaṃbarī karitī | maṃtrasāmarthyeṃ || 33 ||
bājīgarī voḍaṃbarī karitī | maṃtrasāmarthyeṃ || 33 ||
rākṣasāṃcī māvaracanā | te he devāṃdikāṃ kal̤enā |
vicitra sāmarthyeṃ nānā | staṃbanamohanādikeṃ || 34 ||
vicitra sāmarthyeṃ nānā | staṃbanamohanādikeṃ || 34 ||
dhaḍaci piseṃ karāveṃ | piseṃca umajavāveṃ |
nānā vikāra sāṃgāve | kitī mhaṇonī || 35 ||
nānā vikāra sāṃgāve | kitī mhaṇonī || 35 ||
maṃtrīṃ saṃgrāma devācā | maṃtrīṃ sābhimāna ṛṣīcā |
mahimā maṃtrasāmarthyācā | koṇa jāṇe || 36 ||
mahimā maṃtrasāmarthyācā | koṇa jāṇe || 36 ||
maṃtrīṃ pakṣī āṭopitī | mūśakeṃ svāpadeṃ bāṃdhatī |
maṃtrīṃ māhasarpa khil̤itī | āṇī dhanalābha || 37 ||
maṃtrīṃ māhasarpa khil̤itī | āṇī dhanalābha || 37 ||
ātāṃ aso hā praśna jālā | baddhācā janma pratyayā ālā |
māgīla praśna phiṭalā | śrotayācā || 38 ||
māgīla praśna phiṭalā | śrotayācā || 38 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde dehāṃtanirūpaṇanāma samāsa āṭhavā ||
samāsa navavā : saṃdehavāraṇa || śrīrāma ||
brahma vāritāṃ vārenā | brahma sāritāṃ sārenā |
brahma kāṃhīṃ vosarenā | yekīkaḍe || 1 ||
brahma kāṃhīṃ vosarenā | yekīkaḍe || 1 ||
brahma bheditāṃ bhedenā | brahma cheditāṃ chedenā |
brahma parateṃ hoyenā | keleṃ tarī || 2 ||
brahma parateṃ hoyenā | keleṃ tarī || 2 ||
brahma khaṃḍenā akhaṃḍa | brahmīṃ nāhīṃ dusareṃ baṃḍa |
tarī kaiseṃ heṃ brahmāṃḍa | sirakaleṃ madheṃ || 3 ||
tarī kaiseṃ heṃ brahmāṃḍa | sirakaleṃ madheṃ || 3 ||
parvata pāṣāṇa sil̤ā sikhareṃ | nānā sthal̤eṃ sthal̤āṃtareṃ |
bhūgol̤aracanā koṇyā prakāreṃ | jālīṃ parabrahmīṃ || 4 ||
bhūgol̤aracanā koṇyā prakāreṃ | jālīṃ parabrahmīṃ || 4 ||
bhūgol̤a āhe brahmāmadheṃ | brahma āhe bhūgol̤āmadheṃ |
pāhātaṃ yeka yekāmadheṃ | pratyakṣa dise || 5 ||
pāhātaṃ yeka yekāmadheṃ | pratyakṣa dise || 5 ||
brahmīṃ bhūgol̤eṃ paisa kelā | āṇī bhūgol̤ahi brahmeṃ bhedilā |
vicāra pāhātāṃ pratyaya ālā | pratyakṣa ātāṃ || 6 ||
vicāra pāhātāṃ pratyaya ālā | pratyakṣa ātāṃ || 6 ||
brahmeṃ brahmāṃḍa bhedileṃ | heṃ toṃ pāhatāṃ nīṭaci jāleṃ |
parī brahmāsa brahmāṃḍeṃ bhedileṃ | heṃ viparīta dise || 7 ||
parī brahmāsa brahmāṃḍeṃ bhedileṃ | heṃ viparīta dise || 7 ||
bhedileṃ nāhīṃ mhaṇāveṃ | tarī brahmīṃ brahmāṃḍa svabhāveṃ |
heṃ sakal̤āṃsa anubhaveṃ | disata āhe || 8 ||
