o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | hariḥ om ||
cāturhotracayanaṃ-vai~śvasṛjacayana-ñca
anuvākaṃ 1 - vaiśvasṛjacayanāṅgabhūtāḥ divaśśyenaya iṣṭayaḥ
tubhya-ntā a̭ṅgirastama viśvā-ssukṣitayaḥ pṛtha̭k | agne kāmā̭ya yemire || aśyāma ta-ṅkāma̭magne tavo tya̭śyāma̭ rayigṃ ra̭yiva-ssuvīram | aśyāma vāja̭mabhi vājaya̭nto 'śyāma̭ dyumnama̭jarājara̭-nte || |
āśā̭nā-ntvā ''śāpālebhyaḥ̭ | caturbhyo̭ amṛtebhyaḥ | ida-mbhūtasyādhya̭kṣebhyaḥ | vidhema̭ haviṣā̭ vayam || viśvā āśā madhṷnā sagṃsṛ̭jāmi | anamīvā āpa oṣa̭dhayo bhavantu | ayaṃ-ya~ja̭māno mṛdho vya̭syatāṃ agṛ̭bhītāḥ paśavaḥ̭ santu sarve || |
anṷ no-'dyā-'nṷmatiryajña-ndeveṣṷ manyatām | agniśca̭ havyavāha̭no bhava̭tā-ndāśuṣe mayaḥ̭ || anvida̭numate tva-mmanyā̭sai śañca̭naḥ kṛdhi | kratve dakṣā̭ya no hinu praṇa āyūgṃ̭ṣi tāriṣaḥ || |
kāmo̭ bhūtasya bhavya̭sya | samrāḍeko virā̭jati | sa ida-mprati̭ paprathe | ṛtūnu-thsṛ̭jate vaśī || kāmastadagre sama̭vartatādhi̭ | mana̭so retaḥ̭ prathamaṃ-ya~dāsīt | sato bandhumasa̭ti nira̭vindann | hṛdi pratīṣyā̭ kavayo̭ manīṣā || |
brahma̭ jajñāna-mpra̭thama-mpurastādvi sī̭mata-ssuruco̭ vena ā̭vaḥ | sa budhniyā̭ upamā a̭sya viṣṭhā-ssataśca yonimasa̭taśca vivaḥ̭ || pitā virājā̭mṛṣabho ra̭yīṇām | antari̭kṣaṃ-vi~śvarṷ̄pa āvi̭veśa | tamarkai-rabhya̭rcanti vathsam | brahma santa-mbrahma̭ṇā vardhaya̭ntaḥ || |
yajño rāyo yajña ī̭śe vasṷ̄nām | yajña-ssasyānā̭muta sṷkṣitīnām | yajña iṣṭaḥ pūrvaci̭tti-ndadhātu | yajño bra̭hmaṇvāgṃ apyḙtu devān || ayaṃ-ya~jño va̭rdhatā-ṅgobhiraśvaiḥ | iyaṃ-ve~diḥ̭ svapatyā suvīrā | ida-mbarhirati̭ barhīgṣyanyā | imaṃ-ya~jñaṃ-vi~śvḙ avantu devāḥ || | āpo̭ bhadrā ghṛtamidāpa̭ āsuragnī-ṣomaṷ bibhratyāpa i-ttāḥ | tīvro raso̭ madhupṛcā̭ maraṅgama ā mā prāṇena̭ saha varca̭sā gann || ādi-tpa̭śyāmyuta vā̭ śṛṇomyā mā ghoṣo̭ gacchati vānna̭ āsām | manyḙ bhejāno amṛta̭sya tarhi hira̭ṇyavarṇā atṛ̭paṃ-ya~dā vaḥ̭ || |
tubhya̭-mbharanti kṣitayo̭ yaviṣṭha | balima̭gne anti̭ ta ota dūrāt | ā bhandi̭ṣṭhasya sumati-ñci̭kiddhi | bṛhattḙ agne mahi śarma̭ bhadram || yo dehyo ana̭mayadvadhasnaiḥ | yo arya̭patnī-ruṣasa̭ścakāra̭ | sa nirudhyā nahṷṣo yahvo agniḥ | viśa̭ścakre balihṛta-ssaho̭bhiḥ || |
pūrva̭-ndevā apa̭reṇā-nupaśyañjanma̭bhiḥ | janmānyava̭raiḥ parā̭ṇi | vedā̭ni devā ayamasmīti mām | ahagṃ hitvā śarī̭ra-ñjarasaḥ̭ parastāt || prāṇāpānau cakṣu-śśrotram | vāca-mmana̭si sambhṛ̭tām | hitvā śarī̭ra-ñjarasaḥ̭ parastāt | ā bhūti-mbhūtiṃ̭-va~yama̭śnavāmahai || |
