ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,
శ్రీ గురుభ్యో నమః । హరిః ఓమ్ ॥
చాతుర్హోత్రచయనం-వైఁశ్వసృజచయన-ఞ్చ
అనువాకం 1 - వైశ్వసృజచయనాఙ్గభూతాః దివశ్శ్యేనయ ఇష్టయః
తుభ్య-న్తా అఙ్గిరస్తమ విశ్వా-స్సుక్షితయః పృథక్ । అగ్నే కామాయ యేమిరే ॥ అశ్యామ త-ఙ్కామమగ్నే తవో త్యశ్యామ రయిగ్ం రయివ-స్సువీరమ్ । అశ్యామ వాజమభి వాజయన్తో ఽశ్యామ ద్యుమ్నమజరాజర-న్తే ॥ ।
ఆశానా-న్త్వా ఽఽశాపాలేభ్యః । చతుర్భ్యో అమృతేభ్యః । ఇద-మ్భూతస్యాధ్యక్షేభ్యః । విధేమ హవిషా వయమ్ ॥ విశ్వా ఆశా మధునా సగ్ంసృజామి । అనమీవా ఆప ఓషధయో భవన్తు । అయం-యఁజమానో మృధో వ్యస్యతాం అగృభీతాః పశవః సన్తు సర్వే ॥ ।
అను నో-ఽద్యా-ఽనుమతిర్యజ్ఞ-న్దేవేషు మన్యతామ్ । అగ్నిశ్చ హవ్యవాహనో భవతా-న్దాశుషే మయః ॥ అన్విదనుమతే త్వ-మ్మన్యాసై శఞ్చనః కృధి । క్రత్వే దక్షాయ నో హిను ప్రణ ఆయూగ్ంషి తారిషః ॥ ।
కామో భూతస్య భవ్యస్య । సమ్రాడేకో విరాజతి । స ఇద-మ్ప్రతి పప్రథే । ఋతూను-థ్సృజతే వశీ ॥ కామస్తదగ్రే సమవర్తతాధి । మనసో రేతః ప్రథమం-యఁదాసీత్ । సతో బన్ధుమసతి నిరవిన్దన్న్ । హృది ప్రతీష్యా కవయో మనీషా ॥ ।
బ్రహ్మ జజ్ఞాన-మ్ప్రథమ-మ్పురస్తాద్వి సీమత-స్సురుచో వేన ఆవః । స బుధ్నియా ఉపమా అస్య విష్ఠా-స్సతశ్చ యోనిమసతశ్చ వివః ॥ పితా విరాజామృషభో రయీణామ్ । అన్తరిక్షం-విఁశ్వరూప ఆవివేశ । తమర్కై-రభ్యర్చన్తి వథ్సమ్ । బ్రహ్మ సన్త-మ్బ్రహ్మణా వర్ధయన్తః ॥ ।
యజ్ఞో రాయో యజ్ఞ ఈశే వసూనామ్ । యజ్ఞ-స్సస్యానాముత సుక్షితీనామ్ । యజ్ఞ ఇష్టః పూర్వచిత్తి-న్దధాతు । యజ్ఞో బ్రహ్మణ్వాగ్ం అప్యేతు దేవాన్ ॥ అయం-యఁజ్ఞో వర్ధతా-ఙ్గోభిరశ్వైః । ఇయం-వేఁదిః స్వపత్యా సువీరా । ఇద-మ్బర్హిరతి బర్హీగ్ష్యన్యా । ఇమం-యఁజ్ఞం-విఁశ్వే అవన్తు దేవాః ॥ । ఆపో భద్రా ఘృతమిదాప ఆసురగ్నీ-షోమౌ బిభ్రత్యాప ఇ-త్తాః । తీవ్రో రసో మధుపృచా మరఙ్గమ ఆ మా ప్రాణేన సహ వర్చసా గన్న్ ॥ ఆది-త్పశ్యామ్యుత వా శృణోమ్యా మా ఘోషో గచ్ఛతి వాన్న ఆసామ్ । మన్యే భేజానో అమృతస్య తర్హి హిరణ్యవర్ణా అతృపం-యఁదా వః ॥ ।
తుభ్య-మ్భరన్తి క్షితయో యవిష్ఠ । బలిమగ్నే అన్తి త ఓత దూరాత్ । ఆ భన్దిష్ఠస్య సుమతి-ఞ్చికిద్ధి । బృహత్తే అగ్నే మహి శర్మ భద్రమ్ ॥ యో దేహ్యో అనమయద్వధస్నైః । యో అర్యపత్నీ-రుషసశ్చకార । స నిరుధ్యా నహుషో యహ్వో అగ్నిః । విశశ్చక్రే బలిహృత-స్సహోభిః ॥ ।
పూర్వ-న్దేవా అపరేణా-నుపశ్యఞ్జన్మభిః । జన్మాన్యవరైః పరాణి । వేదాని దేవా అయమస్మీతి మామ్ । అహగ్ం హిత్వా శరీర-ఞ్జరసః పరస్తాత్ ॥ ప్రాణాపానౌ చక్షు-శ్శ్రోత్రమ్ । వాచ-మ్మనసి సమ్భృతామ్ । హిత్వా శరీర-ఞ్జరసః పరస్తాత్ । ఆ భూతి-మ్భూతిం-వఁయమశ్నవామహై ॥ ।