heṃ sakal̤āṃsa anubhaveṃ | disata āhe || 8 ||
tarī heṃ ātāṃ kaiseṃ jāleṃ | vicārūna pāhije bolileṃ |
aiseṃ śrotīṃ ākṣepileṃ | ākṣepavacana || 9 ||
aiseṃ śrotīṃ ākṣepileṃ | ākṣepavacana || 9 ||
ātāṃ yāceṃ pratyuttara | sāvadha aikā nirottara |
yetheṃ paḍile kiṃ vicāra | saṃdehācī || 10 ||
yetheṃ paḍile kiṃ vicāra | saṃdehācī || 10 ||
brahmāṃḍa nāhīṃ mhaṇo tarī dise | āṇī dise mhaṇo tarī nāse |
ātāṃ heṃ samajatī kaiseṃ | śrotejana || 11 ||
ātāṃ heṃ samajatī kaiseṃ | śrotejana || 11 ||
taṃva śrote jāle uddita | āhoṃ mhaṇatī sāvacitta |
prasaṃgeṃ boloṃ ucita | pratyottara || 12 ||
prasaṃgeṃ boloṃ ucita | pratyottara || 12 ||
ākāśīṃ dīpāsa lāvileṃ | dīpeṃ ākāśa parateṃ keleṃ |
heṃ toṃ ghaḍenā pāhileṃ | pāhije śrotīṃ || 13 ||
heṃ toṃ ghaḍenā pāhileṃ | pāhije śrotīṃ || 13 ||
āpa teja athavā pavana | sārūṃ na sakatī gagana |
gagana pāhātāṃ saghana | cal̤ela kaiseṃ || 14 ||
gagana pāhātāṃ saghana | cal̤ela kaiseṃ || 14 ||
athavā kaṭhīṇa jālī medanī | tarī gaganeṃ kelī cāl̤aṇī |
pṛthvīceṃ sarvāṃga bhedūnī rāhileṃ gagana || 15 ||
pṛthvīceṃ sarvāṃga bhedūnī rāhileṃ gagana || 15 ||
yācī pracita aisī ase | jeṃ jaḍatvā āleṃ titukeṃ nāse |
ākāśa jaiseṃ taiseṃ ase | cal̤aṇāra nāhīṃ || 16 ||
ākāśa jaiseṃ taiseṃ ase | cal̤aṇāra nāhīṃ || 16 ||
vegal̤epaṇa pāhāveṃ | tayāsa ākāśa mhaṇāveṃ |
abhinna hotāṃ svabhāveṃ | ākāśa brahma || 17 ||
abhinna hotāṃ svabhāveṃ | ākāśa brahma || 17 ||
tasmāta ākāśa cal̤enā | bheda gaganācā kal̤enā |
bhāsaleṃ brahma tayāsa jāṇā | ākāśa mhaṇāveṃ || 18 ||
bhāsaleṃ brahma tayāsa jāṇā | ākāśa mhaṇāveṃ || 18 ||
nirguṇa brahmaseṃ bhāsaleṃ | kalpūṃ jātāṃ anumānaleṃ |
mhaṇona ākāśa bolileṃ | kalpanesāṭhīṃ || 19 ||
mhaṇona ākāśa bolileṃ | kalpanesāṭhīṃ || 19 ||
kalpanesi bhāse bhāsa | titukeṃ jāṇāveṃ ākāśa |
parabrahma nirābhāsa | nirvikalpa || 20 ||
parabrahma nirābhāsa | nirvikalpa || 20 ||
paṃcabhūtāṃmadheṃ vāsa | mhaṇauna bolije ākāśa |
bhūtāṃtarīṃ jo brahmāṃśa | teṃci gagana || 21 ||
bhūtāṃtarīṃ jo brahmāṃśa | teṃci gagana || 21 ||
pratyakṣa hoteṃ jāteṃ | acal̤a kaiseṃ mhaṇāveṃ tyāteṃ |
mhaṇaoniyāṃ gaganāteṃ | bhedileṃ nāhīṃ || 22 ||
mhaṇaoniyāṃ gaganāteṃ | bhedileṃ nāhīṃ || 22 ||
pṛthvī virona ure jīvana | jīvana nastāṃ ure agna |