havyavāha̭-mabhimātiṣā-'ham | rakṣohaṇa-mpṛta̭nāsu jiṣṇum | jyoti̭ṣmanta-ndīdya̭ta-mpura̭ndhim | agnigg svi̭ṣṭakṛtamā hṷvema || svi̭ṣṭamagne abhi ta-tpṛ̭ṇāhi | viśvā̭ deva pṛta̭nā abhiṣya | uru-nnaḥ panthā-mpradiśanvi bhā̭hi | jyoti̭ṣmaddhehyajara̭-nna āyuḥ̭ || || 1 ||
anuvākaṃ 2 - tāsā-mbrāhmaṇam
devebhyo vai svargo lokastiro̭-'bhavat |
te prajāpa̭ti-mabruvann |
prajā̭pate svargo vai no̭ lokastiro̭-'bhūt | tamanviccheti̭ | taṃ-ya~̭jñakratubhi-ranvaicchat | taṃ-ya~̭jñakratubhi-rnānva̭vindat |
tamiṣṭi̭bhi-ranvaicchat | tamiṣṭi̭bhi-ranva̭vindat |
tadiṣṭī̭nā-miṣṭitvam | eṣṭa̭yo havai nāma̭ |
tā iṣṭa̭ya ityāca̭kṣate parokṣḙṇa | parokṣa̭ priyā iva hi devāḥ || 2 ||
ahamu vā āśā-'smi | mā-nnu ya̭jasva |
atha̭ te satyā-''śā̭ bhaviṣyati | anṷ svargaṃ-lo~kaṃ-ve~thsyasīti̭ | sa etamagnaye kāmā̭ya puroḍāśa̭-maṣṭāka̭pāla-nnira̭vapat |
āśāyai̭ carum | anṷmatyai carum | tato vai tasya̭ satyā-''śā̭ 'bhavat | anṷ svargaṃ-lo~ka-ma̭vindat | satyā ha vā asyāśā̭ bhavati |
anṷ svargaṃ-lo~kaṃ-vi~̭ndati | ya etena̭ haviṣā yaja̭te | ya ṷ cainadevaṃ-ve~da̭ || so-'tra̭ juhoti | agnaye kāmā̭ya svāhā-''śāyai svāhā | anṷmatyai svāhā prajāpa̭taye svāhā |
svargāya̭ lokāya svāhā-'gnaye sviṣṭakṛte svāheti̭ || 3 ||
tato vai tasya̭ satyaḥ kāmo̭-'bhavat |
anṷ svargaṃ-lo~kama̭vindat |
satyo ha vā a̭sya kāmo̭ bhavati |
anṷ svargaṃ-lo~kaṃ-vi~̭ndati |
ya etena̭ haviṣā yaja̭te |
ya ṷ cainadevaṃ-ve~da̭ | so-'tra̭ juhoti |
agnaye kāmā̭ya svāhā kāmā̭ya svāhā |
anṷmatyai svāhā prajāpa̭taye svāhā |
svargāya̭ lokāya svāhā-'gnaye sviṣṭakṛte svāheti̭ || 4 ||
mā-nnu ya̭jasva | atha̭ te brahmaṇvān. yajño bha̭viṣyati | anṷ svargaṃ-lo~kaṃ-ve~thsyasīti̭ | sa etamagnaye kāmā̭ya puroḍāśa̭-maṣṭāka̭pāla-nnira̭vapat | brahma̭ṇe carum | anṷmatyai carum | tato vai tasya̭ brahmaṇvān. yajño̭-'bhavat | anṷ svargaṃ-lo~kama̭vindat | brahmaṇvān. ha vā a̭sya yajño bha̭vati |
anṷ svargaṃ-lo~kaṃ-vi~̭ndati | ya etena̭ haviṣā yaja̭te | ya ṷcainadevaṃ-ve~da̭ | so-'tra̭ juhoti | agnaye kāmā̭ya svāhā brahma̭ṇe svāhā | anṷmatyai svāhā prajāpa̭taye svāhā | svargāya̭ lokāya svāhā 'gnaye sviṣṭakṛte svāheti̭ || 5 ||
mā-nnu ya̭jasva | atha̭ te satyo yajño bha̭vaṣyati | anṷ svargaṃ-lo~kaṃ-ve~thsyasīti̭ |
sa etamagnaye kāmā̭ya puroḍāśa̭-maṣṭāka̭pāla-nnira̭vapat | yajñāya̭ carum | anṷmatyai carum | tato vai tasya̭ satyo yajño̭-'bhavat | anṷ svargaṃ-lo~kama̭vindat | satyo ha vā a̭sya yajño bha̭vati |
anṷ svargaṃ-lo~kaṃ-vi~̭ndati |
ya etena̭ haviṣā yaja̭te |
ya ṷcainadevaṃ-ve~da̭ | so-'tra̭ juhoti |
agnaye kāmā̭ya svāhā̭ yajñāya svāhā |
anṷmatyai svāhā prajāpa̭taye svāhā |
svargāya̭ lokāya svāhā-'gnaye sviṣṭakṛte svāheti̭ || 6 ||
