കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാ-മ്പ്രഥമകാണ്ഡേ ഷഷ്ഠഃ പ്രശ്നഃ - യാജമാനകാണ്ഡം
ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,
ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,
ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹരിഃ ഓമ് ॥
സ-ന്ത്വാ സിഞ്ചാമി യജുഷാ പ്രജാമായുര്ധന-ഞ്ച । ബൃഹസ്പതിപ്രസൂതോ യജമാന ഇഹ മാ രിഷത് ॥ ആജ്യമസി സത്യമസി സത്യസ്യാദ്ധ്യക്ഷമസി ഹവിരസി വൈശ്വാനരം-വൈഁശ്വദേവ-മുത്പൂതശുഷ്മഗ്ം സത്യൌജാ-സ്സഹോ-ഽസി സഹമാനമസി സഹസ്വാരാതീ-സ്സഹസ്വാരാതീയത-സ്സഹസ്വ പൃതനാ-സ്സഹസ്വ പൃതന്യതഃ । സഹസ്രവീര്യമസി തന്മാ ജിന്വാജ്യസ്യാജ്യമസി സത്യസ്യ സത്യമസി സത്യായു- [സത്യായുഃ, അസി സത്യശുഷ്മമസി] 1
-രസി സത്യശുഷ്മമസി സത്യേന ത്വാ-ഽഭി ഘാരയാമി തസ്യ തേ ഭക്ഷീയ പഞ്ചാനാ-ന്ത്വാ വാതാനാം-യഁന്ത്രായ ധര്ത്രായ ഗൃഹ്ണാമി പഞ്ചാനാ-ന്ത്വര്തൂനാം-യഁന്ത്രായ ധര്ത്രായ ഗൃഹ്ണാമി പഞ്ചാനാ-ന്ത്വാ ദിശാം-യഁന്ത്രായ ധര്ത്രായ ഗൃഹ്ണാമി പഞ്ചാനാ-ന്ത്വാ പഞ്ചജനാനാം-യഁന്ത്രായ ധര്ത്രായ ഗൃഹ്ണാമി ചരോസ്ത്വാ പഞ്ചബിലസ്യ യന്ത്രായ ധര്ത്രായ ഗൃഹ്ണാമി ബ്രഹ്മണസ്ത്വാ തേജസേ യന്ത്രായ ധര്ത്രായ ഗൃഹ്ണാമി ക്ഷത്രസ്യ ത്വൌജസേ യന്ത്രായ [ ] 2
ധര്ത്രായ ഗൃഹ്ണാമി വിശേ ത്വാ യന്ത്രായ ധര്ത്രായ ഗൃഹ്ണാമി സുവീര്യായ ത്വാ ഗൃഹ്ണാമി സുപ്രജാസ്ത്വായ ത്വാ ഗൃഹ്ണാമി രായസ്പോഷായ ത്വാ ഗൃഹ്ണാമി ബ്രഹ്മവര്ചസായ ത്വാ ഗൃഹ്ണാമി ഭൂരസ്മാകഗ്ം ഹവിര്ദേവാനാ-മാശിഷോ യജമാനസ്യ ദേവാനാ-ന്ത്വാ ദേവതാഭ്യോ ഗൃഹ്ണാമി കാമായ ത്വാ ഗൃഹ്ണാമി ॥ 3 ॥
സ-ന്ത്വാ സിഞ്ചാമി യജുഷാ പ്രജാമായുര്ധന-ഞ്ച । ബൃഹസ്പതിപ്രസൂതോ യജമാന ഇഹ മാ രിഷത് ॥ ആജ്യമസി സത്യമസി സത്യസ്യാദ്ധ്യക്ഷമസി ഹവിരസി വൈശ്വാനരം-വൈഁശ്വദേവ-മുത്പൂതശുഷ്മഗ്ം സത്യൌജാ-സ്സഹോ-ഽസി സഹമാനമസി സഹസ്വാരാതീ-സ്സഹസ്വാരാതീയത-സ്സഹസ്വ പൃതനാ-സ്സഹസ്വ പൃതന്യതഃ । സഹസ്രവീര്യമസി തന്മാ ജിന്വാജ്യസ്യാജ്യമസി സത്യസ്യ സത്യമസി സത്യായു- [സത്യായുഃ, അസി സത്യശുഷ്മമസി] 1
-രസി സത്യശുഷ്മമസി സത്യേന ത്വാ-ഽഭി ഘാരയാമി തസ്യ തേ ഭക്ഷീയ പഞ്ചാനാ-ന്ത്വാ വാതാനാം-യഁന്ത്രായ ധര്ത്രായ ഗൃഹ്ണാമി പഞ്ചാനാ-ന്ത്വര്തൂനാം-യഁന്ത്രായ ധര്ത്രായ ഗൃഹ്ണാമി പഞ്ചാനാ-ന്ത്വാ ദിശാം-യഁന്ത്രായ ധര്ത്രായ ഗൃഹ്ണാമി പഞ്ചാനാ-ന്ത്വാ പഞ്ചജനാനാം-യഁന്ത്രായ ധര്ത്രായ ഗൃഹ്ണാമി ചരോസ്ത്വാ പഞ്ചബിലസ്യ യന്ത്രായ ധര്ത്രായ ഗൃഹ്ണാമി ബ്രഹ്മണസ്ത്വാ തേജസേ യന്ത്രായ ധര്ത്രായ ഗൃഹ്ണാമി ക്ഷത്രസ്യ ത്വൌജസേ യന്ത്രായ [ ] 2
ധര്ത്രായ ഗൃഹ്ണാമി വിശേ ത്വാ യന്ത്രായ ധര്ത്രായ ഗൃഹ്ണാമി സുവീര്യായ ത്വാ ഗൃഹ്ണാമി സുപ്രജാസ്ത്വായ ത്വാ ഗൃഹ്ണാമി രായസ്പോഷായ ത്വാ ഗൃഹ്ണാമി ബ്രഹ്മവര്ചസായ ത്വാ ഗൃഹ്ണാമി ഭൂരസ്മാകഗ്ം ഹവിര്ദേവാനാ-മാശിഷോ യജമാനസ്യ ദേവാനാ-ന്ത്വാ ദേവതാഭ്യോ ഗൃഹ്ണാമി കാമായ ത്വാ ഗൃഹ്ണാമി ॥ 3 ॥
(സത്യായു-രോജസേ യന്ത്രായ-ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 1)
ധ്രുവോ-ഽസി ധ്രുവോ-ഽഹഗ്ം സജാതേഷു ഭൂയാസ-ന്ധീരശ്ചേത്താ വസുവിദുഗ്രോ-ഽസ്യുഗ്രോ-ഽഹഗ്ം സജാതേഷു ഭൂയാസ-മുഗ്രശ്ചേത്താ വസുവിദഭി-ഭൂരസ്യഭിഭൂരഹഗ്ം സജാതേഷു ഭൂയാസമഭിഭൂശ്ചേത്താ വസുവി-ദ്യുനജ്മി ത്വാ ബ്രഹ്മണാ ദൈവ്യേന ഹവ്യായാസ്മൈ വോഢവേ ജാതവേദഃ ॥ ഇന്ധാനാസ്ത്വാ സുപ്രജസഃ സുവീരാ ജ്യോഗ്ജീവേമ ബലിഹൃതോ വയ-ന്തേ ॥ യന്മേ അഗ്നേ അസ്യ യജ്ഞസ്യ രിഷ്യാ- [രിഷ്യാത്, ദ്യദ്വാ] 4
-ദ്യദ്വാ സ്കന്ദാ-ദാജ്യസ്യോത വിഷ്ണോ । തേന ഹന്മി സപത്ന-ന്ദുര്മരായുമൈന-ന്ദധാമി നിര്-ഋത്യാ ഉപസ്ഥേ । ഭൂ-ര്ഭുവ-സ്സുവരുച്ഛുഷ്മോ അഗ്നേ യജമാനായൈധി നിശുഷ്മോ അഭിദാസതേ । അഗ്നേ ദേവേദ്ധ മന്വിദ്ധ മന്ദ്രജിഹ്വാ-മര്ത്യസ്യ തേ ഹോതര്മൂര്ധന്നാ ജിഘര്മി രായസ്പോഷായ സുപ്രജാസ്ത്വായ സുവീര്യായ മനോ-ഽസി പ്രാജാപത്യ-മ്മനസാ മാ ഭൂതേനാ വിശ വാഗസ്യൈന്ദ്രീ സപത്നക്ഷയണീ [ ] 5
വാചാ മേന്ദ്രിയേണാ വിശ വസന്തമൃതൂനാ-മ്പ്രീണാമി സ മാ പ്രീതഃ പ്രീണാതു ഗ്രീഷ്മമൃതൂനാ-മ്പ്രീണാമി സ മാ പ്രീതഃ പ്രീണാതു വര്ഷാ ഋതൂനാ-മ്പ്രീണാമി താ മാ പ്രീതാഃ പ്രീണന്തു ശരദമൃതൂനാ-മ്പ്രീണാമി സാ മാ പ്രീതാ പ്രീണാതു ഹേമന്തശിശിരാവൃതൂനാ-മ്പ്രീണാമി തൌ മാ പ്രീതൌ പ്രീണീതാ-മഗ്നീഷോമയോ-രഹ-ന്ദേവയജ്യയാ ചക്ഷുഷ്മാ-ന്ഭൂയാസമഗ്നേരഹ-ന്ദേവയജ്യയാ-ഽന്നാദോ ഭൂയാസ- [ഭൂയാസമ്, ദബ്ധിരസ്യദബ്ധോ] 6
-ന്ദബ്ധിരസ്യദബ്ധോ ഭൂയാസമമു-ന്ദഭേയ-മഗ്നീഷോമയോ-രഹ-ന്ദേവയജ്യയാ വൃത്രഹാ ഭൂയാസമിന്ദ്രാഗ്നിയോരഹ-ന്ദേവയജ്യയേന്ദ്രിയാവ്യന്നാദോ ഭൂയാസമിന്ദ്രസ്യാ-ഽഹ-ന്ദേവയജ്യയേന്ദ്രിയാവീ ഭൂയാസ-മ്മഹേന്ദ്രസ്യാ-ഽഹ-ന്ദേവയജ്യയാ ജേമാന-മ്മഹിമാന-ങ്ഗമേയമഗ്നേ-സ്സ്വിഷ്ടകൃതോ-ഽഹ-ന്ദേവയജ്യയാ ഽഽയുഷ്മാന്. യജ്ഞേന പ്രതിഷ്ഠാ-ങ്ഗമേയമ് ॥ 7 ॥
ധ്രുവോ-ഽസി ധ്രുവോ-ഽഹഗ്ം സജാതേഷു ഭൂയാസ-ന്ധീരശ്ചേത്താ വസുവിദുഗ്രോ-ഽസ്യുഗ്രോ-ഽഹഗ്ം സജാതേഷു ഭൂയാസ-മുഗ്രശ്ചേത്താ വസുവിദഭി-ഭൂരസ്യഭിഭൂരഹഗ്ം സജാതേഷു ഭൂയാസമഭിഭൂശ്ചേത്താ വസുവി-ദ്യുനജ്മി ത്വാ ബ്രഹ്മണാ ദൈവ്യേന ഹവ്യായാസ്മൈ വോഢവേ ജാതവേദഃ ॥ ഇന്ധാനാസ്ത്വാ സുപ്രജസഃ സുവീരാ ജ്യോഗ്ജീവേമ ബലിഹൃതോ വയ-ന്തേ ॥ യന്മേ അഗ്നേ അസ്യ യജ്ഞസ്യ രിഷ്യാ- [രിഷ്യാത്, ദ്യദ്വാ] 4
-ദ്യദ്വാ സ്കന്ദാ-ദാജ്യസ്യോത വിഷ്ണോ । തേന ഹന്മി സപത്ന-ന്ദുര്മരായുമൈന-ന്ദധാമി നിര്-ഋത്യാ ഉപസ്ഥേ । ഭൂ-ര്ഭുവ-സ്സുവരുച്ഛുഷ്മോ അഗ്നേ യജമാനായൈധി നിശുഷ്മോ അഭിദാസതേ । അഗ്നേ ദേവേദ്ധ മന്വിദ്ധ മന്ദ്രജിഹ്വാ-മര്ത്യസ്യ തേ ഹോതര്മൂര്ധന്നാ ജിഘര്മി രായസ്പോഷായ സുപ്രജാസ്ത്വായ സുവീര്യായ മനോ-ഽസി പ്രാജാപത്യ-മ്മനസാ മാ ഭൂതേനാ വിശ വാഗസ്യൈന്ദ്രീ സപത്നക്ഷയണീ [ ] 5