agna vijhatāṃ ure pavana | tohi nase || 23 ||
agna vijhatāṃ ure pavana | tohi nase || 23 ||
mithyā āleṃ āṇī geleṃ | teṇeṃ khareṃ teṃ bhaṃgaleṃ |
aiseṃ heṃ pracitīsa āleṃ | koṇeṃparī || 24 ||
aiseṃ heṃ pracitīsa āleṃ | koṇeṃparī || 24 ||
bhrameṃ pratyakṣa disateṃ | vicāra pāhatāṃ kāya tetheṃ |
bhramamūl̤a yā jagāateṃ | khareṃ kaiseṃ mhaṇāveṃ || 25 ||
bhramamūl̤a yā jagāateṃ | khareṃ kaiseṃ mhaṇāveṃ || 25 ||
bhrama śodhitāṃ kāṃhīṃca nāhīṃ | tetheṃ bhedileṃ koṇeṃ kāī |
bhrameṃ bhedileṃ mhaṇatāṃ ṭhāīṃ | bhramaci mithyā || 26 ||
bhrameṃ bhedileṃ mhaṇatāṃ ṭhāīṃ | bhramaci mithyā || 26 ||
bhramāceṃ rūpa mithyā jāleṃ | maga sukheṃ mhaṇāveṃ bhedileṃ |
mūl̤īṃ laṭikeṃ tyāneṃ keleṃ | teṃhi taiseṃ || 27 ||
mūl̤īṃ laṭikeṃ tyāneṃ keleṃ | teṃhi taiseṃ || 27 ||
laṭikyāneṃ udaṃḍa keleṃ | tarī āmuceṃ kāya geleṃ |
keleṃ mhaṇatāṃca nāthileṃ | śāhāṇe jāṇatī || 28 ||
keleṃ mhaṇatāṃca nāthileṃ | śāhāṇe jāṇatī || 28 ||
sāgarāmadheṃ khasakhasa | taiseṃ parabrahmīṃ dṛśya |
matisārikhā matiprakāśa | aṃtarīṃ vāḍhe || 29 ||
matisārikhā matiprakāśa | aṃtarīṃ vāḍhe || 29 ||
matī karitāṃ viśāl̤a | kaval̤o lāge aṃtarāl̤a |
pāhātāṃ bhāse brahmagol̤a | kavīṭha jaiseṃ|| 30 ||
pāhātāṃ bhāse brahmagol̤a | kavīṭha jaiseṃ|| 30 ||
vṛtti tyāhūna viśāl̤a | karitāṃ brahmāṃḍa badriphal̤a |
brahmākāra hotāṃ keval̤a | kāṃhīṃca nāhīṃ || 31 ||
brahmākāra hotāṃ keval̤a | kāṃhīṃca nāhīṃ || 31 ||
āpaṇa vivekeṃ viśāl̤alā | maryādevegal̤ā jālā |
maga brahmagol̤a dekhilā | vaṭabījanyāyeṃ || 32 ||
maga brahmagol̤a dekhilā | vaṭabījanyāyeṃ || 32 ||
hotāṃ tyāhūna vistīrṇa | vaṭabīja koṭipramāṇa |
āpāṇa hotāṃ paripūrṇa | kāṃhīṃca nāhīṃ || 33 ||
āpāṇa hotāṃ paripūrṇa | kāṃhīṃca nāhīṃ || 33 ||
āpaṇa bhrameṃ lāhānāl̤alā | keval̤a dehadhārī jālā |
tarī maga brahmāṃḍa tyālā | kaval̤ela kaiseṃ || 34 ||
tarī maga brahmāṃḍa tyālā | kaval̤ela kaiseṃ || 34 ||
vṛttī aisī vāḍhavāvī | pasarūna nāhīṃca karāvī |
pūrṇabrahmāsa puravavī | cahūṃkaḍe || 35 ||
pūrṇabrahmāsa puravavī | cahūṃkaḍe || 35 ||
jaṃva yeka suvarṇa āṇitāṃ | teṇeṃ brahmāṃḍa maḍhavitāṃ |
kaise hoīla teṃ tatvatāṃ | bareṃ pāhā || 36 ||
kaise hoīla teṃ tatvatāṃ | bareṃ pāhā || 36 ||
vastu vṛttisa kaval̤e | teṇeṃ vṛtti phāṭona vitul̤e |
nirguṇa ātmāca nival̤e | jaisā taisā || 37 ||