హవ్యవాహ-మభిమాతిషా-ఽహమ్ । రక్షోహణ-మ్పృతనాసు జిష్ణుమ్ । జ్యోతిష్మన్త-న్దీద్యత-మ్పురన్ధిమ్ । అగ్నిగ్గ్ స్విష్టకృతమా హువేమ ॥ స్విష్టమగ్నే అభి త-త్పృణాహి । విశ్వా దేవ పృతనా అభిష్య । ఉరు-న్నః పన్థా-మ్ప్రదిశన్వి భాహి । జ్యోతిష్మద్ధేహ్యజర-న్న ఆయుః ॥ ॥ 1 ॥
అనువాకం 2 - తాసా-మ్బ్రాహ్మణమ్
దేవేభ్యో వై స్వర్గో లోకస్తిరో-ఽభవత్ ।
తే ప్రజాపతి-మబ్రువన్న్ ।
ప్రజాపతే స్వర్గో వై నో లోకస్తిరో-ఽభూత్ । తమన్విచ్ఛేతి । తం-యఁజ్ఞక్రతుభి-రన్వైచ్ఛత్ । తం-యఁజ్ఞక్రతుభి-ర్నాన్వవిన్దత్ ।
తమిష్టిభి-రన్వైచ్ఛత్ । తమిష్టిభి-రన్వవిన్దత్ ।
తదిష్టీనా-మిష్టిత్వమ్ । ఏష్టయో హవై నామ ।
తా ఇష్టయ ఇత్యాచక్షతే పరోక్షేణ । పరోక్ష ప్రియా ఇవ హి దేవాః ॥ 2 ॥
అహము వా ఆశా-ఽస్మి । మా-న్ను యజస్వ ।
అథ తే సత్యా-ఽఽశా భవిష్యతి । అను స్వర్గం-లోఁకం-వేఁథ్స్యసీతి । స ఏతమగ్నయే కామాయ పురోడాశ-మష్టాకపాల-న్నిరవపత్ ।
ఆశాయై చరుమ్ । అనుమత్యై చరుమ్ । తతో వై తస్య సత్యా-ఽఽశా ఽభవత్ । అను స్వర్గం-లోఁక-మవిన్దత్ । సత్యా హ వా అస్యాశా భవతి ।
అను స్వర్గం-లోఁకం-విఁన్దతి । య ఏతేన హవిషా యజతే । య ఉ చైనదేవం-వేఁద ॥ సో-ఽత్ర జుహోతి । అగ్నయే కామాయ స్వాహా-ఽఽశాయై స్వాహా । అనుమత్యై స్వాహా ప్రజాపతయే స్వాహా ।
స్వర్గాయ లోకాయ స్వాహా-ఽగ్నయే స్విష్టకృతే స్వాహేతి ॥ 3 ॥
తతో వై తస్య సత్యః కామో-ఽభవత్ ।
అను స్వర్గం-లోఁకమవిన్దత్ ।
సత్యో హ వా అస్య కామో భవతి ।
అను స్వర్గం-లోఁకం-విఁన్దతి ।
య ఏతేన హవిషా యజతే ।
య ఉ చైనదేవం-వేఁద । సో-ఽత్ర జుహోతి ।
అగ్నయే కామాయ స్వాహా కామాయ స్వాహా ।
అనుమత్యై స్వాహా ప్రజాపతయే స్వాహా ।
స్వర్గాయ లోకాయ స్వాహా-ఽగ్నయే స్విష్టకృతే స్వాహేతి ॥ 4 ॥
మా-న్ను యజస్వ । అథ తే బ్రహ్మణ్వాన్. యజ్ఞో భవిష్యతి । అను స్వర్గం-లోఁకం-వేఁథ్స్యసీతి । స ఏతమగ్నయే కామాయ పురోడాశ-మష్టాకపాల-న్నిరవపత్ । బ్రహ్మణే చరుమ్ । అనుమత్యై చరుమ్ । తతో వై తస్య బ్రహ్మణ్వాన్. యజ్ఞో-ఽభవత్ । అను స్వర్గం-లోఁకమవిన్దత్ । బ్రహ్మణ్వాన్. హ వా అస్య యజ్ఞో భవతి ।
అను స్వర్గం-లోఁకం-విఁన్దతి । య ఏతేన హవిషా యజతే । య ఉచైనదేవం-వేఁద । సో-ఽత్ర జుహోతి । అగ్నయే కామాయ స్వాహా బ్రహ్మణే స్వాహా । అనుమత్యై స్వాహా ప్రజాపతయే స్వాహా । స్వర్గాయ లోకాయ స్వాహా ఽగ్నయే స్విష్టకృతే స్వాహేతి ॥ 5 ॥
మా-న్ను యజస్వ । అథ తే సత్యో యజ్ఞో భవష్యతి । అను స్వర్గం-లోఁకం-వేఁథ్స్యసీతి ।
స ఏతమగ్నయే కామాయ పురోడాశ-మష్టాకపాల-న్నిరవపత్ । యజ్ఞాయ చరుమ్ । అనుమత్యై చరుమ్ । తతో వై తస్య సత్యో యజ్ఞో-ఽభవత్ । అను స్వర్గం-లోఁకమవిన్దత్ । సత్యో హ వా అస్య యజ్ఞో భవతి ।
అను స్వర్గం-లోఁకం-విఁన్దతి ।
య ఏతేన హవిషా యజతే ।
య ఉచైనదేవం-వేఁద । సో-ఽత్ర జుహోతి ।
అగ్నయే కామాయ స్వాహా యజ్ఞాయ స్వాహా ।
అనుమత్యై స్వాహా ప్రజాపతయే స్వాహా ।
స్వర్గాయ లోకాయ స్వాహా-ఽగ్నయే స్విష్టకృతే స్వాహేతి ॥ 6 ॥
స ఏతమగ్నయే కామాయ పురోడాశ-మష్టాకపాల-న్నిరవపత్ । అద్భ్యశ్చరుమ్ ।
అనుమత్యై చరుమ్ । తతో వై తస్మిన్-థ్సర్వే కామా అశ్రయన్త । అను స్వర్గం-లోఁకమవిన్దత్ । సర్వే హ వా అస్మిన్ కామా-శ్శ్రయన్తే । అను స్వర్గం-లోఁకం-విఁన్దతి । య ఏతేన హవిషా యజతే ।
య ఉచైనదేవం-వేఁద । సో-ఽత్ర జుహోతి ।
అగ్నయే కామాయ స్వాహా ఽద్భ్య-స్స్వాహా ।
అనుమత్యై స్వాహా ప్రజాపతయే స్వాహా ।
స్వర్గాయ లోకాయ స్వాహా-ఽగ్నయే స్విష్టకృతే స్వాహేతి ॥ 7 ॥
ప్రజాపతే ఽగ్నయే వై బలిమతే సర్వాణి భూతాని బలిగ్ం హరన్తి । అహము వా అగ్ని ర్బలిమానస్మి । మా-న్ను యజస్వ ।
అథ తే సర్వాణి భూతాని బలిగ్ం హరిష్యన్తి ।
అను స్వర్గం-లోఁకం-వేఁథ్స్యసీతి ।
స ఏతమగ్నయే కామాయ పురోడాశ-మష్టాకపాల-న్నిరవపత్ । అగ్నయే బలిమతే చరుమ్ । అనుమత్యై చరుమ్ । తతో వై తస్మై సర్వాణి భూతాని బలి-మహరన్న్ । అను స్వర్గం-లోఁకమవిన్దత్ । సర్వాణి హ వా అస్మై భూతాని బలిగ్ం హరన్తి । అను స్వర్గం-లోఁకం-విఁన్దతి । య ఏతేన హవిషా యజతే ।
య ఉచైనదేవం-వేఁద । సో-ఽత్ర జుహోతి ।
అగ్నయే కామాయ స్వాహా ఽగ్నయే బలిమతే స్వాహా । అనుమత్యై స్వాహా ప్రజాపతయే స్వాహా ।
స్వర్గాయ లోకాయ స్వాహా-ఽగ్నయే స్విష్టకృతే స్వాహేతి ॥ 8 ॥
స ఏతమగ్నయే కామాయ పురోడాశ-మష్టాకపాల-న్నిరవపత్ ।
అనువిత్త్యై చరుమ్ । అనుమత్యై చరుమ్ ।
తతో వై తస్య సత్యా ఽనువిత్తిరభవత్ ।
అను స్వర్గం-లోఁక-మవిన్దత్ ।
సత్యా హ వా అస్యానువిత్తి-ర్భవతి ।
అను స్వర్గం-లోఁకం-విఁన్దతి ।
య ఏతేన హవిషా యజతే ।
య ఉచైనదేవం-వేఁద । సో-ఽత్ర జుహోతి ।
అగ్నయే కామాయ స్వాహా-ఽనువిత్త్యై స్వాహా ।
అనుమత్యై స్వాహా ప్రజాపతయే స్వాహా ।
స్వర్గాయ లోకాయ స్వాహా-ఽగ్నయే స్విష్టకృతే స్వాహేతి ॥ 9 ॥
దివ-శ్శ్యేనయో ఽనువిత్తయో నామ ।
ఆశా ప్రథమాగ్ం రక్షతి ।
కామో ద్వితీయామ్ । బ్రహ్మ తృతీయామ్ । యజ్ఞశ్చతుర్థీమ్ । ఆపః పఞ్చమీమ్ ।
అగ్ని ర్బలిమాన్-థ్షష్ఠీమ్ । అనువిత్తి-స్సప్తమీమ్ ।
అను హ వై స్వర్గం-లోఁకం-విఁన్దతి ।
కామచారో-ఽస్య స్వర్గే లోకే భవతి ।
య ఏతాభి-రిష్టిభి-ర్యజతే ।
య ఉచైనా ఏవం-వేఁద । తాస్వన్విష్టి । పష్ఠౌహీ వరా-న్దద్యా-త్కగ్ం సఞ్చ ।
స్త్రియై చాభారగ్ం సమృద్ధ్యై ॥ 10 ॥
తపసా దేవా దేవతా-మగ్ర ఆయన్న్ । తపసర్షయ-స్స్వరన్వవిన్దన్న్ ।
తపసా సపత్నా-న్ప్రణుదామారాతీః ।
యేనేదం-విఁశ్వ-మ్పరిభూతం-యఁదస్తి ॥
ప్రథమజ-న్దేవగ్ం హవిషా విధేమ । స్వయభు-మ్బ్రహ్మ పరమ-న్తపో యత్ ।
స ఏవ పుత్ర-స్స పితా స మాతా ।
తపో హ యక్ష-మ్ప్రథమగ్ం సమ్బభూవ ॥
శ్రద్ధయా దేవో దేవత్వ-మశ్నుతే ।
శ్రద్ధా ప్రతిష్ఠా లోకస్య దేవీ ॥ 11 ॥
కామవథ్సా ఽమృత-న్దుహానా ॥
శ్రద్ధా దేవీ ప్రథమజా ఋతస్య ।
విశ్వస్య భర్త్రీ జగతః ప్రతిష్ఠా ।
తాగ్ శ్రద్ధాగ్ం హవిషా యజామహే ।
సా నో లోక-మమృత-న్దధాతు ।
ఈశానా దేవీ భువనస్యాధిపత్నీ ॥ ఆగాథ్సత్యగ్ం హవిరిద-ఞ్జుషాణమ్ ।
యస్మాద్దేవా జజ్ఞిరే భువనఞ్చ విశ్వే ।
తస్మై విధేమ హవిషా ఘృతేన ॥ 12 ॥
యస్య ప్రతిష్ఠో-ర్వన్తరిక్షమ్ ।
యస్మాద్దేవా జజ్ఞిరే భువనఞ్చ సర్వే ।
తథ్సత్య-మర్చదుపయజ్ఞ-న్న ఆగాత్ । బ్రహ్మాహుతీ-రుపమోదమానమ్ ॥
మనసో వశే సర్వమిద-మ్బభూవ ।
నాన్యస్య మనో వశమన్వియాయ ।
భీష్మో హి దేవ-స్సహస-స్సహీయాన్ ।
స నో జుషాణ ఉప యజ్ఞమాగాత్ ॥
ఆకూతీనా-మధిపతి-ఞ్చేతసా-ఞ్చ ॥ 13 ॥
మనో రాజానమిహ వర్ధయన్తః ।
ఉపహవే ఽస్య సుమతౌ స్యామ ॥
చరణ-మ్పవిత్రం-విఁతత-మ్పురాణమ్ ।
యేన పూతస్తరతి దుష్కృతాని ।
తేన పవిత్రేణ శుద్ధేన పూతాః ।
అతి పాప్మాన-మరాతి-న్తరేమ ॥
లోకస్య ద్వార-మర్చిమ-త్పవిత్రమ్ ।
జ్యోతిష్మ-ద్భ్రాజమాన-మ్మహస్వత్ । అమృతస్య ధారా బహుధా దోహమానమ్ ।
చరణ-న్నో లోకే సుధితా-న్దధాతు ॥
అగ్నిర్మూర్ధా దివః కకు-త్పతిః పృథివ్యా అయమ్ । అపాగ్ం రేతాగ్ంసి జిన్వతి ॥ భువో యజ్ఞస్య రజసశ్చ నేతా యత్రా నియుద్భి-స్సచసే శివాభిః । దివి మూర్ధాన-న్దధిషే సువర్షా-ఞ్జిహ్వామగ్నే చకృషే హవ్యవాహమ్ ॥ ॥
అను నో-ఽద్యా-ఽనుమతిర్యజ్ఞ-న్దేవేషు మన్యతామ్ । అగ్నిశ్చ హవ్యవాహనో భవతా-న్దాశుషే మయః ॥ అన్విదనుమతే త్వ-మ్మన్యాసై శఞ్చనః కృధి । క్రత్వే దక్షాయ నో హిను ప్రణ ఆయూగ్ంషి తారిషః ॥ ॥
హవ్యవాహ-మభిమాతిషా-ఽహమ్ । రక్షోహణ-మ్పృతనాసు జిష్ణుమ్ । జ్యోతిష్మన్త-న్దీద్యత-మ్పురన్ధిమ్ । అగ్నిగ్గ్ స్విష్టకృతమా హువేమ ॥ స్విష్టమగ్నే అభి త-త్పృణాహి । విశ్వా దేవ పృతనా అభిష్య । ఉరు-న్నః పన్థా-మ్ప్రదిశన్వి భాహి । జ్యోతిష్మద్ధేహ్యజర-న్న ఆయుః ॥ ॥ 14 ॥
అనువాకం 4 - తాసా-మ్బ్రాహ్మణమ్
దేవేభ్యో వై స్వర్గో లోకస్తిరో ఽభవత్ ।
తే ప్రజాపతి-మబ్రువన్న్ । ప్రజాపతే స్వర్గో
వై నో లోకస్తిరో-ఽభూత్ । తమన్విచ్ఛేతి ।
తం-యఁజ్ఞక్రతుభి-రన్వైచ్ఛత్ ।
తం-యఁజ్ఞక్రతుభి ర్నాన్వవిన్దత్ ।
తమిష్టిభి-రన్వైచ్ఛత్ । తమిష్టిభి-రన్వవిన్దత్ । తదిష్టీనా-మిష్టిత్వమ్ । ఏష్టయో హ వై నామ । తా ఇష్టయ ఇత్యా చక్షతే పరోక్షేణ ।
పరోక్షప్రియా ఇవ హి దేవాః ॥ 15 ॥
శ్రామ్యసి । అహము వై తపో-ఽ స్మి ।
మా-న్ను యజస్వ ।
అథ తే సత్య-న్తపో భవిష్యతి ।
అను స్వర్గం-లోఁకం-వేఁథ్స్యసీతి ।
స ఏతమాగ్నేయ-మష్టాకపాల-న్నిరవపత్ । తపసే చరుమ్ । అనుమత్యై చరుమ్ ।
తతో వై తస్య సత్య-న్తపో ఽభవత్ ।
అను స్వర్గం-లోఁకమవిన్దత్ ।
సత్య గ్ం హ వా అస్య తపో భవతి ।
అను స్వర్గం-లోఁకం-విఁన్దతి ।
య ఏతేన హవిషా యజతే ।
య ఉ చైనదేవం-వేఁద । సో-ఽత్ర జుహోతి । అగ్నయే స్వాహా తపసే స్వాహా ।
అనుమత్యై స్వాహా ప్రజాపతయే స్వాహా ।
స్వర్గాయ లోకాయ స్వాహా-ఽగ్నయే స్విష్టకృతే స్వాహేతి ॥ 16 ॥
స ఏతమా-ఽగ్నేయ-మష్టాకపాల-న్నిరవపత్ । శ్రద్ధాయై చరుమ్ । అనుమత్యై చరుమ్ । తతో వై తస్య సత్యా శ్రద్ధా-ఽభవత్ ।
అను స్వర్గం-లోఁకమవిన్దత్ ।
సత్యా హ వా అస్య శ్రద్ధా భవతి ।
అను స్వర్గం-లోఁకం-విఁన్దతి ।
