2.2 - ప్రజాపతిః ప్రజా అసృజత - కృష్ణ యజుర్వేద తైత్తిరీయ సంహితా పాఠః

కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితాయా-న్ద్వితీయకాణ్డే ద్వితీయః ప్రశ్నః - ఇష్టివిధానం
ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,

శ్రీ గురుభ్యో నమః । హరిః ఓమ్ ॥
ప్రజాపతిః ప్రజా అసృజత తా-స్సృష్టా ఇన్ద్రాగ్నీ అపాగూహతాగ్ం సో-ఽచాయ-త్ప్రజాపతిరిన్ద్రాగ్నీ వై మే ప్రజా అపాఘుక్షతామితి స ఏతమైన్ద్రాగ్న- మేకాదశకపాల-మపశ్య-త్త-న్నిరవప-త్తావస్మై ప్రజాః ప్రాసాధయతా- మిన్ద్రాగ్నీ వా ఏతస్య ప్రజామప గూహతో యో-ఽలం ప్రజాయై స-న్ప్రజా-న్న విన్దత ఐన్ద్రాగ్న-మేకాదశకపాల-న్నిర్వపేత్-ప్రజాకామ ఇన్ద్రాగ్నీ [ ] 1
ఏవ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి తావేవాస్మై ప్రజా-మ్ప్ర సాధయతో విన్దతే ప్రజా-మైన్ద్రాగ్న-మేకాదశకపాల-న్నిర్వపే-థ్స్పర్ధమానః, క్షేత్రే వా సజాతేషు వేన్ద్రాగ్నీ ఏవ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి తాభ్యామేవేన్ద్రియం ఁవీర్య-మ్భ్రాతృవ్యస్య వృఙ్క్తే వి పాప్మనా భ్రాతృవ్యేణ జయతే-ఽప వా ఏతస్మాదిన్ద్రియం-వీఁర్య-ఙ్క్రామతి య-స్సగ్రామ్మ-ముపప్రయాత్యైన్ద్రాగ్న-మేకాదశకపాల-న్ని- [-మేకాదశకపాల-న్నిః, వపే-థ్సఙ్గ్రామ-] 2
-ర్వపే-థ్సఙ్గ్రామ-ముపప్రయాస్య-న్నిన్ద్రాగ్నీ ఏవ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి తావేవాస్మి-న్నిన్ద్రియం-వీఁర్య-న్ధత్త-స్సహేన్ద్రియేణ వీర్యేణోప ప్ర యాతి జయతి తగ్ం సగ్రామ్మం-విఁ వా ఏష ఇన్ద్రియేణ వీర్యేణర్ధ్యతే య-స్సగ్రామ్మ-ఞ్జయత్యైన్ద్రాగ్న-మేకాదశకపాల-న్నిర్వపే-థ్సఙ్గ్రామ-ఞ్జిత్వేన్ద్రాగ్నీ ఏవ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి తావేవాస్మి-న్నిద్రియం-వీఁర్యన్- [వీర్యమ్, ధత్తో నేన్ద్రియేణ] 3
-ధత్తో నేన్ద్రియేణ వీర్యేణ వ్యృద్ధ్యతే-ఽప వా ఏతస్మాదిన్ద్రియం-వీఁర్య-ఙ్క్రామతి య ఏతి జనతామైన్ద్రాగ్న-మేకాదశకపాల-న్నిర్వపే-జ్జనతామేష్య-న్నిన్ద్రాగ్నీ ఏవ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి తావేవాస్మి-న్నిన్ద్రియం-వీఁర్య-న్ధత్త-స్సహేన్ద్రియేణ వీర్యేణ జనతామేతి పౌష్ణ-ఞ్చరుమను నిర్వపే-త్పూషా వా ఇన్ద్రియస్య వీర్యస్యా-ఽనుప్రదాతా పూషణమేవ [ ] 4
స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి స ఏవాస్మా ఇన్ద్రియం-వీఁర్యమను ప్రయచ్ఛతి క్షైత్రపత్య-ఞ్చరు-న్నిర్వపే-జ్జనతా-మాగత్యేయం-వైఁ క్షేత్రస్య పతిరస్యామేవ ప్రతి తిష్ఠత్యైన్ద్రాగ్న-మేకాదశకపాల-ముపరిష్టా-న్నిర్వపేదస్యామేవ ప్రతిష్ఠాయేన్ద్రియం-వీఁర్య-ముపరిష్టా-దాత్మ-న్ధత్తే ॥ 5 ॥

(ప్రజాకామ ఇన్ద్రాగ్నీ - ఉపప్రయాత్యైన్ద్రాగ్నమేకాదశకపాల-న్ని- ర్వీర్యం - పూషణమే వై - కాన్నచత్వారిగ్ంశచ్చ ) (అ. 1)
అగ్నయే పథికృతే పురోడాశ-మష్టాకపాల-న్నిర్వపేద్యో దర్శపూర్ణమాసయాజీ సన్నమావాస్యాం-వాఁ పౌర్ణమాసీం-వాఁ-ఽతిపాదయే-త్పథో వా ఏషోద్ధ్యపథేనైతి యో దర్శపూర్ణమాసయాజీ సన్నమావాస్యాం-వాఁ పౌర్ణమాసీం-వాఁతిపాదయత్యగ్నిమేవ పథికృతగ్గ్ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి స ఏవైనమపథా-త్పన్థామపి నయత్యనడ్వా-న్దక్షిణా వహీ హ్యేష సమృద్ధ్యా అగ్నయే వ్రతపతయే [వ్రతపతయే, పురోడాశ-] 6
పురోడాశ-మష్టాకపాల-న్నిర్వపేద్య ఆహితాగ్ని-స్సన్నవ్రత్యమివ చరేదగ్నిమేవ వ్రతపతిగ్గ్ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి స ఏవైనం-వ్రఁతమా లభంయఁతి వ్రత్యో భవత్యగ్నయే రక్షోఘ్నే పురోడాశ-మష్టాకపాల-న్నిర్వపేద్యగ్ం రక్షాగ్ంసి సచేరన్నగ్నిమేవ రక్షోహణగ్గ్ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి స ఏవాస్మా-ద్రక్షాగ్స్యప హన్తి నిశితాయా-న్నిర్వపే- [నిర్వపేత్, నిశితాయాగ్ం హి] 7
-న్నిశితాయాగ్ం హి రక్షాగ్ంసి ప్రేరతే సప్రేంర్ణాన్యేవైనాని హన్తి పరిశ్రితే యాజయే-ద్రక్షసా-మనన్వవచారాయ రక్షోఘ్నీ యాజ్యానువాక్యే భవతో రక్షసాగ్ స్తృత్యా అగ్నయే రుద్రవతే పురోడాశ-మష్టాకపాల-న్నిర్వపే-దభిచర-న్నేషా వా అస్య ఘోరా తనూర్య-ద్రుద్రస్తస్మా ఏవైనమావృశ్చతి తాజగార్తి-మార్చ్ఛత్యగ్నయే సురభిమతే పురోడాశ-మష్టాకపాల-న్నిర్వపేద్యస్య గావో వా పురుషా [వా పురుషాః, వా ప్రమీయేరన్] 8
వా ప్రమీయేరన్ యో వా బిభీయాదేషా వా అస్య భేషజ్యా తనూర్య-థ్సురభిమతీ-తయైవా-ఽస్మై భేషజ-ఙ్కరోతి సురభిమతే భవతి పూతీగన్ధస్యా-ఽపహత్యా అగ్నయే క్షామవతే పురోడాశ-మష్టాకపాల-న్నిర్వపే-థ్సఙ్గ్రామే సంయఁత్తే భాగధేయేనైవైనగ్ం శమయిత్వా పరానభి నిర్దిశతి యమవరేషాం-విఁద్ధ్యన్తి జీవతి స య-మ్పరేషా-మ్ప్ర స మీయతే జయతి తగ్ం సఙ్గ్రామ- [తగ్ం సఙ్గ్రామమ్, అభి వా ఏష] 9
-మభి వా ఏష ఏతానుచ్యతి యేషా-మ్పూర్వాపరా అన్వఞ్చః ప్రమీయన్తే పురుషాహుతిర్-హ్యస్య ప్రియతమా-ఽగ్నయే క్షామవతే పురోడాశ-మష్టాకపాల-న్నిర్వపే-ద్భాగధేయేనైవైనగ్ం శమయతి నైషా-మ్పురా-ఽఽయుషో-ఽపరః ప్రమీయతే-ఽభి వా ఏష ఏతస్య గృహానుచ్యతి యస్య గృహా-న్దహత్యగ్నయే క్షామవతే పురోడాశ-మష్టాకపాల-న్నిర్వపే-ద్భాగధేయేనైవైనగ్ం శమయతి నా-ఽస్యాపర-ఙ్గృహా-న్దహతి ॥ 10 ॥

(వ్రతపతయే - నిశితాయా-న్నిర్వపేత్ - పురుషాః - సఙ్గ్రామం - న - చత్వారి చ) (అ. 2)
అగ్నయే కామాయ పురోడాశ-మష్టాకపాల-న్నిర్వపేద్య-ఙ్కామో నోపనమే-దగ్నిమేవ కామగ్గ్ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి స ఏవైన-ఙ్కామేన సమర్ధయత్యుపైన-ఙ్కామో నమత్యగ్నయే య విష్ఠాయ పురోడాశ-మష్టాకపాల-న్నిర్వపే-థ్స్పర్ధమానః, క్షేత్రే వా సజాతేషు వా-ఽగ్నిమేవ యవిష్ఠగ్గ్ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి తేనైవేన్ద్రియం-వీఁర్య-మ్భ్రాతృవ్యస్య [భ్రాతృవ్యస్య, యువతే విపాప్మనా] 11
యువతే విపాప్మనా భ్రాతృవ్యేణ జయతే-ఽగ్నయే యవిష్ఠాయ పురోడాశ-మష్టాకపాల-న్నిర్వపే-దభిచర్యమాణో ఽగ్నిమేవ యవిష్ఠగ్గ్ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి స ఏవాస్మా-ద్రక్షాగ్ంసి యవయతి నైన-మభిచరన్-థ్స్తృణుతే-ఽగ్నయ ఆయుష్మతే పురోడాశ-మష్టాకపాల-న్నిర్వపేద్యః కామయేత సర్వ-మాయు-రియా-మిత్యగ్ని- మేవా-ఽఽయుష్మన్తగ్గ్ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి స ఏవా-ఽస్మి- [ఏవా-ఽస్మిన్న్, ఆయుర్దధాతి] 12
-న్నాయుర్దధాతి సర్వమాయు-రేత్యగ్నయే జాతవేదసే పురోడాశ-మష్టాకపాల-న్నిర్వపే-ద్భూతికామో-ఽగ్నిమేవ జాతవేదసగ్గ్ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి స ఏవైన-మ్భూతి-ఙ్గమయతి భవత్యేవాగ్నయే రుక్మతే పురోడాశ-మష్టాకపాల-న్నిర్వపే-ద్రుక్కామో-ఽగ్నిమేవ రుక్మన్తగ్గ్ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి స ఏవాస్మి-న్రుచ-న్దధాతి-రోచత ఏవాగ్నయే తేజస్వతే పురోడాశ- [పురోడాశమ్, అష్టాకపాల-న్నిర్వపేత్] 13
-మష్టాకపాల-న్నిర్వపే-త్తేజస్కామో-ఽగ్నిమేవ తేజస్వన్తగ్గ్ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి స ఏవాస్మి-న్తేజో దధాతి తేజస్వ్యేవ భవత్యగ్నయే సాహన్త్యాయ పురోడాశమష్టాకపాల-న్నిర్వపే-థ్సీక్షమాణో ఽగ్నిమేవ సాహన్త్యగ్గ్ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి తేనైవ సహతే యగ్ం సీక్షతే ॥ 14 ॥

(భ్రాతృవ్యస్యా -స్మిన్ - తేజస్వతే పురోడశ - మష్టాత్రిగ్ంశచ్చ) (అ. 3)
అగ్నయే-ఽన్నవతే పురోడాశ-మష్టాకపాల-న్నిర్వపేద్యః కామయేతా-ఽన్నవాన్-థ్స్యామిత్యగ్ని-మేవా-న్నవన్తగ్గ్ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి స ఏవైనమన్నవన్త-ఙ్కరోత్యన్నవానేవ భవత్యగ్నయే-ఽన్నాదాయ పురోడాశ-మష్టాకపాల-న్నిర్వపేద్యః కామయేతా-ఽన్నాద-స్స్యామిత్యగ్ని-మేవాన్నాదగ్గ్ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి స ఏవైన-మన్నాద-ఙ్కరోత్యన్నాద - [-కరోత్యన్నాదః, ఏవ భవత్యగ్నయే-ఽన్నపతయే] 15
ఏవ భవత్యగ్నయే-ఽన్నపతయే పురోడాశ-మష్టాకపాల-న్నిర్వపేద్యః-కామయేతా-ఽన్నపతి-స్స్యా-మిత్యగ్ని-మేవా-ఽన్నపతిగ్గ్ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి స ఏవైన-మన్నపతి-ఙ్కరోత్యన్నపతి-రేవ భవత్యగ్నయే పవమానాయ పురోడాశ-మష్టాకపాల-న్నిర్వపేదగ్నయే పావకాయాగ్నయే శుచయే జ్యోగామయావీ యదగ్నయే పవమానాయ నిర్వపతి ప్రాణ-మేవా-ఽస్మి-న్తేన దధాతి యదగ్నయే - [యదగ్నయే, పావకాయ వాచ-] 16
పావకాయ వాచ-మేవా-ఽస్మి-న్తేన దధాతి యదగ్నయే శుచయ ఆయు-రేవా-ఽస్మి-న్తేన దధాత్యుత యదీతాసు-ర్భవతి జీవత్యేవైతా-మేవ నిర్వపే-చ్చక్షుష్కామో యదగ్నయే పవమానాయ నిర్వపతి ప్రాణ-మేవా-ఽస్మి-న్తేన దధాతి యదగ్నయే పావకాయ వాచ-మేవాస్మి-న్తేన దధాతి యదగ్నయే శుచయే చక్షు-రేవాస్మి-న్తేన దధా- [చక్షురేవాస్మి-న్తేన దధాతి, ఉత యద్యన్ధో] 17
-త్యుత యద్యన్ధో భవతి ప్రైవ పశ్యత్యగ్నయే పుత్రవతే పురోడాశ-మష్టాకపాల-న్నిర్వపే-దిన్ద్రాయ పుత్రిణే పురోడాశ-మేకాదశకపాల-మ్ప్రజాకామో-ఽగ్ని-రేవా-ఽస్మై ప్రజా-మ్ప్రజనయతి వృద్ధా-మిన్ద్రః ప్ర యచ్ఛత్యగ్నయే రసవతే-ఽజక్షీరే చరు-న్నిర్వపేద్యః కామయేత రసవాన్-థ్స్యా-మిత్యగ్ని-మేవ రసవన్తగ్గ్ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి స ఏవైనగ్ం రసవన్త-ఙ్కరోతి [రసవన్త-ఙ్కరోతి, రసవానేవ] 18
రసవానేవ భవత్యజక్షీరే భవత్యాగ్నేయీ వా ఏషా యదజా సాక్షాదేవ రసమవ రున్ధే-ఽగ్నయే వసుమతే పురోడాశ-మష్టాకపాల-న్నిర్వపేద్యః కామయేత వసుమాన్-థ్స్యామిత్యగ్ని-మేవ వసుమన్తగ్గ్ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి స ఏవైనం-వఁసుమన్త-ఙ్కరోతి వసుమానేవ భవత్యగ్నయే వాజసృతే పురోడాశ-మష్టాకపాల-న్నివర్పే-థ్సఙ్గ్రామే సం-యఁత్తే వాజం- [సం-యఁత్తే వాజమ్, వా ఏష సిసీర్షతి] 19
-ఁవా ఏష సిసీర్షతి య-స్సగ్రామ్మ-ఞ్జిగీషత్యగ్నిః ఖలు వై దేవానాం-వాఁజసృ-దగ్ని-మేవ వాజసృతగ్గ్ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి ధావతి వాజగ్ం హన్తి వృత్ర-ఞ్జయతి తగ్ం సగ్రామ్మ-మథో అగ్నిరివ న ప్రతిధృషే భవత్యగ్నయే-ఽగ్నివతే పురోడాశ-మష్టాకపాల-న్నిర్వపే-ద్యస్యాగ్నా- వగ్ని- మభ్యుద్ధరేయు-ర్నిర్దిష్టభాగో వా ఏతయో-రన్యో-ఽనిర్దిష్టభాగో-ఽన్యస్తౌ సభంవఁన్తౌ యజమాన- [యజమానమ్, అభి] 20
-మభి స-మ్భవత-స్స ఈశ్వర ఆర్తి-మార్తో-ర్య-దగ్నయే-ఽగ్నివతే నిర్వపతి భాగధేయేనైవైనౌ శమయతి నా-ఽఽర్తిమార్చ్ఛతి యజమానో-ఽగ్నయే జ్యోతిష్మతే పురోడాశ-మష్టాకపాల-న్నిర్వపే-ద్యస్యా-గ్నిరుద్ధృతో-ఽహుతే-ఽగ్నిహోత్ర ఉద్వాయేదపర ఆదీప్యా-ఽనూద్ధృత్య ఇత్యాహుస్త-త్తథా న కార్యం-యఁ-ద్భాగధేయమభి పూర్వ ఉద్ధ్రియతే కిమపరో-ఽభ్యు- [కిమపరో-ఽభ్యుత్, హ్రియేతేతి తాన్యేవా] 21
-ద్ధ్రియేతేతి తాన్యేవా వక్షాణాని సన్నిధాయ మన్థేదితః ప్రథమ-ఞ్జజ్ఞే అగ్ని-స్స్వాద్యోనేరధి జాతవేదాః । స గాయత్రియా త్రిష్టుభా జగత్యా దేవేభ్యో హవ్యం-వఁహతు ప్రజానన్నితి ఛన్దోభి-రేవైనగ్గ్ స్వాద్యోనేః ప్రజనయత్యేష వా వ సో-ఽగ్నిరిత్యాహు ర్జ్యోతిస్త్వా అస్య పరాపతిత-మితి యదగ్నయే జ్యోతిష్మతే నిర్వపతి యదేవాస్య జ్యోతిః పరాపతిత-న్తదేవావ రున్ధే ॥ 22 ॥

(కరోత్యన్నాదో - దధాతి యదగ్నయే - శుచయే చక్షురేవాస్మి-న్తేన దధాతి -కరోతి - వాజం -ఁయజమాన - ము - దేవాస్య - షట్చ) (అ. 4)
వైశ్వానర-న్ద్వాదశకపాల-న్నిర్వపే-ద్వారుణ-ఞ్చరు-న్దధిక్రావ్ణ్ణే చరుమభిశస్యమానో య-ద్వైశ్వానరో ద్వాదశకపాలో భవతి సంవఁథ్సరో వా అగ్ని ర్వైశ్వానర-స్సంవఁథ్సరేణైవైనగ్గ్ స్వదయత్యప పాపం-వఁర్ణగ్ం హతే వారుణేనైవైనం-వఁరుణపాశా-న్ముఞ్చతి దధిక్రావ్ణ్ణా పునాతి హిరణ్య-న్దక్షిణా పవిత్రం-వైఁ హిరణ్య-మ్పునాత్యేవైన-మాద్య-మస్యా-ఽన్న-మ్భవత్యేతామేవ నిర్వపే-త్ప్రజాకామ-స్సంవఁథ్సరో [సంవఁథ్సరః, వా] 23
వా ఏతస్యా-ఽశాన్తో యోని-మ్ప్రజాయై పశూనా-న్నిర్దహతి యో-ఽల-మ్ప్రజాయై స-న్ప్రజా-న్న విన్దతే య-ద్వైశ్వానరో ద్వాదశకపాలో భవతి సంవఁథ్సరో వా అగ్ని ర్వైశ్వానర-స్సంవఁథ్సరమేవ భాగధేయేన శమయతి సో-ఽస్మై శాన్త-స్స్వాద్యోనేః ప్రజా-మ్ప్రజనయతి వారుణేనైవైనం-వఁరుణపాశా-న్ముఞ్చతి దధిక్రావ్ణ్ణా పునాతి హిరణ్య-న్దక్షిణా పవిత్రం-వైఁ హిరణ్య-మ్పునాత్యేవైనం- [పునాత్యేవైనమ్, విన్దతే] 24
-ఁవిన్దతే ప్రజాం-వైఁశ్వానర-న్ద్వాదశకపాల-న్నిర్వపే-త్పుత్రే జాతేయదష్టాకపాలో భవతి గాయత్రియైవైన-మ్బ్రహ్మవర్చసేన పునాతి యన్నవకపాల-స్త్రివృతైవాస్మి-న్తేజో దధాతి య-ద్దశకపాలో విరాజైవా-ఽస్మి-న్నన్నాద్య-న్దధాతి యదేకాదశకపాల- స్త్రిష్టుభైవా-ఽస్మి-న్నిన్ద్రియ-న్దధాతి య-ద్ద్వాదశకపాలో జగత్యైవా-ఽస్మి-న్పశూ-న్దధాతి యస్మిన్ జాత ఏతామిష్టి-న్నిర్వపతి పూత [పూతః, ఏవ తేజస్వ్యన్నాద] 25
ఏవ తేజస్వ్యన్నాద ఇన్ద్రియావీ పశుమా-న్భవత్యవ వా ఏష సువర్గా-ల్లోకా-చ్ఛిద్యతే యో దర్శపూర్ణమాసయాజీ సన్నమావాస్యాం-వాఁ పౌర్ణమాసీం-వాఁతిపాదయతి సువర్గాయ హి లోకాయ దర్శపూర్ణమాసా విజ్యేతే వైశ్వానర-న్ద్వాదశకపాల-న్నిర్వపే-దమావాస్యాం-వాఁ పౌర్ణమాసీం-వాఁ-ఽతిపాద్య సంవఁథ్సరో వా అగ్ని ర్వైశ్వానర-స్సంవఁథ్సరమేవ ప్రీణాత్యథో సంవఁథ్సరమేవాస్మా ఉప దధాతి సువర్గస్య లోకస్య సమష్ట్యా [సమష్ట్యై, అథో] 26
అథో దేవతా ఏవాన్వారభ్య సువర్గం-లోఁకమేతి వీరహా వా ఏష దేవానాం-యోఁ-ఽగ్ని-ముద్వాసయతే న వా ఏతస్య బ్రాహ్మణా ఋతాయవః పురా-ఽన్న-మక్ష-న్నాగ్నేయ-మష్టాకపాల-న్నిర్వపే-ద్వైశ్వానర-న్ద్వాదశకపాల-మగ్నిముద్వాసయిష్యన్. యదష్టాకపాలో భవత్యష్టాక్షరా గాయత్రీ-గాయత్రో ఽగ్ని-ర్యావా-నేవా-ఽగ్నిస్తస్మా ఆతిథ్య-ఙ్కరోత్యథో యథా జనం-యఁతే-ఽవస-ఙ్కరోతి తాదృ- [తాదృక్, ఏవ] 27
-గేవ త-ద్ద్వాదశకపాలో వైశ్వానరో భవతి ద్వాదశ మాసా-స్సంవఁథ్సర-స్సంవఁథ్సరః ఖలు వా అగ్నేర్యోని-స్స్వామేవైనం-యోఁని-ఙ్గమయ-త్యాద్యమస్యాన్న-మ్భవతి వైశ్వానర-న్ద్వాదశకపాల-న్నిర్వపేన్మారుతగ్ం సప్తకపాల-ఙ్గ్రామకామ ఆహవనీయే వైశ్వానరమధి శ్రయతి గార్హపత్యే మారుత-మ్పాపవస్యసస్య విధృత్యై ద్వాదశకపాలో వైశ్వానరో భవతి ద్వాదశ మాసా-స్సంవఁథ్సర-స్సంవఁథ్సరేణైవాస్మై సజాతాగ్శ్చ్యావయతి మారుతో భవతి [ ] 28
మరుతో వై దేవానాం-విఁశో దేవవిశేనైవా-ఽస్మై మనుష్య విశమవ రున్ధే సప్తకపాలో భవతి సప్త గణా వై మరుతో గణశ ఏవాస్మై సజాతానవ రున్ధే ఽనూచ్యమాన ఆ సాదయతి విశమేవాస్మా అనువర్త్మాన-ఙ్కరోతి ॥ 29 ॥

(ప్రజాకామ-స్సంవఁథ్సరః - పునాత్యేవైనం - పూతః - సమష్ట్యై -తాదృం - మారుతో భవ - త్యేకాన్న త్రిగ్ంశచ్చ ) (అ. 5)
ఆదిత్య-ఞ్చరు-న్నిర్వపే-థ్సఙ్గ్రామ-ముపప్రయాస్య-న్నియం-వాఁ అదితి-రస్యామేవ పూర్వే ప్రతితిష్ఠన్తి వైశ్వానర-న్ద్వాదశకపాల-న్నిర్వపే-దాయతన-ఙ్గత్వా-సంవఁథ్సరో వా అగ్ని ర్వైశ్వానర-స్సంవఁథ్సరః ఖలు వై దేవానా-మాయతన-మేతస్మాద్వా ఆయతనా-ద్దేవా అసురా-నజయన్. య-ద్వైశ్వానర-న్ద్వాదశకపాల-న్నిర్వపతి దేవానా-మేవా-ఽఽయతనే యతతే జయతి తగ్ం సగ్రామ్మ-మేతస్మిన్ వా ఏతౌ మృజాతే [ఏతౌ మృజాతే, యో విద్విషాణయో-రన్న-మత్తి] ॥ 30 ॥
యో విద్విషాణయో-రన్న-మత్తి వైశ్వానర-న్ద్వాదశకపాల-న్నిర్వపే-ద్విద్విషాణయోరన్న-ఞ్జగ్ధ్వా సంవఁథ్సరో వా అగ్ని-ర్వైశ్వానర-స్సంవఁథ్సర స్వదిత-మేవా-ఽత్తి నాస్మి-న్మృజాతే సంవఁథ్సరాయ వా ఏతౌ సమమాతే యౌ సమమాతే తయోర్యః పూర్వో-ఽభిద్రుహ్యతి తం-వఁరుణో గృహ్ణాతి వైశ్వానర-న్ద్వాదశకపాల-న్నిర్వపే-థ్సమమానయోః పూర్వో-ఽభిద్రుహ్య సంవఁథ్సరో వా అగ్ని-ర్వైశ్వానర-స్సంవఁథ్సర-మేవా-ఽఽప్త్వా నిర్వరుణం- [నిర్వరుణమ్, పరస్తా-దభి] ॥ 31 ॥
-పరస్తా-దభి ద్రుహ్యతి నైనం-వఁరుణో గృహ్ణాత్యావ్యం-వాఁ ఏష ప్రతి గృహ్ణాతి యో-ఽవి-మ్ప్రతిగృహ్ణాతి వైశ్వానర-న్ద్వాదశకపాల-న్నిర్వపేదవి-మ్ప్రతిగృహ్య సంవఁథ్సరో వా అగ్ని-ర్వైశ్వానర-స్సంవఁథ్సర-స్వదితామేవ ప్రతిగృహ్ణాతి నా-ఽఽవ్య-మ్ప్రతిగృహ్ణాత్యాత్మనో వా ఏష మాత్రామాప్నోతి య ఉభయాద-త్ప్రతిగృహ్ణాత్యశ్వం-వాఁ పురుషం-వాఁ వైశ్వానర-న్ద్వాదశకపాల-న్నిర్వపే-దుభయాద- [నిర్వపే-దుభయాదత్, ప్రతిగృహ్య] ॥ 32 ॥
-త్ప్రతిగృహ్య సంవఁథ్సరో వా అగ్నిర్వైశ్వానర-స్సంవఁథ్సర-స్వదితమేవ ప్రతి గృహ్ణాతి నాత్మనో మాత్రామాప్నోతి వైశ్వానర-న్ద్వాదశకపాల-న్నిర్వపే-థ్సని-మేష్యన్-థ్సంవఁథ్సరో వా అగ్ని-ర్వైశ్వానరో యదా ఖలు వై సంవఁథ్సర-ఞ్జనతాయా-ఞ్చరత్యథ స ధనార్ఘో భవతియ-ద్వైశ్వానర-న్ద్వాదశకపాల-న్నిర్వపతి సంవఁథ్సర-సాతామేవ సనిమభి ప్రచ్యవతే దానకామా అస్మై ప్రజా భవన్తి యో వై సంవఁథ్సరం- [వై సంవఁథ్సరమ్, ప్రయుజ్య న] ॥ 33 ॥
-ప్రయుజ్య న విముఞ్చత్యప్రతిష్ఠానో వై స భవత్యేత-మేవ వైశ్వానర-మ్పునరాగత్య నిర్వపేద్య-మేవ ప్రయుఙ్క్తే త-మ్భాగధేయేన వి ముఞ్చతి ప్రతిష్ఠిత్యై యయా రజ్వోత్తమా-ఙ్గామాజే-త్తా-మ్భ్రాతృవ్యాయ ప్ర హిణుయా-న్నిర్-ఋతి-మేవాస్మై ప్ర హిణోతి ॥ 34 ॥

(మృజాతే - నిర్వరుణం - ఁవపేదుభయాద--ద్యో వై సంవఁథ్సరగ్ం - షట్త్రిగ్ంశచ్చ) (అ. 6)
ఐన్ద్ర-ఞ్చరు-న్నిర్వపే-త్పశుకామ ఐన్ద్రా వై పశవ ఇన్ద్రమేవ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి స ఏవాస్మై పశూ-న్ప్రయచ్ఛతి పశుమా-నేవ భవతి చరుర్భవతి స్వాదేవాస్మై యోనేః పశూ-న్ప్రజనయతీన్ద్రాయేన్ద్రియావతే పురోడాశ-మేకాదశకపాల-న్నిర్వపే-త్పశుకామ ఇన్ద్రియం-వైఁ పశవ ఇన్ద్ర-మేవేన్ద్రియావన్తగ్గ్ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి స [ధావతి సః, ఏవా-ఽస్మా] ॥ 35 ॥
ఏవా-ఽస్మా ఇన్ద్రియ-మ్పశూ-న్ప్రయచ్ఛతి పశుమానేవ భవతీన్ద్రాయ-ఘర్మవతే పురోడాశ-మేకాదశకపాల-న్నిర్వపే-ద్బ్రహ్మవర్చసకామో బ్రహ్మవర్చసం-వైఁ ఘర్మ ఇన్ద్రమేవ ఘర్మవన్తగ్గ్ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి స ఏవాస్మి-న్బ్రహ్మవర్చస-న్దధాతి బ్రహ్మవర్చస్యేవ భవతీన్ద్రాయా-ఽర్కవతే పురోడాశ-మేకాదశకపాల-న్నిర్వపే-దన్నకామో-ఽర్కో వై దేవానా-మన్న-మిన్ద్ర-మేవా-ఽర్కవన్తగ్గ్ స్వేన భాగధేయేనో- [స్వేన భాగధేయేన, ఉప ధావతి స] ॥ 36॥
-ప ధావతి స ఏవాస్మా అన్న-మ్ప్రయచ్ఛత్యన్నాద ఏవ భవతీన్ద్రాయ ఘర్మవతే పురోడాశ-మేకాదశకపాల-న్నిర్వపే-దిన్ద్రాయే-న్ద్రియావత ఇన్ద్రాయా-ఽర్కవతే భూతికామో యదిన్ద్రాయ ఘర్మవతే నిర్వపతి శిర ఏవాస్య తేన కరోతి యదిన్ద్రాయేన్ద్రియావత ఆత్మాన-మేవాస్య తేన కరోతి-య-దిన్ద్రాయా-ఽర్కవతే భూత ఏవాన్నాద్యే ప్రతి-తిష్ఠతి భవత్యేవేన్ద్రాయా- [భవత్యేవేన్ద్రాయా, అగ్ం హోముచే] ॥ 37 ॥
-ఽగ్ం హోముచే పురోడాశ-మేకాదశకపాల-న్నిర్వపేద్యః పాప్మనా గృహీత-స్స్యా-త్పాప్మా వా అగ్ంహ ఇన్ద్రమేవా-ఽగ్ం హోముచగ్గ్ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి స ఏవైన-మ్పాప్మనో-ఽగ్ంహసో ముఞ్చతీన్ద్రాయ వైమృధాయ పురోడాశ-మేకాదశకపాల-న్నిర్వపేద్య-మ్మృధో-ఽభి ప్రవేపేరన్-రాష్ట్రాణి వా-ఽభి సమియు-రిన్ద్ర-మేవ వైమృధగ్గ్ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి స ఏవా-ఽస్మాన్మృధో- [ఏవా-ఽస్మాన్మృధః, అప హన్తీన్ద్రాయ] ॥ 38 ॥
-ఽప హన్తీన్ద్రాయ త్రాత్రే పురోడాశ-మేకాదశకపాల-న్నిర్వపే-ద్బద్ధో వా పరియత్తో వేన్ద్రమేవ త్రాతారగ్గ్ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి స ఏవైన-న్త్రాయత ఇన్ద్రాయా-ఽర్కాశ్వమేధవతే పురోడాశ-మేకాదశకపాల-న్నిర్వపేద్య-మ్మహాయజ్ఞో నోపనమేదేతే వై మహాయజ్ఞస్యా-ఽన్త్యే తనూ య-దర్కాశ్వమేధా-విన్ద్ర-మేవా-ఽర్కాశ్వమేధ- వన్తగ్గ్ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి స ఏవాస్మా అన్తతో మహాయజ్ఞ-ఞ్చ్యావయత్యుపైన-మ్మహాయజ్ఞో నమతి ॥ 39 ॥

(ఇన్ద్రియావన్తగ్గ్ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి సో - ఽర్కవన్తగ్గ్ స్వేన భాగధేయేనై - వేన్ద్రాయా - స్మా-న్మృధో - ఽస్మై - సప్త చ ) (అ. 7)
ఇన్ద్రాయా-ఽన్వృజవే పురోడాశ-మేకాదశకపాల-న్నిర్వపే-ద్గ్రామకామ ఇన్ద్ర-మేవా-ఽన్వృజుగ్గ్ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి స ఏవాస్మై సజాతా-ననుకాన్ కరోతి గ్రామ్యేవ భవతీన్ద్రాణ్యై చరు-న్నిర్వపేద్యస్య సేనా-ఽసగ్ంశితేవ స్యా-దిన్ద్రాణీ వై సేనాయై దేవతేన్ద్రాణీ-మేవ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి సైవాస్య సేనాగ్ం సగ్గ్ శ్యతి బల్బజానపీ- [బల్బజానపి, ఇద్ధ్మే స-న్నహ్యేద్గౌ-] ॥ 40 ॥
-ద్ధ్మే స-న్నహ్యేద్గౌ-ర్యత్రా-ఽధిష్కన్నా-న్యమేహ-త్తతో బల్బజా ఉదతిష్ఠ-న్గవా-మేవైన-న్న్యాయ-మపినీయ గా వేదయతీన్ద్రాయ మన్యుమతే మనస్వతే పురోడాశ-మేకాదశకపాల-న్నిర్వపే-థ్సఙ్గ్రామే సంయఁత్త ఇన్ద్రియేణ వై మన్యునా మనసా సఙ్గ్రామ-ఞ్జయతీన్ద్ర-మేవ మన్యుమన్త-మ్మనస్వన్తగ్గ్ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి స ఏవాస్మిన్నిన్ద్రియ-మ్మన్యు-మ్మనో దధాతి జయతి తగ్ం [జయతి తమ్, సగ్రామ-మేతా-మేవ] ॥ 41 ॥
సగ్రామ-మేతా-మేవ నిర్వపేద్యో హతమనా-స్స్వయ-మ్పాప ఇవ స్యాదేతాని హి వా ఏతస్మా దపక్రాన్తాన్యథైష హతమనా-స్స్వయ-మ్పాప ఇన్ద్రమేవ మన్యుమన్త-మ్మనస్వన్తగ్గ్ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి స ఏవాస్మి-న్నిన్ద్రియ-మ్మన్యు-మ్మనో దధాతి న హతమనా-స్స్వయ-మ్పాపో భవతీన్ద్రాయ దాత్రే పురోడాశ-మేకాదశకపాల-న్నిర్వపేద్యః కామయేత దానకామా మే ప్రజా-స్స్యు- [దానకామా మే ప్రజా-స్స్యుః, ఇతీన్ద్ర-మేవ] ॥ 42 ॥
-రితీన్ద్ర-మేవ దాతారగ్గ్ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి స ఏవాస్మై దానకామాః ప్రజాః కరోతి దానకామా అస్మై ప్రజా భవన్తీన్ద్రాయ ప్రదాత్రే పురోడాశ-మేకాదశకపాల-న్నిర్వపే-ద్యస్మై ప్రత్తమివ సన్న ప్రదీయేతేన్ద్ర-మేవ ప్రదాతారగ్గ్ స్వేన భాగధేయేనోప-ధావతి స ఏవాస్మై ప్ర-దాపయతీన్ద్రాయ సుత్రామ్ణే పురోడాశ-మేకాదశకపాల-న్నిర్వపే-దపరుద్ధో వా- [-దపరుద్ధో వా, అపరుద్ధయమానో] ॥ 43 ॥
-ఽపరుద్ధ్యమానో వేన్ద్రమేవ సుత్రామాణగ్గ్ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి స ఏవైన-న్త్రాయతే ఽనపరుద్ధ్యో భవతీన్ద్రో వై సదృ-న్దేవతాభిరాసీ-థ్స న వ్యావృతమగచ్ఛ-థ్స ప్రజాపతి-ముపాధావ-త్తస్మా ఏత-మైన్ద్ర-మేకాదశకపాల-న్నిరవప-త్తేనై-వా-ఽస్మి-న్నిన్ద్రియ-మదధా-చ్ఛక్వరీ యాజ్యానువాక్యే అకరో-ద్వజ్రో వై శక్వరీ స ఏనం-వఁజ్రో భూత్యా ఐన్ధ- [భూత్యా ఐన్ధ, సో-ఽభవ-థ్సో-ఽబిభే-] ॥ 44 ॥
-సో-ఽభవథ్సో-ఽబిభే-ద్భూతః ప్ర మా ధక్ష్యతీతి స ప్రజాపతి-మ్పునరుపా-ఽధావ-థ్స ప్రజాపతి-శ్శక్వర్యా అధి రేవతీ-న్నిరమిమీత శాన్త్యా అప్రదాహాయ యో-ఽలగ్గ్ శ్రియై సన్-థ్సదృఙ్ఖ్సమానై-స్స్యా-త్తస్మా ఏత-మైన్ద్ర-మేకాదశకపాల-న్నిర్వపే-దిన్ద్రమేవ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి స ఏవా-ఽస్మి-న్నిన్ద్రియ-న్దధాతి రేవతీ పురోనువాక్యా భవతి శాన్త్యా అప్రదాహాయ శక్వరీ యాజ్యా వజ్రో వై శక్వరీస ఏనం-వఁజ్రో భూత్యా ఇన్ధే భవత్యేవ ॥ 45 ॥

(అపి - తగ్గ్ - స్యు - ర్వై - న్ధ - భవతి - చతుర్దశ చ ) (అ. 8)
ఆగ్నా-వైష్ణవ-మేకాదశకపాల-న్నిర్వపే-దభిచరన్-థ్సరస్వత్యాజ్య భాగా స్యా-ద్బార్హస్పత్ యశ్చరుర్యదాగ్నా-వైష్ణవ ఏకాదశకపాలో భవత్యగ్ని-స్సర్వా దేవతా విష్ణుర్యజ్ఞో దేవతాభి-శ్చైవైనం-యఁజ్ఞేన చాభి చరతి-సరస్వత్యాజ్యభాగా భవతి వాగ్వై సరస్వతీ వాచైవైన-మభి చరతి బార్హస్పత్య-శ్చరు ర్భవతి బ్రహ్మ వై దేవానా-మ్బృహస్పతి ర్బ్రహ్మణైవైన-మభి చరతి [-మభి చరతి, ప్రతి వై] ॥ 46 ॥
ప్రతి వై పరస్తా-దభిచరన్త-మభి చరన్తి ద్వేద్వే పురో-ఽనువాక్యే కుర్యాదతి ప్రయుక్త్యా ఏతయైవ యజేతాభి చర్యమాణో దేవతాభి-రేవ దేవతాః ప్రతిచరతి యజ్ఞేన యజ్ఞం-వాఁచా వాచ-మ్బ్రహ్మణా బ్రహ్మ స దేవతాశ్చైవ యజ్ఞ-ఞ్చ మద్ధ్యతో వ్యవసర్పతి తస్య న కుత-శ్చనోపావ్యాధో భవతి నైన-మభిచరన్-థ్స్తృణుత ఆగ్నావైష్ణవ-మేకాదశకపాల-న్నిర్వపేద్యం-యఁజ్ఞో నో- [-యజ్ఞో న, ఉపనమేదగ్ని-స్సర్వా] ॥ 47 ॥
-పనమేదగ్ని-స్సర్వా దేవతా విష్ణు-ర్యజ్ఞో-ఽగ్ని-ఞ్చైవ విష్ణు-ఞ్చ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి తావేవాస్మై యజ్ఞ-మ్ప్రయచ్ఛత ఉపైనం-యఁజ్ఞో నమత్యాగ్నా- వైష్ణవ-ఙ్ఘృతే చరు-న్నిర్వపేచ్చక్షుష్కామో-ఽగ్నేర్వై చక్షుషా మనుష్యా వి పశ్యన్తి యజ్ఞస్య దేవా అగ్ని-ఞ్చైవ విష్ణు-ఞ్చ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి తావేవా- [తావేవ, అస్మిన్ చక్షుర్ధత్త-] ॥ 48 ॥
-ఽస్మిన్ చక్షు-ర్ధత్త-శ్చక్షుష్మా-నేవ భవతి ధేన్వై వా ఏత-ద్రేతో యదాజ్య-మనడుహ-స్తణ్డులా మిథునా-దేవాస్మై చక్షుః ప్రజనయతి ఘృతే భవతి తేజో వై ఘృత-న్తేజశ్చక్షు-స్తేజసైవాస్మై తేజ-శ్చక్షురవ రున్ధ ఇన్ద్రియం-వైఁ వీర్యం-వృఁఙ్క్తే భ్రాతృవ్యో యజమానో-ఽయజమానస్యా-ధ్వరకల్పా-మ్ప్రతి నిర్వపే-ద్భ్రాతృవ్యే యజమానే నా-ఽస్యేన్ద్రియం- [నా-ఽస్యేన్ద్రియమ్, వీర్యం ఁవృఙ్క్తే] ॥ 49 ॥
-ఁవీర్యం ఁవృఙ్క్తే పురావాచః ప్రవదితో-ర్నిర్వపే-ద్యావత్యేవ వా-క్తామప్రోదితా-మ్భ్రాతృవ్యస్య వృఙ్క్తే తామస్య వాచ-మ్ప్రవదన్తీ-మన్యా వాచో-ఽను ప్రవదన్తి తా ఇన్ద్రియం-వీఁర్యం-యఁజమానే దధత్యాగ్నా వైష్ణవ-మష్టాకపాల-న్నిర్వపే-త్ప్రాత-స్సవనస్యా-ఽఽ కాలే సరస్వత్యాజ్యభాగా స్యా-ద్బార్హస్పత్యశ్చరు- ర్యదష్టాకపాలో భవత్యష్టాక్షరా గాయత్రీ గాయత్ర-మ్ప్రాత-స్సవన-మ్ప్రాత-స్సవనమేవ తేనా-ఽఽప్నో- [తేనా-ఽఽప్నోతి, ఆగ్నావైష్ణవ-] ॥ 50 ॥
-త్యాగ్నావైష్ణవ-మేకాదశకపాల-న్నిర్వపే-న్మాద్ధ్యన్దినస్య సవనస్యా-ఽఽ కాలే సరస్వత్యాజ్యభాగా స్యా-ద్బార్హస్పత్య-శ్చరు ర్యదేకాదశకపాలో భవత్యేకాదశాక్షరా త్రిష్టు-ప్త్రైష్టుభ-మ్మాద్ధ్యన్దినగ్ం సవన-మ్మాద్ధ్యదిన్నమేవ సవన-న్తేనా-ఽఽప్నోత్యాగ్నావైష్ణవ-న్ద్వాదశకపాల-న్నిర్వపే-త్తృతీయసవనస్యా-ఽఽకాలే సరస్వత్యాజ్యభాగా స్యా-ద్బార్హస్పత్య-శ్చరుర్య-ద్ద్వాదశకపాలో భవతి ద్వాదశాక్షరా జగతీ జాగత-న్తృతీయసవన-న్తృతీయ సవనమేవ తేనా-ఽఽప్నోతి దేవతాభిరేవ దేవతాః [దేవతాః, ప్రతిచరతి] ॥ 51 ॥
ప్రతిచరతి యజ్ఞేన యజ్ఞం-వాఁచా వాచ-మ్బ్రహ్మణా బ్రహ్మ కపాలైరేవ ఛన్దాగ్స్యాప్నోతి పురోడాశై-స్సవనాని మైత్రావరుణ-మేకకపాల-న్నిర్వపే-ద్వశాయై కాలే యైవాసౌ భ్రాతృవ్యస్య వశా-ఽనూబన్ధ్యా సో ఏవైషైతస్యైకకపాలో భవతి న హి కపాలైః పశు-మర్హత్యాప్తుమ్ ॥ 52 ॥

(బ్రహ్మణైవైనమభి చరతి - యజ్ఞో న - తావేవా - ఽస్యేన్ద్రియ - మాప్నోతి -దేవతాః - సప్తత్రిగ్ంశచ్చ ) (అ. 9)
అసావాదిత్యో న వ్యరోచత తస్మై దేవాః ప్రాయశ్చిత్తి-మైచ్ఛ-న్తస్మా ఏతగ్ం సోమారౌద్ర-ఞ్చరు-న్నిరవప-న్తేనైవాస్మి-న్రుచమదధుర్యో బ్రహ్మవర్చసకామ-స్స్యా-త్తస్మా ఏతగ్ం సోమారౌద్ర-ఞ్చరు-న్నిర్వపే-థ్సోమ-ఞ్చైవ రుద్ర-ఞ్చ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి తావేవాస్మి-న్బ్రహ్మవర్చస-న్ధత్తో బ్రహ్మవర్చస్యేవ భవతి తిష్యాపూర్ణమాసే నిర్వపేద్రుద్రో [నిర్వపేద్రుద్రః, వై తిష్యః సోమః] ॥ 53 ॥
వై తిష్యః సోమః పూర్ణమాస-స్సాక్షాదేవ బ్రహ్మవర్చసమవ రున్ధే పరిశ్రితే యాజయతి బ్రహ్మవర్చసస్య పరిగృహీత్యై శ్వేతాయై శ్వేతవథ్సాయై దుగ్ధ-మ్మథితమాజ్య-మ్భవత్యాజ్య-మ్ప్రోక్షణమాజ్యేన మార్జయన్తే యావదేవ బ్రహ్మవర్చస-న్త-థ్సర్వ-ఙ్కరోత్యతి బ్రహ్మవర్చస-ఙ్క్రియత ఇత్యాహురీశ్వరో దుశ్చర్మా భవితోరితి మానవీ ఋచౌ ధాయ్యే కుర్యా-ద్యద్వై కిఞ్చ మను-రవదత్త-ద్భేషజం- [-ద్భేషజమ్, భేషజ-మేవా-ఽస్మై] ॥ 54 ॥
-భేషజ-మేవా-ఽస్మై కరోతి యది బిభీయా-ద్దుశ్చర్మా భవిష్యామీతి సోమాపౌష్ణ-ఞ్చరు-న్నిర్వపే-థ్సౌమ్యో వై దేవతయా పురుషః పౌష్ణాః పశవ-స్స్వయై వాస్మై దేవతయా పశుభి-స్త్వచ-ఙ్కరోతి న దుశ్చర్మా భవతి సోమారౌద్ర-ఞ్చరు-న్నిర్వపే-త్ప్రజాకామ-స్సోమో వై రేతోధా అగ్నిః ప్రజానా-మ్ప్రజనయితా సోమ ఏవాస్మై రేతో దధాత్యగ్నిః ప్రజా-మ్ప్రజనయతి విన్దతే - [ ] ॥ 55 ॥
ప్రజాగ్ం సోమారౌద్ర-ఞ్చరు-న్నిర్వపే-దభిచరన్-థ్సౌమ్యో వై దేవతయా పురుష ఏష రుద్రో యదగ్ని-స్స్వాయా ఏవైన-న్దేవతాయై నిష్క్రీయ రుద్రాయాపి దధాతి తాజగార్తి-మార్చ్ఛతి సోమారౌద్ర-ఞ్చరు-న్నిర్వపే-జ్జ్యోగామయావీ సోమం-వాఁ ఏతస్య రసో గచ్ఛత్యగ్నిగ్ం శరీరం-యఁస్య జ్యోగామయతి సోమాదేవాస్య రస-న్నిష్క్రీణాత్యగ్నే-శ్శరీరముత యదీ- [యది, ఇతాసు ర్భవతి] ॥ 56 ॥
-తాసు ర్భవతి జీవత్యేవ సోమారుద్రయోర్వా ఏత-ఙ్గ్రసితగ్ం హోతా నిష్ఖిదతి స ఈశ్వర ఆర్తిమార్తో-రనడ్వాన్. హోత్రా దేయో వహ్నిర్వా అనడ్వాన్. వహ్నిర్హోతా వహ్నినైవ వహ్ని-మాత్మానగ్గ్ స్పృణోతి సోమారౌద్ర-ఞ్చరు-న్నిర్వపేద్యః కామయేత స్వే-ఽస్మా ఆయతనే భ్రాతృవ్య-ఞ్జనయేయమితి వేది-మ్పరిగృహ్యా-ఽర్ధ-ముద్ధన్యా-దర్ధ-న్నార్ధ-మ్బర్హిషః స్తృణీయా-దర్ధ-న్నార్ధ-మిద్ధ్మస్యా-ఽభ్యా-దద్ధ్యా-దద్ర్ధ-న్న స్వ ఏవాస్మా ఆయతనే భ్రాతృవ్య-ఞ్జనయతి ॥ 57 ॥

(రుద్రో - భేషజం - విన్దతే- యది - స్తృణీయాదర్ధం - ద్వాదశ చ) (అ. 10)
ఐన్ద్ర-మేకాదశకపాల-న్నిర్వపేన్మారుతగ్ం సప్తకపాల-ఙ్గ్రామకామ ఇన్ద్ర-ఞ్చైవ మరుతశ్చ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి త ఏవాస్మై సజాతా-న్ప్రయచ్ఛన్తి గ్రామ్యేవ భవత్యాహవనీయ ఐన్ద్రమధి శ్రయతి గార్హపత్యే మారుత-మ్పాపవస్యసస్య విధృత్యై సప్తకపాలో మారుతో భవతి సప్తగణా వై మరుతోగణశ ఏవాస్మై సజాతానవ రున్ధే-ఽనూచ్యమాన ఆ సాదయతి విశమేవా- [విశమేవ, అస్మా అనువర్త్మానం-] ॥ 58 ॥
-ఽస్మా అనువర్త్మాన-ఙ్కరోత్యేతామేవ నిర్వపేద్యః కామయేత క్షత్రాయ చ విశే చ సమద-న్దద్ధ్యా-మిత్యైన్ద్రస్యా-ఽవద్య-న్బ్రూయా-దిన్ద్రాయా-ఽను బ్రూహీత్యాశ్రావ్య బ్రూయా-న్మరుతో యజేతి మారుతస్యా-ఽవద్య-న్బ్రూయా-న్మరుద్భ్యో-ఽను బ్రూహీత్యాశ్రావ్య బ్రూయాదిన్ద్రం-యఁజేతి స్వ ఏవైభ్యో భాగధేయే సమద-న్దధాతి వితృగ్ంహాణా-స్తిష్ఠన్త్యే తామేవ [ ] ॥ 59 ॥
నిర్వపేద్యః కామయేత కల్పేరన్నితి యథాదేవత-మవదాయ యథా దేవతం-యఁజే-ద్భాగధేయేనైవైనాన్ యథాయథ-ఙ్కల్పయతి కల్పన్త ఏవైన్ద్ర-మేకాదశకపాల-న్నిర్వపే-ద్వైశ్వదేవ-న్ద్వాదశకపాల-ఙ్గ్రామకామ ఇన్ద్ర-ఞ్చైవ విశ్వాగ్శ్చ దేవాన్-థ్స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి త ఏవాస్మై సజాతా-న్ప్రయచ్ఛన్తి గ్రామ్యేవ భవత్యైన్ద్రస్యా-ఽవదాయ వైశ్వదేవస్యావ ద్యే-దథైన్ద్రస్యో- [-దథైన్ద్రస్య, ఉపరిష్టా-] ॥ 60 ॥
-పరిష్టా-దిన్ద్రియేణైవాస్మా ఉభయతః సజాతా-న్పరి గృహ్ణాత్యుపాధాయ్య పూర్వయం-వాఁసో దక్షిణా సజాతానాముