കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാ-ന്ദ്വിതീയകാണ്ഡേ ദ്വിതീയഃ പ്രശ്നഃ - ഇഷ്ടിവിധാനം
ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,
ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,
ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹരിഃ ഓമ് ॥
പ്രജാപതിഃ പ്രജാ അസൃജത താ-സ്സൃഷ്ടാ ഇന്ദ്രാഗ്നീ അപാഗൂഹതാഗ്ം സോ-ഽചായ-ത്പ്രജാപതിരിന്ദ്രാഗ്നീ വൈ മേ പ്രജാ അപാഘുക്ഷതാമിതി സ ഏതമൈന്ദ്രാഗ്ന- മേകാദശകപാല-മപശ്യ-ത്ത-ന്നിരവപ-ത്താവസ്മൈ പ്രജാഃ പ്രാസാധയതാ- മിന്ദ്രാഗ്നീ വാ ഏതസ്യ പ്രജാമപ ഗൂഹതോ യോ-ഽലം പ്രജായൈ സ-ന്പ്രജാ-ന്ന വിന്ദത ഐന്ദ്രാഗ്ന-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേത്-പ്രജാകാമ ഇന്ദ്രാഗ്നീ [ ] 1
ഏവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താവേവാസ്മൈ പ്രജാ-മ്പ്ര സാധയതോ വിന്ദതേ പ്രജാ-മൈന്ദ്രാഗ്ന-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ഥ്സ്പര്ധമാനഃ, ക്ഷേത്രേ വാ സജാതേഷു വേന്ദ്രാഗ്നീ ഏവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താഭ്യാമേവേന്ദ്രിയം ഁവീര്യ-മ്ഭ്രാതൃവ്യസ്യ വൃങ്ക്തേ വി പാപ്മനാ ഭ്രാതൃവ്യേണ ജയതേ-ഽപ വാ ഏതസ്മാദിന്ദ്രിയം-വീഁര്യ-ങ്ക്രാമതി യ-സ്സഗ്രാമ്മ-മുപപ്രയാത്യൈന്ദ്രാഗ്ന-മേകാദശകപാല-ന്നി- [-മേകാദശകപാല-ന്നിഃ, വപേ-ഥ്സങ്ഗ്രാമ-] 2
-ര്വപേ-ഥ്സങ്ഗ്രാമ-മുപപ്രയാസ്യ-ന്നിന്ദ്രാഗ്നീ ഏവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താവേവാസ്മി-ന്നിന്ദ്രിയം-വീഁര്യ-ന്ധത്ത-സ്സഹേന്ദ്രിയേണ വീര്യേണോപ പ്ര യാതി ജയതി തഗ്ം സഗ്രാമ്മം-വിഁ വാ ഏഷ ഇന്ദ്രിയേണ വീര്യേണര്ധ്യതേ യ-സ്സഗ്രാമ്മ-ഞ്ജയത്യൈന്ദ്രാഗ്ന-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ഥ്സങ്ഗ്രാമ-ഞ്ജിത്വേന്ദ്രാഗ്നീ ഏവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താവേവാസ്മി-ന്നിദ്രിയം-വീഁര്യന്- [വീര്യമ്, ധത്തോ നേന്ദ്രിയേണ] 3
-ധത്തോ നേന്ദ്രിയേണ വീര്യേണ വ്യൃദ്ധ്യതേ-ഽപ വാ ഏതസ്മാദിന്ദ്രിയം-വീഁര്യ-ങ്ക്രാമതി യ ഏതി ജനതാമൈന്ദ്രാഗ്ന-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ജ്ജനതാമേഷ്യ-ന്നിന്ദ്രാഗ്നീ ഏവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താവേവാസ്മി-ന്നിന്ദ്രിയം-വീഁര്യ-ന്ധത്ത-സ്സഹേന്ദ്രിയേണ വീര്യേണ ജനതാമേതി പൌഷ്ണ-ഞ്ചരുമനു നിര്വപേ-ത്പൂഷാ വാ ഇന്ദ്രിയസ്യ വീര്യസ്യാ-ഽനുപ്രദാതാ പൂഷണമേവ [ ] 4
സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മാ ഇന്ദ്രിയം-വീഁര്യമനു പ്രയച്ഛതി ക്ഷൈത്രപത്യ-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേ-ജ്ജനതാ-മാഗത്യേയം-വൈഁ ക്ഷേത്രസ്യ പതിരസ്യാമേവ പ്രതി തിഷ്ഠത്യൈന്ദ്രാഗ്ന-മേകാദശകപാല-മുപരിഷ്ടാ-ന്നിര്വപേദസ്യാമേവ പ്രതിഷ്ഠായേന്ദ്രിയം-വീഁര്യ-മുപരിഷ്ടാ-ദാത്മ-ന്ധത്തേ ॥ 5 ॥
പ്രജാപതിഃ പ്രജാ അസൃജത താ-സ്സൃഷ്ടാ ഇന്ദ്രാഗ്നീ അപാഗൂഹതാഗ്ം സോ-ഽചായ-ത്പ്രജാപതിരിന്ദ്രാഗ്നീ വൈ മേ പ്രജാ അപാഘുക്ഷതാമിതി സ ഏതമൈന്ദ്രാഗ്ന- മേകാദശകപാല-മപശ്യ-ത്ത-ന്നിരവപ-ത്താവസ്മൈ പ്രജാഃ പ്രാസാധയതാ- മിന്ദ്രാഗ്നീ വാ ഏതസ്യ പ്രജാമപ ഗൂഹതോ യോ-ഽലം പ്രജായൈ സ-ന്പ്രജാ-ന്ന വിന്ദത ഐന്ദ്രാഗ്ന-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേത്-പ്രജാകാമ ഇന്ദ്രാഗ്നീ [ ] 1
ഏവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താവേവാസ്മൈ പ്രജാ-മ്പ്ര സാധയതോ വിന്ദതേ പ്രജാ-മൈന്ദ്രാഗ്ന-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ഥ്സ്പര്ധമാനഃ, ക്ഷേത്രേ വാ സജാതേഷു വേന്ദ്രാഗ്നീ ഏവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താഭ്യാമേവേന്ദ്രിയം ഁവീര്യ-മ്ഭ്രാതൃവ്യസ്യ വൃങ്ക്തേ വി പാപ്മനാ ഭ്രാതൃവ്യേണ ജയതേ-ഽപ വാ ഏതസ്മാദിന്ദ്രിയം-വീഁര്യ-ങ്ക്രാമതി യ-സ്സഗ്രാമ്മ-മുപപ്രയാത്യൈന്ദ്രാഗ്ന-മേകാദശകപാല-ന്നി- [-മേകാദശകപാല-ന്നിഃ, വപേ-ഥ്സങ്ഗ്രാമ-] 2
-ര്വപേ-ഥ്സങ്ഗ്രാമ-മുപപ്രയാസ്യ-ന്നിന്ദ്രാഗ്നീ ഏവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താവേവാസ്മി-ന്നിന്ദ്രിയം-വീഁര്യ-ന്ധത്ത-സ്സഹേന്ദ്രിയേണ വീര്യേണോപ പ്ര യാതി ജയതി തഗ്ം സഗ്രാമ്മം-വിഁ വാ ഏഷ ഇന്ദ്രിയേണ വീര്യേണര്ധ്യതേ യ-സ്സഗ്രാമ്മ-ഞ്ജയത്യൈന്ദ്രാഗ്ന-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ഥ്സങ്ഗ്രാമ-ഞ്ജിത്വേന്ദ്രാഗ്നീ ഏവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താവേവാസ്മി-ന്നിദ്രിയം-വീഁര്യന്- [വീര്യമ്, ധത്തോ നേന്ദ്രിയേണ] 3
-ധത്തോ നേന്ദ്രിയേണ വീര്യേണ വ്യൃദ്ധ്യതേ-ഽപ വാ ഏതസ്മാദിന്ദ്രിയം-വീഁര്യ-ങ്ക്രാമതി യ ഏതി ജനതാമൈന്ദ്രാഗ്ന-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ജ്ജനതാമേഷ്യ-ന്നിന്ദ്രാഗ്നീ ഏവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താവേവാസ്മി-ന്നിന്ദ്രിയം-വീഁര്യ-ന്ധത്ത-സ്സഹേന്ദ്രിയേണ വീര്യേണ ജനതാമേതി പൌഷ്ണ-ഞ്ചരുമനു നിര്വപേ-ത്പൂഷാ വാ ഇന്ദ്രിയസ്യ വീര്യസ്യാ-ഽനുപ്രദാതാ പൂഷണമേവ [ ] 4
സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മാ ഇന്ദ്രിയം-വീഁര്യമനു പ്രയച്ഛതി ക്ഷൈത്രപത്യ-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേ-ജ്ജനതാ-മാഗത്യേയം-വൈഁ ക്ഷേത്രസ്യ പതിരസ്യാമേവ പ്രതി തിഷ്ഠത്യൈന്ദ്രാഗ്ന-മേകാദശകപാല-മുപരിഷ്ടാ-ന്നിര്വപേദസ്യാമേവ പ്രതിഷ്ഠായേന്ദ്രിയം-വീഁര്യ-മുപരിഷ്ടാ-ദാത്മ-ന്ധത്തേ ॥ 5 ॥
(പ്രജാകാമ ഇന്ദ്രാഗ്നീ - ഉപപ്രയാത്യൈന്ദ്രാഗ്നമേകാദശകപാല-ന്നി- ര്വീര്യം - പൂഷണമേ വൈ - കാന്നചത്വാരിഗ്ംശച്ച ) (അ. 1)
അഗ്നയേ പഥികൃതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേദ്യോ ദര്ശപൂര്ണമാസയാജീ സന്നമാവാസ്യാം-വാഁ പൌര്ണമാസീം-വാഁ-ഽതിപാദയേ-ത്പഥോ വാ ഏഷോദ്ധ്യപഥേനൈതി യോ ദര്ശപൂര്ണമാസയാജീ സന്നമാവാസ്യാം-വാഁ പൌര്ണമാസീം-വാഁതിപാദയത്യഗ്നിമേവ പഥികൃതഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈനമപഥാ-ത്പന്ഥാമപി നയത്യനഡ്വാ-ന്ദക്ഷിണാ വഹീ ഹ്യേഷ സമൃദ്ധ്യാ അഗ്നയേ വ്രതപതയേ [വ്രതപതയേ, പുരോഡാശ-] 6
പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേദ്യ ആഹിതാഗ്നി-സ്സന്നവ്രത്യമിവ ചരേദഗ്നിമേവ വ്രതപതിഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈനം-വ്രഁതമാ ലഭംയഁതി വ്രത്യോ ഭവത്യഗ്നയേ രക്ഷോഘ്നേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേദ്യഗ്ം രക്ഷാഗ്ംസി സചേരന്നഗ്നിമേവ രക്ഷോഹണഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മാ-ദ്രക്ഷാഗ്സ്യപ ഹന്തി നിശിതായാ-ന്നിര്വപേ- [നിര്വപേത്, നിശിതായാഗ്ം ഹി] 7
-ന്നിശിതായാഗ്ം ഹി രക്ഷാഗ്ംസി പ്രേരതേ സപ്രേംര്ണാന്യേവൈനാനി ഹന്തി പരിശ്രിതേ യാജയേ-ദ്രക്ഷസാ-മനന്വവചാരായ രക്ഷോഘ്നീ യാജ്യാനുവാക്യേ ഭവതോ രക്ഷസാഗ് സ്തൃത്യാ അഗ്നയേ രുദ്രവതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേ-ദഭിചര-ന്നേഷാ വാ അസ്യ ഘോരാ തനൂര്യ-ദ്രുദ്രസ്തസ്മാ ഏവൈനമാവൃശ്ചതി താജഗാര്തി-മാര്ച്ഛത്യഗ്നയേ സുരഭിമതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേദ്യസ്യ ഗാവോ വാ പുരുഷാ [വാ പുരുഷാഃ, വാ പ്രമീയേരന്] 8
വാ പ്രമീയേരന് യോ വാ ബിഭീയാദേഷാ വാ അസ്യ ഭേഷജ്യാ തനൂര്യ-ഥ്സുരഭിമതീ-തയൈവാ-ഽസ്മൈ ഭേഷജ-ങ്കരോതി സുരഭിമതേ ഭവതി പൂതീഗന്ധസ്യാ-ഽപഹത്യാ അഗ്നയേ ക്ഷാമവതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേ-ഥ്സങ്ഗ്രാമേ സംയഁത്തേ ഭാഗധേയേനൈവൈനഗ്ം ശമയിത്വാ പരാനഭി നിര്ദിശതി യമവരേഷാം-വിഁദ്ധ്യന്തി ജീവതി സ യ-മ്പരേഷാ-മ്പ്ര സ മീയതേ ജയതി തഗ്ം സങ്ഗ്രാമ- [തഗ്ം സങ്ഗ്രാമമ്, അഭി വാ ഏഷ] 9
-മഭി വാ ഏഷ ഏതാനുച്യതി യേഷാ-മ്പൂര്വാപരാ അന്വഞ്ചഃ പ്രമീയന്തേ പുരുഷാഹുതിര്-ഹ്യസ്യ പ്രിയതമാ-ഽഗ്നയേ ക്ഷാമവതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേ-ദ്ഭാഗധേയേനൈവൈനഗ്ം ശമയതി നൈഷാ-മ്പുരാ-ഽഽയുഷോ-ഽപരഃ പ്രമീയതേ-ഽഭി വാ ഏഷ ഏതസ്യ ഗൃഹാനുച്യതി യസ്യ ഗൃഹാ-ന്ദഹത്യഗ്നയേ ക്ഷാമവതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേ-ദ്ഭാഗധേയേനൈവൈനഗ്ം ശമയതി നാ-ഽസ്യാപര-ങ്ഗൃഹാ-ന്ദഹതി ॥ 10 ॥
അഗ്നയേ പഥികൃതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേദ്യോ ദര്ശപൂര്ണമാസയാജീ സന്നമാവാസ്യാം-വാഁ പൌര്ണമാസീം-വാഁ-ഽതിപാദയേ-ത്പഥോ വാ ഏഷോദ്ധ്യപഥേനൈതി യോ ദര്ശപൂര്ണമാസയാജീ സന്നമാവാസ്യാം-വാഁ പൌര്ണമാസീം-വാഁതിപാദയത്യഗ്നിമേവ പഥികൃതഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈനമപഥാ-ത്പന്ഥാമപി നയത്യനഡ്വാ-ന്ദക്ഷിണാ വഹീ ഹ്യേഷ സമൃദ്ധ്യാ അഗ്നയേ വ്രതപതയേ [വ്രതപതയേ, പുരോഡാശ-] 6
പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേദ്യ ആഹിതാഗ്നി-സ്സന്നവ്രത്യമിവ ചരേദഗ്നിമേവ വ്രതപതിഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈനം-വ്രഁതമാ ലഭംയഁതി വ്രത്യോ ഭവത്യഗ്നയേ രക്ഷോഘ്നേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേദ്യഗ്ം രക്ഷാഗ്ംസി സചേരന്നഗ്നിമേവ രക്ഷോഹണഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മാ-ദ്രക്ഷാഗ്സ്യപ ഹന്തി നിശിതായാ-ന്നിര്വപേ- [നിര്വപേത്, നിശിതായാഗ്ം ഹി] 7