య ఏతేన హవిషా యజతే ।
య ఉ చైనదేవం-వేఁద । సో-ఽత్ర జుహోతి । అగ్నయే స్వాహా శ్రద్ధాయై స్వాహా ।
అనుమత్యై స్వాహా ప్రజాపతయే స్వాహా ।
స్వర్గాయ లోకాయ స్వాహా-ఽగ్నయే స్విష్టకృతే స్వాహేతి ॥ 17 ॥
స ఏతమా-ఽగ్నేయ-మష్టాకపాల-న్నిరవపత్ । సత్యాయ చరుమ్ । అనుమత్యై చరుమ్ ।
తతో వై తస్య సత్యగ్ం సత్యమభవత్ ।
అను స్వర్గం-లోఁకమవిన్దత్ ।
సత్యగ్ం హ వా అస్య సత్య-మ్భవతి ।
అను స్వర్గం-లోఁకం-విఁన్దతి ।
య ఏతేన హవిషా యజతే ।
య ఉచైనదేవం-వేఁద । సో-ఽత్ర జుహోతి ।
అగ్నయే స్వాహా సత్యాయ స్వాహా ।
అనుమత్యై స్వాహా ప్రజాపతయే స్వాహా ।
స్వర్గాయ లోకాయ స్వాహా-ఽగ్నయే స్విష్టకృతే స్వాహేతి ॥ 18 ॥
మా-న్ను యజస్వ ।
అథ తే సత్య-మ్మనో భవిష్యతి ।
అను స్వర్గం-లోఁకం-వేఁథ్స్యసీతి ।
స ఏతమా-ఽగ్నేయ-మష్టాకపాల-న్నిరవపత్ । మనసే చరుమ్ । అనుమత్యై చరుమ్ । తతో వై తస్య సత్య-మ్మనో-ఽభవత్ ।
అను స్వర్గం-లోఁకమవిన్దత్ । సత్యగ్ం హ వా అస్య మనో భవతి । అను స్వర్గం-లోఁకం-విఁన్దతి । య ఏతేన హవిషా యజతే ।
య ఉచైన దేవం-వేఁద । సో-ఽత్ర జుహోతి ।
అగ్నయే స్వాహా మనసే స్వాహా ।
అనుమత్యై స్వాహా ప్రజాపతయే స్వాహా ।
స్వర్గాయ లోకాయ స్వాహా-ఽగ్నయే స్విష్టకృతే స్వాహేతి ॥ 19 ॥
స ఏతమా-ఽగ్నేయ-మష్టాకపాల-న్నిరవపత్ । చరణాయ చరుమ్ । అనుమత్యై చరుమ్ । తతో వై తస్య సత్య-ఞ్చరణమభవత్ ।
అను స్వర్గం-లోఁకమవిన్దత్ ।
సత్యగ్ం హ వా అస్య చరణ-మ్భవతి ।
అనుస్వర్గం-లోఁకం-విఁన్దతి ।
య ఏతేన హవిషా యజతే ।
య ఉచైనదేవం-వేఁద । సో-ఽత్ర జుహోతి ।
అగ్నయే స్వాహా చరణాయ స్వాహా ।
అనుమత్యై స్వాహా ప్రజాపతయే స్వాహా ।
స్వర్గాయ లోకాయ స్వాహా-ఽగ్నయే స్విష్టకృతే స్వాహేతి ॥ 20 ॥
అపాఘా అనువిత్తయో నామ । తపః ప్రథమాగ్ం రక్షతి । శ్రద్ధా ద్వితీయామ్ । సత్య-న్తృతీయామ్ ।
మనశ్చతుర్థీమ్ । చరణ-మ్పఞ్చమీమ్ ।
అను హ వై స్వర్గం-లోఁకం-విఁన్దతి ।
కామచారో-ఽస్య స్వర్గే లోకే భవతి ।
య ఏతాభి-రిష్టిభి-ర్యజతే ।
య ఉచైనా ఏవం-వేఁద ।
అనువాకం 5 - చాతుర్హోత్రచయనమ్
బ్రహ్మ వై చతుర్హోతారః । చతుర్హోతృభ్యో-ఽధి యజ్ఞో నిర్మితః । నైనగ్ం శప్తమ్ । నాభిచరిత-మాగచ్ఛతి । య ఏవం-వేఁద ॥
యో హ వై చతుర్హోతృణా-ఞ్చతుర్హోతృత్వం-వేఁద । అథో పఞ్చ హోతృత్వమ్ ।
సర్వా హాస్మై దిశః కల్పన్తే ।
వాచస్పతిర్ హోతా దశహోతౄణామ్ ।
పృథివీ హోతా చతుర్హోతౄణామ్ ॥ 22 ॥
మహాహవిర్ హోతా సప్తహోతౄణామ్ ।
ఏతద్వై చతుర్హోతృణా-ఞ్చతుర్హోతృత్వమ్ ।
అథో పఞ్చహోతృత్వమ్ । సర్వా హాస్మై దిశః కల్పన్తే । య ఏవం-వేఁద ॥
ఏషా వై సర్వ విద్యా । ఏత-ద్భేషజమ్ ।
ఏషా పఙ్క్తి-స్స్వర్గస్య లోకస్యా-ఞ్జసాయని-స్స్రుతిః ॥ 23 ॥
బ్రహ్మవర్చసీ భవతి ॥ ఏతాన్. యో-ఽద్ధ్యైతి । స్పృణోత్యాత్మానమ్ । ప్రజా-మ్పితౄన్ ॥
ఏతాన్. వా అరుణ ఔపవేశి ర్విదాఞ్చకార ॥ 24 ॥
ఏతైరాయుష్కామః । ప్రజా పశుకామో వా ॥ 25 ॥