nirguṇa ātmāca nival̤e | jaisā taisā || 37 ||
yetheṃ phiṭalī āśaṃkā | śrote ho saṃdeha dharūṃ nakā |
anumāna asela tarī vivekā | avalokāveṃ || 38 ||
anumāna asela tarī vivekā | avalokāveṃ || 38 ||
vivekeṃ tuṭeṃ anumāna | vivekeṃ hoye samādhāna |
vivekeṃ ātmanivedana | mokṣa lābhe || 39 ||
vivekeṃ ātmanivedana | mokṣa lābhe || 39 ||
kelī mokṣācī upekṣā | vivekeṃ sārileṃ pūrvapakṣā |
siddhāṃta ātmā pratyakṣā | pramāṇa na lage || 40 ||
siddhāṃta ātmā pratyakṣā | pramāṇa na lage || 40 ||
he pracitīcīṃ uttareṃ | kal̤atī sārāsāravicāreṃ |
mananadhyāseṃ sākṣātkāreṃ | pāvana hoīje || 41 ||
mananadhyāseṃ sākṣātkāreṃ | pāvana hoīje || 41 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde saṃdehavāraṇanāma samāsa navavā ||
samāsa dahāvā : sthitinirūpaṇa || śrīrāma ||
deul̤āmadheṃ jagannāyeka | āṇī deval̤āvarī baisalā kāka |
parī to devāhuna adhika | mhaṇoṃ naye kīṃ || 1 ||
parī to devāhuna adhika | mhaṇoṃ naye kīṃ || 1 ||
sabhā baisalī rājadvārīṃ | āṇī markaṭa geleṃ staṃbhāvarī |
parī teṃ sabhehūna śreṣṭha caturīṃ | kaise mānāveṃ || 2 ||
parī teṃ sabhehūna śreṣṭha caturīṃ | kaise mānāveṃ || 2 ||
brahmaṇa snāna karūna gele | āṇī baka taiseci baisale |
parī te brahmaṇaparīsa bhale | kaise mānāve || 3 ||
parī te brahmaṇaparīsa bhale | kaise mānāve || 3 ||
brahmaṇāmadheṃ koṇī nemasta | koṇī jāle avyāvesta |
āṇī svāna sadā dhyānasta | parī teṃ uttama navhe || 4 ||
āṇī svāna sadā dhyānasta | parī teṃ uttama navhe || 4 ||
brāhmaṇa lakṣamudrā neṇeṃ | mārjara lakṣaviṣaīṃ śāhāṇeṃ |
parī brahmaṇāparīsa viśeṣa koṇeṃ | mhaṇāveṃ tayāsī || 5 ||
parī brahmaṇāparīsa viśeṣa koṇeṃ | mhaṇāveṃ tayāsī || 5 ||
brahmaṇa pāhe bhedābheda | makṣikā sarvāṃsa abheda |
parī tīsa jālā jñānabodha | heṃ toṃ na ghaḍe kīṃ || 6 ||
parī tīsa jālā jñānabodha | heṃ toṃ na ghaḍe kīṃ || 6 ||
uṃca vastreṃ nīca lyālā | āṇī samartha ughaḍāca baisalā |
parī to āhe parikṣilā | parīkṣavaṃtīṃ || 7 ||
parī to āhe parikṣilā | parīkṣavaṃtīṃ || 7 ||
bāhyākāra kelā adhika | parī to avaghā lokika |
yetheṃ pāhije mukhya yeka | aṃtaraniṣṭhā || 8 ||
yetheṃ pāhije mukhya yeka | aṃtaraniṣṭhā || 8 ||
lokika barā saṃpādilā | parī aṃtarīṃ sāvadha nāhīṃ jālā |
mukhya devāsa cukalā | to ātmaghātakī || 9 ||