sa etamagnaye kāmā̭ya puroḍāśa̭-maṣṭāka̭pāla-nnira̭vapat | adbhyaścarum |
anṷmatyai carum | tato vai tasmin-thsarve kāmā̭ aśrayanta | anṷ svargaṃ-lo~kama̭vindat | sarvḙ ha vā a̭smin kāmā-śśrayante | anṷ svargaṃ-lo~kaṃ-vi~̭ndati | ya etena̭ haviṣā yaja̭te |
ya ṷcainadevaṃ-ve~da̭ | so-'tra̭ juhoti |
agnaye kāmā̭ya svāhā 'dbhya-ssvāhā |
anṷmatyai svāhā prajāpa̭taye svāhā |
svargāya̭ lokāya svāhā-'gnaye sviṣṭakṛte svāheti̭ || 7 ||
prajā̭pate 'gnaye vai ba̭limate sarvā̭ṇi bhūtāni̭ baligṃ ha̭ranti | ahamu vā agni rba̭limāna̭smi | mā-nnu ya̭jasva |
atha̭ te sarvā̭ṇi bhūtāni̭ baligṃ ha̭riṣyanti |
anṷ svargaṃ-lo~kaṃ-ve~thsyasīti̭ |
sa etamagnaye kāmā̭ya puroḍāśa̭-maṣṭāka̭pāla-nnira̭vapat | agnayḙ balimatḙ carum | anṷmatyai carum | tato vai tasmai sarvā̭ṇi bhūtāni̭ bali-ma̭harann | anṷ svargaṃ-lo~kama̭vindat | sarvā̭ṇi ha vā a̭smai bhūtāni̭ baligṃ ha̭ranti | anṷ svargaṃ-lo~kaṃ-vi~̭ndati | ya etena̭ haviṣā yaja̭te |
ya ṷcainadevaṃ-ve~da̭ | so-'tra̭ juhoti |
agnaye kāmā̭ya svāhā 'gnayḙ balimate svāhā | anṷmatyai svāhā prajāpa̭taye svāhā |
svargāya̭ lokāya svāhā-'gnaye sviṣṭakṛte svāheti̭ || 8 ||
sa etamagnaye kāmā̭ya puroḍāśa̭-maṣṭāka̭pāla-nnira̭vapat |
anṷvittyai carum | anṷmatyai carum |
tato vai tasya̭ satyā 'nṷvittirabhavat |
anṷ svargaṃ-lo~ka-ma̭vindat |
satyā ha vā asyānṷvitti-rbhavati |
anṷ svargaṃ-lo~kaṃ-vi~̭ndati |
ya etena̭ haviṣā yaja̭te |
ya ṷcainadevaṃ-ve~da̭ | so-'tra̭ juhoti |
agnaye kāmā̭ya svāhā-'nṷvittyai svāhā |
anṷmatyai svāhā prajāpa̭taye svāhā |
svargāya̭ lokāya svāhā-'gnaye sviṣṭakṛte svāheti̭ || 9 ||
diva-śśyḙnayo 'nṷvittayo nāma̭ |
āśā prathamāgṃ ra̭kṣati |
kāmo dvitīyām | brahma̭ tṛtīyām | yajñaśca̭turthīm | āpaḥ̭ pañcamīm |
agni rba̭limān-thṣaṣṭhīm | anṷvitti-ssaptamīm |
anṷ ha vai svargaṃ-lo~kaṃ-vi~̭ndati |
kāmacāro-'sya svarge loke bha̭vati |
ya etābhi-riṣṭi̭bhi-ryaja̭te |
ya ṷcainā evaṃ-ve~da̭ | tāsva̭nviṣṭi | paṣṭhauhī varā-nda̭dyā-tkagṃ sañca̭ |
striyai̭ cābhāragṃ samṛ̭ddhyai || 10 ||
tapa̭sā devā devatā-magra̭ āyann | tapasarṣa̭ya-ssva̭ranva̭vindann |
tapa̭sā sapatnā-npraṇṷdāmārā̭tīḥ |
yenedaṃ-vi~śva-mpari̭bhūtaṃ-ya~dasti̭ ||
prathamaja-ndevagṃ haviṣā̭ vidhema | svayabhu-mbrahma̭ parama-ntapo yat |
sa eva putra-ssa pitā sa mātā |
tapo̭ ha yakṣa-mpra̭thamagṃ samba̭bhūva ||
śraddhayā dḙvo devatva-ma̭śnute |
śraddhā pra̭tiṣṭhā lokasya̭ devī || 11 ||
kāma̭vathsā 'mṛta-nduhā̭nā ||
śraddhā devī pra̭thamajā ṛtasya̭ |
viśva̭sya bhartrī jaga̭taḥ pratiṣṭhā |
tāg śraddhāgṃ haviṣā̭ yajāmahe |
sā no̭ loka-mamṛta̭-ndadhātu |
īśā̭nā devī bhuva̭nasyādhi̭patnī || āgāthsatyagṃ havirida-ñjṷṣāṇam |
yasmāddevā ja̭jñire bhuva̭nañca viśve |
tasmai̭ vidhema haviṣā̭ ghṛtena̭ || 12 ||
yasya̭ pratiṣṭho-rva̭ntari̭kṣam |
yasmāddevā ja̭jñire bhuva̭nañca sarve |
tathsatya-marcadupa̭yajña-nna āgāt | brahmāhṷtī-rupamoda̭mānam ||
mana̭so vaśe sarva̭mida-mba̭bhūva |
nānyasya mano vaśamanvi̭yāya |
bhīṣmo hi deva-ssaha̭sa-ssahī̭yān |
sa no̭ juṣāṇa upa̭ yajñamāgāt ||
ākṷ̄tīnā-madhi̭pati-ñceta̭sā-ñca || 13 ||
mano rājā̭namiha vardhaya̭ntaḥ |
upahave 'sya sumatau syā̭ma ||
cara̭ṇa-mpavitraṃ-vi~ta̭ta-mpurāṇam |
yena̭ pūtastara̭ti duṣkṛtāni̭ |
tena̭ pavitrḙṇa śuddhena̭ pūtāḥ |
ati̭ pāpmāna-marā̭ti-ntarema ||
lokasya dvāra̭-marcima-tpavitram |
jyoti̭ṣma-dbhrāja̭māna-mmaha̭svat | amṛta̭sya dhārā̭ bahudhā doha̭mānam |
cara̭ṇa-nno loke sudhi̭tā-ndadhātu ||
agnirmūrdhā divaḥ kaku-tpatiḥ̭ pṛthivyā ayam | apāgṃ retāgṃ̭si jinvati || bhuvo̭ yajñasya raja̭saśca netā yatrā̭ niyudbhi-ssaca̭se śivābhiḥ̭ | divi mūrdhāna̭-ndadhiṣe suvarṣā-ñjihvāma̭gne cakṛṣe havyavāham || ||
anṷ no-'dyā-'nṷmatiryajña-ndeveṣṷ manyatām | agniśca̭ havyavāha̭no bhava̭tā-ndāśuṣe mayaḥ̭ || anvida̭numate tva-mmanyā̭sai śañca̭naḥ kṛdhi | kratve dakṣā̭ya no hinu praṇa āyūgṃ̭ṣi tāriṣaḥ || ||
havyavāha̭-mabhimātiṣā-'ham | rakṣohaṇa-mpṛta̭nāsu jiṣṇum | jyoti̭ṣmanta-ndīdya̭ta-mpura̭ndhim | agnigg svi̭ṣṭakṛtamā hṷvema || svi̭ṣṭamagne abhi ta-tpṛ̭ṇāhi | viśvā̭ deva pṛta̭nā abhiṣya | uru-nnaḥ panthā-mpradiśanvi bhā̭hi | jyoti̭ṣmaddhehyajara̭-nna āyuḥ̭ || || 14 ||
anuvākaṃ 4 - tāsā-mbrāhmaṇam
devebhyo vai svargo lokastiro̭ 'bhavat |
te prajāpa̭ti-mabruvann | prajā̭pate svargo
vai no̭ lokastiro̭-'bhūt | tamanviccheti̭ |
taṃ-ya~̭jñakratubhi-ranvaicchat |
taṃ-ya~̭jñakratubhi rnānva̭vindat |
tamiṣṭi̭bhi-ranvaicchat | tamiṣṭi̭bhi-ranva̭vindat | tadiṣṭī̭nā-miṣṭitvam | eṣṭa̭yo ha vai nāma̭ | tā iṣṭa̭ya ityā ca̭kṣate parokṣḙṇa |
parokṣa̭priyā iva hi devāḥ || 15 ||
śrāmyasi | ahamu vai tapo-' smi |
mā-nnu ya̭jasva |
atha̭ te satya-ntapo̭ bhaviṣyati |
anṷ svargaṃ-lo~kaṃ-ve~thsyasīti̭ |
sa etamāgneya-maṣṭāka̭pāla-nnira̭vapat | tapa̭se carum | anṷmatyai carum |
tato vai tasya̭ satya-ntapo̭ 'bhavat |
anṷ svargaṃ-lo~kama̭vindat |
satya gṃ ha vā a̭sya tapo̭ bhavati |
anṷ svargaṃ-lo~kaṃ-vi~̭ndati |
ya etena̭ haviṣā yaja̭te |
ya ṷ cainadevaṃ-ve~da̭ | so-'tra̭ juhoti | agnaye svāhā tapa̭se svāhā |
anṷmatyai svāhā prajāpa̭taye svāhā |
svargāya̭ lokāya svāhā-'gnaye sviṣṭakṛte svāheti̭ || 16 ||
sa etamā-'gneya-maṣṭāka̭pāla-nnira̭vapat | śraddhāyai̭ carum | anṷmatyai carum | tato vai tasya̭ satyā śraddhā-'bha̭vat |
