કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણે કાઠકે તૃતીયઃ પ્રશ્નઃ - વૈશ્વસૃજચયનમ્
ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,
શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હરિઃ ઓમ્ ॥
ચાતુર્હોત્રચયનં-વૈઁશ્વસૃજચયન-ઞ્ચ
અનુવાકં 1 - વૈશ્વસૃજચયનાઙ્ગભૂતાઃ દિવશ્શ્યેનય ઇષ્ટયઃ
તુભ્ય-ન્તા અઙ્ગિરસ્તમ વિશ્વા-સ્સુક્ષિતયઃ પૃથક્ । અગ્ને કામાય યેમિરે ॥ અશ્યામ ત-ઙ્કામમગ્ને તવો ત્યશ્યામ રયિગ્ં રયિવ-સ્સુવીરમ્ । અશ્યામ વાજમભિ વાજયન્તો ઽશ્યામ દ્યુમ્નમજરાજર-ન્તે ॥ ।
આશાના-ન્ત્વા ઽઽશાપાલેભ્યઃ । ચતુર્ભ્યો અમૃતેભ્યઃ । ઇદ-મ્ભૂતસ્યાધ્યક્ષેભ્યઃ । વિધેમ હવિષા વયમ્ ॥ વિશ્વા આશા મધુના સગ્ંસૃજામિ । અનમીવા આપ ઓષધયો ભવન્તુ । અયં-યઁજમાનો મૃધો વ્યસ્યતાં અગૃભીતાઃ પશવઃ સન્તુ સર્વે ॥ ।
અનુ નો-ઽદ્યા-ઽનુમતિર્યજ્ઞ-ન્દેવેષુ મન્યતામ્ । અગ્નિશ્ચ હવ્યવાહનો ભવતા-ન્દાશુષે મયઃ ॥ અન્વિદનુમતે ત્વ-મ્મન્યાસૈ શઞ્ચનઃ કૃધિ । ક્રત્વે દક્ષાય નો હિનુ પ્રણ આયૂગ્ંષિ તારિષઃ ॥ ।
કામો ભૂતસ્ય ભવ્યસ્ય । સમ્રાડેકો વિરાજતિ । સ ઇદ-મ્પ્રતિ પપ્રથે । ઋતૂનુ-થ્સૃજતે વશી ॥ કામસ્તદગ્રે સમવર્તતાધિ । મનસો રેતઃ પ્રથમં-યઁદાસીત્ । સતો બન્ધુમસતિ નિરવિન્દન્ન્ । હૃદિ પ્રતીષ્યા કવયો મનીષા ॥ ।
બ્રહ્મ જજ્ઞાન-મ્પ્રથમ-મ્પુરસ્તાદ્વિ સીમત-સ્સુરુચો વેન આવઃ । સ બુધ્નિયા ઉપમા અસ્ય વિષ્ઠા-સ્સતશ્ચ યોનિમસતશ્ચ વિવઃ ॥ પિતા વિરાજામૃષભો રયીણામ્ । અન્તરિક્ષં-વિઁશ્વરૂપ આવિવેશ । તમર્કૈ-રભ્યર્ચન્તિ વથ્સમ્ । બ્રહ્મ સન્ત-મ્બ્રહ્મણા વર્ધયન્તઃ ॥ ।
યજ્ઞો રાયો યજ્ઞ ઈશે વસૂનામ્ । યજ્ઞ-સ્સસ્યાનામુત સુક્ષિતીનામ્ । યજ્ઞ ઇષ્ટઃ પૂર્વચિત્તિ-ન્દધાતુ । યજ્ઞો બ્રહ્મણ્વાગ્ં અપ્યેતુ દેવાન્ ॥ અયં-યઁજ્ઞો વર્ધતા-ઙ્ગોભિરશ્વૈઃ । ઇયં-વેઁદિઃ સ્વપત્યા સુવીરા । ઇદ-મ્બર્હિરતિ બર્હીગ્ષ્યન્યા । ઇમં-યઁજ્ઞં-વિઁશ્વે અવન્તુ દેવાઃ ॥ । આપો ભદ્રા ઘૃતમિદાપ આસુરગ્ની-ષોમૌ બિભ્રત્યાપ ઇ-ત્તાઃ । તીવ્રો રસો મધુપૃચા મરઙ્ગમ આ મા પ્રાણેન સહ વર્ચસા ગન્ન્ ॥ આદિ-ત્પશ્યામ્યુત વા શૃણોમ્યા મા ઘોષો ગચ્છતિ વાન્ન આસામ્ । મન્યે ભેજાનો અમૃતસ્ય તર્હિ હિરણ્યવર્ણા અતૃપં-યઁદા વઃ ॥ ।
તુભ્ય-મ્ભરન્તિ ક્ષિતયો યવિષ્ઠ । બલિમગ્ને અન્તિ ત ઓત દૂરાત્ । આ ભન્દિષ્ઠસ્ય સુમતિ-ઞ્ચિકિદ્ધિ । બૃહત્તે અગ્ને મહિ શર્મ ભદ્રમ્ ॥ યો દેહ્યો અનમયદ્વધસ્નૈઃ । યો અર્યપત્ની-રુષસશ્ચકાર । સ નિરુધ્યા નહુષો યહ્વો અગ્નિઃ । વિશશ્ચક્રે બલિહૃત-સ્સહોભિઃ ॥ ।
પૂર્વ-ન્દેવા અપરેણા-નુપશ્યઞ્જન્મભિઃ । જન્માન્યવરૈઃ પરાણિ । વેદાનિ દેવા અયમસ્મીતિ મામ્ । અહગ્ં હિત્વા શરીર-ઞ્જરસઃ પરસ્તાત્ ॥ પ્રાણાપાનૌ ચક્ષુ-શ્શ્રોત્રમ્ । વાચ-મ્મનસિ સમ્ભૃતામ્ । હિત્વા શરીર-ઞ્જરસઃ પરસ્તાત્ । આ ભૂતિ-મ્ભૂતિં-વઁયમશ્નવામહૈ ॥ ।
હવ્યવાહ-મભિમાતિષા-ઽહમ્ । રક્ષોહણ-મ્પૃતનાસુ જિષ્ણુમ્ । જ્યોતિષ્મન્ત-ન્દીદ્યત-મ્પુરન્ધિમ્ । અગ્નિગ્ગ્ સ્વિષ્ટકૃતમા હુવેમ ॥ સ્વિષ્ટમગ્ને અભિ ત-ત્પૃણાહિ । વિશ્વા દેવ પૃતના અભિષ્ય । ઉરુ-ન્નઃ પન્થા-મ્પ્રદિશન્વિ ભાહિ । જ્યોતિષ્મદ્ધેહ્યજર-ન્ન આયુઃ ॥ ॥ 1 ॥
ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,
શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હરિઃ ઓમ્ ॥
ચાતુર્હોત્રચયનં-વૈઁશ્વસૃજચયન-ઞ્ચ
અનુવાકં 1 - વૈશ્વસૃજચયનાઙ્ગભૂતાઃ દિવશ્શ્યેનય ઇષ્ટયઃ
તુભ્ય-ન્તા અઙ્ગિરસ્તમ વિશ્વા-સ્સુક્ષિતયઃ પૃથક્ । અગ્ને કામાય યેમિરે ॥ અશ્યામ ત-ઙ્કામમગ્ને તવો ત્યશ્યામ રયિગ્ં રયિવ-સ્સુવીરમ્ । અશ્યામ વાજમભિ વાજયન્તો ઽશ્યામ દ્યુમ્નમજરાજર-ન્તે ॥ ।
આશાના-ન્ત્વા ઽઽશાપાલેભ્યઃ । ચતુર્ભ્યો અમૃતેભ્યઃ । ઇદ-મ્ભૂતસ્યાધ્યક્ષેભ્યઃ । વિધેમ હવિષા વયમ્ ॥ વિશ્વા આશા મધુના સગ્ંસૃજામિ । અનમીવા આપ ઓષધયો ભવન્તુ । અયં-યઁજમાનો મૃધો વ્યસ્યતાં અગૃભીતાઃ પશવઃ સન્તુ સર્વે ॥ ।
અનુ નો-ઽદ્યા-ઽનુમતિર્યજ્ઞ-ન્દેવેષુ મન્યતામ્ । અગ્નિશ્ચ હવ્યવાહનો ભવતા-ન્દાશુષે મયઃ ॥ અન્વિદનુમતે ત્વ-મ્મન્યાસૈ શઞ્ચનઃ કૃધિ । ક્રત્વે દક્ષાય નો હિનુ પ્રણ આયૂગ્ંષિ તારિષઃ ॥ ।
કામો ભૂતસ્ય ભવ્યસ્ય । સમ્રાડેકો વિરાજતિ । સ ઇદ-મ્પ્રતિ પપ્રથે । ઋતૂનુ-થ્સૃજતે વશી ॥ કામસ્તદગ્રે સમવર્તતાધિ । મનસો રેતઃ પ્રથમં-યઁદાસીત્ । સતો બન્ધુમસતિ નિરવિન્દન્ન્ । હૃદિ પ્રતીષ્યા કવયો મનીષા ॥ ।
બ્રહ્મ જજ્ઞાન-મ્પ્રથમ-મ્પુરસ્તાદ્વિ સીમત-સ્સુરુચો વેન આવઃ । સ બુધ્નિયા ઉપમા અસ્ય વિષ્ઠા-સ્સતશ્ચ યોનિમસતશ્ચ વિવઃ ॥ પિતા વિરાજામૃષભો રયીણામ્ । અન્તરિક્ષં-વિઁશ્વરૂપ આવિવેશ । તમર્કૈ-રભ્યર્ચન્તિ વથ્સમ્ । બ્રહ્મ સન્ત-મ્બ્રહ્મણા વર્ધયન્તઃ ॥ ।
યજ્ઞો રાયો યજ્ઞ ઈશે વસૂનામ્ । યજ્ઞ-સ્સસ્યાનામુત સુક્ષિતીનામ્ । યજ્ઞ ઇષ્ટઃ પૂર્વચિત્તિ-ન્દધાતુ । યજ્ઞો બ્રહ્મણ્વાગ્ં અપ્યેતુ દેવાન્ ॥ અયં-યઁજ્ઞો વર્ધતા-ઙ્ગોભિરશ્વૈઃ । ઇયં-વેઁદિઃ સ્વપત્યા સુવીરા । ઇદ-મ્બર્હિરતિ બર્હીગ્ષ્યન્યા । ઇમં-યઁજ્ઞં-વિઁશ્વે અવન્તુ દેવાઃ ॥ । આપો ભદ્રા ઘૃતમિદાપ આસુરગ્ની-ષોમૌ બિભ્રત્યાપ ઇ-ત્તાઃ । તીવ્રો રસો મધુપૃચા મરઙ્ગમ આ મા પ્રાણેન સહ વર્ચસા ગન્ન્ ॥ આદિ-ત્પશ્યામ્યુત વા શૃણોમ્યા મા ઘોષો ગચ્છતિ વાન્ન આસામ્ । મન્યે ભેજાનો અમૃતસ્ય તર્હિ હિરણ્યવર્ણા અતૃપં-યઁદા વઃ ॥ ।
તુભ્ય-મ્ભરન્તિ ક્ષિતયો યવિષ્ઠ । બલિમગ્ને અન્તિ ત ઓત દૂરાત્ । આ ભન્દિષ્ઠસ્ય સુમતિ-ઞ્ચિકિદ્ધિ । બૃહત્તે અગ્ને મહિ શર્મ ભદ્રમ્ ॥ યો દેહ્યો અનમયદ્વધસ્નૈઃ । યો અર્યપત્ની-રુષસશ્ચકાર । સ નિરુધ્યા નહુષો યહ્વો અગ્નિઃ । વિશશ્ચક્રે બલિહૃત-સ્સહોભિઃ ॥ ।
પૂર્વ-ન્દેવા અપરેણા-નુપશ્યઞ્જન્મભિઃ । જન્માન્યવરૈઃ પરાણિ । વેદાનિ દેવા અયમસ્મીતિ મામ્ । અહગ્ં હિત્વા શરીર-ઞ્જરસઃ પરસ્તાત્ ॥ પ્રાણાપાનૌ ચક્ષુ-શ્શ્રોત્રમ્ । વાચ-મ્મનસિ સમ્ભૃતામ્ । હિત્વા શરીર-ઞ્જરસઃ પરસ્તાત્ । આ ભૂતિ-મ્ભૂતિં-વઁયમશ્નવામહૈ ॥ ।
હવ્યવાહ-મભિમાતિષા-ઽહમ્ । રક્ષોહણ-મ્પૃતનાસુ જિષ્ણુમ્ । જ્યોતિષ્મન્ત-ન્દીદ્યત-મ્પુરન્ધિમ્ । અગ્નિગ્ગ્ સ્વિષ્ટકૃતમા હુવેમ ॥ સ્વિષ્ટમગ્ને અભિ ત-ત્પૃણાહિ । વિશ્વા દેવ પૃતના અભિષ્ય । ઉરુ-ન્નઃ પન્થા-મ્પ્રદિશન્વિ ભાહિ । જ્યોતિષ્મદ્ધેહ્યજર-ન્ન આયુઃ ॥ ॥ 1 ॥
તુભ્ય-ન્દશ (અ. 1)
અનુવાકં 2 - તાસા-મ્બ્રાહ્મણમ્
દેવેભ્યો વૈ સ્વર્ગો લોકસ્તિરો-ઽભવત્ ।
તે પ્રજાપતિ-મબ્રુવન્ન્ ।
પ્રજાપતે સ્વર્ગો વૈ નો લોકસ્તિરો-ઽભૂત્ । તમન્વિચ્છેતિ । તં-યઁજ્ઞક્રતુભિ-રન્વૈચ્છત્ । તં-યઁજ્ઞક્રતુભિ-ર્નાન્વવિન્દત્ ।
તમિષ્ટિભિ-રન્વૈચ્છત્ । તમિષ્ટિભિ-રન્વવિન્દત્ ।
તદિષ્ટીના-મિષ્ટિત્વમ્ । એષ્ટયો હવૈ નામ ।
તા ઇષ્ટય ઇત્યાચક્ષતે પરોક્ષેણ । પરોક્ષ પ્રિયા ઇવ હિ દેવાઃ ॥ 2 ॥
અનુવાકં 2 - તાસા-મ્બ્રાહ્મણમ્
દેવેભ્યો વૈ સ્વર્ગો લોકસ્તિરો-ઽભવત્ ।
તે પ્રજાપતિ-મબ્રુવન્ન્ ।