-ന്നിശിതായാഗ്ം ഹി രക്ഷാഗ്ംസി പ്രേരതേ സപ്രേംര്ണാന്യേവൈനാനി ഹന്തി പരിശ്രിതേ യാജയേ-ദ്രക്ഷസാ-മനന്വവചാരായ രക്ഷോഘ്നീ യാജ്യാനുവാക്യേ ഭവതോ രക്ഷസാഗ് സ്തൃത്യാ അഗ്നയേ രുദ്രവതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേ-ദഭിചര-ന്നേഷാ വാ അസ്യ ഘോരാ തനൂര്യ-ദ്രുദ്രസ്തസ്മാ ഏവൈനമാവൃശ്ചതി താജഗാര്തി-മാര്ച്ഛത്യഗ്നയേ സുരഭിമതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേദ്യസ്യ ഗാവോ വാ പുരുഷാ [വാ പുരുഷാഃ, വാ പ്രമീയേരന്] 8
വാ പ്രമീയേരന് യോ വാ ബിഭീയാദേഷാ വാ അസ്യ ഭേഷജ്യാ തനൂര്യ-ഥ്സുരഭിമതീ-തയൈവാ-ഽസ്മൈ ഭേഷജ-ങ്കരോതി സുരഭിമതേ ഭവതി പൂതീഗന്ധസ്യാ-ഽപഹത്യാ അഗ്നയേ ക്ഷാമവതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേ-ഥ്സങ്ഗ്രാമേ സംയഁത്തേ ഭാഗധേയേനൈവൈനഗ്ം ശമയിത്വാ പരാനഭി നിര്ദിശതി യമവരേഷാം-വിഁദ്ധ്യന്തി ജീവതി സ യ-മ്പരേഷാ-മ്പ്ര സ മീയതേ ജയതി തഗ്ം സങ്ഗ്രാമ- [തഗ്ം സങ്ഗ്രാമമ്, അഭി വാ ഏഷ] 9
-മഭി വാ ഏഷ ഏതാനുച്യതി യേഷാ-മ്പൂര്വാപരാ അന്വഞ്ചഃ പ്രമീയന്തേ പുരുഷാഹുതിര്-ഹ്യസ്യ പ്രിയതമാ-ഽഗ്നയേ ക്ഷാമവതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേ-ദ്ഭാഗധേയേനൈവൈനഗ്ം ശമയതി നൈഷാ-മ്പുരാ-ഽഽയുഷോ-ഽപരഃ പ്രമീയതേ-ഽഭി വാ ഏഷ ഏതസ്യ ഗൃഹാനുച്യതി യസ്യ ഗൃഹാ-ന്ദഹത്യഗ്നയേ ക്ഷാമവതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേ-ദ്ഭാഗധേയേനൈവൈനഗ്ം ശമയതി നാ-ഽസ്യാപര-ങ്ഗൃഹാ-ന്ദഹതി ॥ 10 ॥
(വ്രതപതയേ - നിശിതായാ-ന്നിര്വപേത് - പുരുഷാഃ - സങ്ഗ്രാമം - ന - ചത്വാരി ച) (അ. 2)
അഗ്നയേ കാമായ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേദ്യ-ങ്കാമോ നോപനമേ-ദഗ്നിമേവ കാമഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈന-ങ്കാമേന സമര്ധയത്യുപൈന-ങ്കാമോ നമത്യഗ്നയേ യ വിഷ്ഠായ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേ-ഥ്സ്പര്ധമാനഃ, ക്ഷേത്രേ വാ സജാതേഷു വാ-ഽഗ്നിമേവ യവിഷ്ഠഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി തേനൈവേന്ദ്രിയം-വീഁര്യ-മ്ഭ്രാതൃവ്യസ്യ [ഭ്രാതൃവ്യസ്യ, യുവതേ വിപാപ്മനാ] 11
യുവതേ വിപാപ്മനാ ഭ്രാതൃവ്യേണ ജയതേ-ഽഗ്നയേ യവിഷ്ഠായ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേ-ദഭിചര്യമാണോ ഽഗ്നിമേവ യവിഷ്ഠഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മാ-ദ്രക്ഷാഗ്ംസി യവയതി നൈന-മഭിചരന്-ഥ്സ്തൃണുതേ-ഽഗ്നയ ആയുഷ്മതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേദ്യഃ കാമയേത സര്വ-മായു-രിയാ-മിത്യഗ്നി- മേവാ-ഽഽയുഷ്മന്തഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാ-ഽസ്മി- [ഏവാ-ഽസ്മിന്ന്, ആയുര്ദധാതി] 12
-ന്നായുര്ദധാതി സര്വമായു-രേത്യഗ്നയേ ജാതവേദസേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേ-ദ്ഭൂതികാമോ-ഽഗ്നിമേവ ജാതവേദസഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈന-മ്ഭൂതി-ങ്ഗമയതി ഭവത്യേവാഗ്നയേ രുക്മതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേ-ദ്രുക്കാമോ-ഽഗ്നിമേവ രുക്മന്തഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മി-ന്രുച-ന്ദധാതി-രോചത ഏവാഗ്നയേ തേജസ്വതേ പുരോഡാശ- [പുരോഡാശമ്, അഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേത്] 13
-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേ-ത്തേജസ്കാമോ-ഽഗ്നിമേവ തേജസ്വന്തഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മി-ന്തേജോ ദധാതി തേജസ്വ്യേവ ഭവത്യഗ്നയേ സാഹന്ത്യായ പുരോഡാശമഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേ-ഥ്സീക്ഷമാണോ ഽഗ്നിമേവ സാഹന്ത്യഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി തേനൈവ സഹതേ യഗ്ം സീക്ഷതേ ॥ 14 ॥
അഗ്നയേ കാമായ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേദ്യ-ങ്കാമോ നോപനമേ-ദഗ്നിമേവ കാമഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈന-ങ്കാമേന സമര്ധയത്യുപൈന-ങ്കാമോ നമത്യഗ്നയേ യ വിഷ്ഠായ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേ-ഥ്സ്പര്ധമാനഃ, ക്ഷേത്രേ വാ സജാതേഷു വാ-ഽഗ്നിമേവ യവിഷ്ഠഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി തേനൈവേന്ദ്രിയം-വീഁര്യ-മ്ഭ്രാതൃവ്യസ്യ [ഭ്രാതൃവ്യസ്യ, യുവതേ വിപാപ്മനാ] 11
യുവതേ വിപാപ്മനാ ഭ്രാതൃവ്യേണ ജയതേ-ഽഗ്നയേ യവിഷ്ഠായ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേ-ദഭിചര്യമാണോ ഽഗ്നിമേവ യവിഷ്ഠഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മാ-ദ്രക്ഷാഗ്ംസി യവയതി നൈന-മഭിചരന്-ഥ്സ്തൃണുതേ-ഽഗ്നയ ആയുഷ്മതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേദ്യഃ കാമയേത സര്വ-മായു-രിയാ-മിത്യഗ്നി- മേവാ-ഽഽയുഷ്മന്തഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാ-ഽസ്മി- [ഏവാ-ഽസ്മിന്ന്, ആയുര്ദധാതി] 12
-ന്നായുര്ദധാതി സര്വമായു-രേത്യഗ്നയേ ജാതവേദസേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേ-ദ്ഭൂതികാമോ-ഽഗ്നിമേവ ജാതവേദസഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈന-മ്ഭൂതി-ങ്ഗമയതി ഭവത്യേവാഗ്നയേ രുക്മതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേ-ദ്രുക്കാമോ-ഽഗ്നിമേവ രുക്മന്തഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മി-ന്രുച-ന്ദധാതി-രോചത ഏവാഗ്നയേ തേജസ്വതേ പുരോഡാശ- [പുരോഡാശമ്, അഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേത്] 13
-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേ-ത്തേജസ്കാമോ-ഽഗ്നിമേവ തേജസ്വന്തഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മി-ന്തേജോ ദധാതി തേജസ്വ്യേവ ഭവത്യഗ്നയേ സാഹന്ത്യായ പുരോഡാശമഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേ-ഥ്സീക്ഷമാണോ ഽഗ്നിമേവ സാഹന്ത്യഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി തേനൈവ സഹതേ യഗ്ം സീക്ഷതേ ॥ 14 ॥
(ഭ്രാതൃവ്യസ്യാ -സ്മിന് - തേജസ്വതേ പുരോഡശ - മഷ്ടാത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 3)
അഗ്നയേ-ഽന്നവതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേദ്യഃ കാമയേതാ-ഽന്നവാന്-ഥ്സ്യാമിത്യഗ്നി-മേവാ-ന്നവന്തഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈനമന്നവന്ത-ങ്കരോത്യന്നവാനേവ ഭവത്യഗ്നയേ-ഽന്നാദായ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേദ്യഃ കാമയേതാ-ഽന്നാദ-സ്സ്യാമിത്യഗ്നി-മേവാന്നാദഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈന-മന്നാദ-ങ്കരോത്യന്നാദ - [-കരോത്യന്നാദഃ, ഏവ ഭവത്യഗ്നയേ-ഽന്നപതയേ] 15
ഏവ ഭവത്യഗ്നയേ-ഽന്നപതയേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേദ്യഃ-കാമയേതാ-ഽന്നപതി-സ്സ്യാ-മിത്യഗ്നി-മേവാ-ഽന്നപതിഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈന-മന്നപതി-ങ്കരോത്യന്നപതി-രേവ ഭവത്യഗ്നയേ പവമാനായ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേദഗ്നയേ പാവകായാഗ്നയേ ശുചയേ ജ്യോഗാമയാവീ യദഗ്നയേ പവമാനായ നിര്വപതി പ്രാണ-മേവാ-ഽസ്മി-ന്തേന ദധാതി യദഗ്നയേ - [യദഗ്നയേ, പാവകായ വാച-] 16
പാവകായ വാച-മേവാ-ഽസ്മി-ന്തേന ദധാതി യദഗ്നയേ ശുചയ ആയു-രേവാ-ഽസ്മി-ന്തേന ദധാത്യുത യദീതാസു-ര്ഭവതി ജീവത്യേവൈതാ-മേവ നിര്വപേ-ച്ചക്ഷുഷ്കാമോ യദഗ്നയേ പവമാനായ നിര്വപതി പ്രാണ-മേവാ-ഽസ്മി-ന്തേന ദധാതി യദഗ്നയേ പാവകായ വാച-മേവാസ്മി-ന്തേന ദധാതി യദഗ്നയേ ശുചയേ ചക്ഷു-രേവാസ്മി-ന്തേന ദധാ- [ചക്ഷുരേവാസ്മി-ന്തേന ദധാതി, ഉത യദ്യന്ധോ] 17
-ത്യുത യദ്യന്ധോ ഭവതി പ്രൈവ പശ്യത്യഗ്നയേ പുത്രവതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേ-ദിന്ദ്രായ പുത്രിണേ പുരോഡാശ-മേകാദശകപാല-മ്പ്രജാകാമോ-ഽഗ്നി-രേവാ-ഽസ്മൈ പ്രജാ-മ്പ്രജനയതി വൃദ്ധാ-മിന്ദ്രഃ പ്ര യച്ഛത്യഗ്നയേ രസവതേ-ഽജക്ഷീരേ ചരു-ന്നിര്വപേദ്യഃ കാമയേത രസവാന്-ഥ്സ്യാ-മിത്യഗ്നി-മേവ രസവന്തഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈനഗ്ം രസവന്ത-ങ്കരോതി [രസവന്ത-ങ്കരോതി, രസവാനേവ] 18
രസവാനേവ ഭവത്യജക്ഷീരേ ഭവത്യാഗ്നേയീ വാ ഏഷാ യദജാ സാക്ഷാദേവ രസമവ രുന്ധേ-ഽഗ്നയേ വസുമതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേദ്യഃ കാമയേത വസുമാന്-ഥ്സ്യാമിത്യഗ്നി-മേവ വസുമന്തഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈനം-വഁസുമന്ത-ങ്കരോതി വസുമാനേവ ഭവത്യഗ്നയേ വാജസൃതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിവര്പേ-ഥ്സങ്ഗ്രാമേ സം-യഁത്തേ വാജം- [സം-യഁത്തേ വാജമ്, വാ ഏഷ സിസീര്ഷതി] 19
-ഁവാ ഏഷ സിസീര്ഷതി യ-സ്സഗ്രാമ്മ-ഞ്ജിഗീഷത്യഗ്നിഃ ഖലു വൈ ദേവാനാം-വാഁജസൃ-ദഗ്നി-മേവ വാജസൃതഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി ധാവതി വാജഗ്ം ഹന്തി വൃത്ര-ഞ്ജയതി തഗ്ം സഗ്രാമ്മ-മഥോ അഗ്നിരിവ ന പ്രതിധൃഷേ ഭവത്യഗ്നയേ-ഽഗ്നിവതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേ-ദ്യസ്യാഗ്നാ- വഗ്നി- മഭ്യുദ്ധരേയു-ര്നിര്ദിഷ്ടഭാഗോ വാ ഏതയോ-രന്യോ-ഽനിര്ദിഷ്ടഭാഗോ-ഽന്യസ്തൌ സഭംവഁന്തൌ യജമാന- [യജമാനമ്, അഭി] 20
-മഭി സ-മ്ഭവത-സ്സ ഈശ്വര ആര്തി-മാര്തോ-ര്യ-ദഗ്നയേ-ഽഗ്നിവതേ നിര്വപതി ഭാഗധേയേനൈവൈനൌ ശമയതി നാ-ഽഽര്തിമാര്ച്ഛതി യജമാനോ-ഽഗ്നയേ ജ്യോതിഷ്മതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേ-ദ്യസ്യാ-ഗ്നിരുദ്ധൃതോ-ഽഹുതേ-ഽഗ്നിഹോത്ര ഉദ്വായേദപര ആദീപ്യാ-ഽനൂദ്ധൃത്യ ഇത്യാഹുസ്ത-ത്തഥാ ന കാര്യം-യഁ-ദ്ഭാഗധേയമഭി പൂര്വ ഉദ്ധ്രിയതേ കിമപരോ-ഽഭ്യു- [കിമപരോ-ഽഭ്യുത്, ഹ്രിയേതേതി താന്യേവാ] 21