വാചാ മേന്ദ്രിയേണാ വിശ വസന്തമൃതൂനാ-മ്പ്രീണാമി സ മാ പ്രീതഃ പ്രീണാതു ഗ്രീഷ്മമൃതൂനാ-മ്പ്രീണാമി സ മാ പ്രീതഃ പ്രീണാതു വര്ഷാ ഋതൂനാ-മ്പ്രീണാമി താ മാ പ്രീതാഃ പ്രീണന്തു ശരദമൃതൂനാ-മ്പ്രീണാമി സാ മാ പ്രീതാ പ്രീണാതു ഹേമന്തശിശിരാവൃതൂനാ-മ്പ്രീണാമി തൌ മാ പ്രീതൌ പ്രീണീതാ-മഗ്നീഷോമയോ-രഹ-ന്ദേവയജ്യയാ ചക്ഷുഷ്മാ-ന്ഭൂയാസമഗ്നേരഹ-ന്ദേവയജ്യയാ-ഽന്നാദോ ഭൂയാസ- [ഭൂയാസമ്, ദബ്ധിരസ്യദബ്ധോ] 6
-ന്ദബ്ധിരസ്യദബ്ധോ ഭൂയാസമമു-ന്ദഭേയ-മഗ്നീഷോമയോ-രഹ-ന്ദേവയജ്യയാ വൃത്രഹാ ഭൂയാസമിന്ദ്രാഗ്നിയോരഹ-ന്ദേവയജ്യയേന്ദ്രിയാവ്യന്നാദോ ഭൂയാസമിന്ദ്രസ്യാ-ഽഹ-ന്ദേവയജ്യയേന്ദ്രിയാവീ ഭൂയാസ-മ്മഹേന്ദ്രസ്യാ-ഽഹ-ന്ദേവയജ്യയാ ജേമാന-മ്മഹിമാന-ങ്ഗമേയമഗ്നേ-സ്സ്വിഷ്ടകൃതോ-ഽഹ-ന്ദേവയജ്യയാ ഽഽയുഷ്മാന്. യജ്ഞേന പ്രതിഷ്ഠാ-ങ്ഗമേയമ് ॥ 7 ॥
(രിഷ്യാ-ഥ്സപത്നക്ഷയണ്യ-ന്നാദോ ഭൂയാസഗ്ം-ഷട്ത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 2)
അഗ്നിര്മാ ദുരിഷ്ടാ-ത്പാതു സവിതാ-ഽഘശഗ്ംസാദ്യോ മേ-ഽന്തി ദൂരേ-ഽരാതീയതി തമേതേന ജേഷഗ്ം സുരൂപവര്ഷവര്ണ ഏഹീമാ-ന്ഭദ്രാ-ന്ദുര്യാഗ്ം അഭ്യേഹി മാമനുവ്രതാ ന്യു ശീര്ഷാണി മൃഢ്വമിഡ ഏഹ്യദിത ഏഹി സരസ്വത്യേഹി രന്തിരസി രമതിരസി സൂനര്യസി ജുഷ്ടേ ജുഷ്ടി-ന്തേ-ഽശീയോപഹൂത ഉപഹവ- [ഉപഹവമ്, തേ-ഽശീയ സാ ] 8
-ന്തേ-ഽശീയ സാ മേ സത്യാ-ഽഽശീരസ്യ യജ്ഞസ്യ ഭൂയാദരേഡതാ മനസാ തച്ഛകേയം-യഁജ്ഞോ ദിവഗ്ം രോഹതു യജ്ഞോ ദിവ-ങ്ഗച്ഛതു യോ ദേവയാനഃ പന്ഥാസ്തേന യജ്ഞോ ദേവാഗ്ം അപ്യേത്വസ്മാസ്വിന്ദ്ര ഇന്ദ്രിയ-ന്ദധാത്വസ്മാന്രായ ഉത യജ്ഞാ-സ്സചന്താമസ്മാസു സന്ത്വാശിഷ-സ്സാ നഃ പ്രിയാ സുപ്രതൂര്തിര്മഘോനീ ജുഷ്ടിരസി ജുഷസ്വ നോ ജുഷ്ടാ നോ- [ജുഷ്ടാ നഃ, അസി ജുഷ്ടി-ന്തേ] 9
-ഽസി ജുഷ്ടി-ന്തേ ഗമേയ-മ്മനോ ജ്യോതി-ര്ജുഷതാമാജ്യം-വിഁച്ഛിന്നം-യഁജ്ഞഗ്ം സമിമ-ന്ദധാതു । ബൃഹസ്പതി-സ്തനുതാമിമന്നോ വിശ്വേ ദേവാ ഇഹ മാദയന്താമ് ॥ ബ്രദ്ധ്ന പിന്വസ്വ ദദതോ മേ മാ ക്ഷായി കുര്വതോ മേ മോപ ദസ-ത്പ്രജാപതേ-ര്ഭാഗോ-ഽസ്യൂര്ജസ്വാ-ന്പയസ്വാ-ന്പ്രാണാപാനൌ മേ പാഹി സമാനവ്യാനൌ മേ പാഹ്യുദാനവ്യാനൌ മേ പാഹ്യക്ഷിതോ-ഽസ്യക്ഷിത്യൈ ത്വാ മാ മേ ക്ഷേഷ്ഠാ അമുത്രാമുഷ്മിന് ഁലോകേ ॥ 10 ॥
അഗ്നിര്മാ ദുരിഷ്ടാ-ത്പാതു സവിതാ-ഽഘശഗ്ംസാദ്യോ മേ-ഽന്തി ദൂരേ-ഽരാതീയതി തമേതേന ജേഷഗ്ം സുരൂപവര്ഷവര്ണ ഏഹീമാ-ന്ഭദ്രാ-ന്ദുര്യാഗ്ം അഭ്യേഹി മാമനുവ്രതാ ന്യു ശീര്ഷാണി മൃഢ്വമിഡ ഏഹ്യദിത ഏഹി സരസ്വത്യേഹി രന്തിരസി രമതിരസി സൂനര്യസി ജുഷ്ടേ ജുഷ്ടി-ന്തേ-ഽശീയോപഹൂത ഉപഹവ- [ഉപഹവമ്, തേ-ഽശീയ സാ ] 8
-ന്തേ-ഽശീയ സാ മേ സത്യാ-ഽഽശീരസ്യ യജ്ഞസ്യ ഭൂയാദരേഡതാ മനസാ തച്ഛകേയം-യഁജ്ഞോ ദിവഗ്ം രോഹതു യജ്ഞോ ദിവ-ങ്ഗച്ഛതു യോ ദേവയാനഃ പന്ഥാസ്തേന യജ്ഞോ ദേവാഗ്ം അപ്യേത്വസ്മാസ്വിന്ദ്ര ഇന്ദ്രിയ-ന്ദധാത്വസ്മാന്രായ ഉത യജ്ഞാ-സ്സചന്താമസ്മാസു സന്ത്വാശിഷ-സ്സാ നഃ പ്രിയാ സുപ്രതൂര്തിര്മഘോനീ ജുഷ്ടിരസി ജുഷസ്വ നോ ജുഷ്ടാ നോ- [ജുഷ്ടാ നഃ, അസി ജുഷ്ടി-ന്തേ] 9
-ഽസി ജുഷ്ടി-ന്തേ ഗമേയ-മ്മനോ ജ്യോതി-ര്ജുഷതാമാജ്യം-വിഁച്ഛിന്നം-യഁജ്ഞഗ്ം സമിമ-ന്ദധാതു । ബൃഹസ്പതി-സ്തനുതാമിമന്നോ വിശ്വേ ദേവാ ഇഹ മാദയന്താമ് ॥ ബ്രദ്ധ്ന പിന്വസ്വ ദദതോ മേ മാ ക്ഷായി കുര്വതോ മേ മോപ ദസ-ത്പ്രജാപതേ-ര്ഭാഗോ-ഽസ്യൂര്ജസ്വാ-ന്പയസ്വാ-ന്പ്രാണാപാനൌ മേ പാഹി സമാനവ്യാനൌ മേ പാഹ്യുദാനവ്യാനൌ മേ പാഹ്യക്ഷിതോ-ഽസ്യക്ഷിത്യൈ ത്വാ മാ മേ ക്ഷേഷ്ഠാ അമുത്രാമുഷ്മിന് ഁലോകേ ॥ 10 ॥
(ഉപഹവം-ജുഷ്ടാന-സ്ത്വാ ഷട് ച) (അ. 3)
ബര്ഹിഷോ-ഽഹ-ന്ദേവയജ്യയാ പ്രജാവാ-ന്ഭൂയാസ-ന്നരാശഗ്ംസസ്യാഹ-ന്ദേവയജ്യയാ പശുമാ-ന്ഭൂയാസമഗ്നേ-സ്സ്വിഷ്ടകൃതോ-ഽഹ-ന്ദേവയജ്യയാ-ഽഽയുഷ്മാന്. യജ്ഞേന പ്രതിഷ്ഠാ-ങ്ഗമേയമഗ്നേരഹ-മുജ്ജിതി-മനൂജ്ജേഷഗ്ം സോമസ്യാഹ - മുജ്ജിതി-മനൂജ്ജേഷമഗ്നേരഹ-മുജ്ജിതി-മനൂജ്ജേഷ-മഗ്നീഷോമയോരഹ-മുജ്ജിതി-മനൂജ്ജേഷ-മിന്ദ്രാഗ്നിയോരഹ-മുജ്ജിതി-മനൂജ്ജേഷ-മിന്ദ്രസ്യാ-ഽഹ- [-മിന്ദ്രസ്യാ-ഽഹമ്, ഉജ്ജിതിമനൂജ്ജേഷം] 11
-മുജ്ജിതിമനൂജ്ജേഷ-മ്മഹേന്ദ്രസ്യാഹമുജ്ജിതി- മനൂജ്ജേഷമഗ്നേ-സ്സ്വിഷ്ടകൃതോ-ഽഹ മുജ്ജിതി-മനൂജ്ജേഷം-വാഁജസ്യ മാ പ്രസവേനോ-ദ്ഗ്രാഭേണോദഗ്രഭീത് । അഥാ സപത്നാഗ്ം ഇന്ദ്രോ മേ നിഗ്രാഭേണാധരാഗ്ം അകഃ ॥ ഉദ്ഗ്രാഭ-ഞ്ച നിഗ്രാഭ-ഞ്ച ബ്രഹ്മ ദേവാ അവീവൃധന്ന് । അഥാ സപത്നാനിന്ദ്രാഗ്നീ മേ വിഷൂചീനാന് വ്യസ്യതാമ് ॥ ഏമാ അഗ്മന്നാശിഷോ ദോഹകാമാ ഇന്ദ്രവന്തോ [ഇന്ദ്രവന്തഃ, വനാമഹേ ധുക്ഷീമഹി] 12
വനാമഹേ ധുക്ഷീമഹി പ്രജാമിഷമ് ॥ രോഹിതേന ത്വാ-ഽഗ്നി-ര്ദേവതാ-ങ്ഗമയതു ഹരിഭ്യാ-ന്ത്വേന്ദ്രോ ദേവതാ-ങ്ഗമയത്വേതശേന ത്വാ സൂര്യോ ദേവതാ-ങ്ഗമയതു വി തേ മുഞ്ചാമി രശനാ വി രശ്മീന് വി യോക്ത്രാ യാനി പരിചര്തനാനി ധത്താദസ്മാസു ദ്രവിണം-യഁച്ച ഭദ്ര-മ്പ്ര ണോ ബ്രൂതാ-ദ്ഭാഗധാ-ന്ദേവതാസു ॥ വിഷ്ണോ-ശ്ശംയോഁരഹ-ന്ദേവയജ്യയാ യജ്ഞേന പ്രതിഷ്ഠാ-ങ്ഗമേയഗ്ം സോമസ്യാഹ-ന്ദേവയജ്യയാ [ദേവയജ്യയാ, സുരേതാ] 13
സുരേതാ രേതോ ധിഷീയ ത്വഷ്ടുരഹ-ന്ദേവയജ്യയാ പശൂനാഗ്ം രൂപ-മ്പുഷേയ-ന്ദേവാനാ-മ്പത്നീരഗ്നി-ര്ഗൃഹപതി-ര്യജ്ഞസ്യ മിഥുന-ന്തയോരഹ-ന്ദേവയജ്യയാ മിഥുനേന പ്രഭൂയാസം-വേഁദോ-ഽസി വിത്തിരസി വിദേയ കര്മാ-ഽസി കരുണമസി ക്രിയാസഗ്ം സനിരസി സനിതാ-ഽസി സനേയ-ങ്ഘൃതവന്ത-ങ്കുലായിനഗ്ം രായസ്പോഷഗ്ം സഹസ്രിണം-വേഁദോ ദദാതു വാജിനമ് ॥ 14 ॥
ബര്ഹിഷോ-ഽഹ-ന്ദേവയജ്യയാ പ്രജാവാ-ന്ഭൂയാസ-ന്നരാശഗ്ംസസ്യാഹ-ന്ദേവയജ്യയാ പശുമാ-ന്ഭൂയാസമഗ്നേ-സ്സ്വിഷ്ടകൃതോ-ഽഹ-ന്ദേവയജ്യയാ-ഽഽയുഷ്മാന്. യജ്ഞേന പ്രതിഷ്ഠാ-ങ്ഗമേയമഗ്നേരഹ-മുജ്ജിതി-മനൂജ്ജേഷഗ്ം സോമസ്യാഹ - മുജ്ജിതി-മനൂജ്ജേഷമഗ്നേരഹ-മുജ്ജിതി-മനൂജ്ജേഷ-മഗ്നീഷോമയോരഹ-മുജ്ജിതി-മനൂജ്ജേഷ-മിന്ദ്രാഗ്നിയോരഹ-മുജ്ജിതി-മനൂജ്ജേഷ-മിന്ദ്രസ്യാ-ഽഹ- [-മിന്ദ്രസ്യാ-ഽഹമ്, ഉജ്ജിതിമനൂജ്ജേഷം] 11