anṷ svargaṃ-lo~kama̭vindat |
satyā ha vā a̭sya śraddhā bha̭vati |
anṷ svargaṃ-lo~kaṃ-vi~̭ndati |
ya etena̭ haviṣā yaja̭te |
ya ṷ cainadevaṃ-ve~da̭ | so-'tra̭ juhoti | agnaye svāhā śraddhāyai svāhā |
anṷmatyai svāhā prajāpa̭taye svāhā |
svargāya̭ lokāya svāhā-'gnaye sviṣṭakṛte svāheti̭ || 17 ||
sa etamā-'gneya-maṣṭāka̭pāla-nnira̭vapat | satyāya̭ carum | anṷmatyai carum |
tato vai tasya̭ satyagṃ satyama̭bhavat |
anṷ svargaṃ-lo~kama̭vindat |
satyagṃ ha vā a̭sya satya-mbha̭vati |
anṷ svargaṃ-lo~kaṃ-vi~̭ndati |
ya etena̭ haviṣā yaja̭te |
ya ṷcainadevaṃ-ve~da̭ | so-'tra̭ juhoti |
agnaye svāhā̭ satyāya svāhā |
anṷmatyai svāhā prajāpa̭taye svāhā |
svargāya̭ lokāya svāhā-'gnaye sviṣṭakṛte svāheti̭ || 18 ||
mā-nnu ya̭jasva |
atha̭ te satya-mmano̭ bhaviṣyati |
anṷ svargaṃ-lo~kaṃ-ve~thsyasīti̭ |
sa etamā-'gneya-maṣṭāka̭pāla-nnira̭vapat | mana̭se carum | anṷmatyai carum | tato vai tasya̭ satya-mmano̭-'bhavat |
anṷ svargaṃ-lo~kama̭vindat | satyagṃ ha vā a̭sya mano̭ bhavati | anṷ svargaṃ-lo~kaṃ-vi~̭ndati | ya etena̭ haviṣā yaja̭te |
ya ṷcaina devaṃ-ve~da̭ | so-'tra̭ juhoti |
agnaye svāhā mana̭se svāhā |
anṷmatyai svāhā prajāpa̭taye svāhā |
svargāya̭ lokāya svāhā-'gnaye sviṣṭakṛte svāheti̭ || 19 ||
sa etamā-'gneya-maṣṭāka̭pāla-nnira̭vapat | cara̭ṇāya carum | anṷmatyai carum | tato vai tasya̭ satya-ñcara̭ṇamabhavat |
anṷ svargaṃ-lo~kama̭vindat |
satyagṃ ha vā a̭sya cara̭ṇa-mbhavati |
anṷsvargaṃ-lo~kaṃ-vi~̭ndati |
ya etena̭ haviṣā yaja̭te |
ya ṷcainadevaṃ-ve~da̭ | so-'tra̭ juhoti |
agnaye svāhā cara̭ṇāya svāhā |
anṷmatyai svāhā prajāpa̭taye svāhā |
svargāya̭ lokāya svāhā-'gnaye sviṣṭakṛte svāheti̭ || 20 ||
apā̭ghā anṷvittayo nāma̭ | tapaḥ̭ prathamāgṃ ra̭kṣati | śraddhā dvitīyām | satya-ntṛtīyām |
mana̭ścaturthīm | cara̭ṇa-mpañcamīm |
anṷ ha vai svargaṃ-lo~kaṃ-vi~̭ndati |
kāmacāro-'sya svarge loke bha̭vati |
ya etābhi-riṣṭi̭bhi-ryaja̭te |
ya ṷcainā evaṃ-ve~da̭ |
anuvākaṃ 5 - cāturhotracayanam
brahma vai catṷrhotāraḥ | catṷrhotṛbhyo-'dhi̭ yajño nirmi̭taḥ | nainagṃ̭ śaptam | nābhica̭rita-māga̭cchati | ya evaṃ-ve~da̭ ||
yo ha vai catṷrhotṛṇā-ñcaturhotṛtvaṃ-ve~da̭ | atho pañca̭ hotṛtvam |
sarvā̭ hāsmai diśaḥ̭ kalpante |
vācaspatir hotā daśa̭hotṝṇām |
pṛthivī hotā catṷrhotṝṇām || 22 ||
mahāha̭vir hotā̭ saptaho̭tṝṇām |
etadvai catṷrhotṛṇā-ñcaturhotṛtvam |
atho pañca̭hotṛtvam | sarvā̭ hāsmai diśaḥ̭ kalpante | ya evaṃ-ve~da̭ ||
eṣā vai sa̭rva vidyā | eta-dbhḙṣajam |
eṣā paṅkti-ssvargasya̭ lokasyā-ñjasāya̭ni-ssrutiḥ || 23 ||
brahmavarcasī bha̭vati || etān. yo-'ddhyaiti̭ | spṛṇotyātmānam | prajā-mpitṝn ||
etān. vā a̭ruṇa aṷpaveśi rvidāñca̭kāra || 24 ||
etairāyṷṣkāmaḥ | prajā paśukā̭mo vā || 25 ||
paścāduda̭ñca-mpañca̭ hotāram | uttarataḥ prāñcagṃ ṣaḍḍho̭tāram |
upari̭ṣṭā-tprāñcagṃ̭ saptaho̭tāram | hṛda̭yaṃ-ya~jūgṃ̭ṣi patnya̭śca |
yathāvakāśa-ṅgrahāṋ | yathāvakāśa-mpra̭tigrahān ~lo̭ka-mpṛṇāśca̭ |
sarvā̭ hāsyaitā devatāḥ prītā abhīṣṭā̭ bhavanti || 26 ||
rathasa̭minta-ścetavyaḥ̭ | vajro vai rathaḥ̭ |
vajrḙṇaiva pāpmāna-mbhrātṛ̭vyagg stṛṇute | pakṣa-ssa̭minta-ścetavyaḥ̭ |
etāvān. vai rathaḥ̭ | yāva̭tpakṣaḥ | rathasa̭mintameva ci̭nute ||
imameva loka-mpa̭śubandhenābhija̭yati |
atho̭ agniṣṭomena̭ || 27 ||
ātmā hi varaḥ̭ || eka̭vigṃśati rdakṣi̭ṇā dadāti |
ekavigṃśo vā ita-ssvargo lokaḥ | prasvargaṃ-lo~kamāpnoti || 28 ||
sahasra̭ sammita-ssvargo lokaḥ |
svargasya̭ lokasyā-bhiji̭tyai || anviṣṭaka-ndakṣi̭ṇā dadāti | sarvā̭ṇi vayāgṃ̭si || 29 ||
sā hi sarvā̭ṇi vayāgṃ̭si | sarvasyāptyai | sarvasyā-va̭ruddhyai || 30 ||
sa sa̭tyamagni-ñci̭nute || tadeta-tpa̭śubandhe brāhma̭ṇa-mbrūyāt | neta̭reṣu yajñeṣṷ ||
yo ha vai catṷrhotṝ-nanusavana-nta̭rpayitavyāṋ. veda̭ || 31 ||
upai̭nagṃ somapītho na̭mati |
ete vai catṷrhotāro 'nusavana-nta̭rpayitavyāḥ | ye brāhmaṇā ba̭huvidaḥ̭ |
tebhyo yaddakṣi̭ṇā na nayet | duri̭ṣṭagg syāt | agnima̭sya vṛñjīrann |
tebhyo̭ yathā śraddha-nda̭dyāt | svi̭ṣṭamevaitatkri̭yate |
nāsyāgniṃ-vṛ~̭ñjate || 32 ||
tejo hira̭ṇyam || yadi hira̭ṇya-nna vindet | śarka̭rā aktā upa̭daddhyāt | tejo̭ ghṛtam | satḙjasame-vāgni-ñci̭nute || agniñcitvā sautrāmaṇyā ya̭jeta maitrāvaruṇyā vā |
vīryḙṇa vā eṣa vyṛ̭ddhyate |
yo-'gniñci̭nute || 33 ||
brahma̭ṇa-ssāyṷjyagṃ salokatā̭-māpnoti |
etāsā̭meva devatā̭nāgṃ sāyṷjyam |
sārṣṭitāgṃ̭ samāna lokatā̭-māpnoti | ya etamagni-ñci̭nute | ya ṷcainamevaṃ-ve~da̭ || etadeva sā̭vitre brāhma̭ṇam |
atho̭ nācikete || 34 ||
anuvākaṃ 6 - vaiśvasṛjacayanam
yaccāmṛtaṃ-ya~cca martyam | yacca prāṇi̭ti yacca na | sarvāstā iṣṭa̭kāḥ kṛtvā |
upa̭ kāmadughā̭ dadhe | tenarṣi̭ṇā tena brahma̭ṇā | tayā̭ devata̭yā-'ṅgirasva-ddhruvā sī̭da || sarvā-sstriya-ssarvā-npugṃsaḥ | sarva-nna strī̭-pumañca yat |
sarvāstāḥ || yāva̭ntaḥ pāgṃsavo bhūmeḥ || 35 ||
aphsva̭ntaśca yā-śśritāḥ | sarvāstāḥ || yāva̭tī-śśarka̭rā dhṛtyai | asyā-mpṛ̭thivyāmadhi̭ || 36 ||
viṣṭhi̭tāḥ pṛthivīmanṷ | sarvāstāḥ || yāva̭tīroṣa̭dhī-ssarvāḥ |
viṣṭhi̭tāḥ pṛthivīmanṷ | sarvāstāḥ || 37 ||
yāva̭nto grāmyāḥ paśava-ssarve | āraṇyāśca ye | sarvāstāḥ || ye dvipāda-ścatṷṣpādaḥ | apāda̭ udarasarpiṇaḥ̭ |