-ദ്ധ്രിയേതേതി താന്യേവാ വക്ഷാണാനി സന്നിധായ മന്ഥേദിതഃ പ്രഥമ-ഞ്ജജ്ഞേ അഗ്നി-സ്സ്വാദ്യോനേരധി ജാതവേദാഃ । സ ഗായത്രിയാ ത്രിഷ്ടുഭാ ജഗത്യാ ദേവേഭ്യോ ഹവ്യം-വഁഹതു പ്രജാനന്നിതി ഛന്ദോഭി-രേവൈനഗ്ഗ് സ്വാദ്യോനേഃ പ്രജനയത്യേഷ വാ വ സോ-ഽഗ്നിരിത്യാഹു ര്ജ്യോതിസ്ത്വാ അസ്യ പരാപതിത-മിതി യദഗ്നയേ ജ്യോതിഷ്മതേ നിര്വപതി യദേവാസ്യ ജ്യോതിഃ പരാപതിത-ന്തദേവാവ രുന്ധേ ॥ 22 ॥
അഗ്നയേ-ഽന്നവതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേദ്യഃ കാമയേതാ-ഽന്നവാന്-ഥ്സ്യാമിത്യഗ്നി-മേവാ-ന്നവന്തഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈനമന്നവന്ത-ങ്കരോത്യന്നവാനേവ ഭവത്യഗ്നയേ-ഽന്നാദായ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേദ്യഃ കാമയേതാ-ഽന്നാദ-സ്സ്യാമിത്യഗ്നി-മേവാന്നാദഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈന-മന്നാദ-ങ്കരോത്യന്നാദ - [-കരോത്യന്നാദഃ, ഏവ ഭവത്യഗ്നയേ-ഽന്നപതയേ] 15
ഏവ ഭവത്യഗ്നയേ-ഽന്നപതയേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേദ്യഃ-കാമയേതാ-ഽന്നപതി-സ്സ്യാ-മിത്യഗ്നി-മേവാ-ഽന്നപതിഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈന-മന്നപതി-ങ്കരോത്യന്നപതി-രേവ ഭവത്യഗ്നയേ പവമാനായ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേദഗ്നയേ പാവകായാഗ്നയേ ശുചയേ ജ്യോഗാമയാവീ യദഗ്നയേ പവമാനായ നിര്വപതി പ്രാണ-മേവാ-ഽസ്മി-ന്തേന ദധാതി യദഗ്നയേ - [യദഗ്നയേ, പാവകായ വാച-] 16
പാവകായ വാച-മേവാ-ഽസ്മി-ന്തേന ദധാതി യദഗ്നയേ ശുചയ ആയു-രേവാ-ഽസ്മി-ന്തേന ദധാത്യുത യദീതാസു-ര്ഭവതി ജീവത്യേവൈതാ-മേവ നിര്വപേ-ച്ചക്ഷുഷ്കാമോ യദഗ്നയേ പവമാനായ നിര്വപതി പ്രാണ-മേവാ-ഽസ്മി-ന്തേന ദധാതി യദഗ്നയേ പാവകായ വാച-മേവാസ്മി-ന്തേന ദധാതി യദഗ്നയേ ശുചയേ ചക്ഷു-രേവാസ്മി-ന്തേന ദധാ- [ചക്ഷുരേവാസ്മി-ന്തേന ദധാതി, ഉത യദ്യന്ധോ] 17
-ത്യുത യദ്യന്ധോ ഭവതി പ്രൈവ പശ്യത്യഗ്നയേ പുത്രവതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേ-ദിന്ദ്രായ പുത്രിണേ പുരോഡാശ-മേകാദശകപാല-മ്പ്രജാകാമോ-ഽഗ്നി-രേവാ-ഽസ്മൈ പ്രജാ-മ്പ്രജനയതി വൃദ്ധാ-മിന്ദ്രഃ പ്ര യച്ഛത്യഗ്നയേ രസവതേ-ഽജക്ഷീരേ ചരു-ന്നിര്വപേദ്യഃ കാമയേത രസവാന്-ഥ്സ്യാ-മിത്യഗ്നി-മേവ രസവന്തഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈനഗ്ം രസവന്ത-ങ്കരോതി [രസവന്ത-ങ്കരോതി, രസവാനേവ] 18
രസവാനേവ ഭവത്യജക്ഷീരേ ഭവത്യാഗ്നേയീ വാ ഏഷാ യദജാ സാക്ഷാദേവ രസമവ രുന്ധേ-ഽഗ്നയേ വസുമതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേദ്യഃ കാമയേത വസുമാന്-ഥ്സ്യാമിത്യഗ്നി-മേവ വസുമന്തഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈനം-വഁസുമന്ത-ങ്കരോതി വസുമാനേവ ഭവത്യഗ്നയേ വാജസൃതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിവര്പേ-ഥ്സങ്ഗ്രാമേ സം-യഁത്തേ വാജം- [സം-യഁത്തേ വാജമ്, വാ ഏഷ സിസീര്ഷതി] 19
-ഁവാ ഏഷ സിസീര്ഷതി യ-സ്സഗ്രാമ്മ-ഞ്ജിഗീഷത്യഗ്നിഃ ഖലു വൈ ദേവാനാം-വാഁജസൃ-ദഗ്നി-മേവ വാജസൃതഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി ധാവതി വാജഗ്ം ഹന്തി വൃത്ര-ഞ്ജയതി തഗ്ം സഗ്രാമ്മ-മഥോ അഗ്നിരിവ ന പ്രതിധൃഷേ ഭവത്യഗ്നയേ-ഽഗ്നിവതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേ-ദ്യസ്യാഗ്നാ- വഗ്നി- മഭ്യുദ്ധരേയു-ര്നിര്ദിഷ്ടഭാഗോ വാ ഏതയോ-രന്യോ-ഽനിര്ദിഷ്ടഭാഗോ-ഽന്യസ്തൌ സഭംവഁന്തൌ യജമാന- [യജമാനമ്, അഭി] 20
-മഭി സ-മ്ഭവത-സ്സ ഈശ്വര ആര്തി-മാര്തോ-ര്യ-ദഗ്നയേ-ഽഗ്നിവതേ നിര്വപതി ഭാഗധേയേനൈവൈനൌ ശമയതി നാ-ഽഽര്തിമാര്ച്ഛതി യജമാനോ-ഽഗ്നയേ ജ്യോതിഷ്മതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേ-ദ്യസ്യാ-ഗ്നിരുദ്ധൃതോ-ഽഹുതേ-ഽഗ്നിഹോത്ര ഉദ്വായേദപര ആദീപ്യാ-ഽനൂദ്ധൃത്യ ഇത്യാഹുസ്ത-ത്തഥാ ന കാര്യം-യഁ-ദ്ഭാഗധേയമഭി പൂര്വ ഉദ്ധ്രിയതേ കിമപരോ-ഽഭ്യു- [കിമപരോ-ഽഭ്യുത്, ഹ്രിയേതേതി താന്യേവാ] 21
-ദ്ധ്രിയേതേതി താന്യേവാ വക്ഷാണാനി സന്നിധായ മന്ഥേദിതഃ പ്രഥമ-ഞ്ജജ്ഞേ അഗ്നി-സ്സ്വാദ്യോനേരധി ജാതവേദാഃ । സ ഗായത്രിയാ ത്രിഷ്ടുഭാ ജഗത്യാ ദേവേഭ്യോ ഹവ്യം-വഁഹതു പ്രജാനന്നിതി ഛന്ദോഭി-രേവൈനഗ്ഗ് സ്വാദ്യോനേഃ പ്രജനയത്യേഷ വാ വ സോ-ഽഗ്നിരിത്യാഹു ര്ജ്യോതിസ്ത്വാ അസ്യ പരാപതിത-മിതി യദഗ്നയേ ജ്യോതിഷ്മതേ നിര്വപതി യദേവാസ്യ ജ്യോതിഃ പരാപതിത-ന്തദേവാവ രുന്ധേ ॥ 22 ॥
(കരോത്യന്നാദോ - ദധാതി യദഗ്നയേ - ശുചയേ ചക്ഷുരേവാസ്മി-ന്തേന ദധാതി -കരോതി - വാജം -ഁയജമാന - മു - ദേവാസ്യ - ഷട്ച) (അ. 4)
വൈശ്വാനര-ന്ദ്വാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ദ്വാരുണ-ഞ്ചരു-ന്ദധിക്രാവ്ണ്ണേ ചരുമഭിശസ്യമാനോ യ-ദ്വൈശ്വാനരോ ദ്വാദശകപാലോ ഭവതി സംവഁഥ്സരോ വാ അഗ്നി ര്വൈശ്വാനര-സ്സംവഁഥ്സരേണൈവൈനഗ്ഗ് സ്വദയത്യപ പാപം-വഁര്ണഗ്ം ഹതേ വാരുണേനൈവൈനം-വഁരുണപാശാ-ന്മുഞ്ചതി ദധിക്രാവ്ണ്ണാ പുനാതി ഹിരണ്യ-ന്ദക്ഷിണാ പവിത്രം-വൈഁ ഹിരണ്യ-മ്പുനാത്യേവൈന-മാദ്യ-മസ്യാ-ഽന്ന-മ്ഭവത്യേതാമേവ നിര്വപേ-ത്പ്രജാകാമ-സ്സംവഁഥ്സരോ [സംവഁഥ്സരഃ, വാ] 23
വാ ഏതസ്യാ-ഽശാന്തോ യോനി-മ്പ്രജായൈ പശൂനാ-ന്നിര്ദഹതി യോ-ഽല-മ്പ്രജായൈ സ-ന്പ്രജാ-ന്ന വിന്ദതേ യ-ദ്വൈശ്വാനരോ ദ്വാദശകപാലോ ഭവതി സംവഁഥ്സരോ വാ അഗ്നി ര്വൈശ്വാനര-സ്സംവഁഥ്സരമേവ ഭാഗധേയേന ശമയതി സോ-ഽസ്മൈ ശാന്ത-സ്സ്വാദ്യോനേഃ പ്രജാ-മ്പ്രജനയതി വാരുണേനൈവൈനം-വഁരുണപാശാ-ന്മുഞ്ചതി ദധിക്രാവ്ണ്ണാ പുനാതി ഹിരണ്യ-ന്ദക്ഷിണാ പവിത്രം-വൈഁ ഹിരണ്യ-മ്പുനാത്യേവൈനം- [പുനാത്യേവൈനമ്, വിന്ദതേ] 24
-ഁവിന്ദതേ പ്രജാം-വൈഁശ്വാനര-ന്ദ്വാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ത്പുത്രേ ജാതേയദഷ്ടാകപാലോ ഭവതി ഗായത്രിയൈവൈന-മ്ബ്രഹ്മവര്ചസേന പുനാതി യന്നവകപാല-സ്ത്രിവൃതൈവാസ്മി-ന്തേജോ ദധാതി യ-ദ്ദശകപാലോ വിരാജൈവാ-ഽസ്മി-ന്നന്നാദ്യ-ന്ദധാതി യദേകാദശകപാല- സ്ത്രിഷ്ടുഭൈവാ-ഽസ്മി-ന്നിന്ദ്രിയ-ന്ദധാതി യ-ദ്ദ്വാദശകപാലോ ജഗത്യൈവാ-ഽസ്മി-ന്പശൂ-ന്ദധാതി യസ്മിന് ജാത ഏതാമിഷ്ടി-ന്നിര്വപതി പൂത [പൂതഃ, ഏവ തേജസ്വ്യന്നാദ] 25
ഏവ തേജസ്വ്യന്നാദ ഇന്ദ്രിയാവീ പശുമാ-ന്ഭവത്യവ വാ ഏഷ സുവര്ഗാ-ല്ലോകാ-ച്ഛിദ്യതേ യോ ദര്ശപൂര്ണമാസയാജീ സന്നമാവാസ്യാം-വാഁ പൌര്ണമാസീം-വാഁതിപാദയതി സുവര്ഗായ ഹി ലോകായ ദര്ശപൂര്ണമാസാ വിജ്യേതേ വൈശ്വാനര-ന്ദ്വാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ദമാവാസ്യാം-വാഁ പൌര്ണമാസീം-വാഁ-ഽതിപാദ്യ സംവഁഥ്സരോ വാ അഗ്നി ര്വൈശ്വാനര-സ്സംവഁഥ്സരമേവ പ്രീണാത്യഥോ സംവഁഥ്സരമേവാസ്മാ ഉപ ദധാതി സുവര്ഗസ്യ ലോകസ്യ സമഷ്ട്യാ [സമഷ്ട്യൈ, അഥോ] 26
അഥോ ദേവതാ ഏവാന്വാരഭ്യ സുവര്ഗം-ലോഁകമേതി വീരഹാ വാ ഏഷ ദേവാനാം-യോഁ-ഽഗ്നി-മുദ്വാസയതേ ന വാ ഏതസ്യ ബ്രാഹ്മണാ ഋതായവഃ പുരാ-ഽന്ന-മക്ഷ-ന്നാഗ്നേയ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേ-ദ്വൈശ്വാനര-ന്ദ്വാദശകപാല-മഗ്നിമുദ്വാസയിഷ്യന്. യദഷ്ടാകപാലോ ഭവത്യഷ്ടാക്ഷരാ ഗായത്രീ-ഗായത്രോ ഽഗ്നി-ര്യാവാ-നേവാ-ഽഗ്നിസ്തസ്മാ ആതിഥ്യ-ങ്കരോത്യഥോ യഥാ ജനം-യഁതേ-ഽവസ-ങ്കരോതി താദൃ- [താദൃക്, ഏവ] 27
-ഗേവ ത-ദ്ദ്വാദശകപാലോ വൈശ്വാനരോ ഭവതി ദ്വാദശ മാസാ-സ്സംവഁഥ്സര-സ്സംവഁഥ്സരഃ ഖലു വാ അഗ്നേര്യോനി-സ്സ്വാമേവൈനം-യോഁനി-ങ്ഗമയ-ത്യാദ്യമസ്യാന്ന-മ്ഭവതി വൈശ്വാനര-ന്ദ്വാദശകപാല-ന്നിര്വപേന്മാരുതഗ്ം സപ്തകപാല-ങ്ഗ്രാമകാമ ആഹവനീയേ വൈശ്വാനരമധി ശ്രയതി ഗാര്ഹപത്യേ മാരുത-മ്പാപവസ്യസസ്യ വിധൃത്യൈ ദ്വാദശകപാലോ വൈശ്വാനരോ ഭവതി ദ്വാദശ മാസാ-സ്സംവഁഥ്സര-സ്സംവഁഥ്സരേണൈവാസ്മൈ സജാതാഗ്ശ്ച്യാവയതി മാരുതോ ഭവതി [ ] 28
മരുതോ വൈ ദേവാനാം-വിഁശോ ദേവവിശേനൈവാ-ഽസ്മൈ മനുഷ്യ വിശമവ രുന്ധേ സപ്തകപാലോ ഭവതി സപ്ത ഗണാ വൈ മരുതോ ഗണശ ഏവാസ്മൈ സജാതാനവ രുന്ധേ ഽനൂച്യമാന ആ സാദയതി വിശമേവാസ്മാ അനുവര്ത്മാന-ങ്കരോതി ॥ 29 ॥
വൈശ്വാനര-ന്ദ്വാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ദ്വാരുണ-ഞ്ചരു-ന്ദധിക്രാവ്ണ്ണേ ചരുമഭിശസ്യമാനോ യ-ദ്വൈശ്വാനരോ ദ്വാദശകപാലോ ഭവതി സംവഁഥ്സരോ വാ അഗ്നി ര്വൈശ്വാനര-സ്സംവഁഥ്സരേണൈവൈനഗ്ഗ് സ്വദയത്യപ പാപം-വഁര്ണഗ്ം ഹതേ വാരുണേനൈവൈനം-വഁരുണപാശാ-ന്മുഞ്ചതി ദധിക്രാവ്ണ്ണാ പുനാതി ഹിരണ്യ-ന്ദക്ഷിണാ പവിത്രം-വൈഁ ഹിരണ്യ-മ്പുനാത്യേവൈന-മാദ്യ-മസ്യാ-ഽന്ന-മ്ഭവത്യേതാമേവ നിര്വപേ-ത്പ്രജാകാമ-സ്സംവഁഥ്സരോ [സംവഁഥ്സരഃ, വാ] 23
വാ ഏതസ്യാ-ഽശാന്തോ യോനി-മ്പ്രജായൈ പശൂനാ-ന്നിര്ദഹതി യോ-ഽല-മ്പ്രജായൈ സ-ന്പ്രജാ-ന്ന വിന്ദതേ യ-ദ്വൈശ്വാനരോ ദ്വാദശകപാലോ ഭവതി സംവഁഥ്സരോ വാ അഗ്നി ര്വൈശ്വാനര-സ്സംവഁഥ്സരമേവ ഭാഗധേയേന ശമയതി സോ-ഽസ്മൈ ശാന്ത-സ്സ്വാദ്യോനേഃ പ്രജാ-മ്പ്രജനയതി വാരുണേനൈവൈനം-വഁരുണപാശാ-ന്മുഞ്ചതി ദധിക്രാവ്ണ്ണാ പുനാതി ഹിരണ്യ-ന്ദക്ഷിണാ പവിത്രം-വൈഁ ഹിരണ്യ-മ്പുനാത്യേവൈനം- [പുനാത്യേവൈനമ്, വിന്ദതേ] 24
-ഁവിന്ദതേ പ്രജാം-വൈഁശ്വാനര-ന്ദ്വാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ത്പുത്രേ ജാതേയദഷ്ടാകപാലോ ഭവതി ഗായത്രിയൈവൈന-മ്ബ്രഹ്മവര്ചസേന പുനാതി യന്നവകപാല-സ്ത്രിവൃതൈവാസ്മി-ന്തേജോ ദധാതി യ-ദ്ദശകപാലോ വിരാജൈവാ-ഽസ്മി-ന്നന്നാദ്യ-ന്ദധാതി യദേകാദശകപാല- സ്ത്രിഷ്ടുഭൈവാ-ഽസ്മി-ന്നിന്ദ്രിയ-ന്ദധാതി യ-ദ്ദ്വാദശകപാലോ ജഗത്യൈവാ-ഽസ്മി-ന്പശൂ-ന്ദധാതി യസ്മിന് ജാത ഏതാമിഷ്ടി-ന്നിര്വപതി പൂത [പൂതഃ, ഏവ തേജസ്വ്യന്നാദ] 25