-മുജ്ജിതിമനൂജ്ജേഷ-മ്മഹേന്ദ്രസ്യാഹമുജ്ജിതി- മനൂജ്ജേഷമഗ്നേ-സ്സ്വിഷ്ടകൃതോ-ഽഹ മുജ്ജിതി-മനൂജ്ജേഷം-വാഁജസ്യ മാ പ്രസവേനോ-ദ്ഗ്രാഭേണോദഗ്രഭീത് । അഥാ സപത്നാഗ്ം ഇന്ദ്രോ മേ നിഗ്രാഭേണാധരാഗ്ം അകഃ ॥ ഉദ്ഗ്രാഭ-ഞ്ച നിഗ്രാഭ-ഞ്ച ബ്രഹ്മ ദേവാ അവീവൃധന്ന് । അഥാ സപത്നാനിന്ദ്രാഗ്നീ മേ വിഷൂചീനാന് വ്യസ്യതാമ് ॥ ഏമാ അഗ്മന്നാശിഷോ ദോഹകാമാ ഇന്ദ്രവന്തോ [ഇന്ദ്രവന്തഃ, വനാമഹേ ധുക്ഷീമഹി] 12
വനാമഹേ ധുക്ഷീമഹി പ്രജാമിഷമ് ॥ രോഹിതേന ത്വാ-ഽഗ്നി-ര്ദേവതാ-ങ്ഗമയതു ഹരിഭ്യാ-ന്ത്വേന്ദ്രോ ദേവതാ-ങ്ഗമയത്വേതശേന ത്വാ സൂര്യോ ദേവതാ-ങ്ഗമയതു വി തേ മുഞ്ചാമി രശനാ വി രശ്മീന് വി യോക്ത്രാ യാനി പരിചര്തനാനി ധത്താദസ്മാസു ദ്രവിണം-യഁച്ച ഭദ്ര-മ്പ്ര ണോ ബ്രൂതാ-ദ്ഭാഗധാ-ന്ദേവതാസു ॥ വിഷ്ണോ-ശ്ശംയോഁരഹ-ന്ദേവയജ്യയാ യജ്ഞേന പ്രതിഷ്ഠാ-ങ്ഗമേയഗ്ം സോമസ്യാഹ-ന്ദേവയജ്യയാ [ദേവയജ്യയാ, സുരേതാ] 13
സുരേതാ രേതോ ധിഷീയ ത്വഷ്ടുരഹ-ന്ദേവയജ്യയാ പശൂനാഗ്ം രൂപ-മ്പുഷേയ-ന്ദേവാനാ-മ്പത്നീരഗ്നി-ര്ഗൃഹപതി-ര്യജ്ഞസ്യ മിഥുന-ന്തയോരഹ-ന്ദേവയജ്യയാ മിഥുനേന പ്രഭൂയാസം-വേഁദോ-ഽസി വിത്തിരസി വിദേയ കര്മാ-ഽസി കരുണമസി ക്രിയാസഗ്ം സനിരസി സനിതാ-ഽസി സനേയ-ങ്ഘൃതവന്ത-ങ്കുലായിനഗ്ം രായസ്പോഷഗ്ം സഹസ്രിണം-വേഁദോ ദദാതു വാജിനമ് ॥ 14 ॥
(ഇന്ദ്രസ്യാഹ-മിന്ദ്രവന്തഃ-സോമസ്യാഹ-ന്ദേവയജ്യയാ-ചതുശ്ചത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 4)
ആ പ്യായതാ-ന്ധ്രുവാ ഘൃതേന യജ്ഞംയഁജ്ഞ-മ്പ്രതി ദേവയദ്ഭ്യഃ । സൂര്യായാ ഊധോ-ഽദിത്യാ ഉപസ്ഥ ഉരുധാരാ പൃഥിവീ യജ്ഞേ അസ്മിന്ന് ॥ പ്രജാപതേ-ര്വിഭാന്നാമ ലോകസ്തസ്മിഗ്ഗ്സ്ത്വാ ദധാമി സഹ യജമാനേന സദസി സന്മേ ഭൂയാ-സ്സര്വമസി സര്വ-മ്മേ ഭൂയാഃ പൂര്ണമസി പൂര്ണ-മ്മേ ഭൂയാ അക്ഷിതമസി മാ മേ ക്ഷേഷ്ഠാഃ പ്രാച്യാ-ന്ദിശി ദേവാ ഋത്വിജോ മാര്ജയന്താ-ന്ദക്ഷിണായാ- [ദക്ഷിണായാമ്, ദിശി] 15
ന്ദിശി മാസാഃ പിതരോ മാര്ജയന്താ-മ്പ്രതീച്യാ-ന്ദിശി ഗൃഹാഃ പശവോ മാര്ജയന്താമുദീച്യാ-ന്ദിശ്യാപ ഓഷധയോ വനസ്പതയോ മാര്ജയന്താമൂര്ധ്വായാ-ന്ദിശി യജ്ഞ-സ്സംവഁഥ്സരോ യജ്ഞപതി-ര്മാര്ജയന്താം-വിഁഷ്ണോഃ ക്രമോ-ഽസ്യഭിമാതിഹാ ഗായത്രേണ ഛന്ദസാ പൃഥിവീമനു വി ക്രമേ നിര്ഭക്ത-സ്സ യ-ന്ദ്വിഷ്മോ വിഷ്ണോഃ ക്രമോ-ഽസ്യഭിശസ്തിഹാ ത്രൈഷ്ടുഭേന ഛന്ദസാ ഽന്തരിക്ഷമനു വി ക്രമേ നിര്ഭക്ത-സ്സ യ-ന്ദ്വിഷ്മോ വിഷ്ണോഃ ക്രമോ-ഽസ്യരാതീയതോ ഹന്താ ജാഗതേന ഛന്ദസാ ദിവമനു വി ക്രമേ നിര്ഭക്ത-സ്സ യ-ന്ദ്വിഷ്മോ വിഷ്ണോഃ ക്രമോ-ഽസി ശത്രൂയതോ ഹന്താ-ഽഽനുഷ്ടുഭേന ഛന്ദസാ ദിശോ-ഽനു വി ക്രമേ നിര്ഭക്ത-സ്സ യ-ന്ദ്വിഷ്മഃ ॥ 16 ॥
ആ പ്യായതാ-ന്ധ്രുവാ ഘൃതേന യജ്ഞംയഁജ്ഞ-മ്പ്രതി ദേവയദ്ഭ്യഃ । സൂര്യായാ ഊധോ-ഽദിത്യാ ഉപസ്ഥ ഉരുധാരാ പൃഥിവീ യജ്ഞേ അസ്മിന്ന് ॥ പ്രജാപതേ-ര്വിഭാന്നാമ ലോകസ്തസ്മിഗ്ഗ്സ്ത്വാ ദധാമി സഹ യജമാനേന സദസി സന്മേ ഭൂയാ-സ്സര്വമസി സര്വ-മ്മേ ഭൂയാഃ പൂര്ണമസി പൂര്ണ-മ്മേ ഭൂയാ അക്ഷിതമസി മാ മേ ക്ഷേഷ്ഠാഃ പ്രാച്യാ-ന്ദിശി ദേവാ ഋത്വിജോ മാര്ജയന്താ-ന്ദക്ഷിണായാ- [ദക്ഷിണായാമ്, ദിശി] 15
ന്ദിശി മാസാഃ പിതരോ മാര്ജയന്താ-മ്പ്രതീച്യാ-ന്ദിശി ഗൃഹാഃ പശവോ മാര്ജയന്താമുദീച്യാ-ന്ദിശ്യാപ ഓഷധയോ വനസ്പതയോ മാര്ജയന്താമൂര്ധ്വായാ-ന്ദിശി യജ്ഞ-സ്സംവഁഥ്സരോ യജ്ഞപതി-ര്മാര്ജയന്താം-വിഁഷ്ണോഃ ക്രമോ-ഽസ്യഭിമാതിഹാ ഗായത്രേണ ഛന്ദസാ പൃഥിവീമനു വി ക്രമേ നിര്ഭക്ത-സ്സ യ-ന്ദ്വിഷ്മോ വിഷ്ണോഃ ക്രമോ-ഽസ്യഭിശസ്തിഹാ ത്രൈഷ്ടുഭേന ഛന്ദസാ ഽന്തരിക്ഷമനു വി ക്രമേ നിര്ഭക്ത-സ്സ യ-ന്ദ്വിഷ്മോ വിഷ്ണോഃ ക്രമോ-ഽസ്യരാതീയതോ ഹന്താ ജാഗതേന ഛന്ദസാ ദിവമനു വി ക്രമേ നിര്ഭക്ത-സ്സ യ-ന്ദ്വിഷ്മോ വിഷ്ണോഃ ക്രമോ-ഽസി ശത്രൂയതോ ഹന്താ-ഽഽനുഷ്ടുഭേന ഛന്ദസാ ദിശോ-ഽനു വി ക്രമേ നിര്ഭക്ത-സ്സ യ-ന്ദ്വിഷ്മഃ ॥ 16 ॥
(ദക്ഷിണായാ - മന്തരിക്ഷമനു വി ക്രമേ നിര്ഭക്ത-സ്സ യ-ന്ദ്വിഷ്മോ വിഷ്ണോ- രേകാന്നത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 5)
അഗന്മ സുവ-സ്സുവരഗന്മ സന്ദൃശസ്തേ മാ ഛിഥ്സി യത്തേ തപസ്തസ്മൈ തേ മാ-ഽഽ വൃക്ഷി സുഭൂരസി ശ്രേഷ്ഠോ രശ്മീനാമായുര്ധാ അസ്യായുര്മേ ധേഹി വര്ചോധാ അസി വര്ചോ മയി ധേഹീദമഹമമു-മ്ഭ്രാതൃവ്യമാഭ്യോ ദിഗ്ഭ്യോ-ഽസ്യൈ ദിവോ-ഽസ്മാദന്തരിക്ഷാദസ്യൈ പൃഥിവ്യാ അസ്മാദന്നാദ്യാന്നിര്ഭജാമി നിര്ഭക്ത-സ്സ യ-ന്ദ്വിഷ്മഃ ॥ 17 ॥
സ-ഞ്ജ്യോതിഷാ-ഽഭൂവമൈന്ദ്രീ-മാവൃത-മന്വാവര്തേ സമഹ-മ്പ്രജയാ സ-മ്മയാ പ്രജാ സമഹഗ്ം രായസ്പോഷേണ സ-മ്മയാ രായസ്പോഷ-സ്സമിദ്ധോ അഗ്നേ മേ ദീദിഹി സമേദ്ധാ തേ അഗ്നേ ദീദ്യാസം-വഁസുമാന്. യജ്ഞോ വസീയാ-ന്ഭൂയാസമഗ്ന ആയൂഗ്ംഷി പവസ ആ സുവോര്ജമിഷ-ഞ്ച നഃ । ആരേ ബാധസ്വ ദുച്ഛുനാമ് ॥ അഗ്നേ പവസ്വ സ്വപാ അസ്മേ വര്ചഃ സുവീര്യമ് ॥ 18 ॥
ദധത്പോഷഗ്ം രയി-മ്മയി । അഗ്നേ ഗൃഹപതേ സുഗൃഹപതിരഹ-ന്ത്വയാ ഗൃഹപതിനാ ഭൂയാസഗ്ം സുഗൃഹപതിര്മയാ ത്വ-ങ്ഗൃഹപതിനാ ഭൂയാ-ശ്ശതഗ്ം ഹിമാസ്താമാശിഷമാ ശാസേ തന്തവേ ജ്യോതിഷ്മതീ-ന്താമാശിഷമാ ശാസേ-ഽമുഷ്മൈ ജ്യോതിഷ്മതീ-ങ്കസ്ത്വാ യുനക്തി സ ത്വാ വിമുഞ്ചത്വഗ്നേ വ്രതപതേ വ്രതമചാരിഷ-ന്തദശക-ന്തന്മേ-ഽരാധി യജ്ഞോ ബഭൂവ സ ആ [സ ആ, ബഭൂവ സ] 19
ബഭൂവ സ പ്രജജ്ഞേ സ വാവൃധേ । സ ദേവാനാമധിപതി-ര്ബഭൂവ സോ അസ്മാഗ്ം അധിപതീന് കരോതു വയഗ്ഗ് സ്യാമ പതയോ രയീണാമ് ॥ ഗോമാഗ്ം അഗ്നേ-ഽവിമാഗ്ം അശ്വീ യജ്ഞോ നൃവഥ്സഖാ സദമിദപ്രമൃഷ്യഃ ।ഇഡാവാഗ്ം ഏഷോ അസുര പ്രജാവാ-ന്ദീര്ഘോ രയിഃ പൃഥുബുദ്ധ്ന-സ്സഭാവാന് ॥ 20 ॥
അഗന്മ സുവ-സ്സുവരഗന്മ സന്ദൃശസ്തേ മാ ഛിഥ്സി യത്തേ തപസ്തസ്മൈ തേ മാ-ഽഽ വൃക്ഷി സുഭൂരസി ശ്രേഷ്ഠോ രശ്മീനാമായുര്ധാ അസ്യായുര്മേ ധേഹി വര്ചോധാ അസി വര്ചോ മയി ധേഹീദമഹമമു-മ്ഭ്രാതൃവ്യമാഭ്യോ ദിഗ്ഭ്യോ-ഽസ്യൈ ദിവോ-ഽസ്മാദന്തരിക്ഷാദസ്യൈ പൃഥിവ്യാ അസ്മാദന്നാദ്യാന്നിര്ഭജാമി നിര്ഭക്ത-സ്സ യ-ന്ദ്വിഷ്മഃ ॥ 17 ॥
സ-ഞ്ജ്യോതിഷാ-ഽഭൂവമൈന്ദ്രീ-മാവൃത-മന്വാവര്തേ സമഹ-മ്പ്രജയാ സ-മ്മയാ പ്രജാ സമഹഗ്ം രായസ്പോഷേണ സ-മ്മയാ രായസ്പോഷ-സ്സമിദ്ധോ അഗ്നേ മേ ദീദിഹി സമേദ്ധാ തേ അഗ്നേ ദീദ്യാസം-വഁസുമാന്. യജ്ഞോ വസീയാ-ന്ഭൂയാസമഗ്ന ആയൂഗ്ംഷി പവസ ആ സുവോര്ജമിഷ-ഞ്ച നഃ । ആരേ ബാധസ്വ ദുച്ഛുനാമ് ॥ അഗ്നേ പവസ്വ സ്വപാ അസ്മേ വര്ചഃ സുവീര്യമ് ॥ 18 ॥