sarvāstāḥ || yāvadāñja̭-namucyate || 38 ||
devatrā yacca̭ mānuṣam | sarvāstāḥ ||
yāva̭ llohāya̭sagṃ sarvam |
devatrā yacca̭ mānuṣam | sarvāstāḥ || sarvagṃ sīsagṃ sarva-ntrapṷ |
devatrā yacca̭ mānuṣam || 39 ||
sarvāstāḥ || sarvagṃ suva̭rṇagṃ hari̭tam | devatrā yacca̭ mānuṣam |
sarvāstā iṣṭa̭kāḥ kṛtvā | upa̭kāmadughā̭ dadhe | tenarṣi̭ṇā tena brahma̭ṇā |
tayā̭ devata̭yā-'ṅgirasva-ddhruvā sī̭da || 40 ||
(yacca striyaḥ̭ pāgṃsava ūṣā-ssika̭tā-śśarka̭rā aśmā̭no vīrudha oṣa̭dhī-rvanaspata̭yo grāmyā ye dvipādo yāvadāñja̭naṃ-yā~va̭-tkṛṣṇāya̭saṃ
~lohāya̭sagṃ sīsagṃ hira̭ṇyagṃ suva̭rṇagṃ hari̭tamaṣṭāda̭śa)
anuvākaṃ 7 - vaiśvasṛjacayanam
sarvā diśo̭ dikṣu | yaccānta rbhūta-mprati̭ṣṭhitam | sarvāstā iṣṭa̭kāḥ kṛtvā |
upa̭ kāmadughā̭ dadhe |
tenarṣi̭ṇā tena brahma̭ṇā |
tayā̭ devata̭yā-'ṅgirasva-ddhruvā sī̭da ||
antari̭kṣañca keva̭lam |
yaccāsmi-nna̭ntarāhi̭tam |
sarvāstāḥ || āntarikṣya̭śca yāḥ prajāḥ || 41 ||
antari̭kṣe prati̭ṣṭhitān | sarvāstāḥ ||
sarvā̭-nudārān-thsa̭lilān |
sthāvarāḥ proṣyāśca ye | sarvāstāḥ || sarvā-ndhunigṃ sarvān-dhvagṃsān |
himo yacca̭ śīyate || 42 ||
sarva̭maphsu carañca yat | sarvāstāḥ || 43 ||
sarvāstāḥ || ye cottiṣṭha̭nti jīmūtāḥ |
yāśca varṣa̭nti vṛṣṭayaḥ̭ | sarvāstāḥ || tapasteja̭ ākāśam | yaccā̭kāśe prati̭ṣṭhitam |
sarvāstāḥ || vāyuṃ-va~yāgṃ̭si sarvā̭ṇi || 44 ||
nāma̭ rūpañca̭ bhūtānām | sarvāstā iṣṭa̭kāḥ kṛtvā | upa̭ kāmadughā̭ dadhe | tenarṣi̭ṇā tena brahma̭ṇā |
tayā̭ devata̭yā-'ṅgirasva-ddhruvā sī̭da || 45 ||
(diśo-'ntari̭kṣamāntarikṣya̭ udārānṷdārā-ndhuni-mmarī̭cīn. vidyutaḥ
srava̭ntīryāśca ye ca tapo̭ vāyumagnigṃ satya-mpañca̭daśa)
anuvākaṃ 8 - vaiśvasṛjacayanam
sarvā-ndivagṃ sarvā-ndevā-ndivi |
yaccānta rbhūta-mprati̭ṣṭhitam |
sarvāstā iṣṭa̭kāḥ kṛtvā | upa̭ kāmadughā̭ dadhe | tenarṣi̭ṇā tena brahma̭ṇā |
tayā̭ devata̭yā-'ṅgirasvada-dhruvā sī̭da || yāva̭tī stāra̭kā-ssarvāḥ |
vita̭tā rocane divi | sarvāstāḥ || ṛco yajūgṃ̭ṣi sāmā̭ni || 46 ||
sarpadevajanāśca ye | sarvāstāḥ ||
ye ca̭ lokā ye cā̭lokāḥ |
anta rbhūta-mprati̭ṣṭhitam | sarvāstāḥ ||
yacca brahma yaccābrahma |
anta rbrahma-nprati̭ṣṭhitam || 47 ||
sarvāstāḥ || sarvā̭nṛtūn-thsarvā-nmāsān | saṃva~thsarañca keva̭lam |
sarvāstāḥ || sarva-mbhūtagṃ sarva-mbhavyam | yaccāto-'dhi̭ bhaviṣyati̭ |
sarvāstā iṣṭa̭kāḥ kṛtvā |
upa̭ kāmadughā̭ dadhe |
tenarṣi̭ṇā tena brahma̭ṇā |
tayā̭ devata̭yā-'ṅgirasva-ddhruvā sī̭da || 48 ||
(diva-ntāra̭kā ṛca̭ itihāsapurāṇa-ñca ye ca yaccā̭horātrāṇyṛtū-nbhūta-nnava̭)
anuvākaṃ 9 - brahmā sadasyāsīno vauśvasṛjān vyācaṣṭe
ṛcā-mprācī̭ mahatī digṷcyate |