mukhya devāsa cukalā | to ātmaghātakī || 9 ||
devāsa bhajatāṃ devaloka | pitrāṃsa bhajatāṃ pitraloka |
bhūtāṃsa bhajatāṃ bhūtaloka | pāvijeto || 10 ||
bhūtāṃsa bhajatāṃ bhūtaloka | pāvijeto || 10 ||
jeṇeṃ jayāsa bhajāveṃ | teṇeṃ tyā lokāsī jāveṃ |
nirguṇīṃ bhajatāṃ vhāveṃ | nirguṇaci svayeṃ || 11 ||
nirguṇīṃ bhajatāṃ vhāveṃ | nirguṇaci svayeṃ || 11 ||
nirguṇāceṃ kaiseṃ bhajana | nirguṇīṃ asāveṃ ananya |
ananya hotāṃ hoīje dhanya | niścayeṃsīṃ || 12 ||
ananya hotāṃ hoīje dhanya | niścayeṃsīṃ || 12 ||
sakal̤a keliyāceṃ sārthaka | deva vol̤akhāvā yeka |
āpaṇa koṇa hā viveka | pāhilā pāhije || 13 ||
āpaṇa koṇa hā viveka | pāhilā pāhije || 13 ||
deva pāhātāṃ nirākāra | āpalā to māīka vicāra |
sohaṃ ātmā hā nirdhāra | bāṇona gelā || 14 ||
sohaṃ ātmā hā nirdhāra | bāṇona gelā || 14 ||
ātāṃ anumāna to kāī | vastu āhe vastucā ṭhāīṃ |
dehabhāva kāṃhīṃca nāhīṃ | dhāṃḍol̤itāṃ || 15 ||
dehabhāva kāṃhīṃca nāhīṃ | dhāṃḍol̤itāṃ || 15 ||
siddhāsa āṇī sādhana | hā toṃ avaghāca anumāna |
muktāsa āṇī baṃdhana | āḍal̤enā || 16 ||
muktāsa āṇī baṃdhana | āḍal̤enā || 16 ||
sādhaneṃ jeṃ kāṃhīṃ sādhāveṃ | teṃ toṃ āpaṇaci svabhāveṃ |
ātāṃ sādhakācyā nāveṃ | sunyākāra || 17 ||
ātāṃ sādhakācyā nāveṃ | sunyākāra || 17 ||
kullāl̤a pāvalā rājapadavī | ātāṃ rāsabheṃ kāsayā rākhāvī |
kullāl̤apaṇācī uṭhāṭhevī | kāsayā pāhije || 18 ||
kullāl̤apaṇācī uṭhāṭhevī | kāsayā pāhije || 18 ||
taisā avaghā vṛttībhāva | nānā sādhanāṃcā upāva |
sādhya jāliyāṃ kaiṃcā ṭhāva | sādhanāṃsī || 19 ||
sādhya jāliyāṃ kaiṃcā ṭhāva | sādhanāṃsī || 19 ||
sādhaneṃ kāye sādhāveṃ | nemeṃ kāye phal̤a ghyāveṃ |
āpaṇa vastu bharaṃgal̤āveṃ | kāsayāsī || 20 ||
āpaṇa vastu bharaṃgal̤āveṃ | kāsayāsī || 20 ||
deha tarī pāṃcā bhūtāṃcā | jīva tarī aṃśa brahmīṃcā |
paramātmā tarī ananyācā | ṭhāva pāhā || 21 ||
paramātmā tarī ananyācā | ṭhāva pāhā || 21 ||
ugeṃci pāhātāṃ mīpaṇa dise | śodha ghetāṃ kāṃhīṃca nase |
tatveṃ tatva nirase | puḍheṃ nikhal̤a ātmā || 22 ||
tatveṃ tatva nirase | puḍheṃ nikhal̤a ātmā || 22 ||
ātmā āhe ātmapaṇeṃ | jīva āhe jīvapaṇeṃ |
māyā āhe māyāpaṇeṃ | vistāralī || 23 ||
māyā āhe māyāpaṇeṃ | vistāralī || 23 ||
aiseṃ avagheṃci āhe | āṇī āpaṇa hi koṇīyeka āhe |
heṃ sakal̤a śodhūna pāhe | toci jñānī || 24 ||