ദധത്പോഷഗ്ം രയി-മ്മയി । അഗ്നേ ഗൃഹപതേ സുഗൃഹപതിരഹ-ന്ത്വയാ ഗൃഹപതിനാ ഭൂയാസഗ്ം സുഗൃഹപതിര്മയാ ത്വ-ങ്ഗൃഹപതിനാ ഭൂയാ-ശ്ശതഗ്ം ഹിമാസ്താമാശിഷമാ ശാസേ തന്തവേ ജ്യോതിഷ്മതീ-ന്താമാശിഷമാ ശാസേ-ഽമുഷ്മൈ ജ്യോതിഷ്മതീ-ങ്കസ്ത്വാ യുനക്തി സ ത്വാ വിമുഞ്ചത്വഗ്നേ വ്രതപതേ വ്രതമചാരിഷ-ന്തദശക-ന്തന്മേ-ഽരാധി യജ്ഞോ ബഭൂവ സ ആ [സ ആ, ബഭൂവ സ] 19
ബഭൂവ സ പ്രജജ്ഞേ സ വാവൃധേ । സ ദേവാനാമധിപതി-ര്ബഭൂവ സോ അസ്മാഗ്ം അധിപതീന് കരോതു വയഗ്ഗ് സ്യാമ പതയോ രയീണാമ് ॥ ഗോമാഗ്ം അഗ്നേ-ഽവിമാഗ്ം അശ്വീ യജ്ഞോ നൃവഥ്സഖാ സദമിദപ്രമൃഷ്യഃ ।ഇഡാവാഗ്ം ഏഷോ അസുര പ്രജാവാ-ന്ദീര്ഘോ രയിഃ പൃഥുബുദ്ധ്ന-സ്സഭാവാന് ॥ 20 ॥
(ദ്വിഷ്മഃ-സുവീര്യഗ്ം-സ ആ-പഞ്ചത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 6)
യഥാ വൈ സമൃതസോമാ ഏവം-വാഁ ഏതേ സമൃതയജ്ഞാ യദ്ദര്ശപൂര്ണമാസൌ കസ്യ വാ-ഽഹ ദേവാ യജ്ഞമാഗച്ഛന്തി കസ്യ വാ ന ബഹൂനാം-യഁജമാനാനാം-യോഁ വൈ ദേവതാഃ പൂര്വഃ പരിഗൃഹ്ണാതി സ ഏനാ-ശ്ശ്വോ ഭൂതേ യജത ഏതദ്വൈ ദേവാനാ-മായതനം-യഁദാഹവനീയോ-ഽന്തരാ-ഽഗ്നീ പശൂനാ-ങ്ഗാര്ഹപത്യോ മനുഷ്യാണാ-മന്വാഹാര്യപചനഃ പിതൃണാമഗ്നി-ങ്ഗൃഹ്ണാതി സ്വ ഏവായതനേ ദേവതാഃ പരി [ദേവതാഃ പരി, ഗൃഹ്ണാതി താ-ശ്ശ്വോ] 21
ഗൃഹ്ണാതി താ-ശ്ശ്വോ ഭൂതേ യജതേ വ്രതേന വൈ മേദ്ധ്യോ -ഽഗ്നി-ര്വ്രതപതി-ര്ബ്രാഹ്മണോ വ്രതഭൃ-ദ്വ്രത-മുപൈഷ്യ-ന്ബ്രൂയാദഗ്നേ വ്രതപതേ വ്രത-ഞ്ചരിഷ്യാമീത്യഗ്നി-ര്വൈ ദേവാനാം-വ്രഁതപതിസ്തസ്മാ ഏവ പ്രതിപ്രോച്യ വ്രതമാ ലഭതേ ബര്ഹിഷാ പൂര്ണമാസേ വ്രതമുപൈതി വഥ്സൈരമാവാസ്യായാമേതദ്ധ്യേതയോ-രായതനമുപസ്തീര്യഃ പൂര്വശ്ചാഗ്നിരപരശ്ചേത്യാഹു-ര്മനുഷ്യാ [-ര്മനുഷ്യാഃ, ഇന്ന്വാ] 22
ഇന്ന്വാ ഉപസ്തീര്ണ-മിച്ഛന്തി കിമു ദേവാ യേഷാ-ന്നവാവസാന-മുപാസ്മിഞ്ഛ്വോ യക്ഷ്യമാണേ ദേവതാ വസന്തി യ ഏവം-വിഁദ്വാനഗ്നി-മുപസ്തൃണാതി യജമാനേന ഗ്രാമ്യാശ്ച പശവോ-ഽവരുദ്ധ്യാ ആരണ്യാശ്ചേത്യാഹു-ര്യ-ദ്ഗ്രാമ്യാനുപവസതി തേന ഗ്രാമ്യാനവ രുന്ധേ യദാരണ്യസ്യാ-ഽശ്ഞാതി തേനാരണ്യാന്. യദനാശ്വാ-നുപവസേ-ത്പിതൃദേവത്യഃ സ്യാദാരണ്യസ്യാ-ശ്ഞാതീന്ദ്രിയം- [ശ്ഞാതീന്ദ്രിയമ്, വാ ആരണ്യം-] 23
-ഁവാ ആരണ്യ-മിന്ദ്രിയ-മേവാ-ഽഽത്മ-ന്ധത്തേ യദനാശ്വാ-നുപവസേ-ത്ക്ഷോധുക-സ്സ്യാദ്യ-ദശ്ഞീയാദ്രു-ദ്രോ-ഽസ്യ പശൂനഭി മന്യേതാ-ഽപോ-ഽശ്ഞാതി തന്നേവാശിത-ന്നേവാ-ഽനശിത-ന്ന ക്ഷോധുകോ ഭവതി നാസ്യ രുദ്രഃ പശൂനഭി മന്യതേ വജ്രോ വൈ യജ്ഞഃ, ക്ഷു-ത്ഖലു വൈ മനുഷ്യസ്യ ഭ്രാതൃവ്യോ യദനാ-ഽശ്വാനുപവസതി വജ്രേണൈവ സാക്ഷാ-ത്ക്ഷുധ-മ്ഭ്രാതൃവ്യഗ്ം ഹന്തി ॥ 24 ॥
യഥാ വൈ സമൃതസോമാ ഏവം-വാഁ ഏതേ സമൃതയജ്ഞാ യദ്ദര്ശപൂര്ണമാസൌ കസ്യ വാ-ഽഹ ദേവാ യജ്ഞമാഗച്ഛന്തി കസ്യ വാ ന ബഹൂനാം-യഁജമാനാനാം-യോഁ വൈ ദേവതാഃ പൂര്വഃ പരിഗൃഹ്ണാതി സ ഏനാ-ശ്ശ്വോ ഭൂതേ യജത ഏതദ്വൈ ദേവാനാ-മായതനം-യഁദാഹവനീയോ-ഽന്തരാ-ഽഗ്നീ പശൂനാ-ങ്ഗാര്ഹപത്യോ മനുഷ്യാണാ-മന്വാഹാര്യപചനഃ പിതൃണാമഗ്നി-ങ്ഗൃഹ്ണാതി സ്വ ഏവായതനേ ദേവതാഃ പരി [ദേവതാഃ പരി, ഗൃഹ്ണാതി താ-ശ്ശ്വോ] 21
ഗൃഹ്ണാതി താ-ശ്ശ്വോ ഭൂതേ യജതേ വ്രതേന വൈ മേദ്ധ്യോ -ഽഗ്നി-ര്വ്രതപതി-ര്ബ്രാഹ്മണോ വ്രതഭൃ-ദ്വ്രത-മുപൈഷ്യ-ന്ബ്രൂയാദഗ്നേ വ്രതപതേ വ്രത-ഞ്ചരിഷ്യാമീത്യഗ്നി-ര്വൈ ദേവാനാം-വ്രഁതപതിസ്തസ്മാ ഏവ പ്രതിപ്രോച്യ വ്രതമാ ലഭതേ ബര്ഹിഷാ പൂര്ണമാസേ വ്രതമുപൈതി വഥ്സൈരമാവാസ്യായാമേതദ്ധ്യേതയോ-രായതനമുപസ്തീര്യഃ പൂര്വശ്ചാഗ്നിരപരശ്ചേത്യാഹു-ര്മനുഷ്യാ [-ര്മനുഷ്യാഃ, ഇന്ന്വാ] 22
ഇന്ന്വാ ഉപസ്തീര്ണ-മിച്ഛന്തി കിമു ദേവാ യേഷാ-ന്നവാവസാന-മുപാസ്മിഞ്ഛ്വോ യക്ഷ്യമാണേ ദേവതാ വസന്തി യ ഏവം-വിഁദ്വാനഗ്നി-മുപസ്തൃണാതി യജമാനേന ഗ്രാമ്യാശ്ച പശവോ-ഽവരുദ്ധ്യാ ആരണ്യാശ്ചേത്യാഹു-ര്യ-ദ്ഗ്രാമ്യാനുപവസതി തേന ഗ്രാമ്യാനവ രുന്ധേ യദാരണ്യസ്യാ-ഽശ്ഞാതി തേനാരണ്യാന്. യദനാശ്വാ-നുപവസേ-ത്പിതൃദേവത്യഃ സ്യാദാരണ്യസ്യാ-ശ്ഞാതീന്ദ്രിയം- [ശ്ഞാതീന്ദ്രിയമ്, വാ ആരണ്യം-] 23
-ഁവാ ആരണ്യ-മിന്ദ്രിയ-മേവാ-ഽഽത്മ-ന്ധത്തേ യദനാശ്വാ-നുപവസേ-ത്ക്ഷോധുക-സ്സ്യാദ്യ-ദശ്ഞീയാദ്രു-ദ്രോ-ഽസ്യ പശൂനഭി മന്യേതാ-ഽപോ-ഽശ്ഞാതി തന്നേവാശിത-ന്നേവാ-ഽനശിത-ന്ന ക്ഷോധുകോ ഭവതി നാസ്യ രുദ്രഃ പശൂനഭി മന്യതേ വജ്രോ വൈ യജ്ഞഃ, ക്ഷു-ത്ഖലു വൈ മനുഷ്യസ്യ ഭ്രാതൃവ്യോ യദനാ-ഽശ്വാനുപവസതി വജ്രേണൈവ സാക്ഷാ-ത്ക്ഷുധ-മ്ഭ്രാതൃവ്യഗ്ം ഹന്തി ॥ 24 ॥
(പരി-മനുഷ്യാ-ഇന്ദ്രിയഗ്ം-സാക്ഷാത്-ത്രീണി ച) (അ. 7)
യോ വൈ ശ്രദ്ധാമനാരഭ്യ യജ്ഞേന യജതേ നാസ്യേഷ്ടായ ശ്രദ്ദധതേ-ഽപഃ പ്ര ണയതി ശ്രദ്ധാ വാ ആപഃ ശ്രദ്ധാമേവാ-ഽഽരഭ്യ യജ്ഞേന യജത ഉഭയേ-ഽസ്യ ദേവമനുഷ്യാ ഇഷ്ടായ ശ്രദ്ദധതേ തദാഹുരതി വാ ഏതാ വര്ത്ര-ന്നേദന്ത്യതി വാച-മ്മനോ വാവൈതാ നാതി നേദന്തീതി മനസാ പ്ര ണയതീയം-വൈഁ മനോ- [മനഃ, അനയൈവൈനാഃ] 25
-ഽനയൈവൈനാഃ പ്ര ണയത്യ-സ്കന്നഹവി-ര്ഭവതി യ ഏവം-വേഁദ യജ്ഞായുധാനി സ-മ്ഭരതി യജ്ഞോ വൈ യജ്ഞായുധാനി യജ്ഞമേവ തഥ്സ-മ്ഭരതി യദേകമേകഗ്ം സമ്ഭരേത്-പിതൃദേവത്യാനി സ്യുര്യ-ഥ്സഹ സര്വാണി മാനുഷാണി ദ്വേദ്വേ സമ്ഭരതി യാജ്യാനുവാക്യയോരേവ രൂപ-ങ്കരോത്യഥോ മിഥുനമേവയോ വൈ ദശ യജ്ഞായുധാനി വേദ മുഖതോ-ഽസ്യ യജ്ഞഃ കല്പതേ സ്ഫ്യ- [കല്പതേ സ്ഫ്യഃ, ച കപാലാനി] 26
-ശ്ച കപാലാനി ചാഗ്നിഹോത്രഹവണീ ച ശൂര്പ-ഞ്ച കൃഷ്ണാജിന-ഞ്ച ശമ്യാ ചോലൂഖല-ഞ്ച മുസല-ഞ്ച ദൃഷച്ചോപലാ ചൈതാനി വൈ ദശ യജ്ഞായുധാനി യ ഏവം-വേഁദ മുഖതോ-ഽസ്യ യജ്ഞഃ കല്പതേ യോ വൈ ദേവേഭ്യഃ പ്രതിപ്രോച്യ യജ്ഞേന യജതേ ജുഷന്തേ-ഽസ്യ ദേവാ ഹവ്യഗ്ം ഹവി-ര്നിരുപ്യമാണമഭി മന്ത്രയേതാ-ഽഗ്നിഗ്ം ഹോതാരമിഹ തഗ്ം ഹുവ ഇതി [ ] 27