ഏവ തേജസ്വ്യന്നാദ ഇന്ദ്രിയാവീ പശുമാ-ന്ഭവത്യവ വാ ഏഷ സുവര്ഗാ-ല്ലോകാ-ച്ഛിദ്യതേ യോ ദര്ശപൂര്ണമാസയാജീ സന്നമാവാസ്യാം-വാഁ പൌര്ണമാസീം-വാഁതിപാദയതി സുവര്ഗായ ഹി ലോകായ ദര്ശപൂര്ണമാസാ വിജ്യേതേ വൈശ്വാനര-ന്ദ്വാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ദമാവാസ്യാം-വാഁ പൌര്ണമാസീം-വാഁ-ഽതിപാദ്യ സംവഁഥ്സരോ വാ അഗ്നി ര്വൈശ്വാനര-സ്സംവഁഥ്സരമേവ പ്രീണാത്യഥോ സംവഁഥ്സരമേവാസ്മാ ഉപ ദധാതി സുവര്ഗസ്യ ലോകസ്യ സമഷ്ട്യാ [സമഷ്ട്യൈ, അഥോ] 26
അഥോ ദേവതാ ഏവാന്വാരഭ്യ സുവര്ഗം-ലോഁകമേതി വീരഹാ വാ ഏഷ ദേവാനാം-യോഁ-ഽഗ്നി-മുദ്വാസയതേ ന വാ ഏതസ്യ ബ്രാഹ്മണാ ഋതായവഃ പുരാ-ഽന്ന-മക്ഷ-ന്നാഗ്നേയ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേ-ദ്വൈശ്വാനര-ന്ദ്വാദശകപാല-മഗ്നിമുദ്വാസയിഷ്യന്. യദഷ്ടാകപാലോ ഭവത്യഷ്ടാക്ഷരാ ഗായത്രീ-ഗായത്രോ ഽഗ്നി-ര്യാവാ-നേവാ-ഽഗ്നിസ്തസ്മാ ആതിഥ്യ-ങ്കരോത്യഥോ യഥാ ജനം-യഁതേ-ഽവസ-ങ്കരോതി താദൃ- [താദൃക്, ഏവ] 27
-ഗേവ ത-ദ്ദ്വാദശകപാലോ വൈശ്വാനരോ ഭവതി ദ്വാദശ മാസാ-സ്സംവഁഥ്സര-സ്സംവഁഥ്സരഃ ഖലു വാ അഗ്നേര്യോനി-സ്സ്വാമേവൈനം-യോഁനി-ങ്ഗമയ-ത്യാദ്യമസ്യാന്ന-മ്ഭവതി വൈശ്വാനര-ന്ദ്വാദശകപാല-ന്നിര്വപേന്മാരുതഗ്ം സപ്തകപാല-ങ്ഗ്രാമകാമ ആഹവനീയേ വൈശ്വാനരമധി ശ്രയതി ഗാര്ഹപത്യേ മാരുത-മ്പാപവസ്യസസ്യ വിധൃത്യൈ ദ്വാദശകപാലോ വൈശ്വാനരോ ഭവതി ദ്വാദശ മാസാ-സ്സംവഁഥ്സര-സ്സംവഁഥ്സരേണൈവാസ്മൈ സജാതാഗ്ശ്ച്യാവയതി മാരുതോ ഭവതി [ ] 28
മരുതോ വൈ ദേവാനാം-വിഁശോ ദേവവിശേനൈവാ-ഽസ്മൈ മനുഷ്യ വിശമവ രുന്ധേ സപ്തകപാലോ ഭവതി സപ്ത ഗണാ വൈ മരുതോ ഗണശ ഏവാസ്മൈ സജാതാനവ രുന്ധേ ഽനൂച്യമാന ആ സാദയതി വിശമേവാസ്മാ അനുവര്ത്മാന-ങ്കരോതി ॥ 29 ॥
(പ്രജാകാമ-സ്സംവഁഥ്സരഃ - പുനാത്യേവൈനം - പൂതഃ - സമഷ്ട്യൈ -താദൃം - മാരുതോ ഭവ - ത്യേകാന്ന ത്രിഗ്ംശച്ച ) (അ. 5)
ആദിത്യ-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേ-ഥ്സങ്ഗ്രാമ-മുപപ്രയാസ്യ-ന്നിയം-വാഁ അദിതി-രസ്യാമേവ പൂര്വേ പ്രതിതിഷ്ഠന്തി വൈശ്വാനര-ന്ദ്വാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ദായതന-ങ്ഗത്വാ-സംവഁഥ്സരോ വാ അഗ്നി ര്വൈശ്വാനര-സ്സംവഁഥ്സരഃ ഖലു വൈ ദേവാനാ-മായതന-മേതസ്മാദ്വാ ആയതനാ-ദ്ദേവാ അസുരാ-നജയന്. യ-ദ്വൈശ്വാനര-ന്ദ്വാദശകപാല-ന്നിര്വപതി ദേവാനാ-മേവാ-ഽഽയതനേ യതതേ ജയതി തഗ്ം സഗ്രാമ്മ-മേതസ്മിന് വാ ഏതൌ മൃജാതേ [ഏതൌ മൃജാതേ, യോ വിദ്വിഷാണയോ-രന്ന-മത്തി] ॥ 30 ॥
യോ വിദ്വിഷാണയോ-രന്ന-മത്തി വൈശ്വാനര-ന്ദ്വാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ദ്വിദ്വിഷാണയോരന്ന-ഞ്ജഗ്ധ്വാ സംവഁഥ്സരോ വാ അഗ്നി-ര്വൈശ്വാനര-സ്സംവഁഥ്സര സ്വദിത-മേവാ-ഽത്തി നാസ്മി-ന്മൃജാതേ സംവഁഥ്സരായ വാ ഏതൌ സമമാതേ യൌ സമമാതേ തയോര്യഃ പൂര്വോ-ഽഭിദ്രുഹ്യതി തം-വഁരുണോ ഗൃഹ്ണാതി വൈശ്വാനര-ന്ദ്വാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ഥ്സമമാനയോഃ പൂര്വോ-ഽഭിദ്രുഹ്യ സംവഁഥ്സരോ വാ അഗ്നി-ര്വൈശ്വാനര-സ്സംവഁഥ്സര-മേവാ-ഽഽപ്ത്വാ നിര്വരുണം- [നിര്വരുണമ്, പരസ്താ-ദഭി] ॥ 31 ॥
-പരസ്താ-ദഭി ദ്രുഹ്യതി നൈനം-വഁരുണോ ഗൃഹ്ണാത്യാവ്യം-വാഁ ഏഷ പ്രതി ഗൃഹ്ണാതി യോ-ഽവി-മ്പ്രതിഗൃഹ്ണാതി വൈശ്വാനര-ന്ദ്വാദശകപാല-ന്നിര്വപേദവി-മ്പ്രതിഗൃഹ്യ സംവഁഥ്സരോ വാ അഗ്നി-ര്വൈശ്വാനര-സ്സംവഁഥ്സര-സ്വദിതാമേവ പ്രതിഗൃഹ്ണാതി നാ-ഽഽവ്യ-മ്പ്രതിഗൃഹ്ണാത്യാത്മനോ വാ ഏഷ മാത്രാമാപ്നോതി യ ഉഭയാദ-ത്പ്രതിഗൃഹ്ണാത്യശ്വം-വാഁ പുരുഷം-വാഁ വൈശ്വാനര-ന്ദ്വാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ദുഭയാദ- [നിര്വപേ-ദുഭയാദത്, പ്രതിഗൃഹ്യ] ॥ 32 ॥
-ത്പ്രതിഗൃഹ്യ സംവഁഥ്സരോ വാ അഗ്നിര്വൈശ്വാനര-സ്സംവഁഥ്സര-സ്വദിതമേവ പ്രതി ഗൃഹ്ണാതി നാത്മനോ മാത്രാമാപ്നോതി വൈശ്വാനര-ന്ദ്വാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ഥ്സനി-മേഷ്യന്-ഥ്സംവഁഥ്സരോ വാ അഗ്നി-ര്വൈശ്വാനരോ യദാ ഖലു വൈ സംവഁഥ്സര-ഞ്ജനതായാ-ഞ്ചരത്യഥ സ ധനാര്ഘോ ഭവതിയ-ദ്വൈശ്വാനര-ന്ദ്വാദശകപാല-ന്നിര്വപതി സംവഁഥ്സര-സാതാമേവ സനിമഭി പ്രച്യവതേ ദാനകാമാ അസ്മൈ പ്രജാ ഭവന്തി യോ വൈ സംവഁഥ്സരം- [വൈ സംവഁഥ്സരമ്, പ്രയുജ്യ ന] ॥ 33 ॥
-പ്രയുജ്യ ന വിമുഞ്ചത്യപ്രതിഷ്ഠാനോ വൈ സ ഭവത്യേത-മേവ വൈശ്വാനര-മ്പുനരാഗത്യ നിര്വപേദ്യ-മേവ പ്രയുങ്ക്തേ ത-മ്ഭാഗധേയേന വി മുഞ്ചതി പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ യയാ രജ്വോത്തമാ-ങ്ഗാമാജേ-ത്താ-മ്ഭ്രാതൃവ്യായ പ്ര ഹിണുയാ-ന്നിര്-ഋതി-മേവാസ്മൈ പ്ര ഹിണോതി ॥ 34 ॥
ആദിത്യ-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേ-ഥ്സങ്ഗ്രാമ-മുപപ്രയാസ്യ-ന്നിയം-വാഁ അദിതി-രസ്യാമേവ പൂര്വേ പ്രതിതിഷ്ഠന്തി വൈശ്വാനര-ന്ദ്വാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ദായതന-ങ്ഗത്വാ-സംവഁഥ്സരോ വാ അഗ്നി ര്വൈശ്വാനര-സ്സംവഁഥ്സരഃ ഖലു വൈ ദേവാനാ-മായതന-മേതസ്മാദ്വാ ആയതനാ-ദ്ദേവാ അസുരാ-നജയന്. യ-ദ്വൈശ്വാനര-ന്ദ്വാദശകപാല-ന്നിര്വപതി ദേവാനാ-മേവാ-ഽഽയതനേ യതതേ ജയതി തഗ്ം സഗ്രാമ്മ-മേതസ്മിന് വാ ഏതൌ മൃജാതേ [ഏതൌ മൃജാതേ, യോ വിദ്വിഷാണയോ-രന്ന-മത്തി] ॥ 30 ॥
യോ വിദ്വിഷാണയോ-രന്ന-മത്തി വൈശ്വാനര-ന്ദ്വാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ദ്വിദ്വിഷാണയോരന്ന-ഞ്ജഗ്ധ്വാ സംവഁഥ്സരോ വാ അഗ്നി-ര്വൈശ്വാനര-സ്സംവഁഥ്സര സ്വദിത-മേവാ-ഽത്തി നാസ്മി-ന്മൃജാതേ സംവഁഥ്സരായ വാ ഏതൌ സമമാതേ യൌ സമമാതേ തയോര്യഃ പൂര്വോ-ഽഭിദ്രുഹ്യതി തം-വഁരുണോ ഗൃഹ്ണാതി വൈശ്വാനര-ന്ദ്വാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ഥ്സമമാനയോഃ പൂര്വോ-ഽഭിദ്രുഹ്യ സംവഁഥ്സരോ വാ അഗ്നി-ര്വൈശ്വാനര-സ്സംവഁഥ്സര-മേവാ-ഽഽപ്ത്വാ നിര്വരുണം- [നിര്വരുണമ്, പരസ്താ-ദഭി] ॥ 31 ॥
-പരസ്താ-ദഭി ദ്രുഹ്യതി നൈനം-വഁരുണോ ഗൃഹ്ണാത്യാവ്യം-വാഁ ഏഷ പ്രതി ഗൃഹ്ണാതി യോ-ഽവി-മ്പ്രതിഗൃഹ്ണാതി വൈശ്വാനര-ന്ദ്വാദശകപാല-ന്നിര്വപേദവി-മ്പ്രതിഗൃഹ്യ സംവഁഥ്സരോ വാ അഗ്നി-ര്വൈശ്വാനര-സ്സംവഁഥ്സര-സ്വദിതാമേവ പ്രതിഗൃഹ്ണാതി നാ-ഽഽവ്യ-മ്പ്രതിഗൃഹ്ണാത്യാത്മനോ വാ ഏഷ മാത്രാമാപ്നോതി യ ഉഭയാദ-ത്പ്രതിഗൃഹ്ണാത്യശ്വം-വാഁ പുരുഷം-വാഁ വൈശ്വാനര-ന്ദ്വാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ദുഭയാദ- [നിര്വപേ-ദുഭയാദത്, പ്രതിഗൃഹ്യ] ॥ 32 ॥
-ത്പ്രതിഗൃഹ്യ സംവഁഥ്സരോ വാ അഗ്നിര്വൈശ്വാനര-സ്സംവഁഥ്സര-സ്വദിതമേവ പ്രതി ഗൃഹ്ണാതി നാത്മനോ മാത്രാമാപ്നോതി വൈശ്വാനര-ന്ദ്വാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ഥ്സനി-മേഷ്യന്-ഥ്സംവഁഥ്സരോ വാ അഗ്നി-ര്വൈശ്വാനരോ യദാ ഖലു വൈ സംവഁഥ്സര-ഞ്ജനതായാ-ഞ്ചരത്യഥ സ ധനാര്ഘോ ഭവതിയ-ദ്വൈശ്വാനര-ന്ദ്വാദശകപാല-ന്നിര്വപതി സംവഁഥ്സര-സാതാമേവ സനിമഭി പ്രച്യവതേ ദാനകാമാ അസ്മൈ പ്രജാ ഭവന്തി യോ വൈ സംവഁഥ്സരം- [വൈ സംവഁഥ്സരമ്, പ്രയുജ്യ ന] ॥ 33 ॥
-പ്രയുജ്യ ന വിമുഞ്ചത്യപ്രതിഷ്ഠാനോ വൈ സ ഭവത്യേത-മേവ വൈശ്വാനര-മ്പുനരാഗത്യ നിര്വപേദ്യ-മേവ പ്രയുങ്ക്തേ ത-മ്ഭാഗധേയേന വി മുഞ്ചതി പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ യയാ രജ്വോത്തമാ-ങ്ഗാമാജേ-ത്താ-മ്ഭ്രാതൃവ്യായ പ്ര ഹിണുയാ-ന്നിര്-ഋതി-മേവാസ്മൈ പ്ര ഹിണോതി ॥ 34 ॥
(മൃജാതേ - നിര്വരുണം - ഁവപേദുഭയാദ--ദ്യോ വൈ സംവഁഥ്സരഗ്ം - ഷട്ത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 6)
ഐന്ദ്ര-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേ-ത്പശുകാമ ഐന്ദ്രാ വൈ പശവ ഇന്ദ്രമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മൈ പശൂ-ന്പ്രയച്ഛതി പശുമാ-നേവ ഭവതി ചരുര്ഭവതി സ്വാദേവാസ്മൈ യോനേഃ പശൂ-ന്പ്രജനയതീന്ദ്രായേന്ദ്രിയാവതേ പുരോഡാശ-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ത്പശുകാമ ഇന്ദ്രിയം-വൈഁ പശവ ഇന്ദ്ര-മേവേന്ദ്രിയാവന്തഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ [ധാവതി സഃ, ഏവാ-ഽസ്മാ] ॥ 35 ॥
ഏവാ-ഽസ്മാ ഇന്ദ്രിയ-മ്പശൂ-ന്പ്രയച്ഛതി പശുമാനേവ ഭവതീന്ദ്രായ-ഘര്മവതേ പുരോഡാശ-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ദ്ബ്രഹ്മവര്ചസകാമോ ബ്രഹ്മവര്ചസം-വൈഁ ഘര്മ ഇന്ദ്രമേവ ഘര്മവന്തഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മി-ന്ബ്രഹ്മവര്ചസ-ന്ദധാതി ബ്രഹ്മവര്ചസ്യേവ ഭവതീന്ദ്രായാ-ഽര്കവതേ പുരോഡാശ-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ദന്നകാമോ-ഽര്കോ വൈ ദേവാനാ-മന്ന-മിന്ദ്ര-മേവാ-ഽര്കവന്തഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോ- [സ്വേന ഭാഗധേയേന, ഉപ ധാവതി സ] ॥ 36॥
-പ ധാവതി സ ഏവാസ്മാ അന്ന-മ്പ്രയച്ഛത്യന്നാദ ഏവ ഭവതീന്ദ്രായ ഘര്മവതേ പുരോഡാശ-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ദിന്ദ്രായേ-ന്ദ്രിയാവത ഇന്ദ്രായാ-ഽര്കവതേ ഭൂതികാമോ യദിന്ദ്രായ ഘര്മവതേ നിര്വപതി ശിര ഏവാസ്യ തേന കരോതി യദിന്ദ്രായേന്ദ്രിയാവത ആത്മാന-മേവാസ്യ തേന കരോതി-യ-ദിന്ദ്രായാ-ഽര്കവതേ ഭൂത ഏവാന്നാദ്യേ പ്രതി-തിഷ്ഠതി ഭവത്യേവേന്ദ്രായാ- [ഭവത്യേവേന്ദ്രായാ, അഗ്ം ഹോമുചേ] ॥ 37 ॥
-ഽഗ്ം ഹോമുചേ പുരോഡാശ-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേദ്യഃ പാപ്മനാ ഗൃഹീത-സ്സ്യാ-ത്പാപ്മാ വാ അഗ്ംഹ ഇന്ദ്രമേവാ-ഽഗ്ം ഹോമുചഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈന-മ്പാപ്മനോ-ഽഗ്ംഹസോ മുഞ്ചതീന്ദ്രായ വൈമൃധായ പുരോഡാശ-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേദ്യ-മ്മൃധോ-ഽഭി പ്രവേപേരന്-രാഷ്ട്രാണി വാ-ഽഭി സമിയു-രിന്ദ്ര-മേവ വൈമൃധഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാ-ഽസ്മാന്മൃധോ- [ഏവാ-ഽസ്മാന്മൃധഃ, അപ ഹന്തീന്ദ്രായ] ॥ 38 ॥
