Lord Krishna

jñāneśvarī adhyāya 8

(Dnyaneshwari Adhyay 8 in English (IAST))

Sant Dnyaneshwar

Also known as Dnyaneshwari · Jnaneshwari · Jnaneshwari adhyay 8

Dnyaneshwari Adhyay 8. The Dnyaneshwari — Sant Dnyaneshwar's commentary on the Bhagavad Gita, composed at Nevasa in 1290 when he was in his teens. Its proper name is Bhavarthadipika, and it is the work that made Marathi a language of scripture: the Gita's Sanskrit opened out into ovis of extraordinary beauty, image piled on image, for listeners who knew no Sanskrit at all.

#of 324
arjuna
uvācaḥ
kiṃ
tad
brahma
kimadhyātmaṃ
kiṃ
karma
puruṣottama
|
adhibhūtaṃ
ca
kiṃ
proktamadhidaivaṃ
kimucyate
||
1
||
maga arjuneṃ mhaṇitaleṃ | hāṃ ho jī avadhārile |
je myāṃ pusile | te nirūpijo || 1||
sāṃgā kavaṇa teṃ brahma | kāisayā nāma karma |
athavā adhyātma | kāya mhaṇipe || 2||
adhibhūta teṃ kaise | etha adhidaiva teṃ kavaṇa ase |
heṃ ughaḍa mī pariyeseṃ | taiseṃ bolā || 3||
adhiyajñaḥ
kathaṃ
ko'tra
dehe'smin
madhusūdana
|
prayāṇakāle
ca
kathaṃ
jñeyo'si
niyatātmabhiḥ
||
2
||
devā adhiyajña to kāī | kavaṇa pāṃ iye dehī |
heṃ anumānāsi kāṃhī | diṭhī na bhare || 4||
āṇi niyatā aṃtaḥkaraṇī | tūṃ jāṇijasī dehaprayāṇī |
teṃ kaiseni heṃ śāraṃgapāṇī | parisavā māteṃ || 5||
dekhā dhaval̤ārī ciṃtāmaṇīcā | jarī pahuḍalā hoya daivācā |
tarī vosaṇatāhī bola tayācā | parī sopu na vace || 6||
taiseṃ arjunāciyā bolāsaveṃ | āleṃ teṃci mhaṇitaleṃ deve|
pariyeseṃ gā barave | jeṃ pusile tuvāṃ || 7||
kirīṭī kāmadhenūcā pāḍā | varī kalpatarūcā āhe māṃdoḍā |
mhaṇoni manorathasiddhīciyā cāḍā | to navala nohe || 8||
kṛṣṇa koponi jyāsi mārī | to pāve parabrahmasākṣātkārī |
mā kṛpene upadeśu karī | to kaiśāparī na pavela || 9||
jaiṃ kṛṣṇāceyā hoije āpaṇa | taiṃ kṛṣṇa hoya āpule aṃtaḥkaraṇa |
maga saṃkalpāce āṃgaṇa | vol̤agatī siddhī || 10||
pari aiṃse jeṃ prema | arjunīṃci āthi nissīma |
mhaṇaūni tayāce kāma | sadā saphal̤a || 11||
yā kāraṇe śrīanaṃte | teṃ manogata tayāceṃ pusateṃ |
hoīla jāṇūni āiteṃ | vogarūni ṭhevileṃ || 12||
jeṃ apatya thānī nige | tyācī bhūka te mātesīci lāge |
eṟhavīṃ teṃ śabdeṃ kāya sāṃge | maga stanya de yerī || 13||
mhaṇoni kṛpāl̤uvā gurūciyā ṭhāyī | he navala nohe kāṃhī |
pari teṃ aso āikā kāī | jeṃ deva bolate jāhale || 14||
akṣaraṃ
brahma
paramaṃ
svabhāvo'dhyātmamucyate
|
bhūtabhāvodbhavakaro
visargaḥ
karmasaṃjñita
||
3||
maga mhaṇitale sarveśvareṃ | jeṃ ākārī iye khoṃkareṃ |
koṃdaleṃ asata na khire | kavaṇe kāl̤ī || 15||
eṟhavīṃ sapūrapaṇa tayāceṃ pahāveṃ | tari śūnyaci navhe svabhāṃveṃ |
vari gaganāceni pālave | gāl̤ūni ghetaleṃ || 16||
jeṃ aiseṃhī pari virūl̤eṃ | iye vijñānāciye khol̤e |
hālavaleṃhī na gal̤e | te parabrahma || 17||
āṇi ākārāceni jālepaṇeṃ | janmadharmāteṃ neṇe |
ākāralopīṃ nimaṇeṃ | nāhīṃ kahīṃ || 18||
aiśiyā āpuliyācī sahaja sthitī | jayā brahmācī nityatā asatī |
tayā nāma subhadrāpati | adhyātma gā || 19||
maga gaganī jeviṃ nirmal̤eṃ | neṇoṃ kaiṃcī eka vel̤e |
uṭhatī ghanapaṭal̤e | nānāvarṇe || 20||
taise amūrtīṃ tiye viśudhde | mahadādi bhūtabhedeṃ |
brahmāṃḍāce bāṃdhe | hoṃci lāgatī || 21||
paiṃ nirvikalpāciye baraḍī | kīṃ ādisaṃkalpācī phuṭe virūḍhī |
āṇi te saveṃci moḍoni ye ḍhoṃḍhī | brahmagol̤akāṃcī || 22||
tayā ekaikāce bhītarīṃ pāhije | taṃva bījācāci bharilā dekhije |
mājīṃ hotiyāṃ jātiyāṃ neṇije | lekha jīvāṃ || 23||
maga tayāgol̤akāṃce aṃśāṃśa | prasavatī ādisaṃkalpa asamasahāsa |
heṃ aso aisī bahuvasa | sṛṣṭī vāḍhe || 24||
pari dujenaviṇa ekalā | parabrahmaci saṃcalā |
anekatvācā ālā | pūra jaisā || 25||
taiseṃ samaviṣamatva neṇoṃ kaiceṃ | vāṃyāṃci carācara race |
pāhatāṃ prasavatiyā yonīce | lakṣa disatī || 26||
yerī jīvabhāvāciya pālaviye | kāṃhī maryādā karūṃ naye |
pāhije kavaṇa heṃ āghaveṃ viye | taṃva mūl̤a teṃ śūnya || 27||
mhaṇūni kartā mudala na dise | āṇi śekhīṃ kāraṇahī kāṃhī nase |
mājīṃ kāryaci āpaiseṃ | vāḍhoṃci lāge || 28||
aisā karitenavīṇa gocarū | avyaktīṃ hā ākārū |
nipaje jo vyāpārū | tayā nāma karma || 29||
adhibhūtaṃ
kṣaro
bhāvaḥ
puruṣaścādhidaivatama
|
adhiyajño'hamevātra
dehe
dehabhṛtāṃ
vara
||
4||
ātāṃ adhibhūta jeṃ mhaṇipe | teṃhi sāṃgoṃ saṃkṣepeṃ |