ദേവേഭ്യ ഏവ പ്രതിപ്രോച്യ യജ്ഞേന യജതേ ജുഷന്തേ-ഽസ്യ ദേവാ ഹവ്യമേഷ വൈ യജ്ഞസ്യ ഗ്രഹോ ഗൃഹീത്വൈവ യജ്ഞേന യജതേ തദുദിത്വാ വാചം-യഁച്ഛതി യജ്ഞസ്യ ധൃത്യാ അഥോ മനസാ വൈ പ്രജാപതി-ര്യജ്ഞമതനുത മനസൈവ ത-ദ്യജ്ഞ-ന്തനുതേ രക്ഷസാ-മനന്വവചാരായ യോ വൈ യജ്ഞം-യോഁഗ ആഗതേ യുനക്തി യുങ്ക്തേ യുഞ്ജാനേഷു കസ്ത്വാ യുനക്തി സ ത്വാ യുനക്ത്വി-( ) -ത്യാഹ പ്രജാപതി-ര്വൈ കഃ പ്രജാപതിനൈവൈനം-യുഁനക്തി യുങ്ക്തേ യുഞ്ജാനേഷു ॥ 28 ॥
യോ വൈ ശ്രദ്ധാമനാരഭ്യ യജ്ഞേന യജതേ നാസ്യേഷ്ടായ ശ്രദ്ദധതേ-ഽപഃ പ്ര ണയതി ശ്രദ്ധാ വാ ആപഃ ശ്രദ്ധാമേവാ-ഽഽരഭ്യ യജ്ഞേന യജത ഉഭയേ-ഽസ്യ ദേവമനുഷ്യാ ഇഷ്ടായ ശ്രദ്ദധതേ തദാഹുരതി വാ ഏതാ വര്ത്ര-ന്നേദന്ത്യതി വാച-മ്മനോ വാവൈതാ നാതി നേദന്തീതി മനസാ പ്ര ണയതീയം-വൈഁ മനോ- [മനഃ, അനയൈവൈനാഃ] 25
-ഽനയൈവൈനാഃ പ്ര ണയത്യ-സ്കന്നഹവി-ര്ഭവതി യ ഏവം-വേഁദ യജ്ഞായുധാനി സ-മ്ഭരതി യജ്ഞോ വൈ യജ്ഞായുധാനി യജ്ഞമേവ തഥ്സ-മ്ഭരതി യദേകമേകഗ്ം സമ്ഭരേത്-പിതൃദേവത്യാനി സ്യുര്യ-ഥ്സഹ സര്വാണി മാനുഷാണി ദ്വേദ്വേ സമ്ഭരതി യാജ്യാനുവാക്യയോരേവ രൂപ-ങ്കരോത്യഥോ മിഥുനമേവയോ വൈ ദശ യജ്ഞായുധാനി വേദ മുഖതോ-ഽസ്യ യജ്ഞഃ കല്പതേ സ്ഫ്യ- [കല്പതേ സ്ഫ്യഃ, ച കപാലാനി] 26
-ശ്ച കപാലാനി ചാഗ്നിഹോത്രഹവണീ ച ശൂര്പ-ഞ്ച കൃഷ്ണാജിന-ഞ്ച ശമ്യാ ചോലൂഖല-ഞ്ച മുസല-ഞ്ച ദൃഷച്ചോപലാ ചൈതാനി വൈ ദശ യജ്ഞായുധാനി യ ഏവം-വേഁദ മുഖതോ-ഽസ്യ യജ്ഞഃ കല്പതേ യോ വൈ ദേവേഭ്യഃ പ്രതിപ്രോച്യ യജ്ഞേന യജതേ ജുഷന്തേ-ഽസ്യ ദേവാ ഹവ്യഗ്ം ഹവി-ര്നിരുപ്യമാണമഭി മന്ത്രയേതാ-ഽഗ്നിഗ്ം ഹോതാരമിഹ തഗ്ം ഹുവ ഇതി [ ] 27
ദേവേഭ്യ ഏവ പ്രതിപ്രോച്യ യജ്ഞേന യജതേ ജുഷന്തേ-ഽസ്യ ദേവാ ഹവ്യമേഷ വൈ യജ്ഞസ്യ ഗ്രഹോ ഗൃഹീത്വൈവ യജ്ഞേന യജതേ തദുദിത്വാ വാചം-യഁച്ഛതി യജ്ഞസ്യ ധൃത്യാ അഥോ മനസാ വൈ പ്രജാപതി-ര്യജ്ഞമതനുത മനസൈവ ത-ദ്യജ്ഞ-ന്തനുതേ രക്ഷസാ-മനന്വവചാരായ യോ വൈ യജ്ഞം-യോഁഗ ആഗതേ യുനക്തി യുങ്ക്തേ യുഞ്ജാനേഷു കസ്ത്വാ യുനക്തി സ ത്വാ യുനക്ത്വി-( ) -ത്യാഹ പ്രജാപതി-ര്വൈ കഃ പ്രജാപതിനൈവൈനം-യുഁനക്തി യുങ്ക്തേ യുഞ്ജാനേഷു ॥ 28 ॥
(വൈമനഃ-സ്ഫ്യ-ഇതി-യുനക്ത്വേ-കാദശ ച) (അ. 8)
പ്രജാപതി-ര്യജ്ഞാനസൃജതാ-ഗ്നിഹോത്ര-ഞ്ചാഗ്നിഷ്ടോമ-ഞ്ച പൌര്ണമാസീ-ഞ്ചോക്ഥ്യ-ഞ്ചാമാവാസ്യാ-ഞ്ചാതിരാത്ര-ഞ്ച താനുദമിമീത യാവദഗ്നിഹോത്ര-മാസീ-ത്താവാനഗ്നിഷ്ടോമോ യാവതീ പൌര്ണമാസീ താവാനുക്ഥ്യോ യാവത്യമാവാസ്യാ താവാനതിരാത്രോ യ ഏവം-വിഁദ്വാനഗ്നിഹോത്ര-ഞ്ജുഹോതി യാവദഗ്നിഷ്ടോമേനോ പാപ്നോതി താവദുപാ-ഽഽപ്നോതി യ ഏവം-വിഁദ്വാ-ന്പൌര്ണമാസീം-യഁജതേ യാവദുക്ഥ്യേനോപാപ്നോതി [യാവദുക്ഥ്യേനോപാപ്നോതി, താവദുപാ-ഽഽപ്നോതി] 29
താവദുപാ-ഽഽപ്നോതി യ ഏവം-വിഁദ്വാനമാവാസ്യാം-യഁജതേ യാവദതിരാത്രേണോപാപ്നോതി താവദുപാ-ഽഽപ്നോതി പരമേഷ്ഠിനോ വാ ഏഷ യജ്ഞോ-ഽഗ്ര ആസീ-ത്തേന സ പരമാ-ങ്കാഷ്ഠാമഗച്ഛ-ത്തേന പ്രജാപതി-ന്നിരവാസായയ-ത്തേന പ്രജാപതിഃ പരമാ-ങ്കാഷ്ഠാമഗച്ഛ-ത്തേനേന്ദ്ര-ന്നിരവാസായയ-ത്തേനേന്ദ്രഃ പരമാ-ങ്കാഷ്ഠാമഗച്ഛ-ത്തേനാ-ഽഗ്നീഷോമൌ നിരവാസായയ-ത്തേനാഗ്നീഷോമൌ പരമാ-ങ്കാഷ്ഠാമഗച്ഛതാം-യഁ [കാഷ്ഠാമഗച്ഛതാം-യഃ, ഁഏവം-വിഁദ്വാ-ന്ദര്ശപൂര്ണമാസൌ] 30
ഏവം-വിഁദ്വാ-ന്ദര്ശപൂര്ണമാസൌ യജതേ പരമാമേവ കാഷ്ഠാ-ങ്ഗച്ഛതി യോ വൈ പ്രജാതേന യജ്ഞേന യജതേ പ്ര പ്രജയാ പശുഭി-ര്മിഥുനൈ-ര്ജായതേ ദ്വാദശ മാസാ-സ്സംവഁഥ്സരോ ദ്വാദശ ദ്വന്ദ്വാനി ദര്ശപൂര്ണമാസയോസ്താനി സമ്പാദ്യാനീത്യാഹു-ര്വഥ്സ-ഞ്ചോപാവസൃജത്യുഖാ-ഞ്ചാധി ശ്രയത്യവ ച ഹന്തി ദൃഷദൌ ച സമാഹന്ത്യധി ച വപതേ കപാലാനി ചോപ ദധാതി പുരോഡാശ-ഞ്ചാ- [പുരോഡാശ-ഞ്ച, അധിശ്രയത്യാജ്യ-ഞ്ച] 31
-ഽധിശ്രയത്യാജ്യ-ഞ്ച സ്തമ്ബയജുശ്ച ഹരത്യഭി ച ഗൃഹ്ണാതി വേദി-ഞ്ച പരി ഗൃഹ്ണാതി പത്നീ-ഞ്ച സന്നഹ്യതി പ്രോക്ഷണീശ്ചാ ഽഽസാദയത്യാജ്യ-ഞ്ചൈതാനി വൈ ദ്വാദശ ദ്വന്ദ്വാനി ദര്ശപൂര്ണമാസയോസ്താനി യ ഏവഗ്ം സമ്പാദ്യ യജതേ പ്രജാതേനൈവ യജ്ഞേന യജതേ പ്ര പ്രജയാ പശുഭി-ര്മിഥുനൈ-ര്ജായതേ ॥ 32 ॥
പ്രജാപതി-ര്യജ്ഞാനസൃജതാ-ഗ്നിഹോത്ര-ഞ്ചാഗ്നിഷ്ടോമ-ഞ്ച പൌര്ണമാസീ-ഞ്ചോക്ഥ്യ-ഞ്ചാമാവാസ്യാ-ഞ്ചാതിരാത്ര-ഞ്ച താനുദമിമീത യാവദഗ്നിഹോത്ര-മാസീ-ത്താവാനഗ്നിഷ്ടോമോ യാവതീ പൌര്ണമാസീ താവാനുക്ഥ്യോ യാവത്യമാവാസ്യാ താവാനതിരാത്രോ യ ഏവം-വിഁദ്വാനഗ്നിഹോത്ര-ഞ്ജുഹോതി യാവദഗ്നിഷ്ടോമേനോ പാപ്നോതി താവദുപാ-ഽഽപ്നോതി യ ഏവം-വിഁദ്വാ-ന്പൌര്ണമാസീം-യഁജതേ യാവദുക്ഥ്യേനോപാപ്നോതി [യാവദുക്ഥ്യേനോപാപ്നോതി, താവദുപാ-ഽഽപ്നോതി] 29
താവദുപാ-ഽഽപ്നോതി യ ഏവം-വിഁദ്വാനമാവാസ്യാം-യഁജതേ യാവദതിരാത്രേണോപാപ്നോതി താവദുപാ-ഽഽപ്നോതി പരമേഷ്ഠിനോ വാ ഏഷ യജ്ഞോ-ഽഗ്ര ആസീ-ത്തേന സ പരമാ-ങ്കാഷ്ഠാമഗച്ഛ-ത്തേന പ്രജാപതി-ന്നിരവാസായയ-ത്തേന പ്രജാപതിഃ പരമാ-ങ്കാഷ്ഠാമഗച്ഛ-ത്തേനേന്ദ്ര-ന്നിരവാസായയ-ത്തേനേന്ദ്രഃ പരമാ-ങ്കാഷ്ഠാമഗച്ഛ-ത്തേനാ-ഽഗ്നീഷോമൌ നിരവാസായയ-ത്തേനാഗ്നീഷോമൌ പരമാ-ങ്കാഷ്ഠാമഗച്ഛതാം-യഁ [കാഷ്ഠാമഗച്ഛതാം-യഃ, ഁഏവം-വിഁദ്വാ-ന്ദര്ശപൂര്ണമാസൌ] 30
ഏവം-വിഁദ്വാ-ന്ദര്ശപൂര്ണമാസൌ യജതേ പരമാമേവ കാഷ്ഠാ-ങ്ഗച്ഛതി യോ വൈ പ്രജാതേന യജ്ഞേന യജതേ പ്ര പ്രജയാ പശുഭി-ര്മിഥുനൈ-ര്ജായതേ ദ്വാദശ മാസാ-സ്സംവഁഥ്സരോ ദ്വാദശ ദ്വന്ദ്വാനി ദര്ശപൂര്ണമാസയോസ്താനി സമ്പാദ്യാനീത്യാഹു-ര്വഥ്സ-ഞ്ചോപാവസൃജത്യുഖാ-ഞ്ചാധി ശ്രയത്യവ ച ഹന്തി ദൃഷദൌ ച സമാഹന്ത്യധി ച വപതേ കപാലാനി ചോപ ദധാതി പുരോഡാശ-ഞ്ചാ- [പുരോഡാശ-ഞ്ച, അധിശ്രയത്യാജ്യ-ഞ്ച] 31
-ഽധിശ്രയത്യാജ്യ-ഞ്ച സ്തമ്ബയജുശ്ച ഹരത്യഭി ച ഗൃഹ്ണാതി വേദി-ഞ്ച പരി ഗൃഹ്ണാതി പത്നീ-ഞ്ച സന്നഹ്യതി പ്രോക്ഷണീശ്ചാ ഽഽസാദയത്യാജ്യ-ഞ്ചൈതാനി വൈ ദ്വാദശ ദ്വന്ദ്വാനി ദര്ശപൂര്ണമാസയോസ്താനി യ ഏവഗ്ം സമ്പാദ്യ യജതേ പ്രജാതേനൈവ യജ്ഞേന യജതേ പ്ര പ്രജയാ പശുഭി-ര്മിഥുനൈ-ര്ജായതേ ॥ 32 ॥
(ഉക്ഥ്യേനോപാപ്നോത്യ-ഗച്ഛതാം-യഃ ഁ- പുരോഡാശം-ചത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 9)