పశ్చాదుదఞ్చ-మ్పఞ్చ హోతారమ్ । ఉత్తరతః ప్రాఞ్చగ్ం షడ్ఢోతారమ్ ।
ఉపరిష్టా-త్ప్రాఞ్చగ్ం సప్తహోతారమ్ । హృదయం-యఁజూగ్ంషి పత్న్యశ్చ ।
యథావకాశ-ఙ్గ్రహాన్ । యథావకాశ-మ్ప్రతిగ్రహాన్ ఁలోక-మ్పృణాశ్చ ।
సర్వా హాస్యైతా దేవతాః ప్రీతా అభీష్టా భవన్తి ॥ 26 ॥
రథసమిన్త-శ్చేతవ్యః । వజ్రో వై రథః ।
వజ్రేణైవ పాప్మాన-మ్భ్రాతృవ్యగ్గ్ స్తృణుతే । పక్ష-స్సమిన్త-శ్చేతవ్యః ।
ఏతావాన్. వై రథః । యావత్పక్షః । రథసమిన్తమేవ చినుతే ॥
ఇమమేవ లోక-మ్పశుబన్ధేనాభిజయతి ।
అథో అగ్నిష్టోమేన ॥ 27 ॥
ఆత్మా హి వరః ॥ ఏకవిగ్ంశతి ర్దక్షిణా దదాతి ।
ఏకవిగ్ంశో వా ఇత-స్స్వర్గో లోకః । ప్రస్వర్గం-లోఁకమాప్నోతి ॥ 28 ॥
సహస్ర సమ్మిత-స్స్వర్గో లోకః ।
స్వర్గస్య లోకస్యా-భిజిత్యై ॥ అన్విష్టక-న్దక్షిణా దదాతి । సర్వాణి వయాగ్ంసి ॥ 29 ॥
సా హి సర్వాణి వయాగ్ంసి । సర్వస్యాప్త్యై । సర్వస్యా-వరుద్ధ్యై ॥ 30 ॥
స సత్యమగ్ని-ఞ్చినుతే ॥ తదేత-త్పశుబన్ధే బ్రాహ్మణ-మ్బ్రూయాత్ । నేతరేషు యజ్ఞేషు ॥
యో హ వై చతుర్హోతౄ-ననుసవన-న్తర్పయితవ్యాన్. వేద ॥ 31 ॥
ఉపైనగ్ం సోమపీథో నమతి ।
ఏతే వై చతుర్హోతారో ఽనుసవన-న్తర్పయితవ్యాః । యే బ్రాహ్మణా బహువిదః ।
తేభ్యో యద్దక్షిణా న నయేత్ । దురిష్టగ్గ్ స్యాత్ । అగ్నిమస్య వృఞ్జీరన్న్ ।
తేభ్యో యథా శ్రద్ధ-న్దద్యాత్ । స్విష్టమేవైతత్క్రియతే ।
నాస్యాగ్నిం-వృఁఞ్జతే ॥ 32 ॥
తేజో హిరణ్యమ్ ॥ యది హిరణ్య-న్న విన్దేత్ । శర్కరా అక్తా ఉపదద్ధ్యాత్ । తేజో ఘృతమ్ । సతేజసమే-వాగ్ని-ఞ్చినుతే ॥ అగ్నిఞ్చిత్వా సౌత్రామణ్యా యజేత మైత్రావరుణ్యా వా ।
వీర్యేణ వా ఏష వ్యృద్ధ్యతే ।
యో-ఽగ్నిఞ్చినుతే ॥ 33 ॥
బ్రహ్మణ-స్సాయుజ్యగ్ం సలోకతా-మాప్నోతి ।
ఏతాసామేవ దేవతానాగ్ం సాయుజ్యమ్ ।
సార్ష్టితాగ్ం సమాన లోకతా-మాప్నోతి । య ఏతమగ్ని-ఞ్చినుతే । య ఉచైనమేవం-వేఁద ॥ ఏతదేవ సావిత్రే బ్రాహ్మణమ్ ।
అథో నాచికేతే ॥ 34 ॥
అనువాకం 6 - వైశ్వసృజచయనమ్
యచ్చామృతం-యఁచ్చ మర్త్యమ్ । యచ్చ ప్రాణితి యచ్చ న । సర్వాస్తా ఇష్టకాః కృత్వా ।
ఉప కామదుఘా దధే । తేనర్షిణా తేన బ్రహ్మణా । తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ సర్వా-స్స్త్రియ-స్సర్వా-న్పుగ్ంసః । సర్వ-న్న స్త్రీ-పుమఞ్చ యత్ ।
సర్వాస్తాః ॥ యావన్తః పాగ్ంసవో భూమేః ॥ 35 ॥
అఫ్స్వన్తశ్చ యా-శ్శ్రితాః । సర్వాస్తాః ॥ యావతీ-శ్శర్కరా ధృత్యై । అస్యా-మ్పృథివ్యామధి ॥ 36 ॥
విష్ఠితాః పృథివీమను । సర్వాస్తాః ॥ యావతీరోషధీ-స్సర్వాః ।
విష్ఠితాః పృథివీమను । సర్వాస్తాః ॥ 37 ॥
యావన్తో గ్రామ్యాః పశవ-స్సర్వే । ఆరణ్యాశ్చ యే । సర్వాస్తాః ॥ యే ద్విపాద-శ్చతుష్పాదః । అపాద ఉదరసర్పిణః ।
సర్వాస్తాః ॥ యావదాఞ్జ-నముచ్యతే ॥ 38 ॥
దేవత్రా యచ్చ మానుషమ్ । సర్వాస్తాః ॥
యావ ల్లోహాయసగ్ం సర్వమ్ ।
దేవత్రా యచ్చ మానుషమ్ । సర్వాస్తాః ॥ సర్వగ్ం సీసగ్ం సర్వ-న్త్రపు ।
దేవత్రా యచ్చ మానుషమ్ ॥ 39 ॥
సర్వాస్తాః ॥ సర్వగ్ం సువర్ణగ్ం హరితమ్ । దేవత్రా యచ్చ మానుషమ్ ।
సర్వాస్తా ఇష్టకాః కృత్వా । ఉపకామదుఘా దధే । తేనర్షిణా తేన బ్రహ్మణా ।
తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 40 ॥
(యచ్చ స్త్రియః పాగ్ంసవ ఊషా-స్సికతా-శ్శర్కరా అశ్మానో వీరుధ ఓషధీ-ర్వనస్పతయో గ్రామ్యా యే ద్విపాదో యావదాఞ్జనం-యాఁవ-త్కృష్ణాయసం
ఁలోహాయసగ్ం సీసగ్ం హిరణ్యగ్ం సువర్ణగ్ం హరితమష్టాదశ)
అనువాకం 7 - వైశ్వసృజచయనమ్
సర్వా దిశో దిక్షు । యచ్చాన్త ర్భూత-మ్ప్రతిష్ఠితమ్ । సర్వాస్తా ఇష్టకాః కృత్వా ।
ఉప కామదుఘా దధే ।
తేనర్షిణా తేన బ్రహ్మణా ।
తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥
అన్తరిక్షఞ్చ కేవలమ్ ।
యచ్చాస్మి-న్నన్తరాహితమ్ ।
సర్వాస్తాః ॥ ఆన్తరిక్ష్యశ్చ యాః ప్రజాః ॥ 41 ॥
అన్తరిక్షే ప్రతిష్ఠితాన్ । సర్వాస్తాః ॥
సర్వా-నుదారాన్-థ్సలిలాన్ ।
స్థావరాః ప్రోష్యాశ్చ యే । సర్వాస్తాః ॥ సర్వా-న్ధునిగ్ం సర్వాన్-ధ్వగ్ంసాన్ ।
హిమో యచ్చ శీయతే ॥ 42 ॥
సర్వమఫ్సు చరఞ్చ యత్ । సర్వాస్తాః ॥ 43 ॥
సర్వాస్తాః ॥ యే చోత్తిష్ఠన్తి జీమూతాః ।
యాశ్చ వర్షన్తి వృష్టయః । సర్వాస్తాః ॥ తపస్తేజ ఆకాశమ్ । యచ్చాకాశే ప్రతిష్ఠితమ్ ।
సర్వాస్తాః ॥ వాయుం-వఁయాగ్ంసి సర్వాణి ॥ 44 ॥
నామ రూపఞ్చ భూతానామ్ । సర్వాస్తా ఇష్టకాః కృత్వా । ఉప కామదుఘా దధే । తేనర్షిణా తేన బ్రహ్మణా ।
తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 45 ॥
(దిశో-ఽన్తరిక్షమాన్తరిక్ష్య ఉదారానుదారా-న్ధుని-మ్మరీచీన్. విద్యుతః
స్రవన్తీర్యాశ్చ యే చ తపో వాయుమగ్నిగ్ం సత్య-మ్పఞ్చదశ)
అనువాకం 8 - వైశ్వసృజచయనమ్
సర్వా-న్దివగ్ం సర్వా-న్దేవా-న్దివి ।
యచ్చాన్త ర్భూత-మ్ప్రతిష్ఠితమ్ ।
సర్వాస్తా ఇష్టకాః కృత్వా । ఉప కామదుఘా దధే । తేనర్షిణా తేన బ్రహ్మణా ।
తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వద-ధ్రువా సీద ॥ యావతీ స్తారకా-స్సర్వాః ।
వితతా రోచనే దివి । సర్వాస్తాః ॥ ఋచో యజూగ్ంషి సామాని ॥ 46 ॥
సర్పదేవజనాశ్చ యే । సర్వాస్తాః ॥
యే చ లోకా యే చాలోకాః ।
అన్త ర్భూత-మ్ప్రతిష్ఠితమ్ । సర్వాస్తాః ॥
యచ్చ బ్రహ్మ యచ్చాబ్రహ్మ ।
అన్త ర్బ్రహ్మ-న్ప్రతిష్ఠితమ్ ॥ 47 ॥
సర్వాస్తాః ॥ సర్వానృతూన్-థ్సర్వా-న్మాసాన్ । సంవఁథ్సరఞ్చ కేవలమ్ ।
సర్వాస్తాః ॥ సర్వ-మ్భూతగ్ం సర్వ-మ్భవ్యమ్ । యచ్చాతో-ఽధి భవిష్యతి ।
సర్వాస్తా ఇష్టకాః కృత్వా ।
ఉప కామదుఘా దధే ।
తేనర్షిణా తేన బ్రహ్మణా ।
తయా దేవతయా-ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 48 ॥
(దివ-న్తారకా ఋచ ఇతిహాసపురాణ-ఞ్చ యే చ యచ్చాహోరాత్రాణ్యృతూ-న్భూత-న్నవ)
అనువాకం 9 - బ్రహ్మా సదస్యాసీనో వౌశ్వసృజాన్ వ్యాచష్టే
ఋచా-మ్ప్రాచీ మహతీ దిగుచ్యతే ।
దక్షిణా-మాహు ర్యజుషామపారామ్ ।
అథర్వణా-మగ్ంఇరసా-మ్ప్రతీచీ ।
సామ్నా-ముదీచీ మహతీ దిగుచ్యతే ॥
ఋగ్భిః పూర్వాహ్ణే దివి దేవ ఈయతే ।
యజుర్వేదే తిష్ఠతి మద్ధ్యే అహ్నః ।
సామవేదే-నాస్తమయే మహీయతే ।
వేదై-రశూన్య-స్త్రిభిరేతి సూర్యః ॥
ఋగ్భ్యో జాతాగ్ం సర్వశో మూర్తి-మాహుః ।
సర్వా గతి ర్యాజుషీ హైవ శశ్వత్ ॥ 49 ॥
ఋగ్భ్యో జాతం-వైఁశ్యం-వఁర్ణ-మాహుః । యజుర్వేద-ఙ్క్షత్రియస్యా-హుర్యోనిమ్ ।
సామవేదో బ్రాహ్మణానా-మ్ప్రసూతిః ।
పూర్వే పూర్వేభ్యో వచ ఏత-దూచుః ॥
ఆదర్శ-మగ్ని-ఞ్చిన్వానాః ।
పూర్వే విశ్వ సృజో-ఽమృతాః ।
శతం-వఁర్ష సహస్రాణి । దీక్షితా-స్సత్ర-మాసత ॥ 50 ॥
య-ద్విశ్వసృజ ఆసత ॥
అమృత-మేభ్య ఉదగాయత్ ।
సహస్ర-మ్పరివథ్సరాన్ ।
భూతగ్ం హ ప్రస్తో తైషామాసీత్ ।
భవిష్య-త్ప్రతి చాహరత్ ॥
ప్రాణో అద్ధ్వర్యు-రభవత్ ।
ఇదగ్ం సర్వగ్ం సిషాసతామ్ ॥ 51 ॥
అశగ్ం స-ద్బ్రహ్మణ-స్తేజః ।
అచ్ఛావాకో ఽభవ-ద్యశః ।
ఋత-మేషా-మ్ప్రశాస్తా-ఽఽసీత్ ।
య-ద్విశ్వ సృజ ఆసత ॥ 52 ॥
య-ద్విశ్వ సృజ ఆసత ॥
అపచితిః పోత్రీయా-మయజత్ । నేష్ట్రీయా-మయజ-త్త్విషిః । ఆగ్నీద్ధ్రా-ద్విదుషీ సత్యమ్ । శ్రద్ధా హైవా యజ-థ్స్వయమ్ ॥ ఇరా పత్నీ విశ్వ సృజామ్ । ఆకూతి-రపినడ్ఢవిః ॥ 53 ॥
కల్పతన్త్రాణి తన్వానా-ఽహః । సగ్గ్స్థాశ్చ సర్వశః ॥ అహోరాత్రే పశుపాల్యౌ । ముహూర్తాః ప్రేష్యా అభవన్న్ । మృత్యుస్ తద-భవ-ద్ధాతా । శమితో గ్రో విశా-మ్పతిః ॥ 54 ॥
తతో హ జజ్ఞే భువనస్య గోపాః । హిరణ్మయః శకుని ర్బ్రహ్మ నామ ॥ యేన సూర్య-స్తపతి తేజసే-ద్ధః । పితా పుత్రేణ పితృమాన్. యోనియోనౌ । నావేదవి-న్మనుతే త-మ్బృహన్తమ్ । సర్వానుభు-మాత్మానగ్ం సమ్పరాయే ॥
ఏష నిత్యో మహిమా బ్రాహ్మణస్య ।
న కర్మణా వర్ధతే నో కనీయాన్ ॥ 55 ॥
న కర్మణా లిప్యతే పాపకేన ॥
పఞ్చపఞ్చాశత-స్త్రివృతః సంవఁథ్సరాః ।
పఞ్చపఞ్చాశతః పఞ్చదశాః । పఞ్చపఞ్చాశతః సప్తదశాః ।
పఞ్చపఞ్చాశత ఏకవిగ్ంశాః ।
విశ్వసృజాగ్ం సహస్ర సంవఁథ్సరమ్ ॥
ఏతేన వై విశ్వసృజ ఇదం-విఁశ్వ-మసృజన్త । య-ద్విశ్వ-మసృజన్త । తస్మా-ద్విశ్వసృజః ॥
విశ్వ-మేనా-నను ప్రజాయతే । బ్రహ్మణ-స్సాయుజ్యగ్ం సలోకతాం-యఁన్తి ।
ఏతాసామేవ దేవతానాగ్ం సాయుజ్యమ్ । సార్ష్టితాగ్ం సమాన లోకతాం-యఁన్తి ।
య ఏత-దుపయన్తి । యే చైన-త్ప్రాహుః ।
యేభ్య-శ్చైన-త్ప్రాహుః ॥
ఓమ్ ॥ 56 ॥
(శశ్వ - దాసత - సిషాసతా - మాసత - హవిష్ - పతిః - కనీయాన్ - తస్మా-ద్విశ్వసృజో-ఽష్టౌ చ) (అ. 9)
(తుభ్యం - దేవేభ్య - స్తపసా - దేవేభ్యో - బ్రహ్మ వై చతుర్హోతారో - యచ్చామృతగ్ం - సర్వా దిశో దిక్షు - సర్వా-న్దివ - మృచా-మ్ప్రాచీ నవ)
(తుభ్యం - తపసా - తా వా ఏతాః పఞ్చ - హిరణ్య-న్దదాతి - సర్వా దిశ - స్తప ఆసీద్గృహపతి-ష్షట్పఞ్చాశత్)
(తుభ్య-మోం)
॥ హరిః ఓమ్ ॥
॥ తైత్తిరీయ యజుర్బ్రాహ్మణే కాఠకే తృతీయ ప్రశ్న-స్సమాప్తః ॥