tarī hoya āṇi hārape | abhra jaiseṃ || 30||
taiseṃ asatepaṇa āhāca | nāhīṃ hoije heṃ sāca |
jayāṃteṃ rūpā āṇitī pāṃcapāṃca | mil̤oniyāṃ || 31 ||
bhūtāṃteṃ adhikarūni ase | āṇi bhūtasaṃyogeṃ tari dise |
je viyogavel̤e bhraṃśe | nāmarūpādika || 32 ||
tayāteṃ adhibhūta mhaṇije | maga adhidaivata purūṣa jāṇije |
jeṇeṃ prakṛtīceṃ bhogīje | upārjileṃ || 33 ||
jo cetanecā cakṣu | jo iṃdriyadeśīcā adhyakṣu |
jo dehāstamanīṃ vṛkṣu | saṃkalpavihaṃgamācā || 34 ||
jo paramātmāci pari dusarā | jo ahaṃkāranidrā nidasurā |
mhaṇoni svapnīṃciyā borabārā | saṃtoṣeṃ śiṇe || 35||
jīva yeṇeṃ nāṃveṃ | jayāteṃ āl̤avije svabhāve |
teṃ adhidaivata jāṇāveṃ | paṃcāyatanīṃceṃ || 36||
ātāṃ iyeci śarīragrāmīṃ | jo śarīrabhāvāteṃ upaśamī |
to adhiyajñu etha gā mī | pāṃḍukumarā || 37||
yera adhidaivādhibhūta | tehi mīci kīra samasta |
pari paṃdhareṃ kiḍāl̤ā mil̤ata | teṃ kāya sāṃke nohe || 38||
tari te paṃdharepaṇa na mail̤e | āṇi kiḍāl̤āciyāhī aṃśā na mil̤e |
pari jaṃva ase tayāceni mel̤eṃ | tava sāṃkeṃci mhaṇije || 39||
taiseṃ adhibhūtādi āghave | heṃ avidyeceni pālaveṃ |
jhāṃkaleṃ taṃva mānāveṃ | vegal̤eṃ aiseṃ || 40||
teci avidyecī javanikā phiṭe | āṇi bhedabhāvācī avaghi tuṭe |
maga mhaṇoṃ eka hoūni jarī āṭe | tarī kāya donī hotī || 41||
paiṃ keśāṃcā guṃḍāl̤ā | vari ṭhevilī sphaṭikaśil̤ā |
te vari pāhije ḍol̤āṃ | tavaṃ bhedilī gamatī || 42||
pāṭhīṃ keśa paraute nele | āṇi bhedalepaṇa kāya neṇoṃ jāhāleṃ |
tari ḍāṃka deūni sāṃdile | śil̤eteṃ kāī || 43||
nā te akhaṃḍaci āyatī | pari saṃgeṃ bhinna gamalī hotī |
te sāriliyā māgautī | jaisī kāṃ taisī || 44||
tevīṃci ahaṃbhāvo jāye | tarī aikya teṃ ādhīṃci āhe |
heṃci sāceṃ jetha hoye | to adhiyajñu mī || 45||
paiṃ gā āmhīṃ tuja | sakal̤a yajña karmaja |
sāṃgītaleṃ kāṃ jeṃ kāja | manī dharūni || 46||
to hā sakal̤a jīvāṃcā visāṃvā | naiṣkarmyasukhācā ṭhevā |
pari ughaḍa karūni pāṃḍava | dāvijata ase || 47||
pahileṃ vairāgyāiṃdhanaparipūrtī | iṃdriyānal̤ī pradīptīṃ |
viṣayadravyāciyā āhutī | deūniyā || 48||
maga vajrāsana teci urvī | śodhūni ādhāramudrā baravī |
vedikā race māṃḍavī | śarīrācyā || 49||
tetha saṃyamāgnīcīṃ kuṃḍe | iṃdriyadravyāceni pavāḍeṃ |
yajijatī udaṃḍe | yuktighoṣe || 50 ||
maga manaprāṇa āṇi saṃyamu | hāci havanasaṃpadecā saṃbhramu |
yeṇeṃ saṃtoṣavije nirdhūmu | jñānānal̤u || 51||
aiseni heṃ sakal̤a jñānī samarpe | maga jñāna teṃ jñeyīṃ hārape |
pāṭhīṃ jñeyaci svarūpeṃ | nikhila ure || 52 ||
tayā nāṃva gā adhiyajñu | aiseṃ bolilā jaṃva sarvajñu |
taṃva arjuna atiprājñu | tayā pātaleṃ teṃ || 53||
heṃ jāṇoni mhaṇitaleṃ deveṃ | pārthā parisatu āhāsi baraveṃ |
yākṛṣṇāciyā bolāsaveṃ | yerū sukhācā jāhalā || 54||
dekhā bālakāciyā dhaṇī dhāije | kāṃ śiṣyāceni jāhalepaṇeṃ hoije |
heṃ sadgurūci ekaleni jāṇije | kāṃ prasavatiyā || 55||
mhaṇoni sātvikāṃ bhāvāṃcī māṃdī | kṛṣṇāāṃgīṃ arjunāādhīṃ |
na samātase parī buddhī | sāṃvarūni deveṃ || 56||
maga pikaliyā sukhācā parimal̤u | kīṃ nivāliyā amṛtācā kallol̤u |
taisā koṃval̤ā āṇi rasāl̤u | bolu bolilā || 57||
mhaṇe parisaṇeyāṃcyā rāyā | āike bāpā dhanaṃjayā |
aisī jal̤oṃ saraliyā māyā | tetha jāl̤iteṃ teṃhī jal̤e || 58||
antakāle
ca
māmeva
smaranmuktvā
kalevaram
|
yaḥ
prayāti
sa
madbhāvaṃ
yāti
nāstyatra
saṃśayaḥ
||
5||
jeṃ ātāṃci sāṃgitaleṃ hoteṃ | agā adhiyajña mhaṇitalā jayāteṃ |
je ādīci tayā māteṃ | jāṇoni aṃtīṃ || 59||
te deha jhol̤a aiseṃ mānunī | ṭhele āpaṇapeṃ āpaṇa hoūnī |
jaisā maṭha gaganā bharūnī | gaganīṃci ase || 60||
yeṃ pratītīciyā mājagharīṃ | tayā niścayācī vovarī |
ālī mhaṇoni bāherī | navheci se || 61||
aiseṃ sabāhya aikya saṃcaleṃ | mīci hoūni asatāṃ racileṃ |
bāheri bhūtāṃcīṃ pāṃcahī khavaleṃ | neṇatāṃci paḍilīṃ || 62||
ātāṃ ubhayāṃ ubhepaṇa nāhīṃ jayāceṃ | mā paḍiliyā gahana kavaṇa tayāceṃ |
mhaṇoni pratītīciye poṭīṃceṃ | pāṇī na hāle || 63||
te aikyācī āhe votilī | kīṃ nityateciyā hṛdayīṃ ghātalī |
jaisī samarasasamudrīṃ dhutalī | rūl̤ecinā || 64||
paiṃ athāvīṃ ghaṭa buḍālā | to āṃtabāherī udakeṃ bharalā |
pāṭhīṃ daivagatyā jarī phuṭalā | tarī udaka kāya phuṭe || 65||
nā tarī sarpe kavaca sāṃḍileṃ | kāṃ ubāreneṃ vastra pheḍileṃ |