-ഽപ ഹന്തീന്ദ്രായ ത്രാത്രേ പുരോഡാശ-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ദ്ബദ്ധോ വാ പരിയത്തോ വേന്ദ്രമേവ ത്രാതാരഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈന-ന്ത്രായത ഇന്ദ്രായാ-ഽര്കാശ്വമേധവതേ പുരോഡാശ-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേദ്യ-മ്മഹായജ്ഞോ നോപനമേദേതേ വൈ മഹായജ്ഞസ്യാ-ഽന്ത്യേ തനൂ യ-ദര്കാശ്വമേധാ-വിന്ദ്ര-മേവാ-ഽര്കാശ്വമേധ- വന്തഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മാ അന്തതോ മഹായജ്ഞ-ഞ്ച്യാവയത്യുപൈന-മ്മഹായജ്ഞോ നമതി ॥ 39 ॥
ഐന്ദ്ര-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേ-ത്പശുകാമ ഐന്ദ്രാ വൈ പശവ ഇന്ദ്രമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മൈ പശൂ-ന്പ്രയച്ഛതി പശുമാ-നേവ ഭവതി ചരുര്ഭവതി സ്വാദേവാസ്മൈ യോനേഃ പശൂ-ന്പ്രജനയതീന്ദ്രായേന്ദ്രിയാവതേ പുരോഡാശ-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ത്പശുകാമ ഇന്ദ്രിയം-വൈഁ പശവ ഇന്ദ്ര-മേവേന്ദ്രിയാവന്തഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ [ധാവതി സഃ, ഏവാ-ഽസ്മാ] ॥ 35 ॥
ഏവാ-ഽസ്മാ ഇന്ദ്രിയ-മ്പശൂ-ന്പ്രയച്ഛതി പശുമാനേവ ഭവതീന്ദ്രായ-ഘര്മവതേ പുരോഡാശ-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ദ്ബ്രഹ്മവര്ചസകാമോ ബ്രഹ്മവര്ചസം-വൈഁ ഘര്മ ഇന്ദ്രമേവ ഘര്മവന്തഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മി-ന്ബ്രഹ്മവര്ചസ-ന്ദധാതി ബ്രഹ്മവര്ചസ്യേവ ഭവതീന്ദ്രായാ-ഽര്കവതേ പുരോഡാശ-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ദന്നകാമോ-ഽര്കോ വൈ ദേവാനാ-മന്ന-മിന്ദ്ര-മേവാ-ഽര്കവന്തഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോ- [സ്വേന ഭാഗധേയേന, ഉപ ധാവതി സ] ॥ 36॥
-പ ധാവതി സ ഏവാസ്മാ അന്ന-മ്പ്രയച്ഛത്യന്നാദ ഏവ ഭവതീന്ദ്രായ ഘര്മവതേ പുരോഡാശ-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ദിന്ദ്രായേ-ന്ദ്രിയാവത ഇന്ദ്രായാ-ഽര്കവതേ ഭൂതികാമോ യദിന്ദ്രായ ഘര്മവതേ നിര്വപതി ശിര ഏവാസ്യ തേന കരോതി യദിന്ദ്രായേന്ദ്രിയാവത ആത്മാന-മേവാസ്യ തേന കരോതി-യ-ദിന്ദ്രായാ-ഽര്കവതേ ഭൂത ഏവാന്നാദ്യേ പ്രതി-തിഷ്ഠതി ഭവത്യേവേന്ദ്രായാ- [ഭവത്യേവേന്ദ്രായാ, അഗ്ം ഹോമുചേ] ॥ 37 ॥
-ഽഗ്ം ഹോമുചേ പുരോഡാശ-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേദ്യഃ പാപ്മനാ ഗൃഹീത-സ്സ്യാ-ത്പാപ്മാ വാ അഗ്ംഹ ഇന്ദ്രമേവാ-ഽഗ്ം ഹോമുചഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈന-മ്പാപ്മനോ-ഽഗ്ംഹസോ മുഞ്ചതീന്ദ്രായ വൈമൃധായ പുരോഡാശ-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേദ്യ-മ്മൃധോ-ഽഭി പ്രവേപേരന്-രാഷ്ട്രാണി വാ-ഽഭി സമിയു-രിന്ദ്ര-മേവ വൈമൃധഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാ-ഽസ്മാന്മൃധോ- [ഏവാ-ഽസ്മാന്മൃധഃ, അപ ഹന്തീന്ദ്രായ] ॥ 38 ॥
-ഽപ ഹന്തീന്ദ്രായ ത്രാത്രേ പുരോഡാശ-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ദ്ബദ്ധോ വാ പരിയത്തോ വേന്ദ്രമേവ ത്രാതാരഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈന-ന്ത്രായത ഇന്ദ്രായാ-ഽര്കാശ്വമേധവതേ പുരോഡാശ-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേദ്യ-മ്മഹായജ്ഞോ നോപനമേദേതേ വൈ മഹായജ്ഞസ്യാ-ഽന്ത്യേ തനൂ യ-ദര്കാശ്വമേധാ-വിന്ദ്ര-മേവാ-ഽര്കാശ്വമേധ- വന്തഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മാ അന്തതോ മഹായജ്ഞ-ഞ്ച്യാവയത്യുപൈന-മ്മഹായജ്ഞോ നമതി ॥ 39 ॥
(ഇന്ദ്രിയാവന്തഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സോ - ഽര്കവന്തഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനൈ - വേന്ദ്രായാ - സ്മാ-ന്മൃധോ - ഽസ്മൈ - സപ്ത ച ) (അ. 7)
ഇന്ദ്രായാ-ഽന്വൃജവേ പുരോഡാശ-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ദ്ഗ്രാമകാമ ഇന്ദ്ര-മേവാ-ഽന്വൃജുഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മൈ സജാതാ-നനുകാന് കരോതി ഗ്രാമ്യേവ ഭവതീന്ദ്രാണ്യൈ ചരു-ന്നിര്വപേദ്യസ്യ സേനാ-ഽസഗ്ംശിതേവ സ്യാ-ദിന്ദ്രാണീ വൈ സേനായൈ ദേവതേന്ദ്രാണീ-മേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സൈവാസ്യ സേനാഗ്ം സഗ്ഗ് ശ്യതി ബല്ബജാനപീ- [ബല്ബജാനപി, ഇദ്ധ്മേ സ-ന്നഹ്യേദ്ഗൌ-] ॥ 40 ॥
-ദ്ധ്മേ സ-ന്നഹ്യേദ്ഗൌ-ര്യത്രാ-ഽധിഷ്കന്നാ-ന്യമേഹ-ത്തതോ ബല്ബജാ ഉദതിഷ്ഠ-ന്ഗവാ-മേവൈന-ന്ന്യായ-മപിനീയ ഗാ വേദയതീന്ദ്രായ മന്യുമതേ മനസ്വതേ പുരോഡാശ-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ഥ്സങ്ഗ്രാമേ സംയഁത്ത ഇന്ദ്രിയേണ വൈ മന്യുനാ മനസാ സങ്ഗ്രാമ-ഞ്ജയതീന്ദ്ര-മേവ മന്യുമന്ത-മ്മനസ്വന്തഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മിന്നിന്ദ്രിയ-മ്മന്യു-മ്മനോ ദധാതി ജയതി തഗ്ം [ജയതി തമ്, സഗ്രാമ-മേതാ-മേവ] ॥ 41 ॥
സഗ്രാമ-മേതാ-മേവ നിര്വപേദ്യോ ഹതമനാ-സ്സ്വയ-മ്പാപ ഇവ സ്യാദേതാനി ഹി വാ ഏതസ്മാ ദപക്രാന്താന്യഥൈഷ ഹതമനാ-സ്സ്വയ-മ്പാപ ഇന്ദ്രമേവ മന്യുമന്ത-മ്മനസ്വന്തഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മി-ന്നിന്ദ്രിയ-മ്മന്യു-മ്മനോ ദധാതി ന ഹതമനാ-സ്സ്വയ-മ്പാപോ ഭവതീന്ദ്രായ ദാത്രേ പുരോഡാശ-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേദ്യഃ കാമയേത ദാനകാമാ മേ പ്രജാ-സ്സ്യു- [ദാനകാമാ മേ പ്രജാ-സ്സ്യുഃ, ഇതീന്ദ്ര-മേവ] ॥ 42 ॥
-രിതീന്ദ്ര-മേവ ദാതാരഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മൈ ദാനകാമാഃ പ്രജാഃ കരോതി ദാനകാമാ അസ്മൈ പ്രജാ ഭവന്തീന്ദ്രായ പ്രദാത്രേ പുരോഡാശ-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ദ്യസ്മൈ പ്രത്തമിവ സന്ന പ്രദീയേതേന്ദ്ര-മേവ പ്രദാതാരഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ-ധാവതി സ ഏവാസ്മൈ പ്ര-ദാപയതീന്ദ്രായ സുത്രാമ്ണേ പുരോഡാശ-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ദപരുദ്ധോ വാ- [-ദപരുദ്ധോ വാ, അപരുദ്ധയമാനോ] ॥ 43 ॥
-ഽപരുദ്ധ്യമാനോ വേന്ദ്രമേവ സുത്രാമാണഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈന-ന്ത്രായതേ ഽനപരുദ്ധ്യോ ഭവതീന്ദ്രോ വൈ സദൃ-ന്ദേവതാഭിരാസീ-ഥ്സ ന വ്യാവൃതമഗച്ഛ-ഥ്സ പ്രജാപതി-മുപാധാവ-ത്തസ്മാ ഏത-മൈന്ദ്ര-മേകാദശകപാല-ന്നിരവപ-ത്തേനൈ-വാ-ഽസ്മി-ന്നിന്ദ്രിയ-മദധാ-ച്ഛക്വരീ യാജ്യാനുവാക്യേ അകരോ-ദ്വജ്രോ വൈ ശക്വരീ സ ഏനം-വഁജ്രോ ഭൂത്യാ ഐന്ധ- [ഭൂത്യാ ഐന്ധ, സോ-ഽഭവ-ഥ്സോ-ഽബിഭേ-] ॥ 44 ॥
-സോ-ഽഭവഥ്സോ-ഽബിഭേ-ദ്ഭൂതഃ പ്ര മാ ധക്ഷ്യതീതി സ പ്രജാപതി-മ്പുനരുപാ-ഽധാവ-ഥ്സ പ്രജാപതി-ശ്ശക്വര്യാ അധി രേവതീ-ന്നിരമിമീത ശാന്ത്യാ അപ്രദാഹായ യോ-ഽലഗ്ഗ് ശ്രിയൈ സന്-ഥ്സദൃങ്ഖ്സമാനൈ-സ്സ്യാ-ത്തസ്മാ ഏത-മൈന്ദ്ര-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ദിന്ദ്രമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാ-ഽസ്മി-ന്നിന്ദ്രിയ-ന്ദധാതി രേവതീ പുരോനുവാക്യാ ഭവതി ശാന്ത്യാ അപ്രദാഹായ ശക്വരീ യാജ്യാ വജ്രോ വൈ ശക്വരീസ ഏനം-വഁജ്രോ ഭൂത്യാ ഇന്ധേ ഭവത്യേവ ॥ 45 ॥
ഇന്ദ്രായാ-ഽന്വൃജവേ പുരോഡാശ-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ദ്ഗ്രാമകാമ ഇന്ദ്ര-മേവാ-ഽന്വൃജുഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മൈ സജാതാ-നനുകാന് കരോതി ഗ്രാമ്യേവ ഭവതീന്ദ്രാണ്യൈ ചരു-ന്നിര്വപേദ്യസ്യ സേനാ-ഽസഗ്ംശിതേവ സ്യാ-ദിന്ദ്രാണീ വൈ സേനായൈ ദേവതേന്ദ്രാണീ-മേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സൈവാസ്യ സേനാഗ്ം സഗ്ഗ് ശ്യതി ബല്ബജാനപീ- [ബല്ബജാനപി, ഇദ്ധ്മേ സ-ന്നഹ്യേദ്ഗൌ-] ॥ 40 ॥
-ദ്ധ്മേ സ-ന്നഹ്യേദ്ഗൌ-ര്യത്രാ-ഽധിഷ്കന്നാ-ന്യമേഹ-ത്തതോ ബല്ബജാ ഉദതിഷ്ഠ-ന്ഗവാ-മേവൈന-ന്ന്യായ-മപിനീയ ഗാ വേദയതീന്ദ്രായ മന്യുമതേ മനസ്വതേ പുരോഡാശ-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ഥ്സങ്ഗ്രാമേ സംയഁത്ത ഇന്ദ്രിയേണ വൈ മന്യുനാ മനസാ സങ്ഗ്രാമ-ഞ്ജയതീന്ദ്ര-മേവ മന്യുമന്ത-മ്മനസ്വന്തഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മിന്നിന്ദ്രിയ-മ്മന്യു-മ്മനോ ദധാതി ജയതി തഗ്ം [ജയതി തമ്, സഗ്രാമ-മേതാ-മേവ] ॥ 41 ॥
സഗ്രാമ-മേതാ-മേവ നിര്വപേദ്യോ ഹതമനാ-സ്സ്വയ-മ്പാപ ഇവ സ്യാദേതാനി ഹി വാ ഏതസ്മാ ദപക്രാന്താന്യഥൈഷ ഹതമനാ-സ്സ്വയ-മ്പാപ ഇന്ദ്രമേവ മന്യുമന്ത-മ്മനസ്വന്തഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മി-ന്നിന്ദ്രിയ-മ്മന്യു-മ്മനോ ദധാതി ന ഹതമനാ-സ്സ്വയ-മ്പാപോ ഭവതീന്ദ്രായ ദാത്രേ പുരോഡാശ-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേദ്യഃ കാമയേത ദാനകാമാ മേ പ്രജാ-സ്സ്യു- [ദാനകാമാ മേ പ്രജാ-സ്സ്യുഃ, ഇതീന്ദ്ര-മേവ] ॥ 42 ॥
-രിതീന്ദ്ര-മേവ ദാതാരഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മൈ ദാനകാമാഃ പ്രജാഃ കരോതി ദാനകാമാ അസ്മൈ പ്രജാ ഭവന്തീന്ദ്രായ പ്രദാത്രേ പുരോഡാശ-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ദ്യസ്മൈ പ്രത്തമിവ സന്ന പ്രദീയേതേന്ദ്ര-മേവ പ്രദാതാരഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ-ധാവതി സ ഏവാസ്മൈ പ്ര-ദാപയതീന്ദ്രായ സുത്രാമ്ണേ പുരോഡാശ-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ദപരുദ്ധോ വാ- [-ദപരുദ്ധോ വാ, അപരുദ്ധയമാനോ] ॥ 43 ॥