ധ്രുവോ-ഽസി ധ്രുവോ-ഽഹഗ്ം സജാതേഷു ഭൂയാസമിത്യാഹ ധ്രുവാനേവൈനാന് കുരുത ഉഗ്രോ-ഽസ്യുഗ്രോ-ഽഹഗ്ം സജാതേഷു ഭൂയാസ-മിത്യാഹാപ്രതിവാദിന ഏവൈനാന് കുരുതേ-ഽഭിഭൂരസ്യഭിഭൂരഹഗ്ം സജാതേഷു ഭൂയാസമിത്യാഹ യ ഏവൈന-മ്പ്രത്യുത്പിപീതേ തമുപാസ്യതേ യുനജ്മി ത്വാ ബ്രഹ്മണാ ദൈവ്യേനേത്യാഹൈഷ വാഅഗ്നേര്യോഗസ്തേനൈ - [വാഅഗ്നേര്യോഗസ്തേന, ഏവൈനം-യുഁനക്തി] 33
വൈനം-യുഁനക്തി യജ്ഞസ്യ വൈ സമൃദ്ധേന ദേവാ-സ്സുവര്ഗം-ലോഁകമായന്. യജ്ഞസ്യ വ്യൃദ്ധേനാസുരാ-ന്പരാഭാവയന്. യന്മേ അഗ്നേ അസ്യ യജ്ഞസ്യ രിഷ്യാദിത്യാഹ യജ്ഞസ്യൈവ തഥ്സമൃദ്ധേന യജമാന-സ്സുവര്ഗം-ലോഁകമേതി യജ്ഞസ്യ വ്യൃദ്ധേന ഭ്രാതൃവ്യാ-ന്പരാ ഭാവയത്യഗ്നിഹോത്ര-മേതാഭി-ര്വ്യാഹൃതീഭിരുപ സാദയേദ്യജ്ഞമുഖം-വാഁ അഗ്നിഹോത്ര-മ്ബ്രഹ്മൈതാ വ്യാഹൃതയോ യജ്ഞമുഖ ഏവ ബ്രഹ്മ - [ബ്രഹ്മ, കുരുതേ സംവഁഥ്സരേ] 34
കുരുതേ സംവഁഥ്സരേ പര്യാഗത ഏതാഭിരേവോപ സാദയേ-ദ്ബ്രഹ്മണൈവോഭയതഃ സംവഁഥ്സര-മ്പരി ഗൃഹ്ണാതി ദര്ശപൂര്ണമാസൌ ചാതുര്മാസ്യാന്യാലഭമാന ഏതാഭി-ര്വ്യാഹൃതീഭിര്-ഹവീഗ്ഷ്യാസാദയേ-ദ്യജ്ഞമുഖം-വൈഁ ദര്ശപൂര്ണമാസൌ ചാതുര്മാസ്യാനി ബ്രഹ്മൈതാ വ്യാഹൃതയോ യജ്ഞമുഖ ഏവ ബ്രഹ്മ കുരുതേ സംവഁഥ്സരേ പര്യാഗത ഏതാഭിരേവാസാദയേ-ദ്ബ്രഹ്മണൈവോഭയതഃ സംവഁഥ്സര-മ്പരിഗൃഹ്ണാതി യദ്വൈ യജ്ഞസ്യ സാമ്നാ ക്രിയതേ രാഷ്ട്രം- [രാഷ്ട്രമ്, യജ്ഞസ്യാ-ശീര്ഗച്ഛതി] 35
-ഁയജ്ഞസ്യാ-ശീര്ഗച്ഛതി യദൃചാ വിശം-യഁജ്ഞസ്യാ- ശീര്ഗച്ഛത്യഥ ബ്രാഹ്മണോ-ഽനാശീര്കേണ യജ്ഞേന യജതേ സാമിധേനീ-രനുവക്ഷ്യന്നേതാ വ്യാഹൃതീഃ പുരസ്താദ്ദദ്ധ്യാ-ദ്ബ്രഹ്മൈവ പ്രതിപദ-ങ്കുരുതേ തഥാ ബ്രാഹ്മണ-സ്സാശീര്കേണ യജ്ഞേന യജതേ യ-ങ്കാമയേത യജമാന-മ്ഭ്രാതൃവ്യമസ്യ യജ്ഞസ്യാശീര്ഗച്ഛേദിതി തസ്യൈതാ വ്യാഹൃതീഃ പുരോനുവാക്യായാ-ന്ദദ്ധ്യാ-ദ്ഭ്രാതൃവ്യദേവത്യാ വൈ പുരോനുവാക്യാ ഭ്രാതൃവ്യമേവാസ്യ യജ്ഞസ്യാ-[യജ്ഞസ്യാ, ആശീര്ഗച്ഛതി] 36
-ഽഽശീര്ഗച്ഛതി യാന് കാമയേത യജമാനാന്-ഥ്സമാവത്യേനാന് യജ്ഞസ്യാ ഽഽശീര്ഗച്ഛേദിതി തേഷാമേതാ വ്യാഹൃതീഃ പുരോനുവാക്യായാ അര്ധര്ച ഏകാ-ന്ദദ്ധ്യാ-ദ്യാജ്യായൈ പുരസ്താദേകാം-യാഁജ്യായാ അര്ധര്ച ഏകാ-ന്തഥൈനാന്-ഥ്സമാവതീ യജ്ഞസ്യാ ഽഽശീര്ഗച്ഛതി യഥാ വൈ പര്ജന്യ-സ്സുവൃഷ്ടം-വഁര്ഷത്യേവം-യഁജ്ഞോ യജമാനായ വര്ഷതി സ്ഥലയോദക-മ്പരിഗൃഹ്ണന്ത്യാശിഷാ യജ്ഞം-യഁജമാനഃ പരി ഗൃഹ്ണാതി മനോ-ഽസി പ്രാജാപത്യം- [പ്രാജാപത്യമ്, മനസാ] 37
-മനസാ മാ ഭൂതേനാ-ഽഽവിശേത്യാഹ മനോ വൈ പ്രാജാപത്യ-മ്പ്രാജാപത്യോ യജ്ഞോ മന ഏവ യജ്ഞമാത്മ-ന്ധത്തേ വാഗസ്യൈന്ദ്രീ സപത്നക്ഷയണീ വാചാ മേന്ദ്രിയേണാ-ഽഽവിശേത്യാഹൈന്ദ്രീ വൈ വാഗ്വാച-മേവൈന്ദ്രീ- മാത്മ-ന്ധത്തേ ॥ 38 ॥
ധ്രുവോ-ഽസി ധ്രുവോ-ഽഹഗ്ം സജാതേഷു ഭൂയാസമിത്യാഹ ധ്രുവാനേവൈനാന് കുരുത ഉഗ്രോ-ഽസ്യുഗ്രോ-ഽഹഗ്ം സജാതേഷു ഭൂയാസ-മിത്യാഹാപ്രതിവാദിന ഏവൈനാന് കുരുതേ-ഽഭിഭൂരസ്യഭിഭൂരഹഗ്ം സജാതേഷു ഭൂയാസമിത്യാഹ യ ഏവൈന-മ്പ്രത്യുത്പിപീതേ തമുപാസ്യതേ യുനജ്മി ത്വാ ബ്രഹ്മണാ ദൈവ്യേനേത്യാഹൈഷ വാഅഗ്നേര്യോഗസ്തേനൈ - [വാഅഗ്നേര്യോഗസ്തേന, ഏവൈനം-യുഁനക്തി] 33
വൈനം-യുഁനക്തി യജ്ഞസ്യ വൈ സമൃദ്ധേന ദേവാ-സ്സുവര്ഗം-ലോഁകമായന്. യജ്ഞസ്യ വ്യൃദ്ധേനാസുരാ-ന്പരാഭാവയന്. യന്മേ അഗ്നേ അസ്യ യജ്ഞസ്യ രിഷ്യാദിത്യാഹ യജ്ഞസ്യൈവ തഥ്സമൃദ്ധേന യജമാന-സ്സുവര്ഗം-ലോഁകമേതി യജ്ഞസ്യ വ്യൃദ്ധേന ഭ്രാതൃവ്യാ-ന്പരാ ഭാവയത്യഗ്നിഹോത്ര-മേതാഭി-ര്വ്യാഹൃതീഭിരുപ സാദയേദ്യജ്ഞമുഖം-വാഁ അഗ്നിഹോത്ര-മ്ബ്രഹ്മൈതാ വ്യാഹൃതയോ യജ്ഞമുഖ ഏവ ബ്രഹ്മ - [ബ്രഹ്മ, കുരുതേ സംവഁഥ്സരേ] 34
കുരുതേ സംവഁഥ്സരേ പര്യാഗത ഏതാഭിരേവോപ സാദയേ-ദ്ബ്രഹ്മണൈവോഭയതഃ സംവഁഥ്സര-മ്പരി ഗൃഹ്ണാതി ദര്ശപൂര്ണമാസൌ ചാതുര്മാസ്യാന്യാലഭമാന ഏതാഭി-ര്വ്യാഹൃതീഭിര്-ഹവീഗ്ഷ്യാസാദയേ-ദ്യജ്ഞമുഖം-വൈഁ ദര്ശപൂര്ണമാസൌ ചാതുര്മാസ്യാനി ബ്രഹ്മൈതാ വ്യാഹൃതയോ യജ്ഞമുഖ ഏവ ബ്രഹ്മ കുരുതേ സംവഁഥ്സരേ പര്യാഗത ഏതാഭിരേവാസാദയേ-ദ്ബ്രഹ്മണൈവോഭയതഃ സംവഁഥ്സര-മ്പരിഗൃഹ്ണാതി യദ്വൈ യജ്ഞസ്യ സാമ്നാ ക്രിയതേ രാഷ്ട്രം- [രാഷ്ട്രമ്, യജ്ഞസ്യാ-ശീര്ഗച്ഛതി] 35
-ഁയജ്ഞസ്യാ-ശീര്ഗച്ഛതി യദൃചാ വിശം-യഁജ്ഞസ്യാ- ശീര്ഗച്ഛത്യഥ ബ്രാഹ്മണോ-ഽനാശീര്കേണ യജ്ഞേന യജതേ സാമിധേനീ-രനുവക്ഷ്യന്നേതാ വ്യാഹൃതീഃ പുരസ്താദ്ദദ്ധ്യാ-ദ്ബ്രഹ്മൈവ പ്രതിപദ-ങ്കുരുതേ തഥാ ബ്രാഹ്മണ-സ്സാശീര്കേണ യജ്ഞേന യജതേ യ-ങ്കാമയേത യജമാന-മ്ഭ്രാതൃവ്യമസ്യ യജ്ഞസ്യാശീര്ഗച്ഛേദിതി തസ്യൈതാ വ്യാഹൃതീഃ പുരോനുവാക്യായാ-ന്ദദ്ധ്യാ-ദ്ഭ്രാതൃവ്യദേവത്യാ വൈ പുരോനുവാക്യാ ഭ്രാതൃവ്യമേവാസ്യ യജ്ഞസ്യാ-[യജ്ഞസ്യാ, ആശീര്ഗച്ഛതി] 36
-ഽഽശീര്ഗച്ഛതി യാന് കാമയേത യജമാനാന്-ഥ്സമാവത്യേനാന് യജ്ഞസ്യാ ഽഽശീര്ഗച്ഛേദിതി തേഷാമേതാ വ്യാഹൃതീഃ പുരോനുവാക്യായാ അര്ധര്ച ഏകാ-ന്ദദ്ധ്യാ-ദ്യാജ്യായൈ പുരസ്താദേകാം-യാഁജ്യായാ അര്ധര്ച ഏകാ-ന്തഥൈനാന്-ഥ്സമാവതീ യജ്ഞസ്യാ ഽഽശീര്ഗച്ഛതി യഥാ വൈ പര്ജന്യ-സ്സുവൃഷ്ടം-വഁര്ഷത്യേവം-യഁജ്ഞോ യജമാനായ വര്ഷതി സ്ഥലയോദക-മ്പരിഗൃഹ്ണന്ത്യാശിഷാ യജ്ഞം-യഁജമാനഃ പരി ഗൃഹ്ണാതി മനോ-ഽസി പ്രാജാപത്യം- [പ്രാജാപത്യമ്, മനസാ] 37
-മനസാ മാ ഭൂതേനാ-ഽഽവിശേത്യാഹ മനോ വൈ പ്രാജാപത്യ-മ്പ്രാജാപത്യോ യജ്ഞോ മന ഏവ യജ്ഞമാത്മ-ന്ധത്തേ വാഗസ്യൈന്ദ്രീ സപത്നക്ഷയണീ വാചാ മേന്ദ്രിയേണാ-ഽഽവിശേത്യാഹൈന്ദ്രീ വൈ വാഗ്വാച-മേവൈന്ദ്രീ- മാത്മ-ന്ധത്തേ ॥ 38 ॥
(തേനൈ-വ ബ്രഹ്മ- രാഷ്ട്രമേ-വാസ്യ യജ്ഞസ്യ-പ്രാജാപത്യഗ്ം-ഷട്ത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 10)
യോ വൈ സപ്തദശ-മ്പ്രജാപതിം-യഁജ്ഞമന്വായത്തം-വേഁദ പ്രതി യജ്ഞേന തിഷ്ഠതി ന യജ്ഞാ-ദ്ഭ്രഗ്ംശത ആ ശ്രാവയേതി ചതുരക്ഷരമസ്തു ശ്രൌഷഡിതി ചതുരക്ഷരം-യഁജേതി ദ്വ്യക്ഷരം-യേഁ യജാമഹ ഇതി പഞ്ചാക്ഷര-ന്ദ്വ്യക്ഷരോ വഷട്കാര ഏഷ വൈ സപ്തദശഃ പ്രജാപതി-ര്യജ്ഞമന്വായത്തോ യ ഏവം-വേഁദ പ്രതി യജ്ഞേന തിഷ്ഠതി ന യജ്ഞാദ്- ഭ്രഗ്ംശതേ യോ വൈ യജ്ഞസ്യ പ്രായണ-മ്പ്രതിഷ്ഠാ- [പ്രതിഷ്ഠാമ്, ഉദയനം-വേഁദ] 39