tarī sāṃga pāṃ kāya moḍaleṃ | avevāmājīṃ || 66||
taisā ākāra hā āhāca bhraṃśe | vāṃcūni vastu te sāṃcalīci ase |
teci buddhi jāliyā visukuse | kaiseni ātāṃ || 67||
mhaṇoni yāparī māteṃ | aṃtakāl̤īṃ jāṇata sāṃte |
je mokalitī dehāteṃ | teṃ mīci hotī || 68||
eṟhavīṃ tarī sādhāraṇa | urīṃ ādal̤aliyā maraṇa |
jo āṭhava dharī aṃtaḥkaraṇa | teṃci hoije || 69||
jaisā kavaṇa eka kākul̤atī | pal̤atāṃ pavanagatī |
dupāulīṃ avacitīṃ | kuhāmājī paḍiyelā || 70||
ātāṃ tayā paḍaṇayāārauteṃ | paḍaṇa cukavāvayā parauteṃ |
nāhīṃ mhaṇoni tetheṃ | paḍāveṃci paḍe || 71||
teṃvi mṛtyūceni avasareṃ ekeṃ | jeṃ yeūni jīvāsamora ṭhāke |
teṃ hoṇeṃ maga na cuke | bhalatayāparī || 72||
āṇi jāgatā jaṃva asije | taṃva jeṇeṃ dhyāneṃ bhāvanā bhāvije |
ḍol̤ā lāgatakhevoṃ dekhije | teṃci svapnīṃ || 73||
yaṃ
yaṃ
vāpi
smaran
bhāvaṃ
tyajatyante
kalevaram
|
taṃ
tamevaiti
kaunteya
sadā
tadbhāvabhāvitaḥ
||
6
||
teviṃ jiteni avasareṃ | jeṃ āvaḍoni jīvīṃ ure |
teṃci maraṇāciye mere | phāra hoṃ lāge || 74||
āṇi maraṇīṃ jayā jeṃ āṭhave | to teci gatīteṃ pāve|
mhaṇoni sadāṃ smarāveṃ | māteṃci tuvāṃ || 75||
tasmāt
sarveṣu
kāleṣu
māmanusmara
yudhya
ca
|
mayyarpitamanobuddhirmāmevaiṣyasyasaṃśayam
||
7
||
ḍol̤āṃ jeṃ dekhāveṃ | kāṃ kānī hana aikāveṃ |
manīṃ jeṃ bhāvāveṃ | bolāveṃ vāce || 76||
teṃ ātaṃ bāheri āghaveṃ | mīci karūni ghālāveṃ |
maga sarvīṃ kāl̤īṃ svabhāveṃ | mīci āheṃ || 77||
arjunā aiseṃ jāhaliyā | maga na marije deha geliyā |
mā saṃgrāmu keliyā | bhaya kāya tuja || 78||
tūṃ manabuddhi sāceṃsīṃ | jarī mājhiyā svarūpīṃ arpisī |
tarī māteṃci gā pāvasī | he mājhī bhāka || 79||
heṃca kāyisayā varī hoye | aisā jarī saṃdeho vartatu āhe |
tarī abhyāsūni ādīṃ pāheṃ | maga navhe tarī kopeṃ || 80||
abhyāsayogayuktena
cetasā
nānyagāminā
|
paramaṃ
puruṣaṃ
divyaṃ
yāti
pārthānuntayan
||
8||
yeṇeṃci abhyāseṃsiṃ yogu | cittāsi karīṃ pāṃ cāṃgu |
agā upāyabal̤eṃ paṃgu | pahāḍa ṭhākī || 81||
teviṃ sadabhyāseṃ niraṃtara | cittāsi paramapurūṣācī mohara |
lāveṃ maga śarīra | rāho athavā jāvo || 82 ||
jeṃ nānāgatīteṃ pāvaviteṃ | teṃ citta varīla ātmayāteṃ |
maga kavaṇa āṭhavī dehāteṃ | geleṃ kī āhe || 83||
paiṃ saritecini ogheṃ | siṃdhujal̤ā mīnaleṃ ogheṃ |
teṃ kāya vartata āhe māgeṃ | mhaṇoni pāhoṃ yete || 84||
nā teṃ samudraci hoūna ṭheleṃ | teviṃ cittāceṃ caitanya jāhāleṃ |
jetha yātāyāta nimāleṃ | ghanānaṃda jeṃ || 85||
kaviṃ
purāṇamanuśāsitāramaṇoraṇīyāṃsamanusmared
|
sarvasya
dhātaramacintyarūpamādityavarṇaṃ
tamasaḥ
parastāt
||
9
||
jayāceṃ ākārāvīṇa asaṇeṃ | jayā janma nā nimaṇeṃ |
jeṃ āghaveṃci āghavepaṇeṃ | dekhata ase || 86||
jeṃ gaganāhūna juneṃ | jaṃ paramāṇūhūni sāneṃ |
jayāceni sānnidhāneṃ | viśva cal̤e || 87||
jeṃ sarvāṃteṃ yayā viye | viśva sarva jeṇeṃ jiye |
hetu jayā bihe | aciṃtya jeṃ || 88||
dekhe vol̤aṃbā iṃgal̤u na care | tejīṃ timira na śire |
jeṃ dihāceṃ āṃdhāreṃ | carmacakṣūsīṃ || 89||
susaḍā sūryakaṇāṃcyā rāśī | jo nitya udo jñāniyāṃsī |
astamānāceṃ jayāsī | āḍanāṃva nāhīṃ || 90||
prayāṇakāle
manasācalena
bhaktyā
yukto
yogabalena
caiva
|
bhruvormadhye
prāṇamāveśya
samyak
sa
taṃ
paraṃ
puruṣamupaiti
divyam
||
10
||
tayā avyaṃgavāṇeyā brahmāteṃ | prayāṇakāle prāpte |
jo sthirāvaleni citteṃ | jāṇoni smare || 91||
bāherī padmāsana racunī | uttarābhimukha baisoni |
jīvīṃ sukha sūni | karmayogāceṃ || 92||
āṃtu minaleni manodharme | svarūpaprāptīceni premeṃ |
āpeṃāpa saṃbhrameṃ | mil̤āvayā || 93||
ākal̤aleni yogeṃ | madhyamā madhyamārge |
agnisthānaini nige | brahmaraṃghrā || 94||
tetha aceta cittācā sāṃgātu | āhācavāṇā dise māṃḍatu |
jetha prāṇa gaganāāṃtu | saṃcare kāṃ || 95 ||
parī manāceni sthaiyaiṃ dharilā | bhaktīciyā bhāvanā bharalā |
yogabal̤eṃ āvaralā | sajja hounī || 96||
to jaḍājaḍāteṃ viravitu | bhrūlatāṃmājī saṃcaratu |
jaisā ghaṃṭānāda layasthu | ghaṃṭesīṃca hoya || 97||
kāṃ jhāṃkaliya ghaṭīṃcā divā | neṇije kāya jāhalā kevhāṃ |
yā rītī jo pāṃḍavā | deha ṭhevī || 98||
to keval̤a parabrahma | jayā paramapurūṣa aiseṃ nāma |
teṃ mājheṃ nijadhāma | hoūni ṭhāke || 99||
yadakṣaraṃ
vedavido
vadanti
viśanti
yadyatayo
vītarāgāḥ
|
yadicchanto
brahmacaryaṃ
caranti
yatte
padaṃ
saṃgraheṇa