heṃ sakal̤a śodhūna pāhe | toci jñānī || 24 ||
śodhūṃ jāṇeṃ sakal̤āṃsī| parī pāhoṃ neṇe āpaṇāsī |
aika jñānī yekadesī | vṛttirūpeṃ || 25 ||
aika jñānī yekadesī | vṛttirūpeṃ || 25 ||
teṃ vṛttirūpa jarī pāhileṃ | tarī maga kāṃhīṃca nāhīṃ rāhileṃ |
prakṛtinirāseṃ avagheṃci geleṃ | vikāravaṃta || 26 ||
prakṛtinirāseṃ avagheṃci geleṃ | vikāravaṃta || 26 ||
uraleṃ teṃ nikhal̤a nirguṇa | vivaṃcitāṃ teṃci āpaṇa |
aisī he paramārthācī khūṇa | agādha āhe || 27 ||
aisī he paramārthācī khūṇa | agādha āhe || 27 ||
phal̤a yeka āpaṇa yeka | aisā nāhīṃ hā viveka |
phl̤āceṃ phal̤a koṇīyeka | svayeṃci hoīje || 28 ||
phl̤āceṃ phal̤a koṇīyeka | svayeṃci hoīje || 28 ||
raṃka hotā rājā jālā | vareṃ pāhātāṃ pratyaya ālā |
raṃkapaṇācā galbalā | raṃkīṃ karāvā || 29 ||
raṃkapaṇācā galbalā | raṃkīṃ karāvā || 29 ||
veda śāstreṃ purāṇeṃ | nānā sādhaneṃ nirūpaṇeṃ |
siddha sādhu jyākāraṇeṃ | nānā sāyāsa karitī || 30 ||
siddha sādhu jyākāraṇeṃ | nānā sāyāsa karitī || 30 ||
teṃ brahmarūpa āpaṇaci āṃgeṃ | sārāsāravicāraprasaṃgeṃ |
karaṇeṃ na karaṇeṃ vāugeṃ | kāṃhīṃca nāhīṃ || 31 ||
karaṇeṃ na karaṇeṃ vāugeṃ | kāṃhīṃca nāhīṃ || 31 ||
raṃka rājaājñāsi bhyāleṃ | teṃci puḍheṃ rājā jāleṃ |
maga teṃ bhayeci uḍāleṃ | raṃkapaṇāsariseṃ || 32 ||
maga teṃ bhayeci uḍāleṃ | raṃkapaṇāsariseṃ || 32 ||
vedeṃ vedājñeneṃ cālāveṃ sacchāstreṃ śāstra abhyāsāveṃ |
tīrtheṃ tīrthāsa jāveṃ | koṇyā prakāreṃ || 33 ||
tīrtheṃ tīrthāsa jāveṃ | koṇyā prakāreṃ || 33 ||
amṛteṃ sevāveṃ amṛta | anaṃteṃ pāhāvā anaṃta |
bhagavaṃteṃ lakṣāvā bhagavaṃta | koṇā prakāreṃ || 34 ||
bhagavaṃteṃ lakṣāvā bhagavaṃta | koṇā prakāreṃ || 34 ||
saṃta asaṃta tyāgāve | nirguṇeṃ nirguṇāsī bhaṃgāveṃ |
svarūpeṃ svarūpīṃ raṃgāveṃ | koṇyā prakāreṃ || 35 ||
svarūpeṃ svarūpīṃ raṃgāveṃ | koṇyā prakāreṃ || 35 ||
aṃjaneṃ lyāveṃ aṃjana | dhaneṃ sādhāveṃ dhana |
niraṃjaneṃ niraṃjana | kaiseṃ anubhavāveṃ || 36 ||
niraṃjaneṃ niraṃjana | kaiseṃ anubhavāveṃ || 36 ||
sādhya karāveṃ sādhanāsī | dhyeyeṃ dharāveṃ dhyānāsī |
unmaneṃ āvarāveṃ manāsī | koṇyā prakāreṃ || 37 ||
unmaneṃ āvarāveṃ manāsī | koṇyā prakāreṃ || 37 ||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde sthitinirūpaṇanāma samāsa dahāvā ||
|| daśaka navavā samāpta ||