മുദയനം-വേഁദ പ്രതിഷ്ഠിതേനാരിഷ്ടേന യജ്ഞേന സഗ്ഗ്സ്ഥാ-ങ്ഗച്ഛത്യാശ്രാവയാസ്തു ശ്രൌഷഡ്യജ യേ യജാമഹേ വഷട്കാര ഏതദ്വൈ യജ്ഞസ്യ പ്രായണമേഷാ പ്രതിഷ്ഠൈതദുദയനം-യഁ ഏവം-വേഁദ പ്രതിഷ്ഠിതേനാ-ഽരിഷ്ടേന യജ്ഞേന സഗ്ഗ്സ്ഥാ-ങ്ഗച്ഛതി യോ വൈ സൂനൃതായൈ ദോഹം-വേഁദ ദുഹ ഏവൈനാം-യഁജ്ഞോ വൈ സൂനൃതാ ഽഽ ശ്രാവയേത്യൈവൈനാ-മഹ്വദസ്തു [-മഹ്വദസ്തു, ശ്രൌഷഡിത്യുപാവാസ്രാ-] 40
ശ്രൌഷഡിത്യുപാവാസ്രാ-ഗ്യജേത്യുദനൈഷീദ്യേ യജാമഹ ഇത്യുപാ-ഽസദ-ദ്വഷട്കാരേണ ദോഗ്ദ്ധ്യേഷ വൈ സൂനൃതായൈ ദോഹോ യ ഏവം-വേഁദ ദുഹ ഏവൈനാ-ന്ദേവാ വൈ സത്രമാസത തേഷാ-ന്ദിശോ-ഽദസ്യന്ത ഏതാമാര്ദ്രാ-മ്പങ്ക്തിമപശ്യന്നാ ശ്രാവയേതി പുരോവാത-മജനയന്നസ്തു ശ്രൌഷഡിത്യഭ്രഗ്ം സമപ്ലാവയന്. യജേതി വിദ്യുത- [വിദ്യുതമ്, അജനയന് യേ] 41
മജനയന് യേ യജാമഹ ഇതി പ്രാവര്ഷയന്നഭ്യസ്തനയന് വഷട്കാരേണ തതോ വൈ തേഭ്യോ ദിശഃ പ്രാപ്യായന്ത യ ഏവം-വേഁദ പ്രാസ്മൈ ദിശഃ പ്യായന്തേ പ്രജാപതി-ന്ത്വോവേദ പ്രജാപതി സ്ത്വംവേഁദ യ-മ്പ്രജാപതി-ര്വേദ സ പുണ്യോ ഭവത്യേഷ വൈ ഛന്ദസ്യഃ പ്രജാപതിരാ ശ്രാവയാ-ഽസ്തു ശ്രൌഷഡ്യജ യേ യജാമഹേ വഷട്കാരോ യ ഏവം-വേഁദ പുണ്യോ ഭവതി വസന്ത- [വസന്തമ്, ഋതൂനാം] 42
-മൃതൂനാ-മ്പ്രീണാമീത്യാഹര്തവോ വൈ പ്രയാജാ ഋതൂനേവ പ്രീണാതി തേ-ഽസ്മൈ പ്രീതാ യഥാപൂര്വ-ങ്കല്പന്തേ കല്പന്തേ-ഽസ്മാ ഋതവോ യ ഏവം-വേഁദാഗ്നീഷോമയോരഹ-ന്ദേവയജ്യയാ ചക്ഷുഷ്മാ-ന്ഭൂയാസമിത്യാ-ഹാഗ്നീഷോമാഭ്യാം-വൈഁ യജ്ഞശ്ചക്ഷുഷ്മാ-ന്താഭ്യാമേവ ചക്ഷുരാത്മ-ന്ധത്തേ ഽഗ്നേരഹ-ന്ദേവയജ്യയാ-ഽന്നാദോ ഭൂയാസമിത്യാഹാഗ്നിര്വൈ ദേവാനാ-മന്നാദസ്തേ നൈവാ- [മന്നാദസ്തേ നൈവാ, അന്നാദ്യമാത്മന്] 43
-ഽന്നാദ്യമാത്മ-ന്ധത്തേ ദബ്ധിരസ്യദബ്ധോ ഭൂയാസമമു-ന്ദഭേയമിത്യാഹൈതയാ വൈ ദബ്ദ്ധ്യാ ദേവാ അസുരാനദഭ്നുവന്തയൈവ ഭ്രാതൃവ്യ-ന്ദഭ്നോത്യഗ്നീഷോമയോരഹ-ന്ദേവയജ്യയാ വൃത്രഹാ ഭൂയാസമിത്യാഹാ-ഽഗ്നീഷോമാഭ്യാം-വാഁ ഇന്ദ്രോ വൃത്രമഹന്താഭ്യാമേവ ഭ്രാതൃവ്യഗ്ഗ് സ്തൃണുത ഇന്ദ്രാഗ്നിയോരഹ-ന്ദേവയജ്യയേന്ദ്രിയാവ്യന്നാദോ ഭൂയാസമിത്യാഹേന്ദ്രിയാവ്യേവാന്നാദോ ഭവതീന്ദ്രസ്യാ- [ഭവതീന്ദ്രസ്യ, അഹ-ന്ദേവയജ്യയേന്ദ്രിയാവീ] 44
-ഽഹ-ന്ദേവയജ്യയേന്ദ്രിയാവീ ഭൂയാസമിത്യാഹേന്ദ്രിയാവ്യേവ ഭവതി മഹേന്ദ്രസ്യാ-ഽഹ-ന്ദേവയജ്യയാ ജേമാന-മ്മഹിമാന-ങ്ഗമേയമിത്യാഹ ജേമാനമേവ മഹിമാന-ങ്ഗച്ഛത്യഗ്നേ-സ്സ്വിഷ്ടകൃതോ-ഽഹ-ന്ദേവയജ്യയാ ഽഽയുഷ്മാന്. യജ്ഞേന പ്രതിഷ്ഠാ-ങ്ഗമേയമിത്യാ-ഹായുരേവാത്മ-ന്ധത്തേ പ്രതി യജ്ഞേന -തിഷ്ഠതി ॥ 45 ॥
യോ വൈ സപ്തദശ-മ്പ്രജാപതിം-യഁജ്ഞമന്വായത്തം-വേഁദ പ്രതി യജ്ഞേന തിഷ്ഠതി ന യജ്ഞാ-ദ്ഭ്രഗ്ംശത ആ ശ്രാവയേതി ചതുരക്ഷരമസ്തു ശ്രൌഷഡിതി ചതുരക്ഷരം-യഁജേതി ദ്വ്യക്ഷരം-യേഁ യജാമഹ ഇതി പഞ്ചാക്ഷര-ന്ദ്വ്യക്ഷരോ വഷട്കാര ഏഷ വൈ സപ്തദശഃ പ്രജാപതി-ര്യജ്ഞമന്വായത്തോ യ ഏവം-വേഁദ പ്രതി യജ്ഞേന തിഷ്ഠതി ന യജ്ഞാദ്- ഭ്രഗ്ംശതേ യോ വൈ യജ്ഞസ്യ പ്രായണ-മ്പ്രതിഷ്ഠാ- [പ്രതിഷ്ഠാമ്, ഉദയനം-വേഁദ] 39
മുദയനം-വേഁദ പ്രതിഷ്ഠിതേനാരിഷ്ടേന യജ്ഞേന സഗ്ഗ്സ്ഥാ-ങ്ഗച്ഛത്യാശ്രാവയാസ്തു ശ്രൌഷഡ്യജ യേ യജാമഹേ വഷട്കാര ഏതദ്വൈ യജ്ഞസ്യ പ്രായണമേഷാ പ്രതിഷ്ഠൈതദുദയനം-യഁ ഏവം-വേഁദ പ്രതിഷ്ഠിതേനാ-ഽരിഷ്ടേന യജ്ഞേന സഗ്ഗ്സ്ഥാ-ങ്ഗച്ഛതി യോ വൈ സൂനൃതായൈ ദോഹം-വേഁദ ദുഹ ഏവൈനാം-യഁജ്ഞോ വൈ സൂനൃതാ ഽഽ ശ്രാവയേത്യൈവൈനാ-മഹ്വദസ്തു [-മഹ്വദസ്തു, ശ്രൌഷഡിത്യുപാവാസ്രാ-] 40
ശ്രൌഷഡിത്യുപാവാസ്രാ-ഗ്യജേത്യുദനൈഷീദ്യേ യജാമഹ ഇത്യുപാ-ഽസദ-ദ്വഷട്കാരേണ ദോഗ്ദ്ധ്യേഷ വൈ സൂനൃതായൈ ദോഹോ യ ഏവം-വേഁദ ദുഹ ഏവൈനാ-ന്ദേവാ വൈ സത്രമാസത തേഷാ-ന്ദിശോ-ഽദസ്യന്ത ഏതാമാര്ദ്രാ-മ്പങ്ക്തിമപശ്യന്നാ ശ്രാവയേതി പുരോവാത-മജനയന്നസ്തു ശ്രൌഷഡിത്യഭ്രഗ്ം സമപ്ലാവയന്. യജേതി വിദ്യുത- [വിദ്യുതമ്, അജനയന് യേ] 41
മജനയന് യേ യജാമഹ ഇതി പ്രാവര്ഷയന്നഭ്യസ്തനയന് വഷട്കാരേണ തതോ വൈ തേഭ്യോ ദിശഃ പ്രാപ്യായന്ത യ ഏവം-വേഁദ പ്രാസ്മൈ ദിശഃ പ്യായന്തേ പ്രജാപതി-ന്ത്വോവേദ പ്രജാപതി സ്ത്വംവേഁദ യ-മ്പ്രജാപതി-ര്വേദ സ പുണ്യോ ഭവത്യേഷ വൈ ഛന്ദസ്യഃ പ്രജാപതിരാ ശ്രാവയാ-ഽസ്തു ശ്രൌഷഡ്യജ യേ യജാമഹേ വഷട്കാരോ യ ഏവം-വേഁദ പുണ്യോ ഭവതി വസന്ത- [വസന്തമ്, ഋതൂനാം] 42
-മൃതൂനാ-മ്പ്രീണാമീത്യാഹര്തവോ വൈ പ്രയാജാ ഋതൂനേവ പ്രീണാതി തേ-ഽസ്മൈ പ്രീതാ യഥാപൂര്വ-ങ്കല്പന്തേ കല്പന്തേ-ഽസ്മാ ഋതവോ യ ഏവം-വേഁദാഗ്നീഷോമയോരഹ-ന്ദേവയജ്യയാ ചക്ഷുഷ്മാ-ന്ഭൂയാസമിത്യാ-ഹാഗ്നീഷോമാഭ്യാം-വൈഁ യജ്ഞശ്ചക്ഷുഷ്മാ-ന്താഭ്യാമേവ ചക്ഷുരാത്മ-ന്ധത്തേ ഽഗ്നേരഹ-ന്ദേവയജ്യയാ-ഽന്നാദോ ഭൂയാസമിത്യാഹാഗ്നിര്വൈ ദേവാനാ-മന്നാദസ്തേ നൈവാ- [മന്നാദസ്തേ നൈവാ, അന്നാദ്യമാത്മന്] 43
-ഽന്നാദ്യമാത്മ-ന്ധത്തേ ദബ്ധിരസ്യദബ്ധോ ഭൂയാസമമു-ന്ദഭേയമിത്യാഹൈതയാ വൈ ദബ്ദ്ധ്യാ ദേവാ അസുരാനദഭ്നുവന്തയൈവ ഭ്രാതൃവ്യ-ന്ദഭ്നോത്യഗ്നീഷോമയോരഹ-ന്ദേവയജ്യയാ വൃത്രഹാ ഭൂയാസമിത്യാഹാ-ഽഗ്നീഷോമാഭ്യാം-വാഁ ഇന്ദ്രോ വൃത്രമഹന്താഭ്യാമേവ ഭ്രാതൃവ്യഗ്ഗ് സ്തൃണുത ഇന്ദ്രാഗ്നിയോരഹ-ന്ദേവയജ്യയേന്ദ്രിയാവ്യന്നാദോ ഭൂയാസമിത്യാഹേന്ദ്രിയാവ്യേവാന്നാദോ ഭവതീന്ദ്രസ്യാ- [ഭവതീന്ദ്രസ്യ, അഹ-ന്ദേവയജ്യയേന്ദ്രിയാവീ] 44
-ഽഹ-ന്ദേവയജ്യയേന്ദ്രിയാവീ ഭൂയാസമിത്യാഹേന്ദ്രിയാവ്യേവ ഭവതി മഹേന്ദ്രസ്യാ-ഽഹ-ന്ദേവയജ്യയാ ജേമാന-മ്മഹിമാന-ങ്ഗമേയമിത്യാഹ ജേമാനമേവ മഹിമാന-ങ്ഗച്ഛത്യഗ്നേ-സ്സ്വിഷ്ടകൃതോ-ഽഹ-ന്ദേവയജ്യയാ ഽഽയുഷ്മാന്. യജ്ഞേന പ്രതിഷ്ഠാ-ങ്ഗമേയമിത്യാ-ഹായുരേവാത്മ-ന്ധത്തേ പ്രതി യജ്ഞേന -തിഷ്ഠതി ॥ 45 ॥
( പ്രതിഷ്ഠാ-മഹ്വദസ്തു-വിദ്യുതംവഁസന്തന്-തേനൈവേ-ന്ദ്രസ്യാ-ഽഷ്ടാത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 11)