પ્રજાપતે સ્વર્ગો વૈ નો લોકસ્તિરો-ઽભૂત્ । તમન્વિચ્છેતિ । તં-યઁજ્ઞક્રતુભિ-રન્વૈચ્છત્ । તં-યઁજ્ઞક્રતુભિ-ર્નાન્વવિન્દત્ ।
તમિષ્ટિભિ-રન્વૈચ્છત્ । તમિષ્ટિભિ-રન્વવિન્દત્ ।
તદિષ્ટીના-મિષ્ટિત્વમ્ । એષ્ટયો હવૈ નામ ।
તા ઇષ્ટય ઇત્યાચક્ષતે પરોક્ષેણ । પરોક્ષ પ્રિયા ઇવ હિ દેવાઃ ॥ 2 ॥
તમાશા-ઽબ્રવીત્ । પ્રજાપત આશયા વૈ શ્રામ્યસિ ।
અહમુ વા આશા-ઽસ્મિ । મા-ન્નુ યજસ્વ ।
અથ તે સત્યા-ઽઽશા ભવિષ્યતિ । અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વેઁથ્સ્યસીતિ । સ એતમગ્નયે કામાય પુરોડાશ-મષ્ટાકપાલ-ન્નિરવપત્ ।
આશાયૈ ચરુમ્ । અનુમત્યૈ ચરુમ્ । તતો વૈ તસ્ય સત્યા-ઽઽશા ઽભવત્ । અનુ સ્વર્ગં-લોઁક-મવિન્દત્ । સત્યા હ વા અસ્યાશા ભવતિ ।
અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વિઁન્દતિ । ય એતેન હવિષા યજતે । ય ઉ ચૈનદેવં-વેઁદ ॥ સો-ઽત્ર જુહોતિ । અગ્નયે કામાય સ્વાહા-ઽઽશાયૈ સ્વાહા । અનુમત્યૈ સ્વાહા પ્રજાપતયે સ્વાહા ।
સ્વર્ગાય લોકાય સ્વાહા-ઽગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતે સ્વાહેતિ ॥ 3 ॥
અહમુ વા આશા-ઽસ્મિ । મા-ન્નુ યજસ્વ ।
અથ તે સત્યા-ઽઽશા ભવિષ્યતિ । અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વેઁથ્સ્યસીતિ । સ એતમગ્નયે કામાય પુરોડાશ-મષ્ટાકપાલ-ન્નિરવપત્ ।
આશાયૈ ચરુમ્ । અનુમત્યૈ ચરુમ્ । તતો વૈ તસ્ય સત્યા-ઽઽશા ઽભવત્ । અનુ સ્વર્ગં-લોઁક-મવિન્દત્ । સત્યા હ વા અસ્યાશા ભવતિ ।
અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વિઁન્દતિ । ય એતેન હવિષા યજતે । ય ઉ ચૈનદેવં-વેઁદ ॥ સો-ઽત્ર જુહોતિ । અગ્નયે કામાય સ્વાહા-ઽઽશાયૈ સ્વાહા । અનુમત્યૈ સ્વાહા પ્રજાપતયે સ્વાહા ।
સ્વર્ગાય લોકાય સ્વાહા-ઽગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતે સ્વાહેતિ ॥ 3 ॥
ત-ઙ્કામો-ઽબ્રવીત્ । પ્રજાપતે કામેન વૈ શ્રામ્યસિ । અહમુવૈ કામો-ઽસ્મિ । મા-ન્નુ યજસ્વ । અથ તે સત્યઃ કામો ભવિષ્યતિ । અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વેઁથ્સ્યસીતિ । સ એતમગ્નયે કામાય પુરોડાશ-મષ્ટાકપાલ-ન્નિરવપત્ । કામાય ચરુમ્ । અનુમત્યૈ ચરુમ્ ।
તતો વૈ તસ્ય સત્યઃ કામો-ઽભવત્ ।
અનુ સ્વર્ગં-લોઁકમવિન્દત્ ।
સત્યો હ વા અસ્ય કામો ભવતિ ।
અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વિઁન્દતિ ।
ય એતેન હવિષા યજતે ।
ય ઉ ચૈનદેવં-વેઁદ । સો-ઽત્ર જુહોતિ ।
અગ્નયે કામાય સ્વાહા કામાય સ્વાહા ।
અનુમત્યૈ સ્વાહા પ્રજાપતયે સ્વાહા ।
સ્વર્ગાય લોકાય સ્વાહા-ઽગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતે સ્વાહેતિ ॥ 4 ॥
તતો વૈ તસ્ય સત્યઃ કામો-ઽભવત્ ।
અનુ સ્વર્ગં-લોઁકમવિન્દત્ ।
સત્યો હ વા અસ્ય કામો ભવતિ ।
અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વિઁન્દતિ ।
ય એતેન હવિષા યજતે ।
ય ઉ ચૈનદેવં-વેઁદ । સો-ઽત્ર જુહોતિ ।
અગ્નયે કામાય સ્વાહા કામાય સ્વાહા ।
અનુમત્યૈ સ્વાહા પ્રજાપતયે સ્વાહા ।
સ્વર્ગાય લોકાય સ્વાહા-ઽગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતે સ્વાહેતિ ॥ 4 ॥
ત-મ્બ્રહ્મા-ઽબ્રવીત્ । પ્રજાપતે બ્રહ્મણા વૈશ્રામ્યસિ । અહમુ વૈ બ્રહ્મા-ઽસ્મિ ।
મા-ન્નુ યજસ્વ । અથ તે બ્રહ્મણ્વાન્. યજ્ઞો ભવિષ્યતિ । અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વેઁથ્સ્યસીતિ । સ એતમગ્નયે કામાય પુરોડાશ-મષ્ટાકપાલ-ન્નિરવપત્ । બ્રહ્મણે ચરુમ્ । અનુમત્યૈ ચરુમ્ । તતો વૈ તસ્ય બ્રહ્મણ્વાન્. યજ્ઞો-ઽભવત્ । અનુ સ્વર્ગં-લોઁકમવિન્દત્ । બ્રહ્મણ્વાન્. હ વા અસ્ય યજ્ઞો ભવતિ ।
અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વિઁન્દતિ । ય એતેન હવિષા યજતે । ય ઉચૈનદેવં-વેઁદ । સો-ઽત્ર જુહોતિ । અગ્નયે કામાય સ્વાહા બ્રહ્મણે સ્વાહા । અનુમત્યૈ સ્વાહા પ્રજાપતયે સ્વાહા । સ્વર્ગાય લોકાય સ્વાહા ઽગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતે સ્વાહેતિ ॥ 5 ॥
મા-ન્નુ યજસ્વ । અથ તે બ્રહ્મણ્વાન્. યજ્ઞો ભવિષ્યતિ । અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વેઁથ્સ્યસીતિ । સ એતમગ્નયે કામાય પુરોડાશ-મષ્ટાકપાલ-ન્નિરવપત્ । બ્રહ્મણે ચરુમ્ । અનુમત્યૈ ચરુમ્ । તતો વૈ તસ્ય બ્રહ્મણ્વાન્. યજ્ઞો-ઽભવત્ । અનુ સ્વર્ગં-લોઁકમવિન્દત્ । બ્રહ્મણ્વાન્. હ વા અસ્ય યજ્ઞો ભવતિ ।
અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વિઁન્દતિ । ય એતેન હવિષા યજતે । ય ઉચૈનદેવં-વેઁદ । સો-ઽત્ર જુહોતિ । અગ્નયે કામાય સ્વાહા બ્રહ્મણે સ્વાહા । અનુમત્યૈ સ્વાહા પ્રજાપતયે સ્વાહા । સ્વર્ગાય લોકાય સ્વાહા ઽગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતે સ્વાહેતિ ॥ 5 ॥
તં-યઁજ્ઞો-ઽબ્રવીત્ । પ્રજાપતે યજ્ઞેન વૈ શ્રામ્યસિ । અહમુ વૈ યજ્ઞો-ઽસ્મિ ।
મા-ન્નુ યજસ્વ । અથ તે સત્યો યજ્ઞો ભવષ્યતિ । અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વેઁથ્સ્યસીતિ ।
સ એતમગ્નયે કામાય પુરોડાશ-મષ્ટાકપાલ-ન્નિરવપત્ । યજ્ઞાય ચરુમ્ । અનુમત્યૈ ચરુમ્ । તતો વૈ તસ્ય સત્યો યજ્ઞો-ઽભવત્ । અનુ સ્વર્ગં-લોઁકમવિન્દત્ । સત્યો હ વા અસ્ય યજ્ઞો ભવતિ ।
અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વિઁન્દતિ ।
ય એતેન હવિષા યજતે ।
ય ઉચૈનદેવં-વેઁદ । સો-ઽત્ર જુહોતિ ।
અગ્નયે કામાય સ્વાહા યજ્ઞાય સ્વાહા ।
અનુમત્યૈ સ્વાહા પ્રજાપતયે સ્વાહા ।
સ્વર્ગાય લોકાય સ્વાહા-ઽગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતે સ્વાહેતિ ॥ 6 ॥
મા-ન્નુ યજસ્વ । અથ તે સત્યો યજ્ઞો ભવષ્યતિ । અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વેઁથ્સ્યસીતિ ।
સ એતમગ્નયે કામાય પુરોડાશ-મષ્ટાકપાલ-ન્નિરવપત્ । યજ્ઞાય ચરુમ્ । અનુમત્યૈ ચરુમ્ । તતો વૈ તસ્ય સત્યો યજ્ઞો-ઽભવત્ । અનુ સ્વર્ગં-લોઁકમવિન્દત્ । સત્યો હ વા અસ્ય યજ્ઞો ભવતિ ।
અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વિઁન્દતિ ।
ય એતેન હવિષા યજતે ।
ય ઉચૈનદેવં-વેઁદ । સો-ઽત્ર જુહોતિ ।
અગ્નયે કામાય સ્વાહા યજ્ઞાય સ્વાહા ।
અનુમત્યૈ સ્વાહા પ્રજાપતયે સ્વાહા ।
સ્વર્ગાય લોકાય સ્વાહા-ઽગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતે સ્વાહેતિ ॥ 6 ॥
તમાપો-ઽબ્રુવન્ન્ । પ્રજાપતે-ઽફ્સુ વૈ સર્વે કામા-શ્શ્રિતાઃ । વયમુ વા આપસ્સ્મઃ । અસ્માન્નુ યજસ્વ । અથ ત્વયિ સર્વે કામા-શ્શ્રયિષ્યન્તે । અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વેઁથ્સ્યસીતિ ।
સ એતમગ્નયે કામાય પુરોડાશ-મષ્ટાકપાલ-ન્નિરવપત્ । અદ્ભ્યશ્ચરુમ્ ।
અનુમત્યૈ ચરુમ્ । તતો વૈ તસ્મિન્-થ્સર્વે કામા અશ્રયન્ત । અનુ સ્વર્ગં-લોઁકમવિન્દત્ । સર્વે હ વા અસ્મિન્ કામા-શ્શ્રયન્તે । અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વિઁન્દતિ । ય એતેન હવિષા યજતે ।