pravakṣye
||
11||
sakal̤āṃ jāṇaṇeyāṃ je lāṇī | tiye jāṇivecī je khāṇī |
tayāṃ jñāniyāṃciye āyaṇī | jayāteṃ akṣara mhaṇipe || 100||
caṃḍavāteṃhī na moḍe | teṃ gaganaci kīṃ phuḍeṃ |
vāṃcūni jare hoīla mehuḍeṃ | tarī urela kaiṃce || 101||
teviṃ jāṇaṇeyā jeṃ ākal̤ileṃ | teṃ jāṇavalepaṇeṃci umāṇaleṃ |
maga neṇaveci tayā mhaṇitaleṃ | akṣara sahajeṃ || 102||
mhaṇoni vedavida nara | mhaṇatī jayāteṃ akṣara |
jeṃ prakṛtīsī para | paramātmarūpa || 103||
āṇi viṣayāṃceṃ viṣa ulaṃḍūni | je sarveṃdriyāṃ prāyaścita deūni |
āhāti dehāciyā baisoni | jhāḍātal̤ī || 104||
te yāparī virakta | jayācī niraṃtara vāṭa pāhāta |
niṣkāmāsi abhipreta | sarvadā jeṃ || 105||
jayāciyā āvaḍī | na gaṇitī brahmacaryādi sāṃkaḍī |
niṣṭhura hoūni bāpuḍī | iṃdriye karitī || 106||
aiseṃ jeṃ pada | durlabha āṇi agādha |
jayāciye thaḍiye veda | cubukal̤ile ṭhele || 107||
teṃ teṃ purūṣa hotī | je yāparī layā jātī |
tarī pārthā heci sthitī | eka vel̤a sāṃgo || 108||
tetha arjuneṃ mhaṇitaleṃ svāmī | heṃci mhaṇāvayā hotoṃ pāṃ mī |
taṃva sahajeṃ kṛpā kelī tumhī | tarī bolijo kāṃ || 109||
pari bolāveṃ teṃ ati sohopeṃ | tetheṃ mhaṇitaleṃ tribhuvanadīpeṃ |
tuja kāya neṇoṃ saṃkṣepeṃ | sāṃgena aika || 110||
tarī manā yā bāherilīkaḍe | yāvayācī sāviyā save moḍe |
heṃ hṛdayāciyā ḍohīṃ buḍe | taiseṃ kīje || 111||
sarvadvārāṇi
saṃyamya
mano
hṛdi
nirūdhya
ca
|
mūrdhnyādhāyātmanaḥ
prāṇamāsthito
yogadhāraṇām
||
12||
parī heṃ tarīca ghaḍe | jarī saṃyamācī akhaṃḍeṃ |
sarvadvārī kavāḍeṃ | kal̤āsatī || 112||
tarī sahajeṃ mana koṃḍaleṃ | hṛdayīṃci asela ugaleṃ |
jaiseṃ karacaraṇīṃ moḍaleṃ | parivarū na saṃḍī || 113||
taiseṃ citta rāhilyā pāṃḍavā | prāṇācā praṇavuci karāvā |
maga anuvṛttipaṃtheṃ āṇāvā | mūrdhnivarī ||114||
tetha ākāśīṃ mil̤e na mil̤e | taisā dharāvā dhāraṇābal̤eṃ |
jaṃva mātrātraya māval̤e | ardhabiṃbīṃ || 115||
taṃvavarī to samīru | nirāl̤ī kīje sthirū |
maga lagnīṃ jeviṃ oṃkārū | biṃbīṃce vilase || 116||
omityekākṣaraṃ
brahma
vyāharanmāmanusmaran
|
yaḥ
prayāti
tyajandehaṃ
sa
yāti
paramāṃ
gatim
||
13||
taiseṃ oṃ heṃ smaroṃ sare | āṇi tetheṃci prāṇu pure |
maga praṇavāṃtīṃ ure | pūrṇaghana jeṃ || 117||
mhaṇoni praṇavaikanāma | heṃ ekākṣara brahma |
jo mājheṃ svarūpa parama | smaratasāṃtā ||1 18||
yāparī tyajī dehāteṃ | to triśuddhī pāve māteṃ |
jayā pāvanayā parauteṃ | āṇika pāvaṇeṃ nāhīṃ || 119||
tethe arjunā jarī vipāyeṃ | tujhyā jīvīṃ hana aiseṃ jāye |
nā heṃ smaraṇa maga hoye | kāyasayāvarī aṃtī || 120||
iṃdriyāṃ anughaḍu paḍaliyā | jīvitaceṃ sukha buḍāliyā |
āṃtubāherī ughaḍaliyā | mṛtyucinheṃ || 121||
te vel̤īṃ baisaveṃci kavaṇeṃ | maga kavaṇa nirodhī karaṇeṃ |
tethe kāhyāceni aṃtakaḥraṇeṃ | praṇava smarāvā || 122||
tari gā aiśiyā dhvanī | jhaṇeṃ thārā deśī ho manīṃ |
paiṃ nitya sevilā mī nidānīṃ | sevaku hoyeṃ || 123||
ananyacetāḥ
satataṃ
yo
māṃ
smarati
nityaśaḥ
|
tasyāhaṃ
sulabhaḥ
pārtha
nityayuktasya
yoginaḥ
||
14||
māmupetya
punarjanma
duḥkhālayamaśāśvatam
|
nāpnuvaṃti
mahātmānaḥ
saṃsiddhiṃ
paramāṃ
gatāḥ
||
15
||
je viṣayāṃsi tīl̤āṃjal̤ī deūnī | pravṛttīvarī nigaḍa vāunī |
māteṃ hṛdayīṃ sūnī | bhogatātī || 124||
pari bhogitayā ārāṇukā | bheṭaṇeṃ nāhīṃ kṣudhādikāṃ |
tetha cakṣurādi raṃkāṃ | kavaṇa pāḍu || 125||
aise niraṃtara ekavaṭale | je aṃtaḥkaraṇī majaśīṃ ligaṭale |
mīci hoūni āṭale | upāsaitī || 126||
tayāṃ dehāvasāna jaiṃ pāve | taiṃ tihīṃ māteṃ smarāveṃ |
maga myāṃ jarī pāvāveṃ | tari upāsti te kāyasī || 127||
paiṃ raṃku eka āḍalepaṇeṃ | kākul̤atī aṃtī dhāṃvā gā dhāṃvā mhaṇe |
tari tayāciye glānī dhāṃvaṇe | kāya na ghaḍe maja || 128||
āṇi bhaktāṃhī teci daśā | tarī bhaktīcā sosu kāyasā |
mhaṇaūni hā dhvanī aisā | na vākhāṇāvā || 129||
tihīṃ je vel̤īṃ mī smarāvā | te vel̤īṃ smaralā kīṃ pāvāvā |
to ābhārūhī jīvā | sāhaveci nā || 130||
teṃ ṛṇavaipaṇa dekhoni āṃgī | mī āpuliyāci uttīrṇatvālāgīṃ |
bhaktāṃciyā tanutyāgīṃ | paricaryā karīṃ || 131||
dehavaikalyācā vārā | jhaṇeṃ lāgela yā sakumārāṃ |
mhaṇoni ātmabodhāce pāṃjirāṃ | sūyeṃ tayāṃteṃ || 132||
vari āpuliyā smaraṇācī uvāilī | hīṃvāaisī karīṃ sāulī |
aiseni nitya buddhi saṃcalī | mī āṇīṃ tayāṃteṃ || 133||
mhaṇoni dehāṃtīṃceṃ sāṃkaḍeṃ | mājhiyāṃ kahīṃci na paḍe |
mī āpuliyāṃteṃ āpulīkaḍe | sukheṃci āṇīṃ || 134||
varacīla dehācī gaṃvasaṇī pheḍunī | āhāca ahaṃkārāce raja jhāḍunī |
śuddha vāsanā nivaḍunī | āpaṇāpāṃ mel̤avī || 135||
āṇi bhaktāṃ tarī dehīṃ | viśeṣa ekavaṃkīcā ṭhāva nāhīṃ |
mhaṇaūni avherū karitāṃ kāṃhī | viyoga aisā na vāṭe || 136||
nā tarī dehāṃtīṃci miyāṃ yāveṃ | maga āpaṇapeṃ yāṃteṃ nyāveṃ |
heṃhī nāhīṃ je svabhāveṃ | te ādhīṃci maja mīnale || 137||
yerī śarīrāciyā salilīṃ | asatepaṇa he sāule |
vāṃcūni caṃdrikā te ṭhelī | caṃdrīṃci āhe || 138||
aise je nityayukta | tayāṃsi sulabha mī satata |
mhaṇāūni dehāṃtīṃ niścita | mīci hotī || 139||
maga kleśatarūcī vāḍī | je tāpatrayāgnīcī sagaḍī |
je mṛtyukākāsi kuroṃḍī | sāṃḍilī āhe || 140||
jeṃ dainyāceṃ dubhateṃ | jeṃ mahābhayāteṃ vāḍhaviteṃ |
jeṃ sakal̤a duḥkhāceṃ purateṃ | bhāṃḍavala || 141||
jeṃ durmatīceṃ mūl̤a | jeṃ kumārgāceṃ phal̤a |
jeṃ vyāmohāceṃ keval̤a | svarūpaci || 142||
jeṃ saṃsārāceṃ baisaṇeṃ | jeṃ vikārāceṃ udyāneṃ |
jeṃ sakal̤a rogāṃceṃ bhāṇeṃ | vāḍhileṃ āhe || 143||
jeṃ kāl̤ācā khicauśiṭā | jeṃ āśecā āṃgavaṭhā |
janmamaraṇācā voliṃvaṭā | svabhāveṃ jeṃ || 144||
jeṃ bhulīceṃ bharīṃva | jeṃ vikalpāceṃ votīṃva |
kiṃbahunā peṃva | viṃcuvāṃceṃ || 145||
jeṃ vyāghrāceṃ kṣetra | jeṃ paṇyāṃganeceṃ maitra |
jeṃ viṣayavijñānayaṃtra | supūjita || 146||
jeṃ lāṃvecā kal̤aval̤ā | nivāliyā viṣodakācā gal̤āl̤ā |
jeṃ viśvāsu āṃgaval̤ā | saṃvacorācā || 147||
jeṃ koḍhiyāceṃ kheṃva | jeṃ kāl̤asarpāceṃ mārdava |
goriyāceṃ svabhāva | gāyana jeṃ || 148||
jeṃ vairiyācā pāhuṇera | jeṃ durjanācā ādara |
heṃ aso jeṃ sāgara | anarthācā || 149||
jeṃ svapnīṃ dekhileṃ svapna | jeṃ mṛgajal̤eṃ sāsinnaleṃ vana |
jeṃ dhūmrarajāṃceṃ gagana | otaleṃ āhe || 150||
aiseṃ jeṃ heṃ śarīra | teṃ te na pavatīci puḍhatī nara |
je hoūni ṭhele apāra | svarūpa mājheṃ || 151||
ābrahmabhuvanāllokāḥ
punarāvartino'rjuna
|
māmupetya
tu
kaunteya
punarjanma
na
vidyate
||
16||
eṟhavīṃ brahmapaṇāciya bhaḍase | na cukatīci punarāvṛttīce val̤ase |
pari nivaṭaliyāceṃ jaiseṃ | poṭa na dukhe || 152||
nā tarī ceiliyānaṃtareṃ | na buḍije svapnīṃceni mahāpūreṃ |
tevīṃ māteṃ pāvaleṃ te saṃsāreṃ | liṃpatīci nā || 153||
eṟhavīṃ jagadākārāceṃ sireṃ | jeṃ cirasthāyīyāṃce dhure |
brahmabhuvana gā cavareṃ | lokācal̤āceṃ || 154||
jiye gāṃvīṃcā pahārū divovarī | ekā amareṃdrāceṃ āyuṣya na dharī |
vil̤oni pāṃtīṃ uṭhī ekasarī | cavadājaṇāṃcī || 155||
sahastrayugaparyaṃtamaharyad
brahmaṇo
viduḥ|
rātriṃ
yugasahastrāntāṃ
te'horātravido
janāḥ
||
17||
jaiṃ caukaḍiyā sahastra jāye | taiṃ ṭhāyeṭhāvo vil̤uci hoye |
āṇi taiseṃci sahastra bhariye pāheṃ | rātrī jetha || 156||
yevaḍheṃ ahorātra jethiṃceṃ | teṇeṃ na loṭatī je bhāgyāce |
dekhatī te svargīṃce | ciraṃjīva || 157||
yerāṃ suragaṇāṃcī navāī | viśeṣa sāṃgāvī tetha kāī |
muddala iṃdrācīci daśā pāhīṃ | je dihāce caudā || 158||
pari brahmayāciyāhi āṭhāṃ pahārāṃteṃ | āpuliyā ḍol̤āṃ dekhate |
je āhāti gā tayāṃteṃ | ahorātravida mhaṇipe || 159||
avyaktād
vyaktayaḥ
sarvāḥ
prabhavantyaharāgame
|
rātryāgame
pralīyante
tatraivāvyaktasaṃjñake
||
18||
bhūtagrāmaḥ
sa
evāyaṃ
bhūtvā
bhūtvā
pralīyate
|
rātryāgame'vaśaḥ
pārtha
prabhavatyaharāgame
||
19
||
taye brahmabhuvanīṃ divaseṃ pāhe | te vel̤īṃ gaṇanā keṃhī na samāye |
aiseṃ avyaktāceṃ hoye | vyakta viśva || 160||
puḍhatī dihācī caupāhārī phiṭe | āṇi hā ākārasamudra āṭe |
pāṭhīṃ taisāci maga pāhāṃṭe | bharoṃ lāge || 161||
śāradīyeciye praveśīṃ | abhreṃ jiratī ākāśīṃ |
maga grīṣmāṃtīṃ jaiśīṃ | nigatī puḍhatī || 162||
taisī brahmadināciye ādī | he bhūtasṛṣṭīcī māṃdī |
mil̤e jaṃva sahastrāvadhī | nimitta pure || 163||
pāṭhīṃ rātrīcā avasarū hoye | āṇi viśva avyaktīṃ layā jāye |
tohī yugasahastra moṭakā pāhe | āṇi taiseṃci race || 164||
heṃ sāṃgāvayā kāya upapatti | jeṃ jagācā pral̤ayo āṇi saṃbhūti |
ithe brahmabhuvanīṃciyā hotī | ahorātramājīṃ || 165||
kaiseṃ thoriveceṃ māna pāheṃ pāṃ | ho sṛṣṭibījācā sāṭopā |
pari punarāvṛttīciyā māpā | śīga jāhalā || 166||
eṟhavīṃ trailokya heṃ dhanurdharā | tiye gāṃvīṃcā gā pasārā |
to hā dinodayīṃ ekasarāṃ | māṃḍatu ase || 167||
pāṭhīṃ rātrīcā samo pāve | āṇi apaisāci sāṃṭave |
mhaṇiye jethīṃceṃ tetha svabhāveṃ | sāmyāsi ye || 168||
jaiseṃ vṛkṣapaṇa bījāsi āleṃ | kīṃ megha heṃ gagana jāhāleṃ |
taiseṃ anekatva jetha sāmāvaleṃ | teṃ sāmya mhaṇipe || 169||
parastasmāttu
bhāvo'nyo'vyakto'vyaktātsanātanaḥ
|
yaḥ
sa
sarveṣu
bhūteṣu
naśyatsu
na
vinaśyati
||
20||
tetha samaviṣama na dise kāṃhī | mhaṇoni bhūteṃ he bhāṣa nāhī |
jeviṃ dūdhaci jāhāliyā dahīṃ | nāmarūpa jāya || 170 ||
teṃviṃ ākāralopāsariseṃ | jagāceṃ jagapaṇa bhraṃśe |
pari jetha jāhāleṃ teṃ jaiseṃ | taiseṃci ase || 171||
taiṃ tayā nāṃva sahaja avyakta | āṇi ākārā vel̤īṃ teṃci vyakta |
heṃ ekāstava eka sūcita | eṟhavīṃ donī nāhī || 172||
jaiseṃ āṭaliyā svarūpeṃ | āṭalepaṇa te khoṭī mhaṇipe |
puḍhatī to ghanākārū hārape | je vel̤īṃ al̤aṃkāra hotī || 173||
hīṃ donhī jaiśīṃ hoṇīṃ | ekīṃ sākṣībhūta suvarṇī |
taisī vyaktāvyaktācī kaḍasaṇī | vastūcyā ṭhāyī || 174||
teṃ tarī vyakta nā avyakta | nitya nā nāśavaṃta |
yā dohīṃ bhāvāatīta | anādisidhda || 175||
jeṃ heṃ viśvaci hoūni ase | pari viśvapaṇa nāsileni na nāse |
akṣareṃ pusilyā na puse | arthu jaisā || 176||
pāheṃ pāṃ taraṃga tarī hota jāta | pari tetha udaka teṃ akhaṃḍa asata |
tevīṃ bhūtābhāvīṃ nāśivaṃta | avināśa jeṃ || 177||
nā tarī āṭatiye al̤aṃkārī | nāṭateṃ kanaka ase jayāparī |
tevīṃ maratiye jīvākārīṃ | amara jeṃ āhe || 178||
avyakto'kṣara
ityuktastamāhuḥ
paramāṃ
gatim
|
yaṃ
prāpya
na
nivartante
taddhāma
paramaṃ
mama
||
21||
puruṣaḥ
sa
paraḥ
pārtha
bhaktyā
labhastvananyā
|
yasyātaḥsthāni
bhūtāni
yena
sarvamidaṃ
tatam
||
22
||
jayāteṃ avyakta mhaṇoṃ ye koḍeṃ | mhaṇatāṃ stuti heṃ aiseṃ nāvaḍe ||
jeṃ manabuddhī na sāṃpaḍe | mhaṇaūniyāṃ || 179||
āṇi ākārā āliyā jayāceṃ | nirākārapaṇa na vace |
ākāralopeṃ na visaṃce | nityatā gā || 180||
mhaṇoni akṣara jeṃ mhaṇije | tevīci mhaṇatāṃ bodhuhī upaje |
jayāparautā paisu na dekhije | yā nāma paramagati || 181||
pari āghavā ihīṃ dehapurīṃ | āhe nijeliyāce parī |
je vyāpārū karavī nā karī | mhaṇaūniyāṃ || 182||
eṟhavīṃ je śārīraceṣṭā | tyāṃmājīṃ ekahī na ṭhake gā subhaṭā |
dāhī iṃdriyāṃciyā vāṭā | vāhataci āhāti || 183||
ukalūṃ viṣayāṃcā peṭā | hotā manācāṃ cohaṭā |
to sukhaduḥkhācā rājavāṃṭā | bhītarāhi pāve || 184||
pari rāvo pahuḍaliyā sukheṃ | jaisā deśīṃcā vyāpārū na ṭhake |
prajā āpulāleni abhilākheṃ | karitaci asatī || 185||
taiseṃ buddhīceṃ hana jāṇaṇeṃ | kāṃ manāceṃ gheṇeṃdeṇeṃ |
iṃdriyāṃceṃ karaṇeṃ | sphuraṇa vāyūceṃ || 186||
he dehakriyā āghavī | na karitāṃ hoya baravī |
jaisā na calaviteni ravī | loku cāle || 187||
arjunā tayāparī | sutalā aisā āhe śarīrīṃ |
mhaṇoni purūṣu gā avadhārīṃ | mhaṇipe jayāteṃ || 188||
āṇi prakṛti pativrate | paḍilā ekapatnīvrateṃ |
yeṇeṃhī kāraṇeṃ jayāteṃ | purūṣu mhaṇoṃ ye || 189||
paiṃ vedāceṃ bahuvasapaṇa | dekhecinā jayāceṃ āṃgaṇa |
heṃ gaganāceṃ pāṃgharūṇa | hoya dekhā || 190||
aiseṃ jāṇūni yogīśvara | jayāteṃ mhaṇatī parātpara |
jeṃ ananyagatīceṃ ghara | giṃvasīta ye || 191||
je tanū vācā citte | nāikatī dujiye goṣṭīteṃ |
tayāṃ ekaniṣṭheceṃ pikateṃ | sukṣetra jeṃ || 192||
heṃ trailokyaci purūṣottama | aisā sāca jayācā manodharmu |
tayā āstikācā āśramu | pāṃḍavā gā || 193||
jeṃ nigarvāceṃ gaurava | jeṃ nirguṇācī jāṇīva |
jeṃ sukhācī rāṇīva | nirāśāṃsī || 194||
jeṃ saṃtoṣiyāṃ vāḍhileṃ tāṭa | jeṃ aciṃtā anāthāceṃ māyapoṭa |
bhaktī ujū vāṭa | jayā gāṃvā || 195||
heṃ ekaika sāṃgoni vāyāṃ | kāya phāra karūṃ dhanaṃjayā |
paiṃ geliyā jayā ṭhāyā | to ṭhāvoci hoije || 196||
hiṃvāciyā jhul̤ukā | jaiseṃ hiṃvaci paḍe uṣṇodakā |
kāṃ samora hāliyā arkā | tamaci prakāśu || 197||
taisā saṃsārū jayā gāṃvā | gelā sāṃtā pāṃḍavā |
hoūni ṭhāke āghavā | mokṣācāci || 198||
tarī agnīmājīṃ āleṃ | jaiseṃ iṃdhanaci agni jahāleṃ
pāṭhīṃ na nivaḍeci kāṃhī keleṃ | kāṣṭhapaṇa || 199||
nā tarī sākharecā māghautā | budhdimaṃtapaṇeṃhī karitāṃ |
pari ūṃsa navhe pāṃḍusutā | jiyāparī || 200||
lohāceṃ kanaka jahāleṃ | heṃ ekeṃ pariseṃci keleṃ |
ātāṃ āṇika kaiṃceṃ teṃ geleṃ | lohatva āṇī || 201||
mhaṇoni tūpa hoūni māghauteṃ | jevīṃ dūdhapaṇa na yeci nirūteṃ |
teviṃ pāvoniyāṃ jayāteṃ | punarāvṛtti nāhīṃ || 202||
teṃ mājheṃ parama | sācokāreṃ nijadhāma |
heṃ āṃtuvaṭa tuja varma | dāvijata aseṃ || 203||
yatra
kāle
tvānāvṛttimāvṛttiṃ
caiva
yoginaḥ
|
prayātā
yānti
taṃ
kālaṃ
vakṣyāmi
bharatarṣabha
||
23||
tevīṃci āṇikeṃhī eke prakāreṃ | jāṇatāṃ āhe sopāreṃ |
tari deha sāṃḍiteni avasareṃ | jetha mil̤atī yogī || 204||
athavā avacaṭeṃ aiseṃ ghaḍe | je anavasareṃ deha sāṃḍe |
tari māghauteṃ yeṇeṃ ghaḍe | dehāsīci || 205||
mhaṇoni kāl̤aśuddhī jarī deha ṭhevītī | tarī ṭhevitakhevīṃ brahmaci hotī |
eṟhavīṃ akāl̤īṃ tarī yetī | saṃsārā puḍhatī || 206||
taiseṃ sāyujya āṇi punarāvṛtti | yā donhī avasarāadhīna āhātī |
to avasarū tujapratī | prasaṃgeṃ sāṃgoṃ || 207||
tari aikeṃ gā subhaṭā | pātaliyā maraṇācā mājivaṭā |
pāṃcai āpulāliyā vāṭā | nighatī aṃtī || 208||
aisā varipaḍilā prayāṇakāl̤ī | buddhīteṃ bhramu na gil̤ī |
smṛti navhe āṃdhal̤ī | na mare mana || 209||
hā cetanāvargu āghavā | maraṇī dise ṭavaṭavā |
pari anubhaviliyā brahmabhāvā | gavasaṇī hoūni || 210||
aisā sāvadha hā samavāvo | āṇi nirvāṇaveṟhī nirvāho |
he tarīca ghaḍe jarī sāvāvo | agnīcā āthī || 211||
pāheṃ pāṃ vārena kāṃ udakeṃ | jaiṃ diviyāṃceṃ divepaṇa jhāṃke |
taiṃ asatīca kāya dekhe | diṭhī āpulī || 212||
taiseṃ dehāṃtīṃceni viṣamavāteṃ | deha āṃtabāheri śleṣmāāteṃ |
taiṃ vijhoni jāya ujiteṃ | agnīceṃ teṃ || 213||
te vel̤īṃ prāṇāsi pāṇu nāhīṃ | tetha buddhi asoni karīla kāī |
mhaṇoni agnīvīṇa dehīṃ | cetanā na thare || 214||
agā dehīṃcā agni jarī gelā | tarī deha navhe cikhalu volā|
vāyāṃ āyuṣyavel̤u āpulā | aṃdhāre giṃvasī || 215||
āṇi māgīla smaraṇa āghaveṃ | teṃ teṇeṃ avasareṃ sāṃbhāl̤āveṃ |
maga deha tyajūni mil̤āveṃ | svarūpīṃ kīṃ || 216||
taṃva tayā dehaśleṣmāce cikhalīṃ | cetanāci buḍoni gelī |
tetha māgilī puḍhilī he ṭhelī | āṭhavaṇa || 217||
mhaṇoni ādhīṃ abhyāsu jo kelā | to maraṇa na yetāṃ nimoni gelā|
jaiseṃ ṭhevaṇeṃ na disatāṃ mālavalā | dīpu hātīṃcā || 218||
ātāṃ aso heṃ sakal̤a | jāṇa pāṃ jñānāsi agni mūl̤a |
tayā agnīceṃ prayāṇīṃ bal̤a | saṃpūrṇa āthī || 219||
agnirjyotirahaḥ
śuklaḥ
ṣaṇmāsā
uttarāyaṇam
|
tatra
prayātā
gacchanti
brahma
brahmavido
janāḥ
||
24||
āṃtu agnijyotīcā prakāśu | bāherī śuklapakṣu āṇi divasu |
āṇi sā māsāṃmājīṃ māsu | uttarāyaṇa || 220||
aiśiyā samayogācī nirūtī | lāhoni je deha ṭhevitī |
te parabrahmaci hotī | brahmavida || 221||
avadhārīṃ gā dhanurdharā | yethavarī sāmarthya yayā avasarā |
tevīṃci hā ujū mārga svapurā | yāvayā paiṃ || 222||
etha agni heṃ pahileṃ pāyatareṃ | jyotirmaya heṃ dusareṃ |
divasa jāṇeṃ tisareṃ | cautheṃ śuklapakṣa || 223||
āṇi sāmāsa uttarāyaṇa | teṃ varacīla gā sopāna |
yeṇeṃ sāyujyasiddhisadana | pāvatī yogī || 224||
hā uttama kāl̤u jāṇije | yāteṃ arcirādi mārgu mhaṇije |
ātāṃ akāl̤u tohī sahajeṃ | sāṃgena āīka || 225||
dhūmo
rātristathā
kṛṣṇaḥ
ṣaṇmāsā
dakṣiṇāyanam
|
tatra
cāndramasaṃ
jyotiryotī
prāpya
nivartate
||
25||
tari prayāṇāciyā avasareṃ | vāta śleṣmāṃ śleṣmāṃ|
teṇeṃ aṃtaḥkaraṇīṃ āṃdhāreṃ | koṃdale ṭhāke || 226 ||
sarveṃdriyāṃ lāṃkuḍa paḍe | smṛtī bhramāmājīṃ buḍe |
mana hoya veḍeṃ | koṃḍe prāṇa || 227||
agnīceṃ agnipaṇa jāye | maga to dhūmaci avaghā hoye |
teṇeṃ cetanā giṃvasilī ṭhāye | śarīrīṃcī || 228||
jaiseṃ caṃdrāāḍa ābhāl̤a | sadaṭa dāṭe sajal̤a |
maga gaḍada nā ujāl̤a | aiseṃ jhāṃval̤eṃ hoye || 229||
kāṃ mare nā sāvadha | aiseṃ jīvitāsi paḍe stabdha |
āyuṣya maraṇācī maryāda- | vel̤u ṭhākī || 230||
aisī manabuddhikaraṇīṃ | sabhoṃvatīṃ dhūmākul̤ācī koṃḍaṇī |
tetha janmeṃ joḍaliye vāhaṇī | yugaci buḍe || 231||
hāṃ gā hātīṃceṃ je vel̤īṃ jāye | te vel̤īṃ āṇikā lābhācī goṭhī keṃ āhe |
mhaṇaūni prayāṇīṃ taṃva hoye | yetulī daśā || 232||
aisī dehāāṃtu sthiti | bāheri kṛṣṇapakṣu vari rātī |
āṇi sā māsahī voḍavatī | dakṣiṇāyana || 233||
iye punarāvṛtīcīṃ gharāṇīṃ | āghavīṃ ekavaṭatī jayāciyā prayāṇīṃ |
to svarūpasiddhīcī kāhāṇī | kaiseni āike || 234||
aisā jayācā deha paḍe | tayā yogī mhaṇoni caṃdravarī jāṇeṃ ghaḍe |
maga tethūni māgutā bahuḍe | saṃsārā ye || 235 ||
āmhīṃ akāl̤a jo pāṃḍavā | mhaṇitalā to hā jāṇāvā |
āṇi hāci dhūmramārga gāṃvā | punarāvṛttīciyā || 236||
yera to arcirādi mārgu | to vasatā āṇi asalagu |
sāviyā svasthu cāṃgu | nivṛtīvarī || 237||
śuklakṛṣṇe
gatī
hyete
jagataḥ
śāśvate
mate
|
ekayā
yātyanāvṛttimanyayā
vartate
punaḥ
||
26||
aiśiyā anādi yā donhī vāṭā | ekī ujū ekī avhāṃṭā |
mhaṇavūni buddhipūrvaka subhaṭā | dāviliyā tuja || 238||
kāṃ je mārgāmārga dekhāve | sāca laṭikeṃ vol̤akhāveṃ |
hitāhita jāṇāveṃ | hitācilāgīṃ || 239||
pāhe pāṃ nāva dekhatāṃ baravī | koṇī āḍa ghālī kāya athāvīṃ |
kāṃ supaṃtha jāṇoniyāṃ aḍavīṃ | rigavata ase || 240||
jo viṣa amṛta vol̤akhe | to amṛta kāya sāṃḍū śake |
teviṃ jo ujū vāṭa dekhe | to avhāṃṭā na vace || 241||
mhaṇoni phuḍeṃ | pārakhāveṃ khareṃ kuḍeṃ |
pārakhileṃ tare na paḍe | avasareṃ kahīṃ || 242||
eṟhavīṃ dehāṃtīṃ thora viṣama | yā mārgāceṃ āhe saṃbhrama |
janmeṃ abhyāsiliyāceṃ hana kāma | jāīla vāyāṃ || 243||
jarī arcirādi mārgu cukaliyāṃ | avacaṭeṃ dhūmrapaṃtheṃ paḍiliyāṃ |
tarī saṃsārapāṃtīṃ juṃtaliyāṃ | bhaṃvataci asāveṃ || 244||
he sāyāsa dekhoni moṭhe | ātāṃ kaiseni pāṃ ekavel̤a phiṭe |
mhaṇoni yogamārgu gomaṭe | śodhile donhī || 245||
taṃva ekeṃ bahmatvā jāije | āṇi ekeṃ punarāvṛtte yeije |
pari daivagatyā jo lāhije | dehāṃtīṃ jeṇeṃ || 246||
naite
sṛtī
pārtha
jānan
yogī
muhyāti
kaścane
|
tasmātsarveṣu
kāleṣu
yogasukto
bhavārjuna
||
27||
te vel̤ī mhaṇitaleṃ heṃ navhe | vāyāṃ avacaṭeṃ kāya pāve |
deha tyajuni vastu hoāveṃ | mārgeci kīṃ || 247||
tarī ātāṃ deha aso athavā jāvo | āmhī toṃ keval̤a vastūci āhoṃ |
kāṃ je dorīṃ sarpatva vāvo | dorācikaḍunī || 248||
maja taraṃgapaṇa ase kīṃ nase | aiseṃ heṃ udakāsī kahīṃ pratibhāse |
teṃ bhalatevhāṃ jaiseṃ taiseṃ | udakaci kīṃ || 249||
taraṃgākāreṃ na janmeci | nā taraṃgalopeṃ na nimeci |
te videhī je deheṃci | vastu jāhale || 250||
ātāṃ śarīrāceṃ tayāciyā ṭhāīṃ | āḍanāṃvahī uraleṃ nāhīṃ |
tari koṇeṃ kāl̤eṃ kāī | nime teṃ pāheṃ pāṃ || 251||
maga mārgāteṃ kāsayā śodhāveṃ | koṇeṃ koṭhūni keṃ jāveṃ |
jarī deśakālādi āghaveṃ | āpaṇaci ase || 252||
āṇi hāṃ gā ghaṭu je vel̤īṃ phuṭe | te vel̤īṃ tethīṃceṃ ākāśa lāge nīṭe vāṭe |
vāṭā lāge tari gaganā bheṭe | eṟhavīṃ kāya cuke || 253||
pāheṃ pāṃ aiseṃ hana āhe | kīṃ to ākārūci jāye |
yera gagana teṃ gaganīṃci āhe | ghaṭatvāhi ādhīṃ || 254||
aisiyā bodhāceni suravāḍeṃ | mārgāmārgāceṃ sāṃkaḍeṃ |
tayā so'haṃsiddhā na paḍe | yogiyāṃsī || 255||
yākāraṇeṃ pāṃḍusutā | tuvāṃ hoāve yogayuktā |
yetuleni sarvakāl̤īṃ sāmyatā | āpaṇapāṃ hoīla || 256||
maga bhalatetha bhalateṃvhā | dehabaṃdha aso athavā jāvā |
pari abaṃdhā nitya brahmabhāvā | vighaḍa nāhīṃ || 257||
to kalpādi janmā nāgave | kalpāṃtīṃ maraṇeṃ nāplave |
mājīṃ svargasaṃsārāceni lāghaveṃ | jhakavenā || 258||
yeṇeṃ bodheṃ jo yogī hoye | tayāsīci yā bodhāceṃ nīṭapaṇa āhe |
kāṃ je bhogāteṃ pelūni pāheṃ | nijarūpā ye || 259||
paiṃ gā iṃdrādikāṃ devāṃ | jayāṃ sarvasveṃ gājatī rāṇivā |
teṃ sāṃḍaṇeṃ mānūni pāṃḍavā | ḍāvalī jo || 260||
vedeṣu
yajñeṣu
tapaḥsu
caiva
dāneṣu
yatpuṇyaphalaṃ
pradiṣṭam
|
atyeti
tatsarvamidaṃ
videtvā
yogī
paraṃ
sthānamupaiti
cādyam
||
28||
jarī vedādhyayanāce jāleṃ | athavā yajñāceṃ śetaci pikaleṃ |
kīṃ tapodanāṃceṃ joḍaleṃ | sarvasva hana jeṃ || 261||
tayā āghavāṃ puṇyācā mal̤ā | bhāra āṃtauni jayā ye phal̤ā |
teṃ parabrahmā nirmal̤ā | sāṃṭī na sare || 262||
jeṃ nityānaṃdāceni māneṃ | upamecā kāṃṭāl̤āṃ na dise sāneṃ |
pāhā pāṃ vedayajñādi sādhaneṃ | jayā sukhā || 263||
jeṃ viṭe nā sare | bhogitayāceni pavāḍeṃ pure |
puḍhatī mahāsukhāceṃ soyareṃ | bhāvaṃḍaci || 264||
aiseṃ dṛṣṭīceni sukhapaṇeṃ | jayāsī adṛṣṭāceṃ baisaṇeṃ |
jeṃ śatamakhāhī āṃgavaṇeṃ | noheci ekā || 265||
tayāteṃ yogīśvara alaukikeṃ | diṭhīceni hātatukeṃ |
anumānatī kautukeṃ | taṃva hal̤uvāra āvaḍe || 266||
maga tayā sukhācī kirīṭī | karuniyāṃ gā pāuṭī |
parabrahmaciye pāṭīṃ | ārūḍhatī || 267||
aiseṃ carācaraikabhāgya | jeṃ brahmeśāṃ ārādhaneyogya |
yogiyāṃce bhogya- | bhogadhana jeṃ || 268||
jo sakal̤a kal̤āṃcī kal̤ā | jo paramānaṃdācā putal̤ā |
to jivācā jivhāl̤ā | viśvāciyā || 269||
jo savarjñatecā volāvā | jo yādavakul̤īṃcā kul̤adivā |
to śrīkṛṣṇajī pāṃḍavā- | prati bolilā || 270||
aisā kurukṣetrīṃcā vṛttāṃtu | saṃjayo rāyāsī ase sāṃgatu |
teci pariyesā puḍhāṃ mātu | jñānadeva mhaṇe || 271||

Explore More