ഇന്ദ്രം-വോഁ വിശ്വതസ്പരി ഹവാമഹേ ജനേഭ്യഃ । അസ്മാകമസ്തു കേവലഃ ॥ ഇന്ദ്ര-ന്നരോ നേമധിതാ ഹവന്തേ യത്പാര്യാ യുനജതേ ധിയസ്താഃ । ശൂരോ നൃഷാതാ ശവസശ്ചകാന ആ ഗോമതി വ്രജേ ഭജാ ത്വന്നഃ ॥ ഇന്ദ്രിയാണി ശതക്രതോ യാ തേ ജനേഷു പഞ്ചസു ॥ ഇന്ദ്ര താനി ത ആ വൃണേ ॥ അനു തേ ദായി മഹ ഇന്ദ്രിയായ സത്രാ തേ വിശ്വമനു വൃത്രഹത്യേ । അനു [ ] 46
ക്ഷത്രമനു സഹോ യജത്രേന്ദ്ര ദേവേഭിരനു തേ നൃഷഹ്യേ ॥ ആയസ്മിന്-ഥ്സപ്തവാസവാ സ്തിഷ്ഠന്തി സ്വാരുഹോ യഥാ । ഋഷിര്ഹ ദീര്ഘശ്രുത്തമ ഇന്ദ്രസ്യ ഘര്മോ അതിഥിഃ ॥ ആമാസു പക്വമൈരയ ആ സൂര്യഗ്ം രോഹയോ ദിവി । ഘര്മ-ന്ന സാമ-ന്തപതാ സുവൃക്തിഭി-ര്ജുഷ്ട-ങ്ഗിര്വണസേ ഗിരഃ ॥ ഇന്ദ്രമി-ദ്ഗാഥിനോ ബൃഹദിന്ദ്ര-മര്കേഭി-രര്കിണഃ । ഇന്ദ്രം-വാഁണീരനൂഷത ॥ ഗായന്തി ത്വാ ഗായത്രിണോ- [ഗായത്രിണഃ, അര്ചന്ത്യര്ക-മര്കിണഃ ।] 47
-ഽര്ചന്ത്യര്ക-മര്കിണഃ । ബ്രഹ്മാണസ്ത്വാ ശതക്രതവു-ദ്വഗ്ംശ-മിവ യേമിരേ ॥ അഗ്ംഹോമുചേ പ്ര ഭരേമാ മനീഷാമോഷിഷ്ഠദാവംനേ സുമതി-ങ്ഗൃണാനാഃ । ഇദമിന്ദ്ര പ്രതി ഹവ്യ-ങ്ഗൃഭായ സത്യാ-സ്സന്തു യജമാനസ്യ കാമാഃ ॥ വിവേഷ യന്മാ ധിഷണാ ജജാന സ്തവൈ പുരാ പാര്യാദിന്ദ്ര-മഹ്നഃ । അഗ്ംഹസോ യത്ര പീപരദ്യഥാ നോ നാവേവ യാന്ത മുഭയേ ഹവന്തേ ॥ പ്ര സമ്രാജ-മ്പ്രഥമ-മദ്ധ്വരാണാ- [മദ്ധ്വരാണാമ്, അഗ്ംഹോമുചം] 48
-മഗ്ംഹോമുചം-വൃഁഷഭം-യഁജ്ഞിയാനാമ് । അപാ-ന്നപാതമശ്വിനാ ഹയന്ത-മസ്മിന്നര ഇന്ദ്രിയ-ന്ധത്തമോജഃ ॥ വി ന ഇന്ദ്ര മൃധോ ജഹി നീചാ യച്ഛ പൃതന്യതഃ । അധസ്പദ-ന്തമീ-ങ്കൃധി യോ അസ്മാഗ്ം അഭിദാസതി ॥ ഇന്ദ്ര ക്ഷത്രമഭി വാമമോജോ ഽജായഥാ വൃഷഭ ചര്ഷണീനാമ് । അപാനുദോ ജന-മമിത്രയന്ത-മുരു-ന്ദേവേഭ്യോ അകൃണോ-രു ലോകമ് ॥ മൃഗോ ന ഭീമഃ കുചരോ ഗിരിഷ്ഠാഃ പരാവത [പരാവതഃ, ആ ജഗാമാ പരസ്യാഃ ।] 49
ആ ജഗാമാ പരസ്യാഃ । സൃകഗ്ം സഗ്ംശായ പവിമിന്ദ്ര തിഗ്മം-വിഁ ശത്രൂ-ന്താഢി വിമൃധോ നുദസ്വ ॥ വി ശത്രൂന്. വി മൃധോ നുദ വിവൃത്രസ്യ ഹനൂ രുജ । വി മന്യുമിന്ദ്ര ഭാമിതോ-ഽമിത്രസ്യാ-ഽഭിദാസതഃ ॥ ത്രാതാര-മിന്ദ്ര-മവിതാര-മിന്ദ്രഗ്ം ഹവേഹവേ സുഹവഗ്ം ശൂരമിന്ദ്രമ് । ഹുവേ നു ശക്ര-മ്പുരുഹൂതമിന്ദ്രഗ്ഗ് സ്വസ്തി നോ മഘവാ ധാത്വിന്ദ്രഃ ॥ മാ തേ അസ്യാഗ്ം [അസ്യാഗ്ം, സഹസാവ-ന്പരിഷ്ടാവഘായ] 50
സഹസാവ-ന്പരിഷ്ടാവഘായ ഭൂമ ഹരിവഃ പരാദൈ । ത്രായസ്വ നോ ഽവൃകേഭി-ര്വരൂഥൈ-സ്തവ പ്രിയാസഃ സൂരിഷു സ്യാമ ॥ അനവസ്തേ രഥമശ്വായ തക്ഷ-ന്ത്വഷ്ടാ വജ്ര-മ്പുരുഹൂത ദ്യുമന്തമ് । ബ്രഹ്മാണ ഇന്ദ്ര-മ്മഹയന്തോ അര്കൈരവര്ധയന്നഹയേ ഹന്തവാ ഉ ॥ വൃഷ്ണേ യ-ത്തേ വൃഷണോ അര്കമര്ചാനിന്ദ്ര ഗ്രാവാണോ അദിതി-സ്സജോഷാഃ । അനശ്വാസോ യേ പവയോ-ഽരഥാ ഇന്ദ്രേഷിതാ അഭ്യവര്ത ന്ത ദസ്യൂന് ॥ 51 ॥
ഇന്ദ്രം-വോഁ വിശ്വതസ്പരി ഹവാമഹേ ജനേഭ്യഃ । അസ്മാകമസ്തു കേവലഃ ॥ ഇന്ദ്ര-ന്നരോ നേമധിതാ ഹവന്തേ യത്പാര്യാ യുനജതേ ധിയസ്താഃ । ശൂരോ നൃഷാതാ ശവസശ്ചകാന ആ ഗോമതി വ്രജേ ഭജാ ത്വന്നഃ ॥ ഇന്ദ്രിയാണി ശതക്രതോ യാ തേ ജനേഷു പഞ്ചസു ॥ ഇന്ദ്ര താനി ത ആ വൃണേ ॥ അനു തേ ദായി മഹ ഇന്ദ്രിയായ സത്രാ തേ വിശ്വമനു വൃത്രഹത്യേ । അനു [ ] 46
ക്ഷത്രമനു സഹോ യജത്രേന്ദ്ര ദേവേഭിരനു തേ നൃഷഹ്യേ ॥ ആയസ്മിന്-ഥ്സപ്തവാസവാ സ്തിഷ്ഠന്തി സ്വാരുഹോ യഥാ । ഋഷിര്ഹ ദീര്ഘശ്രുത്തമ ഇന്ദ്രസ്യ ഘര്മോ അതിഥിഃ ॥ ആമാസു പക്വമൈരയ ആ സൂര്യഗ്ം രോഹയോ ദിവി । ഘര്മ-ന്ന സാമ-ന്തപതാ സുവൃക്തിഭി-ര്ജുഷ്ട-ങ്ഗിര്വണസേ ഗിരഃ ॥ ഇന്ദ്രമി-ദ്ഗാഥിനോ ബൃഹദിന്ദ്ര-മര്കേഭി-രര്കിണഃ । ഇന്ദ്രം-വാഁണീരനൂഷത ॥ ഗായന്തി ത്വാ ഗായത്രിണോ- [ഗായത്രിണഃ, അര്ചന്ത്യര്ക-മര്കിണഃ ।] 47
-ഽര്ചന്ത്യര്ക-മര്കിണഃ । ബ്രഹ്മാണസ്ത്വാ ശതക്രതവു-ദ്വഗ്ംശ-മിവ യേമിരേ ॥ അഗ്ംഹോമുചേ പ്ര ഭരേമാ മനീഷാമോഷിഷ്ഠദാവംനേ സുമതി-ങ്ഗൃണാനാഃ । ഇദമിന്ദ്ര പ്രതി ഹവ്യ-ങ്ഗൃഭായ സത്യാ-സ്സന്തു യജമാനസ്യ കാമാഃ ॥ വിവേഷ യന്മാ ധിഷണാ ജജാന സ്തവൈ പുരാ പാര്യാദിന്ദ്ര-മഹ്നഃ । അഗ്ംഹസോ യത്ര പീപരദ്യഥാ നോ നാവേവ യാന്ത മുഭയേ ഹവന്തേ ॥ പ്ര സമ്രാജ-മ്പ്രഥമ-മദ്ധ്വരാണാ- [മദ്ധ്വരാണാമ്, അഗ്ംഹോമുചം] 48
-മഗ്ംഹോമുചം-വൃഁഷഭം-യഁജ്ഞിയാനാമ് । അപാ-ന്നപാതമശ്വിനാ ഹയന്ത-മസ്മിന്നര ഇന്ദ്രിയ-ന്ധത്തമോജഃ ॥ വി ന ഇന്ദ്ര മൃധോ ജഹി നീചാ യച്ഛ പൃതന്യതഃ । അധസ്പദ-ന്തമീ-ങ്കൃധി യോ അസ്മാഗ്ം അഭിദാസതി ॥ ഇന്ദ്ര ക്ഷത്രമഭി വാമമോജോ ഽജായഥാ വൃഷഭ ചര്ഷണീനാമ് । അപാനുദോ ജന-മമിത്രയന്ത-മുരു-ന്ദേവേഭ്യോ അകൃണോ-രു ലോകമ് ॥ മൃഗോ ന ഭീമഃ കുചരോ ഗിരിഷ്ഠാഃ പരാവത [പരാവതഃ, ആ ജഗാമാ പരസ്യാഃ ।] 49
ആ ജഗാമാ പരസ്യാഃ । സൃകഗ്ം സഗ്ംശായ പവിമിന്ദ്ര തിഗ്മം-വിഁ ശത്രൂ-ന്താഢി വിമൃധോ നുദസ്വ ॥ വി ശത്രൂന്. വി മൃധോ നുദ വിവൃത്രസ്യ ഹനൂ രുജ । വി മന്യുമിന്ദ്ര ഭാമിതോ-ഽമിത്രസ്യാ-ഽഭിദാസതഃ ॥ ത്രാതാര-മിന്ദ്ര-മവിതാര-മിന്ദ്രഗ്ം ഹവേഹവേ സുഹവഗ്ം ശൂരമിന്ദ്രമ് । ഹുവേ നു ശക്ര-മ്പുരുഹൂതമിന്ദ്രഗ്ഗ് സ്വസ്തി നോ മഘവാ ധാത്വിന്ദ്രഃ ॥ മാ തേ അസ്യാഗ്ം [അസ്യാഗ്ം, സഹസാവ-ന്പരിഷ്ടാവഘായ] 50
സഹസാവ-ന്പരിഷ്ടാവഘായ ഭൂമ ഹരിവഃ പരാദൈ । ത്രായസ്വ നോ ഽവൃകേഭി-ര്വരൂഥൈ-സ്തവ പ്രിയാസഃ സൂരിഷു സ്യാമ ॥ അനവസ്തേ രഥമശ്വായ തക്ഷ-ന്ത്വഷ്ടാ വജ്ര-മ്പുരുഹൂത ദ്യുമന്തമ് । ബ്രഹ്മാണ ഇന്ദ്ര-മ്മഹയന്തോ അര്കൈരവര്ധയന്നഹയേ ഹന്തവാ ഉ ॥ വൃഷ്ണേ യ-ത്തേ വൃഷണോ അര്കമര്ചാനിന്ദ്ര ഗ്രാവാണോ അദിതി-സ്സജോഷാഃ । അനശ്വാസോ യേ പവയോ-ഽരഥാ ഇന്ദ്രേഷിതാ അഭ്യവര്ത ന്ത ദസ്യൂന് ॥ 51 ॥
(വൃത്രഹത്യേ-ഽനു-ഗായത്രിണോ-ഽദ്ധരാണാം-പരാവതോ-ഽസ്യാ-മഷ്ടാചത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 12)
(സന്ത്വാ സിഞ്ചാമി-ധ്രുവോ-ഽസ്യഗ്നിര്മാ-ബര്ഹിഷോ-ഽഹ-മാ പ്യായതാ-മഗന്മ-യഥാ വൈ-യോ വൈ ശ്രദ്ധാം- പ്രജാപതി-ര്യജ്ഞാന്-ധ്രുവോ-ഽസീത്യാഹ-യോ വൈ സപ്തദശ-മിന്ദ്രം-വോഁ-ദ്വാദശ । )
(സന്ത്വാ-ബര്ഹിഷോ-ഽഹംയഁഥാ വാ-ഏവം-വിഁദ്വാ-ഞ്ഛ്രൌഷട്-ഥ്സാഹസാവ-ന്നേകപഞ്ചാശത് ।)
(സന്ത്വാ, സിഞ്ചാമി ദസ്യൂന്)
॥ ഹരിഃ ഓമ് ॥
॥ കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാ-മ്പ്രഥമകാണ്ഡേ ഷഷ്ഠഃ പ്രശ്ന-സ്സമാപ്തഃ ॥