ય ઉચૈનદેવં-વેઁદ । સો-ઽત્ર જુહોતિ ।
અગ્નયે કામાય સ્વાહા ઽદ્ભ્ય-સ્સ્વાહા ।
અનુમત્યૈ સ્વાહા પ્રજાપતયે સ્વાહા ।
સ્વર્ગાય લોકાય સ્વાહા-ઽગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતે સ્વાહેતિ ॥ 7 ॥
સ એતમગ્નયે કામાય પુરોડાશ-મષ્ટાકપાલ-ન્નિરવપત્ । અદ્ભ્યશ્ચરુમ્ ।
અનુમત્યૈ ચરુમ્ । તતો વૈ તસ્મિન્-થ્સર્વે કામા અશ્રયન્ત । અનુ સ્વર્ગં-લોઁકમવિન્દત્ । સર્વે હ વા અસ્મિન્ કામા-શ્શ્રયન્તે । અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વિઁન્દતિ । ય એતેન હવિષા યજતે ।
ય ઉચૈનદેવં-વેઁદ । સો-ઽત્ર જુહોતિ ।
અગ્નયે કામાય સ્વાહા ઽદ્ભ્ય-સ્સ્વાહા ।
અનુમત્યૈ સ્વાહા પ્રજાપતયે સ્વાહા ।
સ્વર્ગાય લોકાય સ્વાહા-ઽગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતે સ્વાહેતિ ॥ 7 ॥
તમગ્નિ ર્બલિમાનબ્રવીત્ ।
પ્રજાપતે ઽગ્નયે વૈ બલિમતે સર્વાણિ ભૂતાનિ બલિગ્ં હરન્તિ । અહમુ વા અગ્નિ ર્બલિમાનસ્મિ । મા-ન્નુ યજસ્વ ।
અથ તે સર્વાણિ ભૂતાનિ બલિગ્ં હરિષ્યન્તિ ।
અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વેઁથ્સ્યસીતિ ।
સ એતમગ્નયે કામાય પુરોડાશ-મષ્ટાકપાલ-ન્નિરવપત્ । અગ્નયે બલિમતે ચરુમ્ । અનુમત્યૈ ચરુમ્ । તતો વૈ તસ્મૈ સર્વાણિ ભૂતાનિ બલિ-મહરન્ન્ । અનુ સ્વર્ગં-લોઁકમવિન્દત્ । સર્વાણિ હ વા અસ્મૈ ભૂતાનિ બલિગ્ં હરન્તિ । અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વિઁન્દતિ । ય એતેન હવિષા યજતે ।
ય ઉચૈનદેવં-વેઁદ । સો-ઽત્ર જુહોતિ ।
અગ્નયે કામાય સ્વાહા ઽગ્નયે બલિમતે સ્વાહા । અનુમત્યૈ સ્વાહા પ્રજાપતયે સ્વાહા ।
સ્વર્ગાય લોકાય સ્વાહા-ઽગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતે સ્વાહેતિ ॥ 8 ॥
પ્રજાપતે ઽગ્નયે વૈ બલિમતે સર્વાણિ ભૂતાનિ બલિગ્ં હરન્તિ । અહમુ વા અગ્નિ ર્બલિમાનસ્મિ । મા-ન્નુ યજસ્વ ।
અથ તે સર્વાણિ ભૂતાનિ બલિગ્ં હરિષ્યન્તિ ।
અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વેઁથ્સ્યસીતિ ।
સ એતમગ્નયે કામાય પુરોડાશ-મષ્ટાકપાલ-ન્નિરવપત્ । અગ્નયે બલિમતે ચરુમ્ । અનુમત્યૈ ચરુમ્ । તતો વૈ તસ્મૈ સર્વાણિ ભૂતાનિ બલિ-મહરન્ન્ । અનુ સ્વર્ગં-લોઁકમવિન્દત્ । સર્વાણિ હ વા અસ્મૈ ભૂતાનિ બલિગ્ં હરન્તિ । અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વિઁન્દતિ । ય એતેન હવિષા યજતે ।
ય ઉચૈનદેવં-વેઁદ । સો-ઽત્ર જુહોતિ ।
અગ્નયે કામાય સ્વાહા ઽગ્નયે બલિમતે સ્વાહા । અનુમત્યૈ સ્વાહા પ્રજાપતયે સ્વાહા ।
સ્વર્ગાય લોકાય સ્વાહા-ઽગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતે સ્વાહેતિ ॥ 8 ॥
તમનુવિત્તિર-બ્રવીત્ । પ્રજાપતે સ્વર્ગં-વૈઁ લોકમનુ-વિવિથ્સસિ । અહમુ વા અનુવિત્તિરસ્મિ । મા-ન્નુ યજસ્વ । અથ તે સત્યા ઽનુવિત્તિ-ર્ભવિષ્યતિ । અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વેઁથ્સ્યસીતિ ।
સ એતમગ્નયે કામાય પુરોડાશ-મષ્ટાકપાલ-ન્નિરવપત્ ।
અનુવિત્ત્યૈ ચરુમ્ । અનુમત્યૈ ચરુમ્ ।
તતો વૈ તસ્ય સત્યા ઽનુવિત્તિરભવત્ ।
અનુ સ્વર્ગં-લોઁક-મવિન્દત્ ।
સત્યા હ વા અસ્યાનુવિત્તિ-ર્ભવતિ ।
અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વિઁન્દતિ ।
ય એતેન હવિષા યજતે ।
ય ઉચૈનદેવં-વેઁદ । સો-ઽત્ર જુહોતિ ।
અગ્નયે કામાય સ્વાહા-ઽનુવિત્ત્યૈ સ્વાહા ।
અનુમત્યૈ સ્વાહા પ્રજાપતયે સ્વાહા ।
સ્વર્ગાય લોકાય સ્વાહા-ઽગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતે સ્વાહેતિ ॥ 9 ॥
સ એતમગ્નયે કામાય પુરોડાશ-મષ્ટાકપાલ-ન્નિરવપત્ ।
અનુવિત્ત્યૈ ચરુમ્ । અનુમત્યૈ ચરુમ્ ।
તતો વૈ તસ્ય સત્યા ઽનુવિત્તિરભવત્ ।
અનુ સ્વર્ગં-લોઁક-મવિન્દત્ ।
સત્યા હ વા અસ્યાનુવિત્તિ-ર્ભવતિ ।
અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વિઁન્દતિ ।
ય એતેન હવિષા યજતે ।
ય ઉચૈનદેવં-વેઁદ । સો-ઽત્ર જુહોતિ ।
અગ્નયે કામાય સ્વાહા-ઽનુવિત્ત્યૈ સ્વાહા ।
અનુમત્યૈ સ્વાહા પ્રજાપતયે સ્વાહા ।
સ્વર્ગાય લોકાય સ્વાહા-ઽગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતે સ્વાહેતિ ॥ 9 ॥
તા વા એતા-સ્સપ્ત સ્વર્ગસ્ય લોકસ્ય દ્વારઃ ।
દિવ-શ્શ્યેનયો ઽનુવિત્તયો નામ ।
આશા પ્રથમાગ્ં રક્ષતિ ।
કામો દ્વિતીયામ્ । બ્રહ્મ તૃતીયામ્ । યજ્ઞશ્ચતુર્થીમ્ । આપઃ પઞ્ચમીમ્ ।
અગ્નિ ર્બલિમાન્-થ્ષષ્ઠીમ્ । અનુવિત્તિ-સ્સપ્તમીમ્ ।
અનુ હ વૈ સ્વર્ગં-લોઁકં-વિઁન્દતિ ।
કામચારો-ઽસ્ય સ્વર્ગે લોકે ભવતિ ।
ય એતાભિ-રિષ્ટિભિ-ર્યજતે ।
ય ઉચૈના એવં-વેઁદ । તાસ્વન્વિષ્ટિ । પષ્ઠૌહી વરા-ન્દદ્યા-ત્કગ્ં સઞ્ચ ।
સ્ત્રિયૈ ચાભારગ્ં સમૃદ્ધ્યૈ ॥ 10 ॥
દિવ-શ્શ્યેનયો ઽનુવિત્તયો નામ ।
આશા પ્રથમાગ્ં રક્ષતિ ।
કામો દ્વિતીયામ્ । બ્રહ્મ તૃતીયામ્ । યજ્ઞશ્ચતુર્થીમ્ । આપઃ પઞ્ચમીમ્ ।
અગ્નિ ર્બલિમાન્-થ્ષષ્ઠીમ્ । અનુવિત્તિ-સ્સપ્તમીમ્ ।
અનુ હ વૈ સ્વર્ગં-લોઁકં-વિઁન્દતિ ।
કામચારો-ઽસ્ય સ્વર્ગે લોકે ભવતિ ।
ય એતાભિ-રિષ્ટિભિ-ર્યજતે ।
ય ઉચૈના એવં-વેઁદ । તાસ્વન્વિષ્ટિ । પષ્ઠૌહી વરા-ન્દદ્યા-ત્કગ્ં સઞ્ચ ।
સ્ત્રિયૈ ચાભારગ્ં સમૃદ્ધ્યૈ ॥ 10 ॥
અનુવાકં 3 - ઉપાઘા નામેષ્ટયઃ
તપસા દેવા દેવતા-મગ્ર આયન્ન્ । તપસર્ષય-સ્સ્વરન્વવિન્દન્ન્ ।
તપસા સપત્ના-ન્પ્રણુદામારાતીઃ ।
યેનેદં-વિઁશ્વ-મ્પરિભૂતં-યઁદસ્તિ ॥
પ્રથમજ-ન્દેવગ્ં હવિષા વિધેમ । સ્વયભુ-મ્બ્રહ્મ પરમ-ન્તપો યત્ ।
સ એવ પુત્ર-સ્સ પિતા સ માતા ।
તપો હ યક્ષ-મ્પ્રથમગ્ં સમ્બભૂવ ॥
શ્રદ્ધયા દેવો દેવત્વ-મશ્નુતે ।
શ્રદ્ધા પ્રતિષ્ઠા લોકસ્ય દેવી ॥ 11 ॥
તપસા દેવા દેવતા-મગ્ર આયન્ન્ । તપસર્ષય-સ્સ્વરન્વવિન્દન્ન્ ।
તપસા સપત્ના-ન્પ્રણુદામારાતીઃ ।
યેનેદં-વિઁશ્વ-મ્પરિભૂતં-યઁદસ્તિ ॥
પ્રથમજ-ન્દેવગ્ં હવિષા વિધેમ । સ્વયભુ-મ્બ્રહ્મ પરમ-ન્તપો યત્ ।
સ એવ પુત્ર-સ્સ પિતા સ માતા ।
તપો હ યક્ષ-મ્પ્રથમગ્ં સમ્બભૂવ ॥
શ્રદ્ધયા દેવો દેવત્વ-મશ્નુતે ।
શ્રદ્ધા પ્રતિષ્ઠા લોકસ્ય દેવી ॥ 11 ॥
સા નો જુષાણોપ યજ્ઞ-માગાત્ ।
કામવથ્સા ઽમૃત-ન્દુહાના ॥
શ્રદ્ધા દેવી પ્રથમજા ઋતસ્ય ।
વિશ્વસ્ય ભર્ત્રી જગતઃ પ્રતિષ્ઠા ।
તાગ્ શ્રદ્ધાગ્ં હવિષા યજામહે ।
સા નો લોક-મમૃત-ન્દધાતુ ।
ઈશાના દેવી ભુવનસ્યાધિપત્ની ॥ આગાથ્સત્યગ્ં હવિરિદ-ઞ્જુષાણમ્ ।
યસ્માદ્દેવા જજ્ઞિરે ભુવનઞ્ચ વિશ્વે ।
તસ્મૈ વિધેમ હવિષા ઘૃતેન ॥ 12 ॥
કામવથ્સા ઽમૃત-ન્દુહાના ॥
શ્રદ્ધા દેવી પ્રથમજા ઋતસ્ય ।
વિશ્વસ્ય ભર્ત્રી જગતઃ પ્રતિષ્ઠા ।
તાગ્ શ્રદ્ધાગ્ં હવિષા યજામહે ।
સા નો લોક-મમૃત-ન્દધાતુ ।
ઈશાના દેવી ભુવનસ્યાધિપત્ની ॥ આગાથ્સત્યગ્ં હવિરિદ-ઞ્જુષાણમ્ ।
યસ્માદ્દેવા જજ્ઞિરે ભુવનઞ્ચ વિશ્વે ।
તસ્મૈ વિધેમ હવિષા ઘૃતેન ॥ 12 ॥
યથા દેવૈ-સ્સધમાદ-મ્મદેમ ॥
યસ્ય પ્રતિષ્ઠો-ર્વન્તરિક્ષમ્ ।