-ഽപരുദ്ധ്യമാനോ വേന്ദ്രമേവ സുത്രാമാണഗ്ഗ് സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവൈന-ന്ത്രായതേ ഽനപരുദ്ധ്യോ ഭവതീന്ദ്രോ വൈ സദൃ-ന്ദേവതാഭിരാസീ-ഥ്സ ന വ്യാവൃതമഗച്ഛ-ഥ്സ പ്രജാപതി-മുപാധാവ-ത്തസ്മാ ഏത-മൈന്ദ്ര-മേകാദശകപാല-ന്നിരവപ-ത്തേനൈ-വാ-ഽസ്മി-ന്നിന്ദ്രിയ-മദധാ-ച്ഛക്വരീ യാജ്യാനുവാക്യേ അകരോ-ദ്വജ്രോ വൈ ശക്വരീ സ ഏനം-വഁജ്രോ ഭൂത്യാ ഐന്ധ- [ഭൂത്യാ ഐന്ധ, സോ-ഽഭവ-ഥ്സോ-ഽബിഭേ-] ॥ 44 ॥
-സോ-ഽഭവഥ്സോ-ഽബിഭേ-ദ്ഭൂതഃ പ്ര മാ ധക്ഷ്യതീതി സ പ്രജാപതി-മ്പുനരുപാ-ഽധാവ-ഥ്സ പ്രജാപതി-ശ്ശക്വര്യാ അധി രേവതീ-ന്നിരമിമീത ശാന്ത്യാ അപ്രദാഹായ യോ-ഽലഗ്ഗ് ശ്രിയൈ സന്-ഥ്സദൃങ്ഖ്സമാനൈ-സ്സ്യാ-ത്തസ്മാ ഏത-മൈന്ദ്ര-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ദിന്ദ്രമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാ-ഽസ്മി-ന്നിന്ദ്രിയ-ന്ദധാതി രേവതീ പുരോനുവാക്യാ ഭവതി ശാന്ത്യാ അപ്രദാഹായ ശക്വരീ യാജ്യാ വജ്രോ വൈ ശക്വരീസ ഏനം-വഁജ്രോ ഭൂത്യാ ഇന്ധേ ഭവത്യേവ ॥ 45 ॥
(അപി - തഗ്ഗ് - സ്യു - ര്വൈ - ന്ധ - ഭവതി - ചതുര്ദശ ച ) (അ. 8)
ആഗ്നാ-വൈഷ്ണവ-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ദഭിചരന്-ഥ്സരസ്വത്യാജ്യ ഭാഗാ സ്യാ-ദ്ബാര്ഹസ്പത് യശ്ചരുര്യദാഗ്നാ-വൈഷ്ണവ ഏകാദശകപാലോ ഭവത്യഗ്നി-സ്സര്വാ ദേവതാ വിഷ്ണുര്യജ്ഞോ ദേവതാഭി-ശ്ചൈവൈനം-യഁജ്ഞേന ചാഭി ചരതി-സരസ്വത്യാജ്യഭാഗാ ഭവതി വാഗ്വൈ സരസ്വതീ വാചൈവൈന-മഭി ചരതി ബാര്ഹസ്പത്യ-ശ്ചരു ര്ഭവതി ബ്രഹ്മ വൈ ദേവാനാ-മ്ബൃഹസ്പതി ര്ബ്രഹ്മണൈവൈന-മഭി ചരതി [-മഭി ചരതി, പ്രതി വൈ] ॥ 46 ॥
പ്രതി വൈ പരസ്താ-ദഭിചരന്ത-മഭി ചരന്തി ദ്വേദ്വേ പുരോ-ഽനുവാക്യേ കുര്യാദതി പ്രയുക്ത്യാ ഏതയൈവ യജേതാഭി ചര്യമാണോ ദേവതാഭി-രേവ ദേവതാഃ പ്രതിചരതി യജ്ഞേന യജ്ഞം-വാഁചാ വാച-മ്ബ്രഹ്മണാ ബ്രഹ്മ സ ദേവതാശ്ചൈവ യജ്ഞ-ഞ്ച മദ്ധ്യതോ വ്യവസര്പതി തസ്യ ന കുത-ശ്ചനോപാവ്യാധോ ഭവതി നൈന-മഭിചരന്-ഥ്സ്തൃണുത ആഗ്നാവൈഷ്ണവ-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേദ്യം-യഁജ്ഞോ നോ- [-യജ്ഞോ ന, ഉപനമേദഗ്നി-സ്സര്വാ] ॥ 47 ॥
-പനമേദഗ്നി-സ്സര്വാ ദേവതാ വിഷ്ണു-ര്യജ്ഞോ-ഽഗ്നി-ഞ്ചൈവ വിഷ്ണു-ഞ്ച സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താവേവാസ്മൈ യജ്ഞ-മ്പ്രയച്ഛത ഉപൈനം-യഁജ്ഞോ നമത്യാഗ്നാ- വൈഷ്ണവ-ങ്ഘൃതേ ചരു-ന്നിര്വപേച്ചക്ഷുഷ്കാമോ-ഽഗ്നേര്വൈ ചക്ഷുഷാ മനുഷ്യാ വി പശ്യന്തി യജ്ഞസ്യ ദേവാ അഗ്നി-ഞ്ചൈവ വിഷ്ണു-ഞ്ച സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താവേവാ- [താവേവ, അസ്മിന് ചക്ഷുര്ധത്ത-] ॥ 48 ॥
-ഽസ്മിന് ചക്ഷു-ര്ധത്ത-ശ്ചക്ഷുഷ്മാ-നേവ ഭവതി ധേന്വൈ വാ ഏത-ദ്രേതോ യദാജ്യ-മനഡുഹ-സ്തണ്ഡുലാ മിഥുനാ-ദേവാസ്മൈ ചക്ഷുഃ പ്രജനയതി ഘൃതേ ഭവതി തേജോ വൈ ഘൃത-ന്തേജശ്ചക്ഷു-സ്തേജസൈവാസ്മൈ തേജ-ശ്ചക്ഷുരവ രുന്ധ ഇന്ദ്രിയം-വൈഁ വീര്യം-വൃഁങ്ക്തേ ഭ്രാതൃവ്യോ യജമാനോ-ഽയജമാനസ്യാ-ധ്വരകല്പാ-മ്പ്രതി നിര്വപേ-ദ്ഭ്രാതൃവ്യേ യജമാനേ നാ-ഽസ്യേന്ദ്രിയം- [നാ-ഽസ്യേന്ദ്രിയമ്, വീര്യം ഁവൃങ്ക്തേ] ॥ 49 ॥
-ഁവീര്യം ഁവൃങ്ക്തേ പുരാവാചഃ പ്രവദിതോ-ര്നിര്വപേ-ദ്യാവത്യേവ വാ-ക്താമപ്രോദിതാ-മ്ഭ്രാതൃവ്യസ്യ വൃങ്ക്തേ താമസ്യ വാച-മ്പ്രവദന്തീ-മന്യാ വാചോ-ഽനു പ്രവദന്തി താ ഇന്ദ്രിയം-വീഁര്യം-യഁജമാനേ ദധത്യാഗ്നാ വൈഷ്ണവ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേ-ത്പ്രാത-സ്സവനസ്യാ-ഽഽ കാലേ സരസ്വത്യാജ്യഭാഗാ സ്യാ-ദ്ബാര്ഹസ്പത്യശ്ചരു- ര്യദഷ്ടാകപാലോ ഭവത്യഷ്ടാക്ഷരാ ഗായത്രീ ഗായത്ര-മ്പ്രാത-സ്സവന-മ്പ്രാത-സ്സവനമേവ തേനാ-ഽഽപ്നോ- [തേനാ-ഽഽപ്നോതി, ആഗ്നാവൈഷ്ണവ-] ॥ 50 ॥
-ത്യാഗ്നാവൈഷ്ണവ-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ന്മാദ്ധ്യന്ദിനസ്യ സവനസ്യാ-ഽഽ കാലേ സരസ്വത്യാജ്യഭാഗാ സ്യാ-ദ്ബാര്ഹസ്പത്യ-ശ്ചരു ര്യദേകാദശകപാലോ ഭവത്യേകാദശാക്ഷരാ ത്രിഷ്ടു-പ്ത്രൈഷ്ടുഭ-മ്മാദ്ധ്യന്ദിനഗ്ം സവന-മ്മാദ്ധ്യദിന്നമേവ സവന-ന്തേനാ-ഽഽപ്നോത്യാഗ്നാവൈഷ്ണവ-ന്ദ്വാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ത്തൃതീയസവനസ്യാ-ഽഽകാലേ സരസ്വത്യാജ്യഭാഗാ സ്യാ-ദ്ബാര്ഹസ്പത്യ-ശ്ചരുര്യ-ദ്ദ്വാദശകപാലോ ഭവതി ദ്വാദശാക്ഷരാ ജഗതീ ജാഗത-ന്തൃതീയസവന-ന്തൃതീയ സവനമേവ തേനാ-ഽഽപ്നോതി ദേവതാഭിരേവ ദേവതാഃ [ദേവതാഃ, പ്രതിചരതി] ॥ 51 ॥
പ്രതിചരതി യജ്ഞേന യജ്ഞം-വാഁചാ വാച-മ്ബ്രഹ്മണാ ബ്രഹ്മ കപാലൈരേവ ഛന്ദാഗ്സ്യാപ്നോതി പുരോഡാശൈ-സ്സവനാനി മൈത്രാവരുണ-മേകകപാല-ന്നിര്വപേ-ദ്വശായൈ കാലേ യൈവാസൌ ഭ്രാതൃവ്യസ്യ വശാ-ഽനൂബന്ധ്യാ സോ ഏവൈഷൈതസ്യൈകകപാലോ ഭവതി ന ഹി കപാലൈഃ പശു-മര്ഹത്യാപ്തുമ് ॥ 52 ॥
ആഗ്നാ-വൈഷ്ണവ-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ദഭിചരന്-ഥ്സരസ്വത്യാജ്യ ഭാഗാ സ്യാ-ദ്ബാര്ഹസ്പത് യശ്ചരുര്യദാഗ്നാ-വൈഷ്ണവ ഏകാദശകപാലോ ഭവത്യഗ്നി-സ്സര്വാ ദേവതാ വിഷ്ണുര്യജ്ഞോ ദേവതാഭി-ശ്ചൈവൈനം-യഁജ്ഞേന ചാഭി ചരതി-സരസ്വത്യാജ്യഭാഗാ ഭവതി വാഗ്വൈ സരസ്വതീ വാചൈവൈന-മഭി ചരതി ബാര്ഹസ്പത്യ-ശ്ചരു ര്ഭവതി ബ്രഹ്മ വൈ ദേവാനാ-മ്ബൃഹസ്പതി ര്ബ്രഹ്മണൈവൈന-മഭി ചരതി [-മഭി ചരതി, പ്രതി വൈ] ॥ 46 ॥
പ്രതി വൈ പരസ്താ-ദഭിചരന്ത-മഭി ചരന്തി ദ്വേദ്വേ പുരോ-ഽനുവാക്യേ കുര്യാദതി പ്രയുക്ത്യാ ഏതയൈവ യജേതാഭി ചര്യമാണോ ദേവതാഭി-രേവ ദേവതാഃ പ്രതിചരതി യജ്ഞേന യജ്ഞം-വാഁചാ വാച-മ്ബ്രഹ്മണാ ബ്രഹ്മ സ ദേവതാശ്ചൈവ യജ്ഞ-ഞ്ച മദ്ധ്യതോ വ്യവസര്പതി തസ്യ ന കുത-ശ്ചനോപാവ്യാധോ ഭവതി നൈന-മഭിചരന്-ഥ്സ്തൃണുത ആഗ്നാവൈഷ്ണവ-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേദ്യം-യഁജ്ഞോ നോ- [-യജ്ഞോ ന, ഉപനമേദഗ്നി-സ്സര്വാ] ॥ 47 ॥
-പനമേദഗ്നി-സ്സര്വാ ദേവതാ വിഷ്ണു-ര്യജ്ഞോ-ഽഗ്നി-ഞ്ചൈവ വിഷ്ണു-ഞ്ച സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താവേവാസ്മൈ യജ്ഞ-മ്പ്രയച്ഛത ഉപൈനം-യഁജ്ഞോ നമത്യാഗ്നാ- വൈഷ്ണവ-ങ്ഘൃതേ ചരു-ന്നിര്വപേച്ചക്ഷുഷ്കാമോ-ഽഗ്നേര്വൈ ചക്ഷുഷാ മനുഷ്യാ വി പശ്യന്തി യജ്ഞസ്യ ദേവാ അഗ്നി-ഞ്ചൈവ വിഷ്ണു-ഞ്ച സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താവേവാ- [താവേവ, അസ്മിന് ചക്ഷുര്ധത്ത-] ॥ 48 ॥
-ഽസ്മിന് ചക്ഷു-ര്ധത്ത-ശ്ചക്ഷുഷ്മാ-നേവ ഭവതി ധേന്വൈ വാ ഏത-ദ്രേതോ യദാജ്യ-മനഡുഹ-സ്തണ്ഡുലാ മിഥുനാ-ദേവാസ്മൈ ചക്ഷുഃ പ്രജനയതി ഘൃതേ ഭവതി തേജോ വൈ ഘൃത-ന്തേജശ്ചക്ഷു-സ്തേജസൈവാസ്മൈ തേജ-ശ്ചക്ഷുരവ രുന്ധ ഇന്ദ്രിയം-വൈഁ വീര്യം-വൃഁങ്ക്തേ ഭ്രാതൃവ്യോ യജമാനോ-ഽയജമാനസ്യാ-ധ്വരകല്പാ-മ്പ്രതി നിര്വപേ-ദ്ഭ്രാതൃവ്യേ യജമാനേ നാ-ഽസ്യേന്ദ്രിയം- [നാ-ഽസ്യേന്ദ്രിയമ്, വീര്യം ഁവൃങ്ക്തേ] ॥ 49 ॥
-ഁവീര്യം ഁവൃങ്ക്തേ പുരാവാചഃ പ്രവദിതോ-ര്നിര്വപേ-ദ്യാവത്യേവ വാ-ക്താമപ്രോദിതാ-മ്ഭ്രാതൃവ്യസ്യ വൃങ്ക്തേ താമസ്യ വാച-മ്പ്രവദന്തീ-മന്യാ വാചോ-ഽനു പ്രവദന്തി താ ഇന്ദ്രിയം-വീഁര്യം-യഁജമാനേ ദധത്യാഗ്നാ വൈഷ്ണവ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേ-ത്പ്രാത-സ്സവനസ്യാ-ഽഽ കാലേ സരസ്വത്യാജ്യഭാഗാ സ്യാ-ദ്ബാര്ഹസ്പത്യശ്ചരു- ര്യദഷ്ടാകപാലോ ഭവത്യഷ്ടാക്ഷരാ ഗായത്രീ ഗായത്ര-മ്പ്രാത-സ്സവന-മ്പ്രാത-സ്സവനമേവ തേനാ-ഽഽപ്നോ- [തേനാ-ഽഽപ്നോതി, ആഗ്നാവൈഷ്ണവ-] ॥ 50 ॥
-ത്യാഗ്നാവൈഷ്ണവ-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ന്മാദ്ധ്യന്ദിനസ്യ സവനസ്യാ-ഽഽ കാലേ സരസ്വത്യാജ്യഭാഗാ സ്യാ-ദ്ബാര്ഹസ്പത്യ-ശ്ചരു ര്യദേകാദശകപാലോ ഭവത്യേകാദശാക്ഷരാ ത്രിഷ്ടു-പ്ത്രൈഷ്ടുഭ-മ്മാദ്ധ്യന്ദിനഗ്ം സവന-മ്മാദ്ധ്യദിന്നമേവ സവന-ന്തേനാ-ഽഽപ്നോത്യാഗ്നാവൈഷ്ണവ-ന്ദ്വാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ത്തൃതീയസവനസ്യാ-ഽഽകാലേ സരസ്വത്യാജ്യഭാഗാ സ്യാ-ദ്ബാര്ഹസ്പത്യ-ശ്ചരുര്യ-ദ്ദ്വാദശകപാലോ ഭവതി ദ്വാദശാക്ഷരാ ജഗതീ ജാഗത-ന്തൃതീയസവന-ന്തൃതീയ സവനമേവ തേനാ-ഽഽപ്നോതി ദേവതാഭിരേവ ദേവതാഃ [ദേവതാഃ, പ്രതിചരതി] ॥ 51 ॥
പ്രതിചരതി യജ്ഞേന യജ്ഞം-വാഁചാ വാച-മ്ബ്രഹ്മണാ ബ്രഹ്മ കപാലൈരേവ ഛന്ദാഗ്സ്യാപ്നോതി പുരോഡാശൈ-സ്സവനാനി മൈത്രാവരുണ-മേകകപാല-ന്നിര്വപേ-ദ്വശായൈ കാലേ യൈവാസൌ ഭ്രാതൃവ്യസ്യ വശാ-ഽനൂബന്ധ്യാ സോ ഏവൈഷൈതസ്യൈകകപാലോ ഭവതി ന ഹി കപാലൈഃ പശു-മര്ഹത്യാപ്തുമ് ॥ 52 ॥
(ബ്രഹ്മണൈവൈനമഭി ചരതി - യജ്ഞോ ന - താവേവാ - ഽസ്യേന്ദ്രിയ - മാപ്നോതി -ദേവതാഃ - സപ്തത്രിഗ്ംശച്ച ) (അ. 9)
അസാവാദിത്യോ ന വ്യരോചത തസ്മൈ ദേവാഃ പ്രായശ്ചിത്തി-മൈച്ഛ-ന്തസ്മാ ഏതഗ്ം സോമാരൌദ്ര-ഞ്ചരു-ന്നിരവപ-ന്തേനൈവാസ്മി-ന്രുചമദധുര്യോ ബ്രഹ്മവര്ചസകാമ-സ്സ്യാ-ത്തസ്മാ ഏതഗ്ം സോമാരൌദ്ര-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേ-ഥ്സോമ-ഞ്ചൈവ രുദ്ര-ഞ്ച സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താവേവാസ്മി-ന്ബ്രഹ്മവര്ചസ-ന്ധത്തോ ബ്രഹ്മവര്ചസ്യേവ ഭവതി തിഷ്യാപൂര്ണമാസേ നിര്വപേദ്രുദ്രോ [നിര്വപേദ്രുദ്രഃ, വൈ തിഷ്യഃ സോമഃ] ॥ 53 ॥
വൈ തിഷ്യഃ സോമഃ പൂര്ണമാസ-സ്സാക്ഷാദേവ ബ്രഹ്മവര്ചസമവ രുന്ധേ പരിശ്രിതേ യാജയതി ബ്രഹ്മവര്ചസസ്യ പരിഗൃഹീത്യൈ ശ്വേതായൈ ശ്വേതവഥ്സായൈ ദുഗ്ധ-മ്മഥിതമാജ്യ-മ്ഭവത്യാജ്യ-മ്പ്രോക്ഷണമാജ്യേന മാര്ജയന്തേ യാവദേവ ബ്രഹ്മവര്ചസ-ന്ത-ഥ്സര്വ-ങ്കരോത്യതി ബ്രഹ്മവര്ചസ-ങ്ക്രിയത ഇത്യാഹുരീശ്വരോ ദുശ്ചര്മാ ഭവിതോരിതി മാനവീ ഋചൌ ധായ്യേ കുര്യാ-ദ്യദ്വൈ കിഞ്ച മനു-രവദത്ത-ദ്ഭേഷജം- [-ദ്ഭേഷജമ്, ഭേഷജ-മേവാ-ഽസ്മൈ] ॥ 54 ॥
-ഭേഷജ-മേവാ-ഽസ്മൈ കരോതി യദി ബിഭീയാ-ദ്ദുശ്ചര്മാ ഭവിഷ്യാമീതി സോമാപൌഷ്ണ-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേ-ഥ്സൌമ്യോ വൈ ദേവതയാ പുരുഷഃ പൌഷ്ണാഃ പശവ-സ്സ്വയൈ വാസ്മൈ ദേവതയാ പശുഭി-സ്ത്വച-ങ്കരോതി ന ദുശ്ചര്മാ ഭവതി സോമാരൌദ്ര-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേ-ത്പ്രജാകാമ-സ്സോമോ വൈ രേതോധാ അഗ്നിഃ പ്രജാനാ-മ്പ്രജനയിതാ സോമ ഏവാസ്മൈ രേതോ ദധാത്യഗ്നിഃ പ്രജാ-മ്പ്രജനയതി വിന്ദതേ - [ ] ॥ 55 ॥
പ്രജാഗ്ം സോമാരൌദ്ര-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേ-ദഭിചരന്-ഥ്സൌമ്യോ വൈ ദേവതയാ പുരുഷ ഏഷ രുദ്രോ യദഗ്നി-സ്സ്വായാ ഏവൈന-ന്ദേവതായൈ നിഷ്ക്രീയ രുദ്രായാപി ദധാതി താജഗാര്തി-മാര്ച്ഛതി സോമാരൌദ്ര-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേ-ജ്ജ്യോഗാമയാവീ സോമം-വാഁ ഏതസ്യ രസോ ഗച്ഛത്യഗ്നിഗ്ം ശരീരം-യഁസ്യ ജ്യോഗാമയതി സോമാദേവാസ്യ രസ-ന്നിഷ്ക്രീണാത്യഗ്നേ-ശ്ശരീരമുത യദീ- [യദി, ഇതാസു ര്ഭവതി] ॥ 56 ॥
-താസു ര്ഭവതി ജീവത്യേവ സോമാരുദ്രയോര്വാ ഏത-ങ്ഗ്രസിതഗ്ം ഹോതാ നിഷ്ഖിദതി സ ഈശ്വര ആര്തിമാര്തോ-രനഡ്വാന്. ഹോത്രാ ദേയോ വഹ്നിര്വാ അനഡ്വാന്. വഹ്നിര്ഹോതാ വഹ്നിനൈവ വഹ്നി-മാത്മാനഗ്ഗ് സ്പൃണോതി സോമാരൌദ്ര-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേദ്യഃ കാമയേത സ്വേ-ഽസ്മാ ആയതനേ ഭ്രാതൃവ്യ-ഞ്ജനയേയമിതി വേദി-മ്പരിഗൃഹ്യാ-ഽര്ധ-മുദ്ധന്യാ-ദര്ധ-ന്നാര്ധ-മ്ബര്ഹിഷഃ സ്തൃണീയാ-ദര്ധ-ന്നാര്ധ-മിദ്ധ്മസ്യാ-ഽഭ്യാ-ദദ്ധ്യാ-ദദ്ര്ധ-ന്ന സ്വ ഏവാസ്മാ ആയതനേ ഭ്രാതൃവ്യ-ഞ്ജനയതി ॥ 57 ॥
അസാവാദിത്യോ ന വ്യരോചത തസ്മൈ ദേവാഃ പ്രായശ്ചിത്തി-മൈച്ഛ-ന്തസ്മാ ഏതഗ്ം സോമാരൌദ്ര-ഞ്ചരു-ന്നിരവപ-ന്തേനൈവാസ്മി-ന്രുചമദധുര്യോ ബ്രഹ്മവര്ചസകാമ-സ്സ്യാ-ത്തസ്മാ ഏതഗ്ം സോമാരൌദ്ര-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേ-ഥ്സോമ-ഞ്ചൈവ രുദ്ര-ഞ്ച സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താവേവാസ്മി-ന്ബ്രഹ്മവര്ചസ-ന്ധത്തോ ബ്രഹ്മവര്ചസ്യേവ ഭവതി തിഷ്യാപൂര്ണമാസേ നിര്വപേദ്രുദ്രോ [നിര്വപേദ്രുദ്രഃ, വൈ തിഷ്യഃ സോമഃ] ॥ 53 ॥
വൈ തിഷ്യഃ സോമഃ പൂര്ണമാസ-സ്സാക്ഷാദേവ ബ്രഹ്മവര്ചസമവ രുന്ധേ പരിശ്രിതേ യാജയതി ബ്രഹ്മവര്ചസസ്യ പരിഗൃഹീത്യൈ ശ്വേതായൈ ശ്വേതവഥ്സായൈ ദുഗ്ധ-മ്മഥിതമാജ്യ-മ്ഭവത്യാജ്യ-മ്പ്രോക്ഷണമാജ്യേന മാര്ജയന്തേ യാവദേവ ബ്രഹ്മവര്ചസ-ന്ത-ഥ്സര്വ-ങ്കരോത്യതി ബ്രഹ്മവര്ചസ-ങ്ക്രിയത ഇത്യാഹുരീശ്വരോ ദുശ്ചര്മാ ഭവിതോരിതി മാനവീ ഋചൌ ധായ്യേ കുര്യാ-ദ്യദ്വൈ കിഞ്ച മനു-രവദത്ത-ദ്ഭേഷജം- [-ദ്ഭേഷജമ്, ഭേഷജ-മേവാ-ഽസ്മൈ] ॥ 54 ॥
-ഭേഷജ-മേവാ-ഽസ്മൈ കരോതി യദി ബിഭീയാ-ദ്ദുശ്ചര്മാ ഭവിഷ്യാമീതി സോമാപൌഷ്ണ-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേ-ഥ്സൌമ്യോ വൈ ദേവതയാ പുരുഷഃ പൌഷ്ണാഃ പശവ-സ്സ്വയൈ വാസ്മൈ ദേവതയാ പശുഭി-സ്ത്വച-ങ്കരോതി ന ദുശ്ചര്മാ ഭവതി സോമാരൌദ്ര-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേ-ത്പ്രജാകാമ-സ്സോമോ വൈ രേതോധാ അഗ്നിഃ പ്രജാനാ-മ്പ്രജനയിതാ സോമ ഏവാസ്മൈ രേതോ ദധാത്യഗ്നിഃ പ്രജാ-മ്പ്രജനയതി വിന്ദതേ - [ ] ॥ 55 ॥
പ്രജാഗ്ം സോമാരൌദ്ര-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേ-ദഭിചരന്-ഥ്സൌമ്യോ വൈ ദേവതയാ പുരുഷ ഏഷ രുദ്രോ യദഗ്നി-സ്സ്വായാ ഏവൈന-ന്ദേവതായൈ നിഷ്ക്രീയ രുദ്രായാപി ദധാതി താജഗാര്തി-മാര്ച്ഛതി സോമാരൌദ്ര-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേ-ജ്ജ്യോഗാമയാവീ സോമം-വാഁ ഏതസ്യ രസോ ഗച്ഛത്യഗ്നിഗ്ം ശരീരം-യഁസ്യ ജ്യോഗാമയതി സോമാദേവാസ്യ രസ-ന്നിഷ്ക്രീണാത്യഗ്നേ-ശ്ശരീരമുത യദീ- [യദി, ഇതാസു ര്ഭവതി] ॥ 56 ॥
-താസു ര്ഭവതി ജീവത്യേവ സോമാരുദ്രയോര്വാ ഏത-ങ്ഗ്രസിതഗ്ം ഹോതാ നിഷ്ഖിദതി സ ഈശ്വര ആര്തിമാര്തോ-രനഡ്വാന്. ഹോത്രാ ദേയോ വഹ്നിര്വാ അനഡ്വാന്. വഹ്നിര്ഹോതാ വഹ്നിനൈവ വഹ്നി-മാത്മാനഗ്ഗ് സ്പൃണോതി സോമാരൌദ്ര-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേദ്യഃ കാമയേത സ്വേ-ഽസ്മാ ആയതനേ ഭ്രാതൃവ്യ-ഞ്ജനയേയമിതി വേദി-മ്പരിഗൃഹ്യാ-ഽര്ധ-മുദ്ധന്യാ-ദര്ധ-ന്നാര്ധ-മ്ബര്ഹിഷഃ സ്തൃണീയാ-ദര്ധ-ന്നാര്ധ-മിദ്ധ്മസ്യാ-ഽഭ്യാ-ദദ്ധ്യാ-ദദ്ര്ധ-ന്ന സ്വ ഏവാസ്മാ ആയതനേ ഭ്രാതൃവ്യ-ഞ്ജനയതി ॥ 57 ॥
(രുദ്രോ - ഭേഷജം - വിന്ദതേ- യദി - സ്തൃണീയാദര്ധം - ദ്വാദശ ച) (അ. 10)
ഐന്ദ്ര-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേന്മാരുതഗ്ം സപ്തകപാല-ങ്ഗ്രാമകാമ ഇന്ദ്ര-ഞ്ചൈവ മരുതശ്ച സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി ത ഏവാസ്മൈ സജാതാ-ന്പ്രയച്ഛന്തി ഗ്രാമ്യേവ ഭവത്യാഹവനീയ ഐന്ദ്രമധി ശ്രയതി ഗാര്ഹപത്യേ മാരുത-മ്പാപവസ്യസസ്യ വിധൃത്യൈ സപ്തകപാലോ മാരുതോ ഭവതി സപ്തഗണാ വൈ മരുതോഗണശ ഏവാസ്മൈ സജാതാനവ രുന്ധേ-ഽനൂച്യമാന ആ സാദയതി വിശമേവാ- [വിശമേവ, അസ്മാ അനുവര്ത്മാനം-] ॥ 58 ॥
-ഽസ്മാ അനുവര്ത്മാന-ങ്കരോത്യേതാമേവ നിര്വപേദ്യഃ കാമയേത ക്ഷത്രായ ച വിശേ ച സമദ-ന്ദദ്ധ്യാ-മിത്യൈന്ദ്രസ്യാ-ഽവദ്യ-ന്ബ്രൂയാ-ദിന്ദ്രായാ-ഽനു ബ്രൂഹീത്യാശ്രാവ്യ ബ്രൂയാ-ന്മരുതോ യജേതി മാരുതസ്യാ-ഽവദ്യ-ന്ബ്രൂയാ-ന്മരുദ്ഭ്യോ-ഽനു ബ്രൂഹീത്യാശ്രാവ്യ ബ്രൂയാദിന്ദ്രം-യഁജേതി സ്വ ഏവൈഭ്യോ ഭാഗധേയേ സമദ-ന്ദധാതി വിതൃഗ്ംഹാണാ-സ്തിഷ്ഠന്ത്യേ താമേവ [ ] ॥ 59 ॥
നിര്വപേദ്യഃ കാമയേത കല്പേരന്നിതി യഥാദേവത-മവദായ യഥാ ദേവതം-യഁജേ-ദ്ഭാഗധേയേനൈവൈനാന് യഥായഥ-ങ്കല്പയതി കല്പന്ത ഏവൈന്ദ്ര-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ദ്വൈശ്വദേവ-ന്ദ്വാദശകപാല-ങ്ഗ്രാമകാമ ഇന്ദ്ര-ഞ്ചൈവ വിശ്വാഗ്ശ്ച ദേവാന്-ഥ്സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി ത ഏവാസ്മൈ സജാതാ-ന്പ്രയച്ഛന്തി ഗ്രാമ്യേവ ഭവത്യൈന്ദ്രസ്യാ-ഽവദായ വൈശ്വദേവസ്യാവ ദ്യേ-ദഥൈന്ദ്രസ്യോ- [-ദഥൈന്ദ്രസ്യ, ഉപരിഷ്ടാ-] ॥ 60 ॥
-പരിഷ്ടാ-ദിന്ദ്രിയേണൈവാസ്മാ ഉഭയതഃ സജാതാ-ന്പരി ഗൃഹ്ണാത്യുപാധായ്യ പൂര്വയം-വാഁസോ ദക്ഷിണാ സജാതാനാമുപഹിത്യൈ പൃശ്ഞിയൈ ദുഗ്ധേ പ്രൈയങ്ഗവ-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേന്മരുദ്ഭ്യോ ഗ്രാമകാമഃ പൃശ്ഞിയൈ വൈ പയസോ മരുതോ ജാതാഃ പൃശ്ഞിയൈ പ്രിയങ്ഗവോ മാരുതാഃ ഖലു വൈ ദേവതയാ സജാതാ മരുത ഏവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി ത ഏവാസ്മൈ സജാതാ-ന്പ്രയച്ഛന്തി ഗ്രാമ്യേവ ഭവതി പ്രിയവതീ യാജ്യാനുവാക്യേ [യാജ്യാനുവാക്യേ, ഭവതഃ പ്രിയമേവൈനഗ്ം] ॥ 61 ॥
ഭവതഃ പ്രിയമേവൈനഗ്ം സമാനാനാ-ങ്കരോതി ദ്വിപദാ പുരോ-ഽനുവാക്യാ ഭവതി ദ്വിപദ ഏവാവ രുന്ധേ ചതുഷ്പദാ യാജ്യാ ചതുഷ്പദ ഏവ പശൂനവ രുന്ധേ ദേവാസുരാ-സ്സംയഁത്താ ആസ-ന്തേ ദേവാ മിഥോ വിപ്രിയാ ആസ-ന്തേ(1) ഽന്യോ-ഽന്യസ്മൈ ജ്യൈഷ്ഠ്യായാ-തിഷ്ഠമാനാ-ശ്ചതുര്ധാ വ്യക്രാമ-ന്നഗ്നി-ര്വസുഭി-സ്സോമോ രുദ്രൈരിന്ദ്രോ മരുദ്ഭി-ര്വരുണ ആദിത്യൈ-സ്സ ഇന്ദ്രഃ പ്രജാപതി-മുപാ-ഽധാവ-ത്ത- [-ഽധാവ-ത്തമ്, ഏതയാ] ॥ 62 ॥
-മേതയാ സം(2)ജ്ഞാന്യാ-ഽയാജയ-ദഗ്നയേ വസുമതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിരവപ-ഥ്സോമായ രുദ്രവതേ ചരുമിന്ദ്രായ മരുത്വതേ പുരോഡാശ -മേകാദശകപാലം-വഁരുണായാ-ഽഽദിത്യവതേ ചരു-ന്തതോ വാ ഇന്ദ്ര-ന്ദേവാ ജ്യൈഷ്ഠ്യായാഭി സമജാനത യ-സ്സമാനൈ-ര്മിഥോ വിപ്രിയ-സ്സ്യാ-ത്തമേതയാ സം(2)ജ്ഞാന്യാ യാജയേ-ദഗ്നയേ വസുമതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേ-ഥ്സോമായ രുദ്രവതേ ചരു-മിന്ദ്രായ മരുത്വതേ പുരോഡാശ-മേകാദശകപാലം-വഁരുണായാ ഽഽദിത്യവതേ ചരു-മിന്ദ്ര-മേവൈന-മ്ഭൂത-ഞ്ജ്യൈഷ്ഠ്യായ സമാനാ അഭി സ-ഞ്ജാനതേ വസിഷ്ഠ-സ്സമാനാനാ-മ്ഭവതി ॥ 63 ॥
ഐന്ദ്ര-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേന്മാരുതഗ്ം സപ്തകപാല-ങ്ഗ്രാമകാമ ഇന്ദ്ര-ഞ്ചൈവ മരുതശ്ച സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി ത ഏവാസ്മൈ സജാതാ-ന്പ്രയച്ഛന്തി ഗ്രാമ്യേവ ഭവത്യാഹവനീയ ഐന്ദ്രമധി ശ്രയതി ഗാര്ഹപത്യേ മാരുത-മ്പാപവസ്യസസ്യ വിധൃത്യൈ സപ്തകപാലോ മാരുതോ ഭവതി സപ്തഗണാ വൈ മരുതോഗണശ ഏവാസ്മൈ സജാതാനവ രുന്ധേ-ഽനൂച്യമാന ആ സാദയതി വിശമേവാ- [വിശമേവ, അസ്മാ അനുവര്ത്മാനം-] ॥ 58 ॥
-ഽസ്മാ അനുവര്ത്മാന-ങ്കരോത്യേതാമേവ നിര്വപേദ്യഃ കാമയേത ക്ഷത്രായ ച വിശേ ച സമദ-ന്ദദ്ധ്യാ-മിത്യൈന്ദ്രസ്യാ-ഽവദ്യ-ന്ബ്രൂയാ-ദിന്ദ്രായാ-ഽനു ബ്രൂഹീത്യാശ്രാവ്യ ബ്രൂയാ-ന്മരുതോ യജേതി മാരുതസ്യാ-ഽവദ്യ-ന്ബ്രൂയാ-ന്മരുദ്ഭ്യോ-ഽനു ബ്രൂഹീത്യാശ്രാവ്യ ബ്രൂയാദിന്ദ്രം-യഁജേതി സ്വ ഏവൈഭ്യോ ഭാഗധേയേ സമദ-ന്ദധാതി വിതൃഗ്ംഹാണാ-സ്തിഷ്ഠന്ത്യേ താമേവ [ ] ॥ 59 ॥
നിര്വപേദ്യഃ കാമയേത കല്പേരന്നിതി യഥാദേവത-മവദായ യഥാ ദേവതം-യഁജേ-ദ്ഭാഗധേയേനൈവൈനാന് യഥായഥ-ങ്കല്പയതി കല്പന്ത ഏവൈന്ദ്ര-മേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേ-ദ്വൈശ്വദേവ-ന്ദ്വാദശകപാല-ങ്ഗ്രാമകാമ ഇന്ദ്ര-ഞ്ചൈവ വിശ്വാഗ്ശ്ച ദേവാന്-ഥ്സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി ത ഏവാസ്മൈ സജാതാ-ന്പ്രയച്ഛന്തി ഗ്രാമ്യേവ ഭവത്യൈന്ദ്രസ്യാ-ഽവദായ വൈശ്വദേവസ്യാവ ദ്യേ-ദഥൈന്ദ്രസ്യോ- [-ദഥൈന്ദ്രസ്യ, ഉപരിഷ്ടാ-] ॥ 60 ॥
-പരിഷ്ടാ-ദിന്ദ്രിയേണൈവാസ്മാ ഉഭയതഃ സജാതാ-ന്പരി ഗൃഹ്ണാത്യുപാധായ്യ പൂര്വയം-വാഁസോ ദക്ഷിണാ സജാതാനാമുപഹിത്യൈ പൃശ്ഞിയൈ ദുഗ്ധേ പ്രൈയങ്ഗവ-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേന്മരുദ്ഭ്യോ ഗ്രാമകാമഃ പൃശ്ഞിയൈ വൈ പയസോ മരുതോ ജാതാഃ പൃശ്ഞിയൈ പ്രിയങ്ഗവോ മാരുതാഃ ഖലു വൈ ദേവതയാ സജാതാ മരുത ഏവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി ത ഏവാസ്മൈ സജാതാ-ന്പ്രയച്ഛന്തി ഗ്രാമ്യേവ ഭവതി പ്രിയവതീ യാജ്യാനുവാക്യേ [യാജ്യാനുവാക്യേ, ഭവതഃ പ്രിയമേവൈനഗ്ം] ॥ 61 ॥
ഭവതഃ പ്രിയമേവൈനഗ്ം സമാനാനാ-ങ്കരോതി ദ്വിപദാ പുരോ-ഽനുവാക്യാ ഭവതി ദ്വിപദ ഏവാവ രുന്ധേ ചതുഷ്പദാ യാജ്യാ ചതുഷ്പദ ഏവ പശൂനവ രുന്ധേ ദേവാസുരാ-സ്സംയഁത്താ ആസ-ന്തേ ദേവാ മിഥോ വിപ്രിയാ ആസ-ന്തേ(1) ഽന്യോ-ഽന്യസ്മൈ ജ്യൈഷ്ഠ്യായാ-തിഷ്ഠമാനാ-ശ്ചതുര്ധാ വ്യക്രാമ-ന്നഗ്നി-ര്വസുഭി-സ്സോമോ രുദ്രൈരിന്ദ്രോ മരുദ്ഭി-ര്വരുണ ആദിത്യൈ-സ്സ ഇന്ദ്രഃ പ്രജാപതി-മുപാ-ഽധാവ-ത്ത- [-ഽധാവ-ത്തമ്, ഏതയാ] ॥ 62 ॥
-മേതയാ സം(2)ജ്ഞാന്യാ-ഽയാജയ-ദഗ്നയേ വസുമതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിരവപ-ഥ്സോമായ രുദ്രവതേ ചരുമിന്ദ്രായ മരുത്വതേ പുരോഡാശ -മേകാദശകപാലം-വഁരുണായാ-ഽഽദിത്യവതേ ചരു-ന്തതോ വാ ഇന്ദ്ര-ന്ദേവാ ജ്യൈഷ്ഠ്യായാഭി സമജാനത യ-സ്സമാനൈ-ര്മിഥോ വിപ്രിയ-സ്സ്യാ-ത്തമേതയാ സം(2)ജ്ഞാന്യാ യാജയേ-ദഗ്നയേ വസുമതേ പുരോഡാശ-മഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേ-ഥ്സോമായ രുദ്രവതേ ചരു-മിന്ദ്രായ മരുത്വതേ പുരോഡാശ-മേകാദശകപാലം-വഁരുണായാ ഽഽദിത്യവതേ ചരു-മിന്ദ്ര-മേവൈന-മ്ഭൂത-ഞ്ജ്യൈഷ്ഠ്യായ സമാനാ അഭി സ-ഞ്ജാനതേ വസിഷ്ഠ-സ്സമാനാനാ-മ്ഭവതി ॥ 63 ॥
(വിശമേവ - തിഷ്ഠന്ത്യേതാമേ - വാഥൈന്ദ്രസ്യ - യാജ്യാനുവാക്യേ - തം - ഁവരുണായ -ചതുര്ദശ ച) (അ. 11)
ഹിരണ്യഗര്ഭ ആപോ ഹ യത്പ്രജാപതേ ॥ സ വേദ പുത്രഃ പിതരഗ്ം സ മാതരഗ്ം സ സൂനുഭര്വ-ഥ്സ ഭുവ-ത്പുനര്മഘഃ । സ ദ്യാമൌര്ണോദന്തരിക്ഷഗ്ം സ സുവ-സ്സ വിശ്വാ ഭുവോ അഭവ-ഥ്സ ആ-ഽഭവത് ॥ ഉദു ത്യ-ഞ്ചിത്രമ് ॥ സ പ്രത്നവന്നവീയസാ-ഽഗ്നേ ദ്യുമ്നേന സംയഁതാ । ബൃഹ-ത്തതന്ഥ ഭാനുനാ ॥ നി കാവ്യാ വേധസ-ശ്ശശ്വതസ്കര്ഹസ്തേ ദധാനോ [ദധാനഃ, നര്യാ പുരൂണി ।] ॥ 64 ॥
നര്യാ പുരൂണി । അഗ്നിര്ഭുവദ്രയിപതീ രയീണാഗ്ം സത്രാ ചക്രാണോ അമൃതാനി വിശ്വാ ॥ ഹിരണ്യപാണിമൂതയേ സവിതാരമുപ ഹ്വയേ । സ ചേത്താ ദേവതാ പദമ് ॥ വാമമദ്യ സവിതര്വാമമു ശ്വോ ദിവേദിവേ വാമമസ്മഭ്യഗ്ം സാവീഃ । വാമസ്യ ഹി ക്ഷയസ്യ ദേവ ഭൂരേരയാ ധിയാ വാമഭാജഃ സ്യാമ ॥ ബഡിത്ഥാ പര്വതാനാ-ങ്ഖിദ്ര-മ്ബിഭര്ഷി പൃഥിവി । പ്ര യാ ഭൂമി പ്രവത്വതി മഹ്നാ ജിനോഷി [ജിനോഷി, മഹിനി ।] ॥ 65 ॥
മഹിനി ॥ സ്തോമാസസ്ത്വാ വിചാരിണി പ്രതിഷ്ടോഭന്ത്യക്തുഭിഃ । പ്രയാ വാജ-ന്ന ഹേഷന്ത-മ്പേരു-മസ്യസ്യര്ജുനി ॥ ഋദൂദരേണ സഖ്യാ സചേയ യോ മാ ന രിഷ്യേദ്ധര്യശ്വ പീതഃ । അയം-യഁ-സ്സോമോ ന്യധായ്യസ്മേ തസ്മാ ഇന്ദ്ര-മ്പ്രതിര-മേമ്യച്ഛ ॥ ആപാന്തമന്യു-സ്തൃപല-പ്രഭര്മാ ധുനി-ശ്ശിമീ വാഞ്ഛരുമാഗ്ം ഋജീഷീ । സോമോ വിശ്വാന്യതസാ വനാനി നാര്വാഗിന്ദ്ര-മ്പ്രതിമാനാനി ദേഭുഃ ॥ പ്ര- [പ്ര, സുവാന-സ്സോമ] ॥ 66 ॥
-സുവാന-സ്സോമ ഋതയു-ശ്ചികേതേന്ദ്രായ ബ്രഹ്മ ജമദഗ്നി-രര്ചന്ന് । വൃഷാ യന്താ-ഽസി ശവസ-സ്തുരസ്യാ-ഽന്ത-ര്യച്ഛ ഗൃണതേ ധര്ത്ര-ന്ദൃഗ്ംഹ ॥ സബാധസ്തേ മദ-ഞ്ച ശുഷ്മയ-ഞ്ച ബ്രഹ്മ നരോ ബ്രഹ്മകൃതഃ സപര്യന്ന് । അര്കോ വാ യ-ത്തുരതേ സോമചക്ഷാ-സ്തത്രേ-ദിന്ദ്രോ ദധതേ പൃഥ്സു തുര്യാമ് ॥ വഷ-ട്തേ വിഷ്ണവാസ ആ കൃണോമി തന്മേ ജുഷസ്വ ശിപിവിഷ്ട ഹവ്യമ് । ॥ 67 ॥
വര്ധന്തു ത്വാ സുഷ്ടുതയോ ഗിരോ മേ യൂയ-മ്പാത സ്വസ്തിഭി-സ്സദാ നഃ ॥പ്ര ത-ത്തേ അദ്യ ശിപിവിഷ്ട നാമാ-ഽര്യ-ശ്ശഗ്ം സാമി വയുനാനി വിദ്വാന് । തന്ത്വാ ഗൃണാമി തവസ-മതവീയാന് ക്ഷയന്തമസ്യ രജസഃ പരാകേ ॥ കിമി-ത്തേ വിഷ്ണോ പരിചക്ഷ്യ-മ്ഭൂ-ത്പ്ര യദ്വവക്ഷേ ശിപിവിഷ്ടോ അസ്മി । മാ വര്പോ അസ്മദപ ഗൂഹ ഏതദ്യ-ദന്യരൂപ-സ്സമിഥേ ബഭൂഥ । ॥ 68 ॥
അഗ്നേ ദാ ദാശുഷേ രയിം-വീഁരവന്ത-മ്പരീണസമ് । ശിശീഹി നഃ സൂനുമതഃ ॥ ദാ നോ അഗ്നേ ശതിനോ ദാ-സ്സഹസ്രിണോ ദുരോ ന വാജഗ്ഗ് ശ്രുത്യാ അപാ വൃധി । പ്രാചീ ദ്യാവാപൃഥിവീ ബ്രഹ്മണാ കൃധി സുവര്ണ ശുക്രമുഷസോ വി ദിദ്യുതുഃ ॥ അഗ്നിര്ദാ ദ്രവിണം-വീഁരപേശാ അഗ്നിര്-ഋഷിം-യഁ-സ്സഹസ്രാ സനോതി । അഗ്നിര്ദിവി ഹവ്യമാ തതാനാ-ഽഗ്നേ-ര്ധാമാനി വിഭൃതാ പുരുത്രാ ॥ മാ [മാ, നോ മര്ധീ രാ തൂ ഭര ।] ॥ 69 ॥
നോ മര്ധീ രാ തൂ ഭര ॥ ഘൃത-ന്ന പൂത-ന്തനൂരരേപാ-ശ്ശുചി ഹിരണ്യമ് । ത-ത്തേ രുക്മോ ന രോചത സ്വധാവഃ ॥ ഉഭേ സുശ്ചന്ദ്ര സര്പിഷോ ദര്വീ ശ്രീണീഷ ആസനി । ഉതോ ന ഉ-ത്പുപൂര്യാ ഉക്ഥേഷു ശവസസ്പത ഇഷഗ്ഗ് സ്തോതൃഭ്യ ആ ഭര ॥ വായോ ശതഗ്ം ഹരീണാം-യുഁവസ്വ പോഷ്യാണാമ് । ഉത വാ തേ സഹസ്രിണോ രഥ ആ യാതു പാജസാ ॥ പ്ര യാഭി- [പ്ര യാഭിഃ, യാസി ദാശ്വാഗ്ംസമച്ഛാ] ॥ 70 ॥
-ര്യാസി ദാശ്വാഗ്ംസമച്ഛാ നിയുദ്ഭി-ര്വായവിഷ്ടയേ ദുരോണേ । നി നോ രയിഗ്ം സുഭോജസം-യുഁവേഹ നി വീരവ-ദ്ഗവ്യമശ്വിയ-ഞ്ച രാധഃ ॥രേവതീര്ന-സ്സധമാദ ഇന്ദ്രേ സന്തു തുവിവാജാഃ । ക്ഷുമന്തോ യാഭിര്മദേമ ॥ രേവാഗ്ം ഇദ്രേവതഃ സ്തോതാ സ്യാ-ത്ത്വാവതോ മഘോനഃ । പ്രേദു ഹരിവ-ശ്ശ്രുതസ്യ ॥ 71 ॥
ഹിരണ്യഗര്ഭ ആപോ ഹ യത്പ്രജാപതേ ॥ സ വേദ പുത്രഃ പിതരഗ്ം സ മാതരഗ്ം സ സൂനുഭര്വ-ഥ്സ ഭുവ-ത്പുനര്മഘഃ । സ ദ്യാമൌര്ണോദന്തരിക്ഷഗ്ം സ സുവ-സ്സ വിശ്വാ ഭുവോ അഭവ-ഥ്സ ആ-ഽഭവത് ॥ ഉദു ത്യ-ഞ്ചിത്രമ് ॥ സ പ്രത്നവന്നവീയസാ-ഽഗ്നേ ദ്യുമ്നേന സംയഁതാ । ബൃഹ-ത്തതന്ഥ ഭാനുനാ ॥ നി കാവ്യാ വേധസ-ശ്ശശ്വതസ്കര്ഹസ്തേ ദധാനോ [ദധാനഃ, നര്യാ പുരൂണി ।] ॥ 64 ॥
നര്യാ പുരൂണി । അഗ്നിര്ഭുവദ്രയിപതീ രയീണാഗ്ം സത്രാ ചക്രാണോ അമൃതാനി വിശ്വാ ॥ ഹിരണ്യപാണിമൂതയേ സവിതാരമുപ ഹ്വയേ । സ ചേത്താ ദേവതാ പദമ് ॥ വാമമദ്യ സവിതര്വാമമു ശ്വോ ദിവേദിവേ വാമമസ്മഭ്യഗ്ം സാവീഃ । വാമസ്യ ഹി ക്ഷയസ്യ ദേവ ഭൂരേരയാ ധിയാ വാമഭാജഃ സ്യാമ ॥ ബഡിത്ഥാ പര്വതാനാ-ങ്ഖിദ്ര-മ്ബിഭര്ഷി പൃഥിവി । പ്ര യാ ഭൂമി പ്രവത്വതി മഹ്നാ ജിനോഷി [ജിനോഷി, മഹിനി ।] ॥ 65 ॥
മഹിനി ॥ സ്തോമാസസ്ത്വാ വിചാരിണി പ്രതിഷ്ടോഭന്ത്യക്തുഭിഃ । പ്രയാ വാജ-ന്ന ഹേഷന്ത-മ്പേരു-മസ്യസ്യര്ജുനി ॥ ഋദൂദരേണ സഖ്യാ സചേയ യോ മാ ന രിഷ്യേദ്ധര്യശ്വ പീതഃ । അയം-യഁ-സ്സോമോ ന്യധായ്യസ്മേ തസ്മാ ഇന്ദ്ര-മ്പ്രതിര-മേമ്യച്ഛ ॥ ആപാന്തമന്യു-സ്തൃപല-പ്രഭര്മാ ധുനി-ശ്ശിമീ വാഞ്ഛരുമാഗ്ം ഋജീഷീ । സോമോ വിശ്വാന്യതസാ വനാനി നാര്വാഗിന്ദ്ര-മ്പ്രതിമാനാനി ദേഭുഃ ॥ പ്ര- [പ്ര, സുവാന-സ്സോമ] ॥ 66 ॥
-സുവാന-സ്സോമ ഋതയു-ശ്ചികേതേന്ദ്രായ ബ്രഹ്മ ജമദഗ്നി-രര്ചന്ന് । വൃഷാ യന്താ-ഽസി ശവസ-സ്തുരസ്യാ-ഽന്ത-ര്യച്ഛ ഗൃണതേ ധര്ത്ര-ന്ദൃഗ്ംഹ ॥ സബാധസ്തേ മദ-ഞ്ച ശുഷ്മയ-ഞ്ച ബ്രഹ്മ നരോ ബ്രഹ്മകൃതഃ സപര്യന്ന് । അര്കോ വാ യ-ത്തുരതേ സോമചക്ഷാ-സ്തത്രേ-ദിന്ദ്രോ ദധതേ പൃഥ്സു തുര്യാമ് ॥ വഷ-ട്തേ വിഷ്ണവാസ ആ കൃണോമി തന്മേ ജുഷസ്വ ശിപിവിഷ്ട ഹവ്യമ് । ॥ 67 ॥
വര്ധന്തു ത്വാ സുഷ്ടുതയോ ഗിരോ മേ യൂയ-മ്പാത സ്വസ്തിഭി-സ്സദാ നഃ ॥പ്ര ത-ത്തേ അദ്യ ശിപിവിഷ്ട നാമാ-ഽര്യ-ശ്ശഗ്ം സാമി വയുനാനി വിദ്വാന് । തന്ത്വാ ഗൃണാമി തവസ-മതവീയാന് ക്ഷയന്തമസ്യ രജസഃ പരാകേ ॥ കിമി-ത്തേ വിഷ്ണോ പരിചക്ഷ്യ-മ്ഭൂ-ത്പ്ര യദ്വവക്ഷേ ശിപിവിഷ്ടോ അസ്മി । മാ വര്പോ അസ്മദപ ഗൂഹ ഏതദ്യ-ദന്യരൂപ-സ്സമിഥേ ബഭൂഥ । ॥ 68 ॥
അഗ്നേ ദാ ദാശുഷേ രയിം-വീഁരവന്ത-മ്പരീണസമ് । ശിശീഹി നഃ സൂനുമതഃ ॥ ദാ നോ അഗ്നേ ശതിനോ ദാ-സ്സഹസ്രിണോ ദുരോ ന വാജഗ്ഗ് ശ്രുത്യാ അപാ വൃധി । പ്രാചീ ദ്യാവാപൃഥിവീ ബ്രഹ്മണാ കൃധി സുവര്ണ ശുക്രമുഷസോ വി ദിദ്യുതുഃ ॥ അഗ്നിര്ദാ ദ്രവിണം-വീഁരപേശാ അഗ്നിര്-ഋഷിം-യഁ-സ്സഹസ്രാ സനോതി । അഗ്നിര്ദിവി ഹവ്യമാ തതാനാ-ഽഗ്നേ-ര്ധാമാനി വിഭൃതാ പുരുത്രാ ॥ മാ [മാ, നോ മര്ധീ രാ തൂ ഭര ।] ॥ 69 ॥
നോ മര്ധീ രാ തൂ ഭര ॥ ഘൃത-ന്ന പൂത-ന്തനൂരരേപാ-ശ്ശുചി ഹിരണ്യമ് । ത-ത്തേ രുക്മോ ന രോചത സ്വധാവഃ ॥ ഉഭേ സുശ്ചന്ദ്ര സര്പിഷോ ദര്വീ ശ്രീണീഷ ആസനി । ഉതോ ന ഉ-ത്പുപൂര്യാ ഉക്ഥേഷു ശവസസ്പത ഇഷഗ്ഗ് സ്തോതൃഭ്യ ആ ഭര ॥ വായോ ശതഗ്ം ഹരീണാം-യുഁവസ്വ പോഷ്യാണാമ് । ഉത വാ തേ സഹസ്രിണോ രഥ ആ യാതു പാജസാ ॥ പ്ര യാഭി- [പ്ര യാഭിഃ, യാസി ദാശ്വാഗ്ംസമച്ഛാ] ॥ 70 ॥
-ര്യാസി ദാശ്വാഗ്ംസമച്ഛാ നിയുദ്ഭി-ര്വായവിഷ്ടയേ ദുരോണേ । നി നോ രയിഗ്ം സുഭോജസം-യുഁവേഹ നി വീരവ-ദ്ഗവ്യമശ്വിയ-ഞ്ച രാധഃ ॥രേവതീര്ന-സ്സധമാദ ഇന്ദ്രേ സന്തു തുവിവാജാഃ । ക്ഷുമന്തോ യാഭിര്മദേമ ॥ രേവാഗ്ം ഇദ്രേവതഃ സ്തോതാ സ്യാ-ത്ത്വാവതോ മഘോനഃ । പ്രേദു ഹരിവ-ശ്ശ്രുതസ്യ ॥ 71 ॥
(ദധാനോ - ജിനോഷി - ദേഭുഃ പ്ര - ഹവ്യം - ബഭൂഥ - മാ - യാഭി - ശ്ചത്വാരിഗ്ംശച്ച ) (അ. 12)
(പ്രജാപതിസ്താ-സ്സൃഷ്ടാ - അഗ്നയേ പഥികൃതേ - ഗ്നയേ കാമായാ - ഗ്നയേന്നവതേ -വൈശ്വാനര -മാദിത്യ-ഞ്ചരു - മൈന്ദ്ര-ഞ്ചരു - മിന്ദ്രായാന്വൃജവ - ആഗ്നാവൈഷ്ണവ -മസൌ സോമാരൌദ്ര - മൈന്ദ്രമകാദശകപാലഗ്ം- ഹിരണ്യഗര്ഭോ - ദ്വാദശ )
(പ്രജാപതി - രഗ്നയേ കാമായാ - ഽഭി സ-മ്ഭവതോ - യോ വിദ്വിഷാണയോ -രിധ്മേ സന്ന ഹ്യേ - ദാഗ്നാവൈഷ്ണവമു - പരിഷ്ടാ - ദ്യാസി ദാശ്വാഗ്ംസ - മേകസപ്തതിഃ )
(പ്രജാപതിഃ, പ്രേദു ഹരിവ-ശ്ശ്രുതസ്യ)
॥ ഹരിഃ ഓമ് ॥
(പ്രജാപതിസ്താ-സ്സൃഷ്ടാ - അഗ്നയേ പഥികൃതേ - ഗ്നയേ കാമായാ - ഗ്നയേന്നവതേ -വൈശ്വാനര -മാദിത്യ-ഞ്ചരു - മൈന്ദ്ര-ഞ്ചരു - മിന്ദ്രായാന്വൃജവ - ആഗ്നാവൈഷ്ണവ -മസൌ സോമാരൌദ്ര - മൈന്ദ്രമകാദശകപാലഗ്ം- ഹിരണ്യഗര്ഭോ - ദ്വാദശ )
(പ്രജാപതി - രഗ്നയേ കാമായാ - ഽഭി സ-മ്ഭവതോ - യോ വിദ്വിഷാണയോ -രിധ്മേ സന്ന ഹ്യേ - ദാഗ്നാവൈഷ്ണവമു - പരിഷ്ടാ - ദ്യാസി ദാശ്വാഗ്ംസ - മേകസപ്തതിഃ )
(പ്രജാപതിഃ, പ്രേദു ഹരിവ-ശ്ശ്രുതസ്യ)
॥ ഹരിഃ ഓമ് ॥
॥ കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാ-ന്ദ്വിതീയകാണ്ഡേ ദ്വിതീയഃ പ്രശ്ന-സ്സമാപ്തഃ ॥