dakṣi̭ṇā-māhu ryajṷṣāmapārām |
atha̭rvaṇā-magṃi̭rasā-mpratīcī |
sāmnā-mudī̭cī mahatī digṷcyate ||
ṛgbhiḥ pūrvāhṇe divi deva ī̭yate |
yajurvede ti̭ṣṭhati maddhye ahnaḥ̭ |
sāmavede-nāstamaye mahī̭yate |
vedai-raśūnya-stribhirḙti sūryaḥ̭ ||
ṛgbhyo jātāgṃ sa̭rvaśo mūrti̭-māhuḥ |
sarvā gati̭ ryājuṣī haiva śaśva̭t || 49 ||
ṛgbhyo jātaṃ-vai~śyaṃ-va~rṇa̭-māhuḥ | yajurveda-ṅkṣa̭triyasyā̭-huryonim |
sāmavedo brāhmaṇānā-mprasṷ̄tiḥ |
pūrve pūrvebhyo vaca̭ eta-dṷ̄cuḥ ||
ādarśa-magni-ñci̭nvānāḥ |
pūrvḙ viśva sṛjo-'mṛtāḥ |
śataṃ-va~̭rṣa sahasrāṇi̭ | dīkṣitā-ssatra-mā̭sata || 50 ||
ya-dvi̭śvasṛja āsa̭ta ||
amṛta̭-mebhya uda̭gāyat |
sahasra̭-mparivathsarān |
bhūtagṃ ha̭ prasto taiṣāmāsīt |
bhaviṣya-tprati̭ cāharat ||
prāṇo a̭ddhvaryu-ra̭bhavat |
idagṃ sarvagṃ siṣā̭satām || 51 ||
aśagṃ̭ sa-dbrahma̭ṇa-stejaḥ̭ |
acchāvāko 'bha̭va-dyaśaḥ̭ |
ṛta-mḙṣā-mpraśāstā-''sīt |
ya-dvi̭śva sṛja āsa̭ta || 52 ||
ya-dvi̭śva sṛja āsa̭ta ||
apa̭citiḥ potrīyā̭-mayajat | neṣṭrīyā̭-mayaja-ttviṣiḥ̭ | āgnīddhrā-dviduṣī̭ satyam | śraddhā haivā ya̭ja-thsvayam || irā patnī̭ viśva sṛjām | ākṷ̄ti-rapinaḍḍhaviḥ || 53 ||
kalpatantrāṇi̭ tanvānā-'haḥ̭ | saggsthāśca̭ sarvaśaḥ || ahorātre pa̭śupālyau | muhūrtāḥ preṣyā̭ abhavann | mṛtyus tada̭-bhava-ddhātā | śamito gro viśā-mpatiḥ̭ || 54 ||
tato̭ ha jajñe bhuva̭nasya gopāḥ | hiraṇmayaḥ̭ śakuni rbrahma nāma̭ || yena sūrya-stapa̭ti teja̭se-ddhaḥ | pitā putreṇa̭ pitṛmān. yoni̭yonau | nāvḙdavi-nmanute ta-mbṛhantam | sarvānubhu-mātmānagṃ̭ samparāye ||
eṣa nityo ma̭himā brāhmaṇasya̭ |
na karma̭ṇā vardhate no kanī̭yān || 55 ||
na karma̭ṇā lipyate pāpa̭kena ||
pañca̭pañcāśata̭-strivṛtaḥ̭ saṃva~thsarāḥ |
pañca̭pañcāśataḥ̭ pañcadaśāḥ | pañca̭pañcāśataḥ̭ saptadaśāḥ |
pañca̭pañcāśata̭ ekavigṃśāḥ |
viśvasṛjāgṃ̭ sahasra̭ saṃva~thsaram ||
etena vai vi̭śvasṛja̭ idaṃ-vi~śva̭-masṛjanta | ya-dviśva-masṛ̭janta | tasmā-dviśvasṛjaḥ̭ ||
viśva̭-menā-nanu prajā̭yate | brahma̭ṇa-ssāyṷjyagṃ salokatāṃ-ya~nti |
etāsā̭meva devatā̭nāgṃ sāyṷjyam | sārṣṭitāgṃ̭ samāna lokatāṃ-ya~nti |
ya eta-dṷpayanti̭ | ye cai̭na-tprāhuḥ̭ |
yebhya̭-ścaina-tprāhuḥ̭ ||
om || 56 ||
(śaśva̭ - dāsata - siṣā̭satā - māsa̭ta - haviṣ - patiḥ - kanī̭yān - tasmā-dviśvasṛjo-'ṣṭau ca̭) (a. 9)
(tubhyaṃ̭ - devebhya - stapa̭sā - devebhyo - brahma vai catṷrhotāro - yaccāmṛtagṃ - sarvā diśo̭ dikṣu - sarvā-ndiva̭ - mṛcā-mprācī nava̭)
(tubhyaṃ - tapa̭sā - tā vā etāḥ pañca - hira̭ṇya-ndadāti - sarvā diśa - stapa̭ āsīdgṛhapa̭ti-ṣṣaṭpa̭ñcāśat)
(tubhya-moṃ)
|| hariḥ̭ om ||
|| taittirīya yajurbrāhmaṇe kāṭhake tṛtīya praśna-ssamāptaḥ ||