યસ્માદ્દેવા જજ્ઞિરે ભુવનઞ્ચ સર્વે ।
તથ્સત્ય-મર્ચદુપયજ્ઞ-ન્ન આગાત્ । બ્રહ્માહુતી-રુપમોદમાનમ્ ॥
મનસો વશે સર્વમિદ-મ્બભૂવ ।
નાન્યસ્ય મનો વશમન્વિયાય ।
ભીષ્મો હિ દેવ-સ્સહસ-સ્સહીયાન્ ।
સ નો જુષાણ ઉપ યજ્ઞમાગાત્ ॥
આકૂતીના-મધિપતિ-ઞ્ચેતસા-ઞ્ચ ॥ 13 ॥
યસ્ય પ્રતિષ્ઠો-ર્વન્તરિક્ષમ્ ।
યસ્માદ્દેવા જજ્ઞિરે ભુવનઞ્ચ સર્વે ।
તથ્સત્ય-મર્ચદુપયજ્ઞ-ન્ન આગાત્ । બ્રહ્માહુતી-રુપમોદમાનમ્ ॥
મનસો વશે સર્વમિદ-મ્બભૂવ ।
નાન્યસ્ય મનો વશમન્વિયાય ।
ભીષ્મો હિ દેવ-સ્સહસ-સ્સહીયાન્ ।
સ નો જુષાણ ઉપ યજ્ઞમાગાત્ ॥
આકૂતીના-મધિપતિ-ઞ્ચેતસા-ઞ્ચ ॥ 13 ॥
સઙ્કલ્પજૂતિ-ન્દેવં-વિઁપશ્ચિમ્ ।
મનો રાજાનમિહ વર્ધયન્તઃ ।
ઉપહવે ઽસ્ય સુમતૌ સ્યામ ॥
ચરણ-મ્પવિત્રં-વિઁતત-મ્પુરાણમ્ ।
યેન પૂતસ્તરતિ દુષ્કૃતાનિ ।
તેન પવિત્રેણ શુદ્ધેન પૂતાઃ ।
અતિ પાપ્માન-મરાતિ-ન્તરેમ ॥
લોકસ્ય દ્વાર-મર્ચિમ-ત્પવિત્રમ્ ।
જ્યોતિષ્મ-દ્ભ્રાજમાન-મ્મહસ્વત્ । અમૃતસ્ય ધારા બહુધા દોહમાનમ્ ।
ચરણ-ન્નો લોકે સુધિતા-ન્દધાતુ ॥
અગ્નિર્મૂર્ધા દિવઃ કકુ-ત્પતિઃ પૃથિવ્યા અયમ્ । અપાગ્ં રેતાગ્ંસિ જિન્વતિ ॥ ભુવો યજ્ઞસ્ય રજસશ્ચ નેતા યત્રા નિયુદ્ભિ-સ્સચસે શિવાભિઃ । દિવિ મૂર્ધાન-ન્દધિષે સુવર્ષા-ઞ્જિહ્વામગ્ને ચકૃષે હવ્યવાહમ્ ॥ ॥
અનુ નો-ઽદ્યા-ઽનુમતિર્યજ્ઞ-ન્દેવેષુ મન્યતામ્ । અગ્નિશ્ચ હવ્યવાહનો ભવતા-ન્દાશુષે મયઃ ॥ અન્વિદનુમતે ત્વ-મ્મન્યાસૈ શઞ્ચનઃ કૃધિ । ક્રત્વે દક્ષાય નો હિનુ પ્રણ આયૂગ્ંષિ તારિષઃ ॥ ॥
હવ્યવાહ-મભિમાતિષા-ઽહમ્ । રક્ષોહણ-મ્પૃતનાસુ જિષ્ણુમ્ । જ્યોતિષ્મન્ત-ન્દીદ્યત-મ્પુરન્ધિમ્ । અગ્નિગ્ગ્ સ્વિષ્ટકૃતમા હુવેમ ॥ સ્વિષ્ટમગ્ને અભિ ત-ત્પૃણાહિ । વિશ્વા દેવ પૃતના અભિષ્ય । ઉરુ-ન્નઃ પન્થા-મ્પ્રદિશન્વિ ભાહિ । જ્યોતિષ્મદ્ધેહ્યજર-ન્ન આયુઃ ॥ ॥ 14 ॥
મનો રાજાનમિહ વર્ધયન્તઃ ।
ઉપહવે ઽસ્ય સુમતૌ સ્યામ ॥
ચરણ-મ્પવિત્રં-વિઁતત-મ્પુરાણમ્ ।
યેન પૂતસ્તરતિ દુષ્કૃતાનિ ।
તેન પવિત્રેણ શુદ્ધેન પૂતાઃ ।
અતિ પાપ્માન-મરાતિ-ન્તરેમ ॥
લોકસ્ય દ્વાર-મર્ચિમ-ત્પવિત્રમ્ ।
જ્યોતિષ્મ-દ્ભ્રાજમાન-મ્મહસ્વત્ । અમૃતસ્ય ધારા બહુધા દોહમાનમ્ ।
ચરણ-ન્નો લોકે સુધિતા-ન્દધાતુ ॥
અગ્નિર્મૂર્ધા દિવઃ કકુ-ત્પતિઃ પૃથિવ્યા અયમ્ । અપાગ્ં રેતાગ્ંસિ જિન્વતિ ॥ ભુવો યજ્ઞસ્ય રજસશ્ચ નેતા યત્રા નિયુદ્ભિ-સ્સચસે શિવાભિઃ । દિવિ મૂર્ધાન-ન્દધિષે સુવર્ષા-ઞ્જિહ્વામગ્ને ચકૃષે હવ્યવાહમ્ ॥ ॥
અનુ નો-ઽદ્યા-ઽનુમતિર્યજ્ઞ-ન્દેવેષુ મન્યતામ્ । અગ્નિશ્ચ હવ્યવાહનો ભવતા-ન્દાશુષે મયઃ ॥ અન્વિદનુમતે ત્વ-મ્મન્યાસૈ શઞ્ચનઃ કૃધિ । ક્રત્વે દક્ષાય નો હિનુ પ્રણ આયૂગ્ંષિ તારિષઃ ॥ ॥
હવ્યવાહ-મભિમાતિષા-ઽહમ્ । રક્ષોહણ-મ્પૃતનાસુ જિષ્ણુમ્ । જ્યોતિષ્મન્ત-ન્દીદ્યત-મ્પુરન્ધિમ્ । અગ્નિગ્ગ્ સ્વિષ્ટકૃતમા હુવેમ ॥ સ્વિષ્ટમગ્ને અભિ ત-ત્પૃણાહિ । વિશ્વા દેવ પૃતના અભિષ્ય । ઉરુ-ન્નઃ પન્થા-મ્પ્રદિશન્વિ ભાહિ । જ્યોતિષ્મદ્ધેહ્યજર-ન્ન આયુઃ ॥ ॥ 14 ॥
(દેવી - ઘૃતેન - ચેતસા-ઞ્ચ - દોહમાન-ઞ્ચત્વારિ ચ) (અ. 3)
અનુવાકં 4 - તાસા-મ્બ્રાહ્મણમ્
દેવેભ્યો વૈ સ્વર્ગો લોકસ્તિરો ઽભવત્ ।
તે પ્રજાપતિ-મબ્રુવન્ન્ । પ્રજાપતે સ્વર્ગો
વૈ નો લોકસ્તિરો-ઽભૂત્ । તમન્વિચ્છેતિ ।
તં-યઁજ્ઞક્રતુભિ-રન્વૈચ્છત્ ।
તં-યઁજ્ઞક્રતુભિ ર્નાન્વવિન્દત્ ।
તમિષ્ટિભિ-રન્વૈચ્છત્ । તમિષ્ટિભિ-રન્વવિન્દત્ । તદિષ્ટીના-મિષ્ટિત્વમ્ । એષ્ટયો હ વૈ નામ । તા ઇષ્ટય ઇત્યા ચક્ષતે પરોક્ષેણ ।
પરોક્ષપ્રિયા ઇવ હિ દેવાઃ ॥ 15 ॥
અનુવાકં 4 - તાસા-મ્બ્રાહ્મણમ્
દેવેભ્યો વૈ સ્વર્ગો લોકસ્તિરો ઽભવત્ ।
તે પ્રજાપતિ-મબ્રુવન્ન્ । પ્રજાપતે સ્વર્ગો
વૈ નો લોકસ્તિરો-ઽભૂત્ । તમન્વિચ્છેતિ ।
તં-યઁજ્ઞક્રતુભિ-રન્વૈચ્છત્ ।
તં-યઁજ્ઞક્રતુભિ ર્નાન્વવિન્દત્ ।
તમિષ્ટિભિ-રન્વૈચ્છત્ । તમિષ્ટિભિ-રન્વવિન્દત્ । તદિષ્ટીના-મિષ્ટિત્વમ્ । એષ્ટયો હ વૈ નામ । તા ઇષ્ટય ઇત્યા ચક્ષતે પરોક્ષેણ ।
પરોક્ષપ્રિયા ઇવ હિ દેવાઃ ॥ 15 ॥
ત-ન્તપો-ઽ બ્રવીત્ । પ્રજાપતે તપસા વૈ
શ્રામ્યસિ । અહમુ વૈ તપો-ઽ સ્મિ ।
મા-ન્નુ યજસ્વ ।
અથ તે સત્ય-ન્તપો ભવિષ્યતિ ।
અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વેઁથ્સ્યસીતિ ।
સ એતમાગ્નેય-મષ્ટાકપાલ-ન્નિરવપત્ । તપસે ચરુમ્ । અનુમત્યૈ ચરુમ્ ।
તતો વૈ તસ્ય સત્ય-ન્તપો ઽભવત્ ।
અનુ સ્વર્ગં-લોઁકમવિન્દત્ ।
સત્ય ગ્ં હ વા અસ્ય તપો ભવતિ ।
અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વિઁન્દતિ ।
ય એતેન હવિષા યજતે ।
ય ઉ ચૈનદેવં-વેઁદ । સો-ઽત્ર જુહોતિ । અગ્નયે સ્વાહા તપસે સ્વાહા ।
અનુમત્યૈ સ્વાહા પ્રજાપતયે સ્વાહા ।
સ્વર્ગાય લોકાય સ્વાહા-ઽગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતે સ્વાહેતિ ॥ 16 ॥
શ્રામ્યસિ । અહમુ વૈ તપો-ઽ સ્મિ ।
મા-ન્નુ યજસ્વ ।
અથ તે સત્ય-ન્તપો ભવિષ્યતિ ।
અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વેઁથ્સ્યસીતિ ।
સ એતમાગ્નેય-મષ્ટાકપાલ-ન્નિરવપત્ । તપસે ચરુમ્ । અનુમત્યૈ ચરુમ્ ।
તતો વૈ તસ્ય સત્ય-ન્તપો ઽભવત્ ।
અનુ સ્વર્ગં-લોઁકમવિન્દત્ ।
સત્ય ગ્ં હ વા અસ્ય તપો ભવતિ ।
અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વિઁન્દતિ ।
ય એતેન હવિષા યજતે ।
ય ઉ ચૈનદેવં-વેઁદ । સો-ઽત્ર જુહોતિ । અગ્નયે સ્વાહા તપસે સ્વાહા ।
અનુમત્યૈ સ્વાહા પ્રજાપતયે સ્વાહા ।
સ્વર્ગાય લોકાય સ્વાહા-ઽગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતે સ્વાહેતિ ॥ 16 ॥
તગ્ગ્ શ્રદ્ધા-ઽબ્રવીત્ । પ્રજાપતે શ્રદ્ધયા વૈ શ્રામ્યસિ । અહમુ વૈ શ્રદ્ધા-ઽસ્મિ । મા-ન્નુ યજસ્વ । અથ તે સત્યા શ્રદ્ધા ભવિષ્યતિ । અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વેઁથ્સ્યસીતિ ।
સ એતમા-ઽગ્નેય-મષ્ટાકપાલ-ન્નિરવપત્ । શ્રદ્ધાયૈ ચરુમ્ । અનુમત્યૈ ચરુમ્ । તતો વૈ તસ્ય સત્યા શ્રદ્ધા-ઽભવત્ ।
અનુ સ્વર્ગં-લોઁકમવિન્દત્ ।
સત્યા હ વા અસ્ય શ્રદ્ધા ભવતિ ।
અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વિઁન્દતિ ।
ય એતેન હવિષા યજતે ।
ય ઉ ચૈનદેવં-વેઁદ । સો-ઽત્ર જુહોતિ । અગ્નયે સ્વાહા શ્રદ્ધાયૈ સ્વાહા ।
અનુમત્યૈ સ્વાહા પ્રજાપતયે સ્વાહા ।
સ્વર્ગાય લોકાય સ્વાહા-ઽગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતે સ્વાહેતિ ॥ 17 ॥
સ એતમા-ઽગ્નેય-મષ્ટાકપાલ-ન્નિરવપત્ । શ્રદ્ધાયૈ ચરુમ્ । અનુમત્યૈ ચરુમ્ । તતો વૈ તસ્ય સત્યા શ્રદ્ધા-ઽભવત્ ।
અનુ સ્વર્ગં-લોઁકમવિન્દત્ ।
સત્યા હ વા અસ્ય શ્રદ્ધા ભવતિ ।
અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વિઁન્દતિ ।
ય એતેન હવિષા યજતે ।
ય ઉ ચૈનદેવં-વેઁદ । સો-ઽત્ર જુહોતિ । અગ્નયે સ્વાહા શ્રદ્ધાયૈ સ્વાહા ।
અનુમત્યૈ સ્વાહા પ્રજાપતયે સ્વાહા ।
સ્વર્ગાય લોકાય સ્વાહા-ઽગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતે સ્વાહેતિ ॥ 17 ॥
