കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ പ്രഥമാഷ്ടകേ അഷ്ടമഃ പ്രപാഠകഃ - രാജസൂയാനുബ്രാഹ്മണം
ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,
ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,
ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹരിഃ ഓമ് ॥
അനുവാകം 1 - സംസൃപാം ഹവീംഷി ദശ
അനുവാകം 1 - സംസൃപാം ഹവീംഷി ദശ
വരുണസ്യ സുഷുവാണസ്യ ദശധേന്ദ്രിയം-വീഁര്യ-മ്പരാ-ഽപതത് । തഥ്സഗ്ം സൃദ്ഭിരനു സമസര്പത് । തഥ്സഗ്ം സൃപാഗ്ം സഗ്ം സൃത്ത്വമ് । അഗ്നിനാ ദേവേന പ്രഥമേ ഽഹന്നനു പ്രായുങ്ക്ത । സരസ്വത്യാ വാചാ ദ്വിതീയേ । സവിത്രാ പ്രസവേന തൃതീയേ । പൂഷ്ണാ പശുഭിശ്ചതുര്ഥേ । ബൃഹസ്പതിനാ ബ്രഹ്മണാ പഞ്ചമേ । ഇന്ദ്രേണ ദേവേന ഷഷ്ഠേ । വരുണേന സ്വയാ ദേവതയാ സപ്തമേ ॥ 1 ॥
സോമേന രാജ്ഞാ-ഽഷ്ടമേ । ത്വഷ്ട്രാ രൂപേണ നവമേ । വിഷ്ണുനാ യജ്ഞേനാപ്നോത് । യഥ്സഗ്ം സൃപോ ഭവന്തി । ഇന്ദ്രിയമേവ ത-ദ്വീര്യം-യഁജമാന ആപ്നോതി । പൂര്വാ പൂര്വാ വേദിര്ഭവതി । ഇന്ദ്രിയസ്യ വീര്യസ്യാവരുദ്ധ്യൈ । പുരസ്താ-ദുപസദാഗ്ം സൌമ്യേന പ്രചരതി । സോമോ വൈ രേതോധാഃ । രേത ഏവ ത-ദ്ദധാതി । അന്തരാ ത്വാഷ്ട്രേണ । രേത ഏവ ഹിത-ന്ത്വഷ്ടാ രൂപാണി വികരോതി । ഉപരിഷ്ടാ-ദ്വൈഷ്ണവേന । യജ്ഞോ വൈ വിഷ്ണുഃ । യജ്ഞ ഏവാന്തതഃ പ്രതി തിഷ്ഠതി ॥ 2 ॥
സോമേന രാജ്ഞാ-ഽഷ്ടമേ । ത്വഷ്ട്രാ രൂപേണ നവമേ । വിഷ്ണുനാ യജ്ഞേനാപ്നോത് । യഥ്സഗ്ം സൃപോ ഭവന്തി । ഇന്ദ്രിയമേവ ത-ദ്വീര്യം-യഁജമാന ആപ്നോതി । പൂര്വാ പൂര്വാ വേദിര്ഭവതി । ഇന്ദ്രിയസ്യ വീര്യസ്യാവരുദ്ധ്യൈ । പുരസ്താ-ദുപസദാഗ്ം സൌമ്യേന പ്രചരതി । സോമോ വൈ രേതോധാഃ । രേത ഏവ ത-ദ്ദധാതി । അന്തരാ ത്വാഷ്ട്രേണ । രേത ഏവ ഹിത-ന്ത്വഷ്ടാ രൂപാണി വികരോതി । ഉപരിഷ്ടാ-ദ്വൈഷ്ണവേന । യജ്ഞോ വൈ വിഷ്ണുഃ । യജ്ഞ ഏവാന്തതഃ പ്രതി തിഷ്ഠതി ॥ 2 ॥
(സപ്തമേ - ദധാതി പഞ്ച ച) (അ. 1)
അനുവാകം 2 - ദശപേയഃ
അനുവാകം 2 - ദശപേയഃ
ജാമി വാ ഏത-ത്കുര്വന്തി । യഥ്സദ്യോ ദീക്ഷയന്തി സദ്യ-സ്സോമ-ങ്ക്രീണന്തി । പുണ്ഡരിസ്രജാ-മ്പ്രയച്ഛത്യജാമിത്വായ । അങ്ഗിരസ-സ്സുവര്ഗം-ലോഁകം-യഁന്തഃ । അഫ്സു ദീക്ഷാതപസീ പ്രാവേശയന്ന് । ത-ത്പുണ്ഡരീക-മഭവത് । യ-ത്പുണ്ഡരിസ്രജാ-മ്പ്രയച്ഛതി । സാക്ഷാദേവ ദീക്ഷാതപസീ അവരുന്ധേ । ദശഭിര്വഥ്സതരൈ-സ്സോമ-ങ്ക്രീണാതി । ദശാക്ഷരാ വിരാട് ॥ 3 ॥
അന്നം-വിഁരാട് । വിരാജൈവാന്നാദ്യമവ രുന്ധേ । മുഷ്കരാ ഭവന്തി സേന്ദ്രത്വായ । ദശപേയോ ഭവതി । അന്നാദ്യസ്യാവരുദ്ധ്യൈ । ശത-മ്ബ്രാഹ്മണാഃ പിബന്തി । ശതായുഃ പുരുഷ-ശ്ശതേന്ദ്രിയഃ । ആയുഷ്യേവേന്ദ്രിയേ പ്രതി തിഷ്ഠതി । സപ്തദശഗ്ഗ് സ്തോത്ര-മ്ഭവതി । സപ്തദശഃ പ്രജാപതിഃ ॥ 4 ॥
പ്രജാപതേരാപ്ത്യൈ । പ്രാകാശാവദ്ധ്വര്യവേ ദദാതി । പ്രകാശ-മേവൈന-ങ്ഗമയതി । സ്രജമു-ദ്ഗാത്രേ । വ്യേവാസ്മൈ വാസയതി । രുക്മഗ്ം ഹോത്രേ । ആദിത്യമേവാസ്മാ ഉന്നയതി । അശ്വ-മ്പ്രസ്തോതൃപ്രതിഹര്തൃഭ്യാമ് । പ്രാജാപത്യോ വാ അശ്വഃ । പ്രജാപതേരാപ്ത്യൈ ॥ 5 ॥
ദ്വാദശ-പഷ്ഠൌഹീ-ര്ബ്രഹ്മണേ । ആയുരേവാവ-രുന്ധേ । വശാ-മ്മൈത്രാവരുണായ । രാഷ്ട്രമേവ വശ്യകഃ । ഋഷഭ-മ്ബ്രാഹ്മണാച്ഛഗ്ംസിനേ । രാഷ്ട്ര-മേവേന്ദ്രിയാവ്യകഃ । വാസസീ നേഷ്ടാപോതൃഭ്യാമ് । പവിത്രേ ഏവാസ്യൈതേ । സ്ഥൂരി യവാചിത-മച്ഛാവാകായ । അന്തത ഏവ വരുണമവ യജതേ ॥ 6 ॥
അനഡ്വാഹ-മഗ്നീധേ । വഹ്നിര്വാ അനഡ്വാന് । വഹ്നിരഗ്നീത് । വഹ്നിനൈവ വഹ്നി യജ്ഞസ്യാവരുന്ധേ । ഇന്ദ്രസ്യ സുഷുവാണസ്യ ത്രേധേന്ദ്രിയം-വീഁര്യ-മ്പരാ-ഽപതത് । ഭൃഗു-സ്തൃതീയ-മഭവത് । ശ്രായന്തീയ-ന്തൃതീയമ് । സരസ്വതീ തൃതീയമ് । ഭാര്ഗവോ ഹോതാ ഭവതി । ശ്രായന്തീയ-മ്ബ്രഹ്മസാമ-മ്ഭവതി । വാരവന്തീയ-മഗ്നിഷ്ടോമ-സാമമ് । സാരസ്വതീരപോ ഗൃഹ്ണാതി । ഇന്ദ്രിയസ്യ വീര്യസ്യാവ-രുദ്ധ്യൈ । ശ്രായന്തീയ-മ്ബ്രഹ്മസാമ-മ്ഭവതി । ഇന്ദ്രിയമേവാസ്മിന് വീര്യഗ്ഗ് ശ്രയതി । വാരവന്തീയ-മഗ്നിഷ്ടോമ-സാമമ് । ഇന്ദ്രിയമേവാസ്മിന് വീര്യം-വാഁരയതി ॥ 7 ॥
അന്നം-വിഁരാട് । വിരാജൈവാന്നാദ്യമവ രുന്ധേ । മുഷ്കരാ ഭവന്തി സേന്ദ്രത്വായ । ദശപേയോ ഭവതി । അന്നാദ്യസ്യാവരുദ്ധ്യൈ । ശത-മ്ബ്രാഹ്മണാഃ പിബന്തി । ശതായുഃ പുരുഷ-ശ്ശതേന്ദ്രിയഃ । ആയുഷ്യേവേന്ദ്രിയേ പ്രതി തിഷ്ഠതി । സപ്തദശഗ്ഗ് സ്തോത്ര-മ്ഭവതി । സപ്തദശഃ പ്രജാപതിഃ ॥ 4 ॥
പ്രജാപതേരാപ്ത്യൈ । പ്രാകാശാവദ്ധ്വര്യവേ ദദാതി । പ്രകാശ-മേവൈന-ങ്ഗമയതി । സ്രജമു-ദ്ഗാത്രേ । വ്യേവാസ്മൈ വാസയതി । രുക്മഗ്ം ഹോത്രേ । ആദിത്യമേവാസ്മാ ഉന്നയതി । അശ്വ-മ്പ്രസ്തോതൃപ്രതിഹര്തൃഭ്യാമ് । പ്രാജാപത്യോ വാ അശ്വഃ । പ്രജാപതേരാപ്ത്യൈ ॥ 5 ॥
ദ്വാദശ-പഷ്ഠൌഹീ-ര്ബ്രഹ്മണേ । ആയുരേവാവ-രുന്ധേ । വശാ-മ്മൈത്രാവരുണായ । രാഷ്ട്രമേവ വശ്യകഃ । ഋഷഭ-മ്ബ്രാഹ്മണാച്ഛഗ്ംസിനേ । രാഷ്ട്ര-മേവേന്ദ്രിയാവ്യകഃ । വാസസീ നേഷ്ടാപോതൃഭ്യാമ് । പവിത്രേ ഏവാസ്യൈതേ । സ്ഥൂരി യവാചിത-മച്ഛാവാകായ । അന്തത ഏവ വരുണമവ യജതേ ॥ 6 ॥
അനഡ്വാഹ-മഗ്നീധേ । വഹ്നിര്വാ അനഡ്വാന് । വഹ്നിരഗ്നീത് । വഹ്നിനൈവ വഹ്നി യജ്ഞസ്യാവരുന്ധേ । ഇന്ദ്രസ്യ സുഷുവാണസ്യ ത്രേധേന്ദ്രിയം-വീഁര്യ-മ്പരാ-ഽപതത് । ഭൃഗു-സ്തൃതീയ-മഭവത് । ശ്രായന്തീയ-ന്തൃതീയമ് । സരസ്വതീ തൃതീയമ് । ഭാര്ഗവോ ഹോതാ ഭവതി । ശ്രായന്തീയ-മ്ബ്രഹ്മസാമ-മ്ഭവതി । വാരവന്തീയ-മഗ്നിഷ്ടോമ-സാമമ് । സാരസ്വതീരപോ ഗൃഹ്ണാതി । ഇന്ദ്രിയസ്യ വീര്യസ്യാവ-രുദ്ധ്യൈ । ശ്രായന്തീയ-മ്ബ്രഹ്മസാമ-മ്ഭവതി । ഇന്ദ്രിയമേവാസ്മിന് വീര്യഗ്ഗ് ശ്രയതി । വാരവന്തീയ-മഗ്നിഷ്ടോമ-സാമമ് । ഇന്ദ്രിയമേവാസ്മിന് വീര്യം-വാഁരയതി ॥ 7 ॥
(വിരാട് - പ്രജാപതി - രശ്വഃ പ്രജാപതേരാപ്ത്യൈ - യജതേ - ബ്രഹ്മസാമ-മ്ഭവതി സപ്ത ച) (അ. 2)
അനുവാകം 3 - ദിശാമവേഷ്ടയഃ, പശുബന്ധഃ, സാത്യദൂതഹവീംഷി ച
അനുവാകം 3 - ദിശാമവേഷ്ടയഃ, പശുബന്ധഃ, സാത്യദൂതഹവീംഷി ച
ഈശ്വരോ വാ ഏഷ ദിശോ-ഽനൂ-ന്മദിതോഃ । യ-ന്ദിശോ-ഽനു വ്യാസ്ഥാപയന്തി । ദിശാമവേഷ്ടയോ ഭവന്തി । ദിക്ഷ്വേവ പ്രതി തിഷ്ഠത്യനുന്മാദായ । പഞ്ച ദേവതാ യജതി । പഞ്ച ദിശഃ । ദിക്ഷ്വേവ പ്രതി തിഷ്ഠതി । ഹവിഷോ ഹവിഷ ഇഷ്ട്വാ ബാര്ഹസ്പത്യ-മഭിഘാരയതി । യജമാനദേവത്യോ വൈ ബൃഹസ്പതിഃ । യജമാനമേവ തേജസാ സമര്ധയതി ॥ 8 ॥
ആദിത്യാ-മ്മല്ഃആ-ങ്ഗര്ഭിണീമാ ലഭതേ । മാരുതീ-മ്പൃശ്ഞി-മ്പഷ്ഠൌഹീമ് । വിശ-ഞ്ചൈവാസ്മൈ രാഷ്ട്ര-ഞ്ച സമീചീ ദധാതി । ആദിത്യയാ പൂര്വയാ പ്രചരതി । മാരുത്യോത്തരയാ । രാഷ്ട്ര ഏവ വിശമനുബദ്ധ്നാതി । ഉച്ചൈരാദിത്യായാ ആശ്രാവയതി । ഉപാഗ്ംശു മാരുത്യൈ । തസ്മാ-ദ്രാഷ്ട്രം-വിഁശമതിവദതി । ഗര്ഭിണ്യാദിത്യാ ഭവതി ॥ 9 ॥
ഇന്ദ്രിയം-വൈഁ ഗര്ഭഃ । രാഷ്ട്ര-മേവേന്ദ്രിയാവ്യകഃ । അഗര്ഭാ മാരുതീ । വിഡ്വൈ മരുതഃ । വിശമേവ നിരിന്ദ്രിയാമകഃ । ദേവാസുരാ-സ്സംയഁത്താ ആസന്ന് । തേ ദേവാ അശ്വിനോഃ പൂഷന്-വാച-സ്സത്യഗ്ം സനിന്ധായ । അനൃതേനാസുരാ-നഭ്യഭവന്ന് । തേ-ഽശ്വിഭ്യാ-മ്പൂഷ്ണേ പുരോഡാശ-ന്ദ്വാദശകപാല-ന്നിരവപന്ന് । തതോ വൈ തേ വാച-സ്സത്യമവാരുന്ധത ॥ 10 ॥
യദശ്വിഭ്യാ-മ്പൂഷ്ണേ പുരോഡാശ-ന്ദ്വാദശകപാല-ന്നിര്വപതി । അനൃതേനൈവ ഭ്രാതൃവ്യാ-നഭിഭൂയ । വാച-സ്സത്യമവരുന്ധേ । സരസ്വതേ സത്യവാചേ ചരുമ് । പൂര്വമേവോദിതമ് । ഉത്തരേണാഭി ഗൃണാതി । സവിത്രേ സത്യപ്രസവായ പുരോഡാശ-ന്ദ്വാദശകപാല-മ്പ്രസൂത്യൈ । ദൂതാന്-പ്രഹിണോതി । ആവിദ ഏതാ ഭവന്തി । ആവിദമേവൈന-ങ്ഗമയന്തി । അഥോ ദൂതേഭ്യ ഏവ ന ഛിദ്യതേ । തിസൃധന്വഗ്ം ശുഷ്കദൃതി-ര്ദക്ഷിണാ സമൃദ്ധ്യൈ ॥ 11 ॥
ആദിത്യാ-മ്മല്ഃആ-ങ്ഗര്ഭിണീമാ ലഭതേ । മാരുതീ-മ്പൃശ്ഞി-മ്പഷ്ഠൌഹീമ് । വിശ-ഞ്ചൈവാസ്മൈ രാഷ്ട്ര-ഞ്ച സമീചീ ദധാതി । ആദിത്യയാ പൂര്വയാ പ്രചരതി । മാരുത്യോത്തരയാ । രാഷ്ട്ര ഏവ വിശമനുബദ്ധ്നാതി । ഉച്ചൈരാദിത്യായാ ആശ്രാവയതി । ഉപാഗ്ംശു മാരുത്യൈ । തസ്മാ-ദ്രാഷ്ട്രം-വിഁശമതിവദതി । ഗര്ഭിണ്യാദിത്യാ ഭവതി ॥ 9 ॥
ഇന്ദ്രിയം-വൈഁ ഗര്ഭഃ । രാഷ്ട്ര-മേവേന്ദ്രിയാവ്യകഃ । അഗര്ഭാ മാരുതീ । വിഡ്വൈ മരുതഃ । വിശമേവ നിരിന്ദ്രിയാമകഃ । ദേവാസുരാ-സ്സംയഁത്താ ആസന്ന് । തേ ദേവാ അശ്വിനോഃ പൂഷന്-വാച-സ്സത്യഗ്ം സനിന്ധായ । അനൃതേനാസുരാ-നഭ്യഭവന്ന് । തേ-ഽശ്വിഭ്യാ-മ്പൂഷ്ണേ പുരോഡാശ-ന്ദ്വാദശകപാല-ന്നിരവപന്ന് । തതോ വൈ തേ വാച-സ്സത്യമവാരുന്ധത ॥ 10 ॥
യദശ്വിഭ്യാ-മ്പൂഷ്ണേ പുരോഡാശ-ന്ദ്വാദശകപാല-ന്നിര്വപതി । അനൃതേനൈവ ഭ്രാതൃവ്യാ-നഭിഭൂയ । വാച-സ്സത്യമവരുന്ധേ । സരസ്വതേ സത്യവാചേ ചരുമ് । പൂര്വമേവോദിതമ് । ഉത്തരേണാഭി ഗൃണാതി । സവിത്രേ സത്യപ്രസവായ പുരോഡാശ-ന്ദ്വാദശകപാല-മ്പ്രസൂത്യൈ । ദൂതാന്-പ്രഹിണോതി । ആവിദ ഏതാ ഭവന്തി । ആവിദമേവൈന-ങ്ഗമയന്തി । അഥോ ദൂതേഭ്യ ഏവ ന ഛിദ്യതേ । തിസൃധന്വഗ്ം ശുഷ്കദൃതി-ര്ദക്ഷിണാ സമൃദ്ധ്യൈ ॥ 11 ॥
(അര്ധയതി - ഭവ - ത്യരുന്ധത - ഗമയന്തി ദ്വേ ച) (അ. 3)
അനുവാകം 4 - പ്രയുജാം ഹവീംഷി ദ്വാദശ
അനുവാകം 4 - പ്രയുജാം ഹവീംഷി ദ്വാദശ
ആഗ്നേയ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപതി । തസ്മാ-ച്ഛിശിരേ കുരുപഞ്ചാലാഃ പ്രാഞ്ചോ യാന്തി । സൌമ്യ-ഞ്ചരുമ് । തസ്മാ-ദ്വസന്തം-വ്യഁവസായാദയന്തി । സാവിത്ര-ന്ദ്വാദശകപാലമ് । തസ്മാത്-പുരസ്താ-ദ്യവാനാഗ്ം സവിത്രാ വിരുന്ധതേ । ബാര്ഹസ്പത്യ-ഞ്ചരുമ് । സവിത്രൈവ വിരുദ്ധ്യ । ബ്രഹ്മണാ യവാനാദധതേ । ത്വാഷ്ട്ര-മഷ്ടാകപാലമ് ॥ 12 ॥
രൂപാണ്യേവ തേന കുര്വതേ । വൈശ്വാനര-ന്ദ്വാദശകപാലമ് । തസ്മാജ്ജഘന്യേ നൈദാഘേ പ്രത്യഞ്ചഃ കുരുപഞ്ചാലാ യാന്തി । സാരസ്വത-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപതി । തസ്മാത്-പ്രാവൃഷി സര്വാ വാചോ വദന്തി । പൌഷ്ണേന വ്യവസ്യന്തി । മൈത്രേണ കൃഷന്തേ । വാരുണേന വിധൃതാ ആസതേ । ക്ഷൈത്രപത്യേന പാചയന്തേ । ആദിത്യേനാദധതേ ॥ 13 ॥
മാസിമാസ്യേതാനി ഹവീഗ്ംഷി നിരുപ്യാണീത്യാഹുഃ । തേനൈവര്തൂന്-പ്രയുങ്ക്ത ഇതി । അഥോ ഖല്വാഹുഃ । ക-സ്സംവഁഥ്സര-ഞ്ജീവിഷ്യതീതി । ഷഡേവ പൂര്വേദ്യുര്നിരുപ്യാണി । ഷഡുത്തരേദ്യുഃ । തേനൈവര്തൂന്-പ്രയുങ്ക്തേ । ദക്ഷിണോ രഥവാഹനവാഹഃ പൂര്വേഷാ-ന്ദക്ഷിണാ । ഉത്തര ഉത്തരേഷാമ് । സംവഁഥ്സരസ്യൈവാന്തൌ യുനക്തി । സുവര്ഗസ്യ ലോകസ്യ സമഷ്ട്യൈ ॥ 14 ॥
രൂപാണ്യേവ തേന കുര്വതേ । വൈശ്വാനര-ന്ദ്വാദശകപാലമ് । തസ്മാജ്ജഘന്യേ നൈദാഘേ പ്രത്യഞ്ചഃ കുരുപഞ്ചാലാ യാന്തി । സാരസ്വത-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപതി । തസ്മാത്-പ്രാവൃഷി സര്വാ വാചോ വദന്തി । പൌഷ്ണേന വ്യവസ്യന്തി । മൈത്രേണ കൃഷന്തേ । വാരുണേന വിധൃതാ ആസതേ । ക്ഷൈത്രപത്യേന പാചയന്തേ । ആദിത്യേനാദധതേ ॥ 13 ॥
മാസിമാസ്യേതാനി ഹവീഗ്ംഷി നിരുപ്യാണീത്യാഹുഃ । തേനൈവര്തൂന്-പ്രയുങ്ക്ത ഇതി । അഥോ ഖല്വാഹുഃ । ക-സ്സംവഁഥ്സര-ഞ്ജീവിഷ്യതീതി । ഷഡേവ പൂര്വേദ്യുര്നിരുപ്യാണി । ഷഡുത്തരേദ്യുഃ । തേനൈവര്തൂന്-പ്രയുങ്ക്തേ । ദക്ഷിണോ രഥവാഹനവാഹഃ പൂര്വേഷാ-ന്ദക്ഷിണാ । ഉത്തര ഉത്തരേഷാമ് । സംവഁഥ്സരസ്യൈവാന്തൌ യുനക്തി । സുവര്ഗസ്യ ലോകസ്യ സമഷ്ട്യൈ ॥ 14 ॥
(ത്വാഷ്ട്രമഷ്ടാകപാലം - ദധതേ - യുനക്ത്യേകം ച) (അ. 4)
അനുവാകം 5 - സൌത്രാമണിഃ, പശവഃ, ഹവീംഷി ച
അനുവാകം 5 - സൌത്രാമണിഃ, പശവഃ, ഹവീംഷി ച
ഇന്ദ്രസ്യ സുഷുവാണസ്യ ദശധേന്ദ്രിയം-വീഁര്യ-മ്പരാ-ഽപതത് । സ യ-ത്പ്രഥമ-ന്നിരഷ്ഠീവത് । തത്-ക്വലമഭവത് । യ-ദ്ദ്വിതീയമ് । ത-ദ്ബദരമ് । യത്-തൃതീയമ് । തത്-കര്കന്ധു । യന്നസ്തഃ । സ സിഗ്ംഹഃ । യദക്ഷ്യോഃ ॥ 15 ॥
സ ശാര്ദൂലഃ । യത്-കര്ണയോഃ । സ വൃകഃ । യ ഊര്ധ്വഃ ।
സ ശാര്ദൂലഃ । യത്-കര്ണയോഃ । സ വൃകഃ । യ ഊര്ധ്വഃ ।
സ സോമഃ । യാ ഽവാചീ । സാ സുരാ । ത്രയാ-സ്സക്തവോ ഭവന്തി ।
ഇന്ദ്രിയസ്യാവ-രുദ്ധ്യൈ । ത്രയാണി ലോമാനി ॥ 16 ॥
ത്വിഷിമേവാവ രുന്ധേ । ത്രയോ ഗ്രഹാഃ । വീര്യമേവാവ രുന്ധേ । നാമ്നാ ദശമീ । നവ വൈ പുരുഷേ പ്രാണാഃ । നാഭിര്ദശമീ । പ്രാണാ ഇന്ദ്രിയം-വീഁര്യമ് । പ്രാണാനേവേന്ദ്രിയം-വീഁര്യം-യഁജമാന ആത്മന്-ധത്തേ । സീസേന ക്ലീബാച്ഛഷ്പാണി ക്രീണാതി । ന വാ ഏതദയോ ന ഹിരണ്യമ് ॥ 17 ॥
യ-ഥ്സീസമ് । ന സ്ത്രീ ന പുമാന് । യത്-ക്ലീബഃ । ന സോമോ ന സുരാ । യ-ഥ്സൌത്രാമണീ സമൃദ്ധ്യൈ । സ്വാദ്വീ-ന്ത്വാ സ്വാദുനേത്യാഹ । സോമമേവൈനാ-ങ്കരോതി । സോമോ-ഽസ്യശ്വിഭ്യാ-മ്പച്യസ്വ സരസ്വത്യൈ പച്യസ്വേന്ദ്രായ സുത്രാമ്ണേ പച്യസ്വേത്യാഹ । ഏതാഭ്യോ ഹ്യേഷാ ദേവതാഭ്യഃ പച്യതേ । തിസ്ര-സ്സഗ്ംസൃഷ്ടാ വസതി ॥ 18 ॥
തിസ്രോ ഹി രാത്രീഃ ക്രീത-സ്സോമോ വസതി । പുനാതു തേ പരിസ്രുതമിതി യജുഷാ പുനാതി വ്യാവൃത്ത്യൈ । പവിത്രേണ പുനാതി । പവിത്രേണ ഹി സോമ-മ്പുനന്തി । വാരേണ ശശ്വതാ തനേത്യാഹ । വാരേണ ഹി സോമ-മ്പുനന്തി ।വായുഃ പൂതഃ പവിത്രേണേതി നൈതയാ പുനീയാത് । വ്യൃദ്ധാ ഹ്യേഷാ । അതിപവിതസ്യൈതയാ പുനീയാത് । കുവിദങ്ഗേ-ത്യനിരുക്തയാ പ്രാജാപത്യയാ ഗൃഹ്ണാതി ॥ 19 ॥
അനിരുക്തഃ പ്രജാപതിഃ । പ്രജാപതേരാപ്ത്യൈ । ഏകയര്ചാ ഗൃഹ്ണാതി । ഏകധൈവ യജമാനേ വീര്യ-ന്ദധാതി । ആശ്വിന-ന്ധൂമ്രമാ ലഭതേ । അശ്വിനൌ വൈ ദേവാനാ-മ്ഭിഷജൌ । താഭ്യാമേവാസ്മൈ ഭേഷജ-ങ്കരോതി । സാരസ്വത-മ്മേഷമ് । വാഗ്വൈ സരസ്വതീ । വാചൈവൈന-മ്ഭിഷജ്യതി । ഐന്ദ്രമൃഷഭഗ്ം സേന്ദ്രത്വായ ॥ 20 ॥
ത്വിഷിമേവാവ രുന്ധേ । ത്രയോ ഗ്രഹാഃ । വീര്യമേവാവ രുന്ധേ । നാമ്നാ ദശമീ । നവ വൈ പുരുഷേ പ്രാണാഃ । നാഭിര്ദശമീ । പ്രാണാ ഇന്ദ്രിയം-വീഁര്യമ് । പ്രാണാനേവേന്ദ്രിയം-വീഁര്യം-യഁജമാന ആത്മന്-ധത്തേ । സീസേന ക്ലീബാച്ഛഷ്പാണി ക്രീണാതി । ന വാ ഏതദയോ ന ഹിരണ്യമ് ॥ 17 ॥
യ-ഥ്സീസമ് । ന സ്ത്രീ ന പുമാന് । യത്-ക്ലീബഃ । ന സോമോ ന സുരാ । യ-ഥ്സൌത്രാമണീ സമൃദ്ധ്യൈ । സ്വാദ്വീ-ന്ത്വാ സ്വാദുനേത്യാഹ । സോമമേവൈനാ-ങ്കരോതി । സോമോ-ഽസ്യശ്വിഭ്യാ-മ്പച്യസ്വ സരസ്വത്യൈ പച്യസ്വേന്ദ്രായ സുത്രാമ്ണേ പച്യസ്വേത്യാഹ । ഏതാഭ്യോ ഹ്യേഷാ ദേവതാഭ്യഃ പച്യതേ । തിസ്ര-സ്സഗ്ംസൃഷ്ടാ വസതി ॥ 18 ॥
തിസ്രോ ഹി രാത്രീഃ ക്രീത-സ്സോമോ വസതി । പുനാതു തേ പരിസ്രുതമിതി യജുഷാ പുനാതി വ്യാവൃത്ത്യൈ । പവിത്രേണ പുനാതി । പവിത്രേണ ഹി സോമ-മ്പുനന്തി । വാരേണ ശശ്വതാ തനേത്യാഹ । വാരേണ ഹി സോമ-മ്പുനന്തി ।വായുഃ പൂതഃ പവിത്രേണേതി നൈതയാ പുനീയാത് । വ്യൃദ്ധാ ഹ്യേഷാ । അതിപവിതസ്യൈതയാ പുനീയാത് । കുവിദങ്ഗേ-ത്യനിരുക്തയാ പ്രാജാപത്യയാ ഗൃഹ്ണാതി ॥ 19 ॥
അനിരുക്തഃ പ്രജാപതിഃ । പ്രജാപതേരാപ്ത്യൈ । ഏകയര്ചാ ഗൃഹ്ണാതി । ഏകധൈവ യജമാനേ വീര്യ-ന്ദധാതി । ആശ്വിന-ന്ധൂമ്രമാ ലഭതേ । അശ്വിനൌ വൈ ദേവാനാ-മ്ഭിഷജൌ । താഭ്യാമേവാസ്മൈ ഭേഷജ-ങ്കരോതി । സാരസ്വത-മ്മേഷമ് । വാഗ്വൈ സരസ്വതീ । വാചൈവൈന-മ്ഭിഷജ്യതി । ഐന്ദ്രമൃഷഭഗ്ം സേന്ദ്രത്വായ ॥ 20 ॥
(അക്ഷ്യോ--ര് ലോമാനി - ഹിരണ്യം - ഁവസതി - ഗൃഹ്ണാതി - ഭിഷജ്യത്യേക-ഞ്ച) (അ. 5)
അനുവാകം 6 - സൌത്രാമണിഃ, പശവഃ, ഹവീംഷി ച
അനുവാകം 6 - സൌത്രാമണിഃ, പശവഃ, ഹവീംഷി ച
യത്-ത്രിഷു യൂപേഷ്വാ-ലഭേത । ബഹിര്ധാ ഽസ്മാദിന്ദ്രിയം-വീഁര്യ-ന്ദധ്യാത് । ഭ്രാതൃവ്യമസ്മൈ ജനയേത് । ഏകയൂപ ആലഭതേ । ഏകധൈവാസ്മി-ന്നിന്ദ്രിയം-വീഁര്യ-ന്ദധാതി । നാസ്മൈ ഭ്രാതൃവ്യ-ഞ്ജനയതി । നൈതേഷാ-മ്പശൂനാ-മ്പുരോഡാശാ ഭവന്തി । ഗ്രഹപുരോഡാശാ ഹ്യേതേ । യുവഗ്ം സുരാമമശ്വിനേതി സര്വദേവത്യേ യാജ്യാനുവാക്യേ ഭവതഃ । സര്വാ ഏവ ദേവതാഃ പ്രീണാതി ॥ 21 ॥
ബ്രാഹ്മണ-മ്പരിക്രീണീയാ-ദുച്ഛേഷണസ്യ പാതാരമ് । ബ്രാഹ്മണോ ഹ്യാഹുത്യാ ഉച്ഛേഷണസ്യ പാതാ । യദി ബ്രാഹ്മണ-ന്ന വിന്ദേത് । വല്മീകവപായാമവ നയേത് । സൈവ തതഃ പ്രായശ്ചിത്തിഃ । യ-ദ്വൈ സൌത്രാമണ്യൈ വ്യൃദ്ധമ് । തദസ്യൈ സമൃദ്ധമ് । നാനാദേവത്യാഃ പശവശ്ച പുരോഡാശാശ്ച ഭവന്തി സമൃദ്ധ്യൈ । ഐന്ദ്രഃ പശൂനാമുത്തമോ ഭവതി । ഐന്ദ്രഃ പുരോഡാശാനാ-മ്പ്രഥമഃ ॥ 22 ॥
ഇന്ദ്രിയേ ഏവാസ്മൈ സമീചീ ദധാതി । പുരസ്താ-ദനൂയാജാനാ-മ്പുരോഡാശൈഃ പ്രചരതി । പശവോ വൈ പുരോഡാശാഃ । പശൂനേവാവ രുന്ധേ । ഐന്ദ്ര-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപതി । ഇന്ദ്രിയമേവാവ-രുന്ധേ । സാവിത്ര-ന്ദ്വാദശകപാല-മ്പ്രസൂത്യൈ । വാരുണ-ന്ദശകപാലമ് । അന്തത ഏവ വരുണമവ-യജതേ । വഡബാ ദക്ഷിണാ ॥ 23 ॥
ഉത വാ ഏഷാ-ഽശ്വഗ്ം സൂതേ । ഉതാശ്വതരമ് । ഉത സോമ ഉത സുരാ । യ-ഥ്സൌത്രാമണീ സമൃദ്ധ്യൈ । ബാര്ഹസ്പത്യ-മ്പശു-ഞ്ചതുര്ഥ-മതിപവിതസ്യാലഭതേ । ബ്രഹ്മ വൈ ദേവാനാ-മ്ബൃഹസ്പതിഃ । ബ്രഹ്മണൈവ യജ്ഞസ്യ വ്യൃദ്ധമപി-വപതി । പുരോഡാശവാനേഷ പശുര്ഭവതി । ന ഹ്യേതസ്യ ഗ്രഹ-ങ്ഗൃഹ്ണന്തി । സോമപ്രതീകാഃ പിതര-സ്തൃപ്ണുതേതി ശതാതൃണ്ണായാഗ്ം സമവനയതി ॥ 24 ॥
ശതായുഃ പുരുഷ-ശ്ശതേന്ദ്രിയഃ । ആയുഷ്യേവേന്ദ്രിയേ പ്രതിതിഷ്ഠതി । ദക്ഷിണേ-ഽഗ്നൌ ജുഹോതി । പാപവസ്യസസ്യ വ്യാവൃത്ത്യൈ । ഹിരണ്യമന്തരാ ധാരയതി । പൂതാമേവൈനാ-ഞ്ജുഹോതി । ശതമാന-മ്ഭവതി । ശതായുഃ പുരുഷ-ശ്ശതേന്ദ്രിയഃ । ആയുഷ്യേവേന്ദ്രിയേ പ്രതി തിഷ്ഠതി । യത്രൈവ ശതാതൃണ്ണാ-ന്ധാരയതി ॥ 25 ॥
തന്നിദധാതി പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ । പിതൄന്. വാ ഏതസ്യേന്ദ്രിയം-വീഁര്യ-ങ്ഗച്ഛതി । യഗ്ം സോമോ-ഽതിപവതേ । പിതൃണാം-യാഁജ്യാ-നുവാക്യാഭിരുപ തിഷ്ഠതേ । യദേവാസ്യ പിതൄനിന്ദ്രിയം-വീഁര്യ-ങ്ഗച്ഛതി । തദേവാവ രുന്ധേ । തിസൃഭിരുപ തിഷ്ഠതേ । തൃതീയേ വാ ഇതോ ലോകേ പിതരഃ । താനേവ പ്രീണാതി । അഥോ ത്രീണി വൈ യജ്ഞസ്യേന്ദ്രിയാണി । അദ്ധ്വര്യുര്-ഹോതാ ബ്രഹ്മാ । ത ഉപതിഷ്ഠന്തേ । യാന്യേവ യജ്ഞസ്യേന്ദ്രിയാണി । തൈരേവാസ്മൈ ഭേഷജ-ങ്കരോതി ॥ 26 ॥
ബ്രാഹ്മണ-മ്പരിക്രീണീയാ-ദുച്ഛേഷണസ്യ പാതാരമ് । ബ്രാഹ്മണോ ഹ്യാഹുത്യാ ഉച്ഛേഷണസ്യ പാതാ । യദി ബ്രാഹ്മണ-ന്ന വിന്ദേത് । വല്മീകവപായാമവ നയേത് । സൈവ തതഃ പ്രായശ്ചിത്തിഃ । യ-ദ്വൈ സൌത്രാമണ്യൈ വ്യൃദ്ധമ് । തദസ്യൈ സമൃദ്ധമ് । നാനാദേവത്യാഃ പശവശ്ച പുരോഡാശാശ്ച ഭവന്തി സമൃദ്ധ്യൈ । ഐന്ദ്രഃ പശൂനാമുത്തമോ ഭവതി । ഐന്ദ്രഃ പുരോഡാശാനാ-മ്പ്രഥമഃ ॥ 22 ॥
ഇന്ദ്രിയേ ഏവാസ്മൈ സമീചീ ദധാതി । പുരസ്താ-ദനൂയാജാനാ-മ്പുരോഡാശൈഃ പ്രചരതി । പശവോ വൈ പുരോഡാശാഃ । പശൂനേവാവ രുന്ധേ । ഐന്ദ്ര-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപതി । ഇന്ദ്രിയമേവാവ-രുന്ധേ । സാവിത്ര-ന്ദ്വാദശകപാല-മ്പ്രസൂത്യൈ । വാരുണ-ന്ദശകപാലമ് । അന്തത ഏവ വരുണമവ-യജതേ । വഡബാ ദക്ഷിണാ ॥ 23 ॥
ഉത വാ ഏഷാ-ഽശ്വഗ്ം സൂതേ । ഉതാശ്വതരമ് । ഉത സോമ ഉത സുരാ । യ-ഥ്സൌത്രാമണീ സമൃദ്ധ്യൈ । ബാര്ഹസ്പത്യ-മ്പശു-ഞ്ചതുര്ഥ-മതിപവിതസ്യാലഭതേ । ബ്രഹ്മ വൈ ദേവാനാ-മ്ബൃഹസ്പതിഃ । ബ്രഹ്മണൈവ യജ്ഞസ്യ വ്യൃദ്ധമപി-വപതി । പുരോഡാശവാനേഷ പശുര്ഭവതി । ന ഹ്യേതസ്യ ഗ്രഹ-ങ്ഗൃഹ്ണന്തി । സോമപ്രതീകാഃ പിതര-സ്തൃപ്ണുതേതി ശതാതൃണ്ണായാഗ്ം സമവനയതി ॥ 24 ॥
ശതായുഃ പുരുഷ-ശ്ശതേന്ദ്രിയഃ । ആയുഷ്യേവേന്ദ്രിയേ പ്രതിതിഷ്ഠതി । ദക്ഷിണേ-ഽഗ്നൌ ജുഹോതി । പാപവസ്യസസ്യ വ്യാവൃത്ത്യൈ । ഹിരണ്യമന്തരാ ധാരയതി । പൂതാമേവൈനാ-ഞ്ജുഹോതി । ശതമാന-മ്ഭവതി । ശതായുഃ പുരുഷ-ശ്ശതേന്ദ്രിയഃ । ആയുഷ്യേവേന്ദ്രിയേ പ്രതി തിഷ്ഠതി । യത്രൈവ ശതാതൃണ്ണാ-ന്ധാരയതി ॥ 25 ॥
തന്നിദധാതി പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ । പിതൄന്. വാ ഏതസ്യേന്ദ്രിയം-വീഁര്യ-ങ്ഗച്ഛതി । യഗ്ം സോമോ-ഽതിപവതേ । പിതൃണാം-യാഁജ്യാ-നുവാക്യാഭിരുപ തിഷ്ഠതേ । യദേവാസ്യ പിതൄനിന്ദ്രിയം-വീഁര്യ-ങ്ഗച്ഛതി । തദേവാവ രുന്ധേ । തിസൃഭിരുപ തിഷ്ഠതേ । തൃതീയേ വാ ഇതോ ലോകേ പിതരഃ । താനേവ പ്രീണാതി । അഥോ ത്രീണി വൈ യജ്ഞസ്യേന്ദ്രിയാണി । അദ്ധ്വര്യുര്-ഹോതാ ബ്രഹ്മാ । ത ഉപതിഷ്ഠന്തേ । യാന്യേവ യജ്ഞസ്യേന്ദ്രിയാണി । തൈരേവാസ്മൈ ഭേഷജ-ങ്കരോതി ॥ 26 ॥
(പ്രണാതി - പ്രഥമോ - ദക്ഷിണാ - സമവനയതി - ധാരയ - തീന്ദ്രിയാണി ചത്വാരി ച) (അ. 6)
അനുവാകം 7 - രാജസൂയസ്യാഗ്രേ കര്തവ്യ-മ്പവിത്രാഖ്യമഗ്നിഷ്ടോമമഹഃ
അനുവാകം 7 - രാജസൂയസ്യാഗ്രേ കര്തവ്യ-മ്പവിത്രാഖ്യമഗ്നിഷ്ടോമമഹഃ
അഗ്നിഷ്ടോമമഗ്ര ആഹരതി । യജ്ഞമുഖം-വാഁ അഗ്നിഷ്ടോമഃ । യജ്ഞമുഖമേവാരഭ്യ സവമാക്രമതേ । അഥൈഷോ-ഽഭിഷേചനീയ-ശ്ചതുസ്ത്രിഗ്ംശപവമാനോ ഭവതി । ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശദ്വൈ ദേവതാഃ । താ ഏവാപ്നോതി । പ്രജാപതി-ശ്ചതുസ്ത്രിഗ്ംശഃ । തമേവാപ്നോതി । സഗ്ംശര ഏഷ സ്തോമാനാമയഥാപൂര്വമ് । യ-ദ്വിഷമാ-സ്സ്തോമാഃ ॥ 27 ॥
ഏതാവാന്. വൈ യജ്ഞഃ । യാവാന്-പവമാനാഃ । അന്ത-ശ്ശ്ലേഷണ-ന്ത്വാ അന്യത് । യ-ഥ്സമാഃ പവമാനാഃ । തേനാസഗ്ംശരഃ । തേന യഥാപൂര്വമ് । ആത്മനൈ-വാഗ്നിഷ്ടോമേനര്ധ്നോതി । ആത്മനാ പുണ്യോ ഭവതി । പ്രജാ വാ ഉക്ഥാനി । പശവ ഉക്ഥാനി( ) । യദുക്ഥ്യോ ഭവത്യനു സന്തത്യൈ ॥ 28 ॥
ഏതാവാന്. വൈ യജ്ഞഃ । യാവാന്-പവമാനാഃ । അന്ത-ശ്ശ്ലേഷണ-ന്ത്വാ അന്യത് । യ-ഥ്സമാഃ പവമാനാഃ । തേനാസഗ്ംശരഃ । തേന യഥാപൂര്വമ് । ആത്മനൈ-വാഗ്നിഷ്ടോമേനര്ധ്നോതി । ആത്മനാ പുണ്യോ ഭവതി । പ്രജാ വാ ഉക്ഥാനി । പശവ ഉക്ഥാനി( ) । യദുക്ഥ്യോ ഭവത്യനു സന്തത്യൈ ॥ 28 ॥
(സ്തോമാഃ-പശവ ഉക്ഥാന്യേക-ഞ്ച) (അ. 7)
അനുവാകം 8 - അഭിഷേചനീയേ സാമമന്ത്രവിശേഷഃ
അനുവാകം 8 - അഭിഷേചനീയേ സാമമന്ത്രവിശേഷഃ
ഉപ ത്വാ ജാമയോ ഗിര ഇതി പ്രതിപദ്ഭവതി । വാഗ്വൈ വായുഃ । വാച ഏവൈഷോ-ഽഭിഷേകഃ । സര്വാസാമേവ പ്രജാനാഗ്ം സൂയതേ । സര്വാ ഏന-മ്പ്രജാ രാജേതി വദന്തി । ഏതമു ത്യ-ന്ദശക്ഷിപ ഇത്യാഹ । ആദിത്യാ വൈ പ്രജാഃ । പ്രജാനാമേവൈതേന സൂയതേ । യന്തി വാ ഏതേ യജ്ഞമുഖാത് । യേ സമ്ഭാര്യാ അക്രന്ന് ॥ 29 ॥
യദാഹ പവസ്വ വാചോ അഗ്രിയ ഇതി । തേനൈവ യജ്ഞമുഖാ-ന്നയന്തി । അനുഷ്ടുക്-പ്രഥമാ ഭവതി । അനുഷ്ടു-ഗുത്തമാ । വാഗ്വാ അനുഷ്ടുക് । വാചൈവ പ്രയന്തി । വാചോദ്യന്തി । ഉദ്വതീ-ര്ഭവന്തി । ഉദ്വദ്വാ അനുഷ്ടുഭോ രൂപമ് । ആനുഷ്ടുഭോ രാജന്യഃ ॥ 30 ॥
തസ്മാദുദ്വതീ-ര്ഭവന്തി । സൌര്യനുഷ്ടു-ഗുത്തമാ ഭവതി । സുവര്ഗസ്യ ലോകസ്യ സന്തത്യൈ । യോ വൈ സവാദേതി । നൈനഗ്ം സവ ഉപനമതി । യ-സ്സാമഭ്യ ഏതി । പാപീയാന്-ഥ്സുഷുവാണോ ഭവതി । ഏതാനി ഖലു വൈ സാമാനി । യത്പൃഷ്ഠാനി । യത്പൃഷ്ഠാനി ഭവന്തി ॥ 31 ॥
തൈരേവ സവാന്നൈതി । യാനി ദേവരാജാനാഗ്ം സാമാനി । തൈരമുഷ്മിന് ഁലോക ഋദ്ധ്നോതി । യാനി മനുഷ്യരാജാനാഗ്ം സാമാനി । തൈരസ്മിന് ഁലോക ഋദ്ധ്നോതി । ഉഭയോരേവ ലോകയോര്.-ഋദ്ധ്നോതി । ദേവലോകേ ച മനുഷ്യലോകേ ച । ഏകവിഗ്ംശോ ഽഭിഷേചനീയ-സ്യോത്തമോ ഭവതി । ഏകവിഗ്ംശഃ കേശവപനീയസ്യ പ്രഥമഃ । സപ്തദശോ ദശപേയഃ ॥ 32 ॥
വിഡ്വാ ഏകവിഗ്ംശഃ । രാഷ്ട്രഗ്ം സപ്തദശഃ । വിശ ഏവൈത-ന്മദ്ധ്യതോ-ഽഭിഷിച്യതേ । തസ്മാദ്വാ ഏഷ വിശാ-മ്പ്രിയഃ । വിശോ ഹി മദ്ധ്യതോ-ഽഭിഷിച്യതേ । യദ്വാ ഏനമദോ ദിശോ-ഽനു വ്യാസ്ഥാപയന്തി । ത-ഥ്സുവര്ഗം-ലോഁക-മഭ്യാരോഹതി । യദിമം-ലോഁക-ന്ന പ്രത്യവരോഹേത് । അതി ജനം-വേഁയാത് । ഉദ്വാ മാദ്യേത് । യദേഷ പ്രതീചീന-സ്തോമോ ഭവതി । ഇമമേവ തേന ലോക-മ്പ്രത്യവരോഹതി । അഥോ അസ്മിന്നേവ ലോകേ പ്രതി തിഷ്ഠത്യ-നുന്മാദായ ॥ 33 ॥
യദാഹ പവസ്വ വാചോ അഗ്രിയ ഇതി । തേനൈവ യജ്ഞമുഖാ-ന്നയന്തി । അനുഷ്ടുക്-പ്രഥമാ ഭവതി । അനുഷ്ടു-ഗുത്തമാ । വാഗ്വാ അനുഷ്ടുക് । വാചൈവ പ്രയന്തി । വാചോദ്യന്തി । ഉദ്വതീ-ര്ഭവന്തി । ഉദ്വദ്വാ അനുഷ്ടുഭോ രൂപമ് । ആനുഷ്ടുഭോ രാജന്യഃ ॥ 30 ॥
തസ്മാദുദ്വതീ-ര്ഭവന്തി । സൌര്യനുഷ്ടു-ഗുത്തമാ ഭവതി । സുവര്ഗസ്യ ലോകസ്യ സന്തത്യൈ । യോ വൈ സവാദേതി । നൈനഗ്ം സവ ഉപനമതി । യ-സ്സാമഭ്യ ഏതി । പാപീയാന്-ഥ്സുഷുവാണോ ഭവതി । ഏതാനി ഖലു വൈ സാമാനി । യത്പൃഷ്ഠാനി । യത്പൃഷ്ഠാനി ഭവന്തി ॥ 31 ॥
തൈരേവ സവാന്നൈതി । യാനി ദേവരാജാനാഗ്ം സാമാനി । തൈരമുഷ്മിന് ഁലോക ഋദ്ധ്നോതി । യാനി മനുഷ്യരാജാനാഗ്ം സാമാനി । തൈരസ്മിന് ഁലോക ഋദ്ധ്നോതി । ഉഭയോരേവ ലോകയോര്.-ഋദ്ധ്നോതി । ദേവലോകേ ച മനുഷ്യലോകേ ച । ഏകവിഗ്ംശോ ഽഭിഷേചനീയ-സ്യോത്തമോ ഭവതി । ഏകവിഗ്ംശഃ കേശവപനീയസ്യ പ്രഥമഃ । സപ്തദശോ ദശപേയഃ ॥ 32 ॥
വിഡ്വാ ഏകവിഗ്ംശഃ । രാഷ്ട്രഗ്ം സപ്തദശഃ । വിശ ഏവൈത-ന്മദ്ധ്യതോ-ഽഭിഷിച്യതേ । തസ്മാദ്വാ ഏഷ വിശാ-മ്പ്രിയഃ । വിശോ ഹി മദ്ധ്യതോ-ഽഭിഷിച്യതേ । യദ്വാ ഏനമദോ ദിശോ-ഽനു വ്യാസ്ഥാപയന്തി । ത-ഥ്സുവര്ഗം-ലോഁക-മഭ്യാരോഹതി । യദിമം-ലോഁക-ന്ന പ്രത്യവരോഹേത് । അതി ജനം-വേഁയാത് । ഉദ്വാ മാദ്യേത് । യദേഷ പ്രതീചീന-സ്തോമോ ഭവതി । ഇമമേവ തേന ലോക-മ്പ്രത്യവരോഹതി । അഥോ അസ്മിന്നേവ ലോകേ പ്രതി തിഷ്ഠത്യ-നുന്മാദായ ॥ 33 ॥
(അക്രന് - രാജന്യോ - ഭവന്തി - ദശപേയോ - മാദ്യേ-ത്ത്രീണി ച) (അ. 8)
അനുവാകം 9 - അഭിഷേചനീയവിഷയയോ രുക്മയോ-സ്സ്തുതിഃ
അനുവാകം 9 - അഭിഷേചനീയവിഷയയോ രുക്മയോ-സ്സ്തുതിഃ
ഇയം-വൈഁ രജതാ । അസൌ ഹരിണീ । യ-ദ്രുക്മൌ ഭവതഃ । ആഭ്യാമേവൈന-മുഭയതഃ പരി ഗൃഹ്ണാതി । വരുണസ്യ വാ അഭിഷിച്യമാനസ്യാപഃ । ഇന്ദ്രിയം-വീഁര്യ-ന്നിരഘ്നന്ന് । ത-ഥ്സുവര്ണഗ്ം ഹിരണ്യ-മഭവത് । യ-ദ്രുക്മ-മന്ത-ര്ദധാതി । ഇന്ദ്രിയസ്യ വീര്യസ്യാനിര്ഘാതായ । ശതമാനോ ഭവതി ശതക്ഷരഃ । ശതായുഃ പുരുഷ-ശ്ശതേന്ദ്രിയഃ । ആയുഷ്യേവേന്ദ്രിയേ പ്രതി തിഷ്ഠതി । ആയുര്വൈ ഹിരണ്യമ് । ആയുഷ്യാ ഏവൈന-മഭ്യതി ക്ഷരന്തി । തേജോ വൈ ഹിരണ്യമ് । തേജസ്യാ ഏവൈനമഭ്യതി ക്ഷരന്തി । വര്ചോ വൈ ഹിരണ്യമ് । വര്ചസ്യാ ഏവൈനമഭ്യതി ക്ഷരന്തി ॥ 34 ॥
(ശതക്ഷരോ-ഽഷ്ടൌ ച) (അ. 9)
അനുവാകം 10 - വ്യുഷ്ടിദ്വിരാത്രം രാജസൂയാന്തേ കര്തവ്യമ്
അനുവാകം 10 - വ്യുഷ്ടിദ്വിരാത്രം രാജസൂയാന്തേ കര്തവ്യമ്
അപ്രതിഷ്ഠിതോ വാ ഏഷ ഇത്യാഹുഃ । യോ രാജസൂയേന യജത ഇതി । യദാ വാ ഏഷ ഏതേന ദ്വിരാത്രേണ യജതേ । അഥ പ്രതിഷ്ഠാ । അഥ സംവഁഥ്സരമാപ്നോതി । യാവന്തി സംവഁഥ്സരസ്യാ-ഹോരാത്രാണി । താവതീരേതസ്യ സ്തോത്രീയാഃ । അഹോരാത്രേഷ്വേവ പ്രതി തിഷ്ഠതി । അഗ്നിഷ്ടോമഃ പൂര്വമഹ-ര്ഭവതി । അതിരാത്ര ഉത്തരമ് ॥ 35 ॥
നാനൈവാഹോരാത്രയോഃ പ്രതി തിഷ്ഠതി । പൌര്ണമാസ്യാ-മ്പൂര്വമഹ-ര്ഭവതി । വ്യഷ്ടകായാ-മുത്തരമ് । നാനൈവാര്ധ മാസയോഃ പ്രതിതിഷ്ഠതി । അമാവാസ്യായാ-മ്പൂര്വമഹ-ര്ഭവതി । ഉദ്ദൃഷ്ട ഉത്തരമ് । നാനൈവ മാസയോഃ പ്രതി തിഷ്ഠതി । അഥോ ഖലു । യേ ഏവ സമാനപക്ഷേ പുണ്യാഹേ സ്യാതാമ് । തയോഃ കാര്യ-മ്പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ ॥ 36 ॥
അപശവ്യോ ദ്വിരാത്ര ഇത്യാഹുഃ । ദ്വേ ഹ്യേതേ ഛന്ദസീ । ഗായത്ര-ഞ്ച ത്രൈഷ്ടുഭ-ഞ്ച । ജഗതീമന്തര്യന്തി । ന തേന ജഗതീ കൃതേത്യാഹുഃ । യദേനാ-ന്തൃതീയസവനേ കുര്വന്തീതി । യദാ വാ ഏഷാ-ഽഹീനസ്യാഹ-ര്ഭജതേ । സാഹ്നസ്യ വാ സവനമ് । അഥൈവ ജഗതീ കൃതാ । അഥ പശവ്യഃ । വ്യുഷ്ടിര്വാ ഏഷ ദ്വിരാത്രഃ । യ ഏവം-വിഁദ്വാ-ന്ദ്വിരാത്രേണ യജതേ । വ്യേവാസ്മാ ഉച്ഛതി । അഥോ തമ ഏവാപഹതേ । അഗ്നിഷ്ടോമ-മന്തത ആഹരതി । അഗ്നി-സ്സര്വാ ദേവതാഃ । ദേവതാസ്വേവ പ്രതി തിഷ്ഠതി ॥ 37 ॥
നാനൈവാഹോരാത്രയോഃ പ്രതി തിഷ്ഠതി । പൌര്ണമാസ്യാ-മ്പൂര്വമഹ-ര്ഭവതി । വ്യഷ്ടകായാ-മുത്തരമ് । നാനൈവാര്ധ മാസയോഃ പ്രതിതിഷ്ഠതി । അമാവാസ്യായാ-മ്പൂര്വമഹ-ര്ഭവതി । ഉദ്ദൃഷ്ട ഉത്തരമ് । നാനൈവ മാസയോഃ പ്രതി തിഷ്ഠതി । അഥോ ഖലു । യേ ഏവ സമാനപക്ഷേ പുണ്യാഹേ സ്യാതാമ് । തയോഃ കാര്യ-മ്പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ ॥ 36 ॥
അപശവ്യോ ദ്വിരാത്ര ഇത്യാഹുഃ । ദ്വേ ഹ്യേതേ ഛന്ദസീ । ഗായത്ര-ഞ്ച ത്രൈഷ്ടുഭ-ഞ്ച । ജഗതീമന്തര്യന്തി । ന തേന ജഗതീ കൃതേത്യാഹുഃ । യദേനാ-ന്തൃതീയസവനേ കുര്വന്തീതി । യദാ വാ ഏഷാ-ഽഹീനസ്യാഹ-ര്ഭജതേ । സാഹ്നസ്യ വാ സവനമ് । അഥൈവ ജഗതീ കൃതാ । അഥ പശവ്യഃ । വ്യുഷ്ടിര്വാ ഏഷ ദ്വിരാത്രഃ । യ ഏവം-വിഁദ്വാ-ന്ദ്വിരാത്രേണ യജതേ । വ്യേവാസ്മാ ഉച്ഛതി । അഥോ തമ ഏവാപഹതേ । അഗ്നിഷ്ടോമ-മന്തത ആഹരതി । അഗ്നി-സ്സര്വാ ദേവതാഃ । ദേവതാസ്വേവ പ്രതി തിഷ്ഠതി ॥ 37 ॥
(ഉത്തരം - പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ - പശവ്യഃ സപ്ത ച) (അ. 10)
(വരുണസ്യ - ജാ - മീശ്വര - ആഗ്നേയ - മിന്ദ്രസ്യ - യ-ത്ത്രി - ഷ്വഗ്നിഷ്ടോമ - മുപ ത്വേ - യം-വൈഁ രജതാ - ഽപ്രതിഷ്ഠിതോ ദശ)
(വരുണസ്യ - യദശ്വിഭ്യാം - ഁയ-ത്ത്രിഷു - തസ്മാദുദ്വതീ-സ്സപ്തത്രിഗ്ംശത്)
വരുണസ്യ - പ്രതി തിഷ്ഠതി ।
॥ ഹരിഃ ഓമ് ॥
॥ കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ പ്രഥമാഷ്ടകേ അഷ്ടമഃ പ്രപാഠക-സ്സമാപ്തഃ ॥
॥ കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ പ്രഥമാഷ്ടകം
(വരുണസ്യ - ജാ - മീശ്വര - ആഗ്നേയ - മിന്ദ്രസ്യ - യ-ത്ത്രി - ഷ്വഗ്നിഷ്ടോമ - മുപ ത്വേ - യം-വൈഁ രജതാ - ഽപ്രതിഷ്ഠിതോ ദശ)
(വരുണസ്യ - യദശ്വിഭ്യാം - ഁയ-ത്ത്രിഷു - തസ്മാദുദ്വതീ-സ്സപ്തത്രിഗ്ംശത്)
വരുണസ്യ - പ്രതി തിഷ്ഠതി ।
॥ ഹരിഃ ഓമ് ॥
॥ കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ പ്രഥമാഷ്ടകേ അഷ്ടമഃ പ്രപാഠക-സ്സമാപ്തഃ ॥
॥ കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ പ്രഥമാഷ്ടകം
സമാപ്തമ് ॥