તગ્ં સત્ય-મબ્રવીત્ । પ્રજાપતે સત્યેન વૈ શ્રામ્યસિ । અહમુ વૈ સત્યમસ્મિ । મા-ન્નુ યજસ્વ । અથ તે સત્યગ્ં સત્ય-મ્ભવિષ્યતિ । અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વેઁથ્સ્યસીતિ ।
સ એતમા-ઽગ્નેય-મષ્ટાકપાલ-ન્નિરવપત્ । સત્યાય ચરુમ્ । અનુમત્યૈ ચરુમ્ ।
તતો વૈ તસ્ય સત્યગ્ં સત્યમભવત્ ।
અનુ સ્વર્ગં-લોઁકમવિન્દત્ ।
સત્યગ્ં હ વા અસ્ય સત્ય-મ્ભવતિ ।
અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વિઁન્દતિ ।
ય એતેન હવિષા યજતે ।
ય ઉચૈનદેવં-વેઁદ । સો-ઽત્ર જુહોતિ ।
અગ્નયે સ્વાહા સત્યાય સ્વાહા ।
અનુમત્યૈ સ્વાહા પ્રજાપતયે સ્વાહા ।
સ્વર્ગાય લોકાય સ્વાહા-ઽગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતે સ્વાહેતિ ॥ 18 ॥
સ એતમા-ઽગ્નેય-મષ્ટાકપાલ-ન્નિરવપત્ । સત્યાય ચરુમ્ । અનુમત્યૈ ચરુમ્ ।
તતો વૈ તસ્ય સત્યગ્ં સત્યમભવત્ ।
અનુ સ્વર્ગં-લોઁકમવિન્દત્ ।
સત્યગ્ં હ વા અસ્ય સત્ય-મ્ભવતિ ।
અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વિઁન્દતિ ।
ય એતેન હવિષા યજતે ।
ય ઉચૈનદેવં-વેઁદ । સો-ઽત્ર જુહોતિ ।
અગ્નયે સ્વાહા સત્યાય સ્વાહા ।
અનુમત્યૈ સ્વાહા પ્રજાપતયે સ્વાહા ।
સ્વર્ગાય લોકાય સ્વાહા-ઽગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતે સ્વાહેતિ ॥ 18 ॥
ત-મ્મનો-ઽબ્રવીત્ । પ્રજાપતે મનસા વૈ શ્રામ્યસિ । અહમુ વૈ મનો-ઽસ્મિ ।
મા-ન્નુ યજસ્વ ।
અથ તે સત્ય-મ્મનો ભવિષ્યતિ ।
અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વેઁથ્સ્યસીતિ ।
સ એતમા-ઽગ્નેય-મષ્ટાકપાલ-ન્નિરવપત્ । મનસે ચરુમ્ । અનુમત્યૈ ચરુમ્ । તતો વૈ તસ્ય સત્ય-મ્મનો-ઽભવત્ ।
અનુ સ્વર્ગં-લોઁકમવિન્દત્ । સત્યગ્ં હ વા અસ્ય મનો ભવતિ । અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વિઁન્દતિ । ય એતેન હવિષા યજતે ।
ય ઉચૈન દેવં-વેઁદ । સો-ઽત્ર જુહોતિ ।
અગ્નયે સ્વાહા મનસે સ્વાહા ।
અનુમત્યૈ સ્વાહા પ્રજાપતયે સ્વાહા ।
સ્વર્ગાય લોકાય સ્વાહા-ઽગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતે સ્વાહેતિ ॥ 19 ॥
મા-ન્નુ યજસ્વ ।
અથ તે સત્ય-મ્મનો ભવિષ્યતિ ।
અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વેઁથ્સ્યસીતિ ।
સ એતમા-ઽગ્નેય-મષ્ટાકપાલ-ન્નિરવપત્ । મનસે ચરુમ્ । અનુમત્યૈ ચરુમ્ । તતો વૈ તસ્ય સત્ય-મ્મનો-ઽભવત્ ।
અનુ સ્વર્ગં-લોઁકમવિન્દત્ । સત્યગ્ં હ વા અસ્ય મનો ભવતિ । અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વિઁન્દતિ । ય એતેન હવિષા યજતે ।
ય ઉચૈન દેવં-વેઁદ । સો-ઽત્ર જુહોતિ ।
અગ્નયે સ્વાહા મનસે સ્વાહા ।
અનુમત્યૈ સ્વાહા પ્રજાપતયે સ્વાહા ।
સ્વર્ગાય લોકાય સ્વાહા-ઽગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતે સ્વાહેતિ ॥ 19 ॥
ત-ઞ્ચરણ-મબ્રવીત્ । પ્રજાપતે ચરણેન વૈ શ્રામ્યસિ । અહમુ વૈ ચરણમસ્મિ । મા-ન્નુ યજસ્વ । અથ તે સત્ય-ઞ્ચરણ-મ્ભવિષ્યતિ । અનુ સ્વર્ગં-લોઁકં-વેઁથ્સ્યસીતિ ।
સ એતમા-ઽગ્નેય-મષ્ટાકપાલ-ન્નિરવપત્ । ચરણાય ચરુમ્ । અનુમત્યૈ ચરુમ્ । તતો વૈ તસ્ય સત્ય-ઞ્ચરણમભવત્ ।
અનુ સ્વર્ગં-લોઁકમવિન્દત્ ।
સત્યગ્ં હ વા અસ્ય ચરણ-મ્ભવતિ ।
અનુસ્વર્ગં-લોઁકં-વિઁન્દતિ ।
ય એતેન હવિષા યજતે ।
ય ઉચૈનદેવં-વેઁદ । સો-ઽત્ર જુહોતિ ।
અગ્નયે સ્વાહા ચરણાય સ્વાહા ।
અનુમત્યૈ સ્વાહા પ્રજાપતયે સ્વાહા ।
સ્વર્ગાય લોકાય સ્વાહા-ઽગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતે સ્વાહેતિ ॥ 20 ॥
સ એતમા-ઽગ્નેય-મષ્ટાકપાલ-ન્નિરવપત્ । ચરણાય ચરુમ્ । અનુમત્યૈ ચરુમ્ । તતો વૈ તસ્ય સત્ય-ઞ્ચરણમભવત્ ।
અનુ સ્વર્ગં-લોઁકમવિન્દત્ ।
સત્યગ્ં હ વા અસ્ય ચરણ-મ્ભવતિ ।
અનુસ્વર્ગં-લોઁકં-વિઁન્દતિ ।
ય એતેન હવિષા યજતે ।
ય ઉચૈનદેવં-વેઁદ । સો-ઽત્ર જુહોતિ ।
અગ્નયે સ્વાહા ચરણાય સ્વાહા ।
અનુમત્યૈ સ્વાહા પ્રજાપતયે સ્વાહા ।
સ્વર્ગાય લોકાય સ્વાહા-ઽગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતે સ્વાહેતિ ॥ 20 ॥
તા વા એતાઃ પઞ્ચ સ્વર્ગસ્ય લોકસ્ય દ્વારઃ ।
અપાઘા અનુવિત્તયો નામ । તપઃ પ્રથમાગ્ં રક્ષતિ । શ્રદ્ધા દ્વિતીયામ્ । સત્ય-ન્તૃતીયામ્ ।
મનશ્ચતુર્થીમ્ । ચરણ-મ્પઞ્ચમીમ્ ।
અનુ હ વૈ સ્વર્ગં-લોઁકં-વિઁન્દતિ ।
કામચારો-ઽસ્ય સ્વર્ગે લોકે ભવતિ ।
ય એતાભિ-રિષ્ટિભિ-ર્યજતે ।
ય ઉચૈના એવં-વેઁદ ।
અનુવાકં 5 - ચાતુર્હોત્રચયનમ્
બ્રહ્મ વૈ ચતુર્હોતારઃ । ચતુર્હોતૃભ્યો-ઽધિ યજ્ઞો નિર્મિતઃ । નૈનગ્ં શપ્તમ્ । નાભિચરિત-માગચ્છતિ । ય એવં-વેઁદ ॥
યો હ વૈ ચતુર્હોતૃણા-ઞ્ચતુર્હોતૃત્વં-વેઁદ । અથો પઞ્ચ હોતૃત્વમ્ ।
સર્વા હાસ્મૈ દિશઃ કલ્પન્તે ।
વાચસ્પતિર્ હોતા દશહોતૄણામ્ ।
પૃથિવી હોતા ચતુર્હોતૄણામ્ ॥ 22 ॥
અપાઘા અનુવિત્તયો નામ । તપઃ પ્રથમાગ્ં રક્ષતિ । શ્રદ્ધા દ્વિતીયામ્ । સત્ય-ન્તૃતીયામ્ ।
મનશ્ચતુર્થીમ્ । ચરણ-મ્પઞ્ચમીમ્ ।
અનુ હ વૈ સ્વર્ગં-લોઁકં-વિઁન્દતિ ।
કામચારો-ઽસ્ય સ્વર્ગે લોકે ભવતિ ।
ય એતાભિ-રિષ્ટિભિ-ર્યજતે ।
ય ઉચૈના એવં-વેઁદ ।
અનુવાકં 5 - ચાતુર્હોત્રચયનમ્
બ્રહ્મ વૈ ચતુર્હોતારઃ । ચતુર્હોતૃભ્યો-ઽધિ યજ્ઞો નિર્મિતઃ । નૈનગ્ં શપ્તમ્ । નાભિચરિત-માગચ્છતિ । ય એવં-વેઁદ ॥
યો હ વૈ ચતુર્હોતૃણા-ઞ્ચતુર્હોતૃત્વં-વેઁદ । અથો પઞ્ચ હોતૃત્વમ્ ।
સર્વા હાસ્મૈ દિશઃ કલ્પન્તે ।
વાચસ્પતિર્ હોતા દશહોતૄણામ્ ।
પૃથિવી હોતા ચતુર્હોતૄણામ્ ॥ 22 ॥
અગ્નિર્-હોતા પઞ્ચહોતૄણામ્ । વાઘોતા ષડ્ઢોતૄણામ્ ।
મહાહવિર્ હોતા સપ્તહોતૄણામ્ ।
એતદ્વૈ ચતુર્હોતૃણા-ઞ્ચતુર્હોતૃત્વમ્ ।
અથો પઞ્ચહોતૃત્વમ્ । સર્વા હાસ્મૈ દિશઃ કલ્પન્તે । ય એવં-વેઁદ ॥
એષા વૈ સર્વ વિદ્યા । એત-દ્ભેષજમ્ ।
એષા પઙ્ક્તિ-સ્સ્વર્ગસ્ય લોકસ્યા-ઞ્જસાયનિ-સ્સ્રુતિઃ ॥ 23 ॥
મહાહવિર્ હોતા સપ્તહોતૄણામ્ ।
એતદ્વૈ ચતુર્હોતૃણા-ઞ્ચતુર્હોતૃત્વમ્ ।
અથો પઞ્ચહોતૃત્વમ્ । સર્વા હાસ્મૈ દિશઃ કલ્પન્તે । ય એવં-વેઁદ ॥
એષા વૈ સર્વ વિદ્યા । એત-દ્ભેષજમ્ ।
એષા પઙ્ક્તિ-સ્સ્વર્ગસ્ય લોકસ્યા-ઞ્જસાયનિ-સ્સ્રુતિઃ ॥ 23 ॥
એતાન્. યો-ઽદ્ધ્યૈ-ત્યછદિર્દર્શે યાવત્તરસમ્ । સ્વરેતિ । અનપબ્રવ-સ્સર્વમાયુરેતિ । વિન્દતે પ્રજામ્ । રાયસ્પોષ-ઙ્ગૌપત્યમ્ ।
બ્રહ્મવર્ચસી ભવતિ ॥ એતાન્. યો-ઽદ્ધ્યૈતિ । સ્પૃણોત્યાત્માનમ્ । પ્રજા-મ્પિતૄન્ ॥
એતાન્. વા અરુણ ઔપવેશિ ર્વિદાઞ્ચકાર ॥ 24 ॥
બ્રહ્મવર્ચસી ભવતિ ॥ એતાન્. યો-ઽદ્ધ્યૈતિ । સ્પૃણોત્યાત્માનમ્ । પ્રજા-મ્પિતૄન્ ॥
એતાન્. વા અરુણ ઔપવેશિ ર્વિદાઞ્ચકાર ॥ 24 ॥
એતૈરધિવાદમપાજયત્ । અથો વિશ્વ-મ્પાપ્માનમ્ । સ્વર્યયૌ । એતાન્. યો-ઽદ્ધ્યૈતિ । અધિવાદ-ઞ્જયતિ । અથો વિશ્વ-મ્પાપ્માનમ્ । સ્વરેતિ ॥ એતૈરગ્નિ-ઞ્ચિન્વીત સ્વર્ગકામઃ ।
એતૈરાયુષ્કામઃ । પ્રજા પશુકામો વા ॥ 25 ॥
એતૈરાયુષ્કામઃ । પ્રજા પશુકામો વા ॥ 25 ॥
પુરસ્તા-દ્દશહોતાર-મુદઞ્ચ-મુપદધાતિ યાવત્પદમ્ । હૃદયં-યઁજુષી પત્ન્યૌ ચ । દક્ષિણતઃ પ્રાઞ્ચ-ઞ્ચતુર્હોતારમ્ ।
પશ્ચાદુદઞ્ચ-મ્પઞ્ચ હોતારમ્ । ઉત્તરતઃ પ્રાઞ્ચગ્ં ષડ્ઢોતારમ્ ।
ઉપરિષ્ટા-ત્પ્રાઞ્ચગ્ં સપ્તહોતારમ્ । હૃદયં-યઁજૂગ્ંષિ પત્ન્યશ્ચ ।
યથાવકાશ-ઙ્ગ્રહાન્ । યથાવકાશ-મ્પ્રતિગ્રહાન્ ઁલોક-મ્પૃણાશ્ચ ।
સર્વા હાસ્યૈતા દેવતાઃ પ્રીતા અભીષ્ટા ભવન્તિ ॥ 26 ॥
પશ્ચાદુદઞ્ચ-મ્પઞ્ચ હોતારમ્ । ઉત્તરતઃ પ્રાઞ્ચગ્ં ષડ્ઢોતારમ્ ।
ઉપરિષ્ટા-ત્પ્રાઞ્ચગ્ં સપ્તહોતારમ્ । હૃદયં-યઁજૂગ્ંષિ પત્ન્યશ્ચ ।
યથાવકાશ-ઙ્ગ્રહાન્ । યથાવકાશ-મ્પ્રતિગ્રહાન્ ઁલોક-મ્પૃણાશ્ચ ।
સર્વા હાસ્યૈતા દેવતાઃ પ્રીતા અભીષ્ટા ભવન્તિ ॥ 26 ॥
સદેવમગ્નિ-ઞ્ચિનુતે ॥
રથસમિન્ત-શ્ચેતવ્યઃ । વજ્રો વૈ રથઃ ।
વજ્રેણૈવ પાપ્માન-મ્ભ્રાતૃવ્યગ્ગ્ સ્તૃણુતે । પક્ષ-સ્સમિન્ત-શ્ચેતવ્યઃ ।
એતાવાન્. વૈ રથઃ । યાવત્પક્ષઃ । રથસમિન્તમેવ ચિનુતે ॥
ઇમમેવ લોક-મ્પશુબન્ધેનાભિજયતિ ।
અથો અગ્નિષ્ટોમેન ॥ 27 ॥
રથસમિન્ત-શ્ચેતવ્યઃ । વજ્રો વૈ રથઃ ।
વજ્રેણૈવ પાપ્માન-મ્ભ્રાતૃવ્યગ્ગ્ સ્તૃણુતે । પક્ષ-સ્સમિન્ત-શ્ચેતવ્યઃ ।
એતાવાન્. વૈ રથઃ । યાવત્પક્ષઃ । રથસમિન્તમેવ ચિનુતે ॥
ઇમમેવ લોક-મ્પશુબન્ધેનાભિજયતિ ।
અથો અગ્નિષ્ટોમેન ॥ 27 ॥
અન્તરિક્ષ-મુક્થ્યેન । સ્વરતિરાત્રેણ । સર્વાન્ ઁલોકાનહીનેન । અથો સત્રેણ ॥ વરો દક્ષિણા । વરેણૈવ વરગ્ગ્ સ્પૃણોતિ ।
આત્મા હિ વરઃ ॥ એકવિગ્ંશતિ ર્દક્ષિણા દદાતિ ।
એકવિગ્ંશો વા ઇત-સ્સ્વર્ગો લોકઃ । પ્રસ્વર્ગં-લોઁકમાપ્નોતિ ॥ 28 ॥
આત્મા હિ વરઃ ॥ એકવિગ્ંશતિ ર્દક્ષિણા દદાતિ ।
એકવિગ્ંશો વા ઇત-સ્સ્વર્ગો લોકઃ । પ્રસ્વર્ગં-લોઁકમાપ્નોતિ ॥ 28 ॥
અસાવાદિત્ય એકવિગ્ંશઃ । અમુમેવા-દિત્યમાપ્નોતિ ॥ શત-ન્દદાતિ । શતાયુઃ પુરુષ-શ્શતેન્દ્રિયઃ । આયુષ્યેવેન્દ્રિયે પ્રતિતિષ્ઠતિ ॥ સહસ્ર-ન્દદાતિ ।
સહસ્ર સમ્મિત-સ્સ્વર્ગો લોકઃ ।
સ્વર્ગસ્ય લોકસ્યા-ભિજિત્યૈ ॥ અન્વિષ્ટક-ન્દક્ષિણા દદાતિ । સર્વાણિ વયાગ્ંસિ ॥ 29 ॥
સહસ્ર સમ્મિત-સ્સ્વર્ગો લોકઃ ।
સ્વર્ગસ્ય લોકસ્યા-ભિજિત્યૈ ॥ અન્વિષ્ટક-ન્દક્ષિણા દદાતિ । સર્વાણિ વયાગ્ંસિ ॥ 29 ॥
સર્વસ્યાપ્ત્યૈ । સર્વસ્યા-વરુદ્ધ્યૈ ॥ યદિ ન વિન્દેત । મન્થાનેતાવતો દદ્યાદોદનાન્. વા । અશ્નુતે ત-ઙ્કામમ્ । યસ્મૈ કામાયા-ગ્નિશ્ચીયતે ॥ પષ્ઠૌહી-ન્ત્વન્તર્વતી-ન્દદ્યાત્ ।
સા હિ સર્વાણિ વયાગ્ંસિ । સર્વસ્યાપ્ત્યૈ । સર્વસ્યા-વરુદ્ધ્યૈ ॥ 30 ॥
સા હિ સર્વાણિ વયાગ્ંસિ । સર્વસ્યાપ્ત્યૈ । સર્વસ્યા-વરુદ્ધ્યૈ ॥ 30 ॥
હિરણ્ય-ન્દદાતિ । હિરણ્ય-જ્યોતિરેવ સ્વર્ગં-લોઁકમેતિ ॥ વાસો દદાતિ । તેનાયુઃ પ્રતિરતે ॥ વેદિતૃતીયે યજેત । ત્રિષત્યા હિ દેવાઃ ।
સ સત્યમગ્નિ-ઞ્ચિનુતે ॥ તદેત-ત્પશુબન્ધે બ્રાહ્મણ-મ્બ્રૂયાત્ । નેતરેષુ યજ્ઞેષુ ॥
યો હ વૈ ચતુર્હોતૄ-નનુસવન-ન્તર્પયિતવ્યાન્. વેદ ॥ 31 ॥
સ સત્યમગ્નિ-ઞ્ચિનુતે ॥ તદેત-ત્પશુબન્ધે બ્રાહ્મણ-મ્બ્રૂયાત્ । નેતરેષુ યજ્ઞેષુ ॥
યો હ વૈ ચતુર્હોતૄ-નનુસવન-ન્તર્પયિતવ્યાન્. વેદ ॥ 31 ॥
તૃપ્યતિ પ્રજયા પશુભિઃ ।
ઉપૈનગ્ં સોમપીથો નમતિ ।
એતે વૈ ચતુર્હોતારો ઽનુસવન-ન્તર્પયિતવ્યાઃ । યે બ્રાહ્મણા બહુવિદઃ ।
તેભ્યો યદ્દક્ષિણા ન નયેત્ । દુરિષ્ટગ્ગ્ સ્યાત્ । અગ્નિમસ્ય વૃઞ્જીરન્ન્ ।
તેભ્યો યથા શ્રદ્ધ-ન્દદ્યાત્ । સ્વિષ્ટમેવૈતત્ક્રિયતે ।
નાસ્યાગ્નિં-વૃઁઞ્જતે ॥ 32 ॥
ઉપૈનગ્ં સોમપીથો નમતિ ।
એતે વૈ ચતુર્હોતારો ઽનુસવન-ન્તર્પયિતવ્યાઃ । યે બ્રાહ્મણા બહુવિદઃ ।
તેભ્યો યદ્દક્ષિણા ન નયેત્ । દુરિષ્ટગ્ગ્ સ્યાત્ । અગ્નિમસ્ય વૃઞ્જીરન્ન્ ।
તેભ્યો યથા શ્રદ્ધ-ન્દદ્યાત્ । સ્વિષ્ટમેવૈતત્ક્રિયતે ।
નાસ્યાગ્નિં-વૃઁઞ્જતે ॥ 32 ॥
હિરણ્યેષ્ટકો ભવતિ । યાવદુત્તમ-મઙ્ગુલિ-કાણ્ડં-યઁજ્ઞ પરુષા સમ્મિતમ્ ।
તેજો હિરણ્યમ્ ॥ યદિ હિરણ્ય-ન્ન વિન્દેત્ । શર્કરા અક્તા ઉપદદ્ધ્યાત્ । તેજો ઘૃતમ્ । સતેજસમે-વાગ્નિ-ઞ્ચિનુતે ॥ અગ્નિઞ્ચિત્વા સૌત્રામણ્યા યજેત મૈત્રાવરુણ્યા વા ।
વીર્યેણ વા એષ વ્યૃદ્ધ્યતે ।
યો-ઽગ્નિઞ્ચિનુતે ॥ 33 ॥
તેજો હિરણ્યમ્ ॥ યદિ હિરણ્ય-ન્ન વિન્દેત્ । શર્કરા અક્તા ઉપદદ્ધ્યાત્ । તેજો ઘૃતમ્ । સતેજસમે-વાગ્નિ-ઞ્ચિનુતે ॥ અગ્નિઞ્ચિત્વા સૌત્રામણ્યા યજેત મૈત્રાવરુણ્યા વા ।
વીર્યેણ વા એષ વ્યૃદ્ધ્યતે ।
યો-ઽગ્નિઞ્ચિનુતે ॥ 33 ॥
યાવદેવ વીર્યમ્ । તદસ્મિ-ન્દધાતિ ॥
બ્રહ્મણ-સ્સાયુજ્યગ્ં સલોકતા-માપ્નોતિ ।
એતાસામેવ દેવતાનાગ્ં સાયુજ્યમ્ ।
સાર્ષ્ટિતાગ્ં સમાન લોકતા-માપ્નોતિ । ય એતમગ્નિ-ઞ્ચિનુતે । ય ઉચૈનમેવં-વેઁદ ॥ એતદેવ સાવિત્રે બ્રાહ્મણમ્ ।
અથો નાચિકેતે ॥ 34 ॥
બ્રહ્મણ-સ્સાયુજ્યગ્ં સલોકતા-માપ્નોતિ ।
એતાસામેવ દેવતાનાગ્ં સાયુજ્યમ્ ।
સાર્ષ્ટિતાગ્ં સમાન લોકતા-માપ્નોતિ । ય એતમગ્નિ-ઞ્ચિનુતે । ય ઉચૈનમેવં-વેઁદ ॥ એતદેવ સાવિત્રે બ્રાહ્મણમ્ ।
અથો નાચિકેતે ॥ 34 ॥
(હોતા ચતુર્હોતૄણાગ્ - સ્રુતિ - શ્ચકાર - વા - ભવન્ત્ય - ગ્નિષ્ટોમેના - પ્નોતિ - વયાગ્ંસિ - વયાગ્ંસિ - સર્વસ્યાપ્ત્યૈ સર્વસ્યાવરુદ્ધ્યૈ - વેદ - વૃઞ્જતે - ચિનુતે - +નવ ચ) (અ. 5)
અનુવાકં 6 - વૈશ્વસૃજચયનમ્
યચ્ચામૃતં-યઁચ્ચ મર્ત્યમ્ । યચ્ચ પ્રાણિતિ યચ્ચ ન । સર્વાસ્તા ઇષ્ટકાઃ કૃત્વા ।
ઉપ કામદુઘા દધે । તેનર્ષિણા તેન બ્રહ્મણા । તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ સર્વા-સ્સ્ત્રિય-સ્સર્વા-ન્પુગ્ંસઃ । સર્વ-ન્ન સ્ત્રી-પુમઞ્ચ યત્ ।
સર્વાસ્તાઃ ॥ યાવન્તઃ પાગ્ંસવો ભૂમેઃ ॥ 35 ॥
અનુવાકં 6 - વૈશ્વસૃજચયનમ્
યચ્ચામૃતં-યઁચ્ચ મર્ત્યમ્ । યચ્ચ પ્રાણિતિ યચ્ચ ન । સર્વાસ્તા ઇષ્ટકાઃ કૃત્વા ।
ઉપ કામદુઘા દધે । તેનર્ષિણા તેન બ્રહ્મણા । તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ સર્વા-સ્સ્ત્રિય-સ્સર્વા-ન્પુગ્ંસઃ । સર્વ-ન્ન સ્ત્રી-પુમઞ્ચ યત્ ।
સર્વાસ્તાઃ ॥ યાવન્તઃ પાગ્ંસવો ભૂમેઃ ॥ 35 ॥
સઙ્ખ્યાતા દેવમાયયા । સર્વાસ્તાઃ ॥ યાવન્ત ઊષાઃ પશૂનામ્ । પૃથિવ્યા-મ્પુષ્ટિ ર્હિતાઃ । સર્વાસ્તાઃ ॥ યાવતી-સ્સિકતા-સ્સર્વાઃ ।
અફ્સ્વન્તશ્ચ યા-શ્શ્રિતાઃ । સર્વાસ્તાઃ ॥ યાવતી-શ્શર્કરા ધૃત્યૈ । અસ્યા-મ્પૃથિવ્યામધિ ॥ 36 ॥
અફ્સ્વન્તશ્ચ યા-શ્શ્રિતાઃ । સર્વાસ્તાઃ ॥ યાવતી-શ્શર્કરા ધૃત્યૈ । અસ્યા-મ્પૃથિવ્યામધિ ॥ 36 ॥
સર્વાસ્તાઃ ॥ યાવન્તો-ઽશ્માનો-ઽસ્યા-મ્પૃથિવ્યામ્ । પ્રતિષ્ઠાસુ પ્રતિષ્ઠિતાઃ । સર્વાસ્તાઃ ॥ યાવતી ર્વીરુધ-સ્સર્વાઃ ।
વિષ્ઠિતાઃ પૃથિવીમનુ । સર્વાસ્તાઃ ॥ યાવતીરોષધી-સ્સર્વાઃ ।
વિષ્ઠિતાઃ પૃથિવીમનુ । સર્વાસ્તાઃ ॥ 37 ॥
વિષ્ઠિતાઃ પૃથિવીમનુ । સર્વાસ્તાઃ ॥ યાવતીરોષધી-સ્સર્વાઃ ।
વિષ્ઠિતાઃ પૃથિવીમનુ । સર્વાસ્તાઃ ॥ 37 ॥
યાવન્તો વનસ્પતયઃ । અસ્યા-મ્પૃથિવ્યામધિ । સર્વાસ્તાઃ ॥
યાવન્તો ગ્રામ્યાઃ પશવ-સ્સર્વે । આરણ્યાશ્ચ યે । સર્વાસ્તાઃ ॥ યે દ્વિપાદ-શ્ચતુષ્પાદઃ । અપાદ ઉદરસર્પિણઃ ।
સર્વાસ્તાઃ ॥ યાવદાઞ્જ-નમુચ્યતે ॥ 38 ॥
યાવન્તો ગ્રામ્યાઃ પશવ-સ્સર્વે । આરણ્યાશ્ચ યે । સર્વાસ્તાઃ ॥ યે દ્વિપાદ-શ્ચતુષ્પાદઃ । અપાદ ઉદરસર્પિણઃ ।
સર્વાસ્તાઃ ॥ યાવદાઞ્જ-નમુચ્યતે ॥ 38 ॥
દેવત્રા યચ્ચ માનુષમ્ । સર્વાસ્તાઃ ॥ યાવત્કૃષ્ણાયસગ્ં સર્વમ્ ।
દેવત્રા યચ્ચ માનુષમ્ । સર્વાસ્તાઃ ॥
યાવ લ્લોહાયસગ્ં સર્વમ્ ।
દેવત્રા યચ્ચ માનુષમ્ । સર્વાસ્તાઃ ॥ સર્વગ્ં સીસગ્ં સર્વ-ન્ત્રપુ ।
દેવત્રા યચ્ચ માનુષમ્ ॥ 39 ॥
દેવત્રા યચ્ચ માનુષમ્ । સર્વાસ્તાઃ ॥
યાવ લ્લોહાયસગ્ં સર્વમ્ ।
દેવત્રા યચ્ચ માનુષમ્ । સર્વાસ્તાઃ ॥ સર્વગ્ં સીસગ્ં સર્વ-ન્ત્રપુ ।
દેવત્રા યચ્ચ માનુષમ્ ॥ 39 ॥
સર્વાસ્તાઃ ॥ સર્વગ્ં હિરણ્યગ્ં રજતમ્ । દેવત્રા યચ્ચ માનુષમ્ ।
સર્વાસ્તાઃ ॥ સર્વગ્ં સુવર્ણગ્ં હરિતમ્ । દેવત્રા યચ્ચ માનુષમ્ ।
સર્વાસ્તા ઇષ્ટકાઃ કૃત્વા । ઉપકામદુઘા દધે । તેનર્ષિણા તેન બ્રહ્મણા ।
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 40 ॥
સર્વાસ્તાઃ ॥ સર્વગ્ં સુવર્ણગ્ં હરિતમ્ । દેવત્રા યચ્ચ માનુષમ્ ।
સર્વાસ્તા ઇષ્ટકાઃ કૃત્વા । ઉપકામદુઘા દધે । તેનર્ષિણા તેન બ્રહ્મણા ।
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 40 ॥
[ભૂમે - રધિ - વિષ્ઠિતાઃ પૃથિવીમનુ સર્વાસ્તા - ઉચ્યત - માનુષગ્ં - સીદ ] (અ. 6)
(યચ્ચ સ્ત્રિયઃ પાગ્ંસવ ઊષા-સ્સિકતા-શ્શર્કરા અશ્માનો વીરુધ ઓષધી-ર્વનસ્પતયો ગ્રામ્યા યે દ્વિપાદો યાવદાઞ્જનં-યાઁવ-ત્કૃષ્ણાયસં
ઁલોહાયસગ્ં સીસગ્ં હિરણ્યગ્ં સુવર્ણગ્ં હરિતમષ્ટાદશ)
અનુવાકં 7 - વૈશ્વસૃજચયનમ્
સર્વા દિશો દિક્ષુ । યચ્ચાન્ત ર્ભૂત-મ્પ્રતિષ્ઠિતમ્ । સર્વાસ્તા ઇષ્ટકાઃ કૃત્વા ।
ઉપ કામદુઘા દધે ।
તેનર્ષિણા તેન બ્રહ્મણા ।
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥
અન્તરિક્ષઞ્ચ કેવલમ્ ।
યચ્ચાસ્મિ-ન્નન્તરાહિતમ્ ।
સર્વાસ્તાઃ ॥ આન્તરિક્ષ્યશ્ચ યાઃ પ્રજાઃ ॥ 41 ॥
(યચ્ચ સ્ત્રિયઃ પાગ્ંસવ ઊષા-સ્સિકતા-શ્શર્કરા અશ્માનો વીરુધ ઓષધી-ર્વનસ્પતયો ગ્રામ્યા યે દ્વિપાદો યાવદાઞ્જનં-યાઁવ-ત્કૃષ્ણાયસં
ઁલોહાયસગ્ં સીસગ્ં હિરણ્યગ્ં સુવર્ણગ્ં હરિતમષ્ટાદશ)
અનુવાકં 7 - વૈશ્વસૃજચયનમ્
સર્વા દિશો દિક્ષુ । યચ્ચાન્ત ર્ભૂત-મ્પ્રતિષ્ઠિતમ્ । સર્વાસ્તા ઇષ્ટકાઃ કૃત્વા ।
ઉપ કામદુઘા દધે ।
તેનર્ષિણા તેન બ્રહ્મણા ।
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥
અન્તરિક્ષઞ્ચ કેવલમ્ ।
યચ્ચાસ્મિ-ન્નન્તરાહિતમ્ ।
સર્વાસ્તાઃ ॥ આન્તરિક્ષ્યશ્ચ યાઃ પ્રજાઃ ॥ 41 ॥
ગન્ધર્વા-ફ્સરસશ્ચ યે । સર્વાસ્તાઃ ॥ સર્વા-નુદારાન્-થ્સલિલાન્ ।
અન્તરિક્ષે પ્રતિષ્ઠિતાન્ । સર્વાસ્તાઃ ॥
સર્વા-નુદારાન્-થ્સલિલાન્ ।
સ્થાવરાઃ પ્રોષ્યાશ્ચ યે । સર્વાસ્તાઃ ॥ સર્વા-ન્ધુનિગ્ં સર્વાન્-ધ્વગ્ંસાન્ ।
હિમો યચ્ચ શીયતે ॥ 42 ॥
અન્તરિક્ષે પ્રતિષ્ઠિતાન્ । સર્વાસ્તાઃ ॥
સર્વા-નુદારાન્-થ્સલિલાન્ ।
સ્થાવરાઃ પ્રોષ્યાશ્ચ યે । સર્વાસ્તાઃ ॥ સર્વા-ન્ધુનિગ્ં સર્વાન્-ધ્વગ્ંસાન્ ।
હિમો યચ્ચ શીયતે ॥ 42 ॥
સર્વાસ્તાઃ ॥ સર્વા-ન્મરીચીન્. વિતતાન્ । નીહારો યચ્ચ શીયતે । સર્વાસ્તાઃ ॥ સર્વા વિદ્યુત-સ્સર્વાન્-થ્સ્તનયિત્નૂન્ । હ્રાદુની ર્યચ્ચ શીયતે । સર્વાસ્તાઃ ॥ સર્વા-સ્સ્રવન્તી-સ્સરિતઃ ।
સર્વમફ્સુ ચરઞ્ચ યત્ । સર્વાસ્તાઃ ॥ 43 ॥
સર્વમફ્સુ ચરઞ્ચ યત્ । સર્વાસ્તાઃ ॥ 43 ॥
યાશ્ચ કૂપ્યા યાશ્ચ નાદ્યા-સ્સમુદ્રિયાઃ । યાશ્ચ વૈશન્તીરુત પ્રાસચીર્યાઃ ।
સર્વાસ્તાઃ ॥ યે ચોત્તિષ્ઠન્તિ જીમૂતાઃ ।
યાશ્ચ વર્ષન્તિ વૃષ્ટયઃ । સર્વાસ્તાઃ ॥ તપસ્તેજ આકાશમ્ । યચ્ચાકાશે પ્રતિષ્ઠિતમ્ ।
સર્વાસ્તાઃ ॥ વાયું-વઁયાગ્ંસિ સર્વાણિ ॥ 44 ॥
સર્વાસ્તાઃ ॥ યે ચોત્તિષ્ઠન્તિ જીમૂતાઃ ।
યાશ્ચ વર્ષન્તિ વૃષ્ટયઃ । સર્વાસ્તાઃ ॥ તપસ્તેજ આકાશમ્ । યચ્ચાકાશે પ્રતિષ્ઠિતમ્ ।
સર્વાસ્તાઃ ॥ વાયું-વઁયાગ્ંસિ સર્વાણિ ॥ 44 ॥
અન્તરિક્ષચરઞ્ચ યત્ । સર્વાસ્તાઃ ॥ અગ્નિગ્ં સૂર્ય-ઞ્ચન્દ્રમ્ । મિત્રં-વઁરુણ-મ્ભગમ્ । સર્વાસ્તાઃ ॥ સત્યગ્ગ્ શ્રદ્ધા-ન્તપો દમમ્ ।
નામ રૂપઞ્ચ ભૂતાનામ્ । સર્વાસ્તા ઇષ્ટકાઃ કૃત્વા । ઉપ કામદુઘા દધે । તેનર્ષિણા તેન બ્રહ્મણા ।
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 45 ॥
નામ રૂપઞ્ચ ભૂતાનામ્ । સર્વાસ્તા ઇષ્ટકાઃ કૃત્વા । ઉપ કામદુઘા દધે । તેનર્ષિણા તેન બ્રહ્મણા ।
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 45 ॥
(પ્રજા-હિમો યચ્ચ શીયતે-સર્વાસ્તાઃ-સર્વાણિ-બ્રહ્મણૈક-ઞ્ચ) (અ. 7)
(દિશો-ઽન્તરિક્ષમાન્તરિક્ષ્ય ઉદારાનુદારા-ન્ધુનિ-મ્મરીચીન્. વિદ્યુતઃ
સ્રવન્તીર્યાશ્ચ યે ચ તપો વાયુમગ્નિગ્ં સત્ય-મ્પઞ્ચદશ)
અનુવાકં 8 - વૈશ્વસૃજચયનમ્
સર્વા-ન્દિવગ્ં સર્વા-ન્દેવા-ન્દિવિ ।
યચ્ચાન્ત ર્ભૂત-મ્પ્રતિષ્ઠિતમ્ ।
સર્વાસ્તા ઇષ્ટકાઃ કૃત્વા । ઉપ કામદુઘા દધે । તેનર્ષિણા તેન બ્રહ્મણા ।
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વદ-ધ્રુવા સીદ ॥ યાવતી સ્તારકા-સ્સર્વાઃ ।
વિતતા રોચને દિવિ । સર્વાસ્તાઃ ॥ ઋચો યજૂગ્ંષિ સામાનિ ॥ 46 ॥
(દિશો-ઽન્તરિક્ષમાન્તરિક્ષ્ય ઉદારાનુદારા-ન્ધુનિ-મ્મરીચીન્. વિદ્યુતઃ
સ્રવન્તીર્યાશ્ચ યે ચ તપો વાયુમગ્નિગ્ં સત્ય-મ્પઞ્ચદશ)
અનુવાકં 8 - વૈશ્વસૃજચયનમ્
સર્વા-ન્દિવગ્ં સર્વા-ન્દેવા-ન્દિવિ ।
યચ્ચાન્ત ર્ભૂત-મ્પ્રતિષ્ઠિતમ્ ।
સર્વાસ્તા ઇષ્ટકાઃ કૃત્વા । ઉપ કામદુઘા દધે । તેનર્ષિણા તેન બ્રહ્મણા ।
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વદ-ધ્રુવા સીદ ॥ યાવતી સ્તારકા-સ્સર્વાઃ ।
વિતતા રોચને દિવિ । સર્વાસ્તાઃ ॥ ઋચો યજૂગ્ંષિ સામાનિ ॥ 46 ॥
અથર્વાઙ્ગિરસશ્ચ યે । સર્વાસ્તાઃ ॥ ઇતિહાસપુરાણઞ્ચ ।
સર્પદેવજનાશ્ચ યે । સર્વાસ્તાઃ ॥
યે ચ લોકા યે ચાલોકાઃ ।
અન્ત ર્ભૂત-મ્પ્રતિષ્ઠિતમ્ । સર્વાસ્તાઃ ॥
યચ્ચ બ્રહ્મ યચ્ચાબ્રહ્મ ।
અન્ત ર્બ્રહ્મ-ન્પ્રતિષ્ઠિતમ્ ॥ 47 ॥
સર્પદેવજનાશ્ચ યે । સર્વાસ્તાઃ ॥
યે ચ લોકા યે ચાલોકાઃ ।
અન્ત ર્ભૂત-મ્પ્રતિષ્ઠિતમ્ । સર્વાસ્તાઃ ॥
યચ્ચ બ્રહ્મ યચ્ચાબ્રહ્મ ।
અન્ત ર્બ્રહ્મ-ન્પ્રતિષ્ઠિતમ્ ॥ 47 ॥
સર્વાસ્તાઃ ॥ અહોરાત્રાણિ સર્વાણિ । અદ્ર્ધમાસાગ્શ્ચ કેવલાન્ ।
સર્વાસ્તાઃ ॥ સર્વાનૃતૂન્-થ્સર્વા-ન્માસાન્ । સંવઁથ્સરઞ્ચ કેવલમ્ ।
સર્વાસ્તાઃ ॥ સર્વ-મ્ભૂતગ્ં સર્વ-મ્ભવ્યમ્ । યચ્ચાતો-ઽધિ ભવિષ્યતિ ।
સર્વાસ્તા ઇષ્ટકાઃ કૃત્વા ।
ઉપ કામદુઘા દધે ।
તેનર્ષિણા તેન બ્રહ્મણા ।
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 48 ॥
સર્વાસ્તાઃ ॥ સર્વાનૃતૂન્-થ્સર્વા-ન્માસાન્ । સંવઁથ્સરઞ્ચ કેવલમ્ ।
સર્વાસ્તાઃ ॥ સર્વ-મ્ભૂતગ્ં સર્વ-મ્ભવ્યમ્ । યચ્ચાતો-ઽધિ ભવિષ્યતિ ।
સર્વાસ્તા ઇષ્ટકાઃ કૃત્વા ।
ઉપ કામદુઘા દધે ।
તેનર્ષિણા તેન બ્રહ્મણા ।
તયા દેવતયા-ઽઙ્ગિરસ્વ-દ્ધ્રુવા સીદ ॥ 48 ॥
(સામાનિ - બ્રહ્મ-ન્પ્રતિષ્ઠિતં - કૃત્વા ત્રીણિ ચ) (અ. 8)
(દિવ-ન્તારકા ઋચ ઇતિહાસપુરાણ-ઞ્ચ યે ચ યચ્ચાહોરાત્રાણ્યૃતૂ-ન્ભૂત-ન્નવ)
અનુવાકં 9 - બ્રહ્મા સદસ્યાસીનો વૌશ્વસૃજાન્ વ્યાચષ્ટે
ઋચા-મ્પ્રાચી મહતી દિગુચ્યતે ।
દક્ષિણા-માહુ ર્યજુષામપારામ્ ।
અથર્વણા-મગ્ંઇરસા-મ્પ્રતીચી ।
સામ્ના-મુદીચી મહતી દિગુચ્યતે ॥
ઋગ્ભિઃ પૂર્વાહ્ણે દિવિ દેવ ઈયતે ।
યજુર્વેદે તિષ્ઠતિ મદ્ધ્યે અહ્નઃ ।
સામવેદે-નાસ્તમયે મહીયતે ।
વેદૈ-રશૂન્ય-સ્ત્રિભિરેતિ સૂર્યઃ ॥
ઋગ્ભ્યો જાતાગ્ં સર્વશો મૂર્તિ-માહુઃ ।
સર્વા ગતિ ર્યાજુષી હૈવ શશ્વત્ ॥ 49 ॥
(દિવ-ન્તારકા ઋચ ઇતિહાસપુરાણ-ઞ્ચ યે ચ યચ્ચાહોરાત્રાણ્યૃતૂ-ન્ભૂત-ન્નવ)
અનુવાકં 9 - બ્રહ્મા સદસ્યાસીનો વૌશ્વસૃજાન્ વ્યાચષ્ટે
ઋચા-મ્પ્રાચી મહતી દિગુચ્યતે ।
દક્ષિણા-માહુ ર્યજુષામપારામ્ ।
અથર્વણા-મગ્ંઇરસા-મ્પ્રતીચી ।
સામ્ના-મુદીચી મહતી દિગુચ્યતે ॥
ઋગ્ભિઃ પૂર્વાહ્ણે દિવિ દેવ ઈયતે ।
યજુર્વેદે તિષ્ઠતિ મદ્ધ્યે અહ્નઃ ।
સામવેદે-નાસ્તમયે મહીયતે ।
વેદૈ-રશૂન્ય-સ્ત્રિભિરેતિ સૂર્યઃ ॥
ઋગ્ભ્યો જાતાગ્ં સર્વશો મૂર્તિ-માહુઃ ।
સર્વા ગતિ ર્યાજુષી હૈવ શશ્વત્ ॥ 49 ॥
સર્વ-ન્તેજ સ્સામરૂપ્યગ્ં હ શશ્વત્ । સર્વગ્ં હેદ-મ્બ્રહ્મણા હૈવ સૃષ્ટમ્ ॥
ઋગ્ભ્યો જાતં-વૈઁશ્યં-વઁર્ણ-માહુઃ । યજુર્વેદ-ઙ્ક્ષત્રિયસ્યા-હુર્યોનિમ્ ।
સામવેદો બ્રાહ્મણાના-મ્પ્રસૂતિઃ ।
પૂર્વે પૂર્વેભ્યો વચ એત-દૂચુઃ ॥
આદર્શ-મગ્નિ-ઞ્ચિન્વાનાઃ ।
પૂર્વે વિશ્વ સૃજો-ઽમૃતાઃ ।
શતં-વઁર્ષ સહસ્રાણિ । દીક્ષિતા-સ્સત્ર-માસત ॥ 50 ॥
ઋગ્ભ્યો જાતં-વૈઁશ્યં-વઁર્ણ-માહુઃ । યજુર્વેદ-ઙ્ક્ષત્રિયસ્યા-હુર્યોનિમ્ ।
સામવેદો બ્રાહ્મણાના-મ્પ્રસૂતિઃ ।
પૂર્વે પૂર્વેભ્યો વચ એત-દૂચુઃ ॥
આદર્શ-મગ્નિ-ઞ્ચિન્વાનાઃ ।
પૂર્વે વિશ્વ સૃજો-ઽમૃતાઃ ।
શતં-વઁર્ષ સહસ્રાણિ । દીક્ષિતા-સ્સત્ર-માસત ॥ 50 ॥
તપ આસી-દ્ગૃહપતિઃ । બ્રહ્મ બ્રહ્માભવ-થ્સ્વયમ્ । સત્યગ્ં હ હો તૈષામાસીત્ ।
ય-દ્વિશ્વસૃજ આસત ॥
અમૃત-મેભ્ય ઉદગાયત્ ।
સહસ્ર-મ્પરિવથ્સરાન્ ।
ભૂતગ્ં હ પ્રસ્તો તૈષામાસીત્ ।
ભવિષ્ય-ત્પ્રતિ ચાહરત્ ॥
પ્રાણો અદ્ધ્વર્યુ-રભવત્ ।
ઇદગ્ં સર્વગ્ં સિષાસતામ્ ॥ 51 ॥
ય-દ્વિશ્વસૃજ આસત ॥
અમૃત-મેભ્ય ઉદગાયત્ ।
સહસ્ર-મ્પરિવથ્સરાન્ ।
ભૂતગ્ં હ પ્રસ્તો તૈષામાસીત્ ।
ભવિષ્ય-ત્પ્રતિ ચાહરત્ ॥
પ્રાણો અદ્ધ્વર્યુ-રભવત્ ।
ઇદગ્ં સર્વગ્ં સિષાસતામ્ ॥ 51 ॥
અપાનો વિદ્વા-નાવૃતઃ । પ્રતિ પ્રાતિષ્ઠ-દદ્ધ્વરે ॥ આર્તવા ઉપગાતારઃ । સદસ્યા ઋતવો-ઽભવન્ન્ । અર્ધમાસાશ્ચ માસાશ્ચ । ચમસા-દ્ધ્વર્યવો-ઽભવન્ન્ ॥
અશગ્ં સ-દ્બ્રહ્મણ-સ્તેજઃ ।
અચ્છાવાકો ઽભવ-દ્યશઃ ।
ઋત-મેષા-મ્પ્રશાસ્તા-ઽઽસીત્ ।
ય-દ્વિશ્વ સૃજ આસત ॥ 52 ॥
અશગ્ં સ-દ્બ્રહ્મણ-સ્તેજઃ ।
અચ્છાવાકો ઽભવ-દ્યશઃ ।
ઋત-મેષા-મ્પ્રશાસ્તા-ઽઽસીત્ ।
ય-દ્વિશ્વ સૃજ આસત ॥ 52 ॥
ઊર્ગ્-રાજાન-મુદવહત્ । ધ્રુવ ગોપ-સ્સહો-ઽભવત્ । ઓજો-ઽભ્યષ્ટૌ-દ્ગ્રાવ્.ણ્ણઃ ।
ય-દ્વિશ્વ સૃજ આસત ॥
અપચિતિઃ પોત્રીયા-મયજત્ । નેષ્ટ્રીયા-મયજ-ત્ત્વિષિઃ । આગ્નીદ્ધ્રા-દ્વિદુષી સત્યમ્ । શ્રદ્ધા હૈવા યજ-થ્સ્વયમ્ ॥ ઇરા પત્ની વિશ્વ સૃજામ્ । આકૂતિ-રપિનડ્ઢવિઃ ॥ 53 ॥
ય-દ્વિશ્વ સૃજ આસત ॥
અપચિતિઃ પોત્રીયા-મયજત્ । નેષ્ટ્રીયા-મયજ-ત્ત્વિષિઃ । આગ્નીદ્ધ્રા-દ્વિદુષી સત્યમ્ । શ્રદ્ધા હૈવા યજ-થ્સ્વયમ્ ॥ ઇરા પત્ની વિશ્વ સૃજામ્ । આકૂતિ-રપિનડ્ઢવિઃ ॥ 53 ॥
ઇદ્ધ્મગ્ં હ ક્ષુચ્ ચૈભ્ય ઉગ્રે । તૃષ્ણા ચા વહતામુભે ॥ વાગેષાગ્ં સુબ્રહ્મણ્યા-ઽઽસીત્ । છન્દો યોગાન્. વિજાનતી ।
કલ્પતન્ત્રાણિ તન્વાના-ઽહઃ । સગ્ગ્સ્થાશ્ચ સર્વશઃ ॥ અહોરાત્રે પશુપાલ્યૌ । મુહૂર્તાઃ પ્રેષ્યા અભવન્ન્ । મૃત્યુસ્ તદ-ભવ-દ્ધાતા । શમિતો ગ્રો વિશા-મ્પતિઃ ॥ 54 ॥
કલ્પતન્ત્રાણિ તન્વાના-ઽહઃ । સગ્ગ્સ્થાશ્ચ સર્વશઃ ॥ અહોરાત્રે પશુપાલ્યૌ । મુહૂર્તાઃ પ્રેષ્યા અભવન્ન્ । મૃત્યુસ્ તદ-ભવ-દ્ધાતા । શમિતો ગ્રો વિશા-મ્પતિઃ ॥ 54 ॥
વિશ્વસૃજઃ પ્રથમા-સ્સત્ર-માસત । સહસ્ર સમ-મ્પ્રસુતેન યન્તઃ ।
તતો હ જજ્ઞે ભુવનસ્ય ગોપાઃ । હિરણ્મયઃ શકુનિ ર્બ્રહ્મ નામ ॥ યેન સૂર્ય-સ્તપતિ તેજસે-દ્ધઃ । પિતા પુત્રેણ પિતૃમાન્. યોનિયોનૌ । નાવેદવિ-ન્મનુતે ત-મ્બૃહન્તમ્ । સર્વાનુભુ-માત્માનગ્ં સમ્પરાયે ॥
એષ નિત્યો મહિમા બ્રાહ્મણસ્ય ।
ન કર્મણા વર્ધતે નો કનીયાન્ ॥ 55 ॥
તતો હ જજ્ઞે ભુવનસ્ય ગોપાઃ । હિરણ્મયઃ શકુનિ ર્બ્રહ્મ નામ ॥ યેન સૂર્ય-સ્તપતિ તેજસે-દ્ધઃ । પિતા પુત્રેણ પિતૃમાન્. યોનિયોનૌ । નાવેદવિ-ન્મનુતે ત-મ્બૃહન્તમ્ । સર્વાનુભુ-માત્માનગ્ં સમ્પરાયે ॥
એષ નિત્યો મહિમા બ્રાહ્મણસ્ય ।
ન કર્મણા વર્ધતે નો કનીયાન્ ॥ 55 ॥
તસ્યૈવાત્મા પદવિત્તં-વિઁદિત્વા ।
ન કર્મણા લિપ્યતે પાપકેન ॥
પઞ્ચપઞ્ચાશત-સ્ત્રિવૃતઃ સંવઁથ્સરાઃ ।
પઞ્ચપઞ્ચાશતઃ પઞ્ચદશાઃ । પઞ્ચપઞ્ચાશતઃ સપ્તદશાઃ ।
પઞ્ચપઞ્ચાશત એકવિગ્ંશાઃ ।
વિશ્વસૃજાગ્ં સહસ્ર સંવઁથ્સરમ્ ॥
એતેન વૈ વિશ્વસૃજ ઇદં-વિઁશ્વ-મસૃજન્ત । ય-દ્વિશ્વ-મસૃજન્ત । તસ્મા-દ્વિશ્વસૃજઃ ॥
વિશ્વ-મેના-નનુ પ્રજાયતે । બ્રહ્મણ-સ્સાયુજ્યગ્ં સલોકતાં-યઁન્તિ ।
એતાસામેવ દેવતાનાગ્ં સાયુજ્યમ્ । સાર્ષ્ટિતાગ્ં સમાન લોકતાં-યઁન્તિ ।
ય એત-દુપયન્તિ । યે ચૈન-ત્પ્રાહુઃ ।
યેભ્ય-શ્ચૈન-ત્પ્રાહુઃ ॥
ઓમ્ ॥ 56 ॥
(શશ્વ - દાસત - સિષાસતા - માસત - હવિષ્ - પતિઃ - કનીયાન્ - તસ્મા-દ્વિશ્વસૃજો-ઽષ્ટૌ ચ) (અ. 9)
(તુભ્યં - દેવેભ્ય - સ્તપસા - દેવેભ્યો - બ્રહ્મ વૈ ચતુર્હોતારો - યચ્ચામૃતગ્ં - સર્વા દિશો દિક્ષુ - સર્વા-ન્દિવ - મૃચા-મ્પ્રાચી નવ)
(તુભ્યં - તપસા - તા વા એતાઃ પઞ્ચ - હિરણ્ય-ન્દદાતિ - સર્વા દિશ - સ્તપ આસીદ્ગૃહપતિ-ષ્ષટ્પઞ્ચાશત્)
(તુભ્ય-મોં)
॥ હરિઃ ઓમ્ ॥
॥ તૈત્તિરીય યજુર્બ્રાહ્મણે કાઠકે તૃતીય પ્રશ્ન-સ્સમાપ્તઃ ॥
ન કર્મણા લિપ્યતે પાપકેન ॥
પઞ્ચપઞ્ચાશત-સ્ત્રિવૃતઃ સંવઁથ્સરાઃ ।
પઞ્ચપઞ્ચાશતઃ પઞ્ચદશાઃ । પઞ્ચપઞ્ચાશતઃ સપ્તદશાઃ ।
પઞ્ચપઞ્ચાશત એકવિગ્ંશાઃ ।
વિશ્વસૃજાગ્ં સહસ્ર સંવઁથ્સરમ્ ॥
એતેન વૈ વિશ્વસૃજ ઇદં-વિઁશ્વ-મસૃજન્ત । ય-દ્વિશ્વ-મસૃજન્ત । તસ્મા-દ્વિશ્વસૃજઃ ॥
વિશ્વ-મેના-નનુ પ્રજાયતે । બ્રહ્મણ-સ્સાયુજ્યગ્ં સલોકતાં-યઁન્તિ ।
એતાસામેવ દેવતાનાગ્ં સાયુજ્યમ્ । સાર્ષ્ટિતાગ્ં સમાન લોકતાં-યઁન્તિ ।
ય એત-દુપયન્તિ । યે ચૈન-ત્પ્રાહુઃ ।
યેભ્ય-શ્ચૈન-ત્પ્રાહુઃ ॥
ઓમ્ ॥ 56 ॥
(શશ્વ - દાસત - સિષાસતા - માસત - હવિષ્ - પતિઃ - કનીયાન્ - તસ્મા-દ્વિશ્વસૃજો-ઽષ્ટૌ ચ) (અ. 9)
(તુભ્યં - દેવેભ્ય - સ્તપસા - દેવેભ્યો - બ્રહ્મ વૈ ચતુર્હોતારો - યચ્ચામૃતગ્ં - સર્વા દિશો દિક્ષુ - સર્વા-ન્દિવ - મૃચા-મ્પ્રાચી નવ)
(તુભ્યં - તપસા - તા વા એતાઃ પઞ્ચ - હિરણ્ય-ન્દદાતિ - સર્વા દિશ - સ્તપ આસીદ્ગૃહપતિ-ષ્ષટ્પઞ્ચાશત્)
(તુભ્ય-મોં)
॥ હરિઃ ઓમ્ ॥
॥ તૈત્તિરીય યજુર્બ્રાહ્મણે કાઠકે તૃતીય પ્રશ્ન-સ્સમાપ્તઃ ॥
॥ ઇતિ તૈત્તિરીય યજુર્બ્રાહ્મણે કાઠકં સમાપ્તમ્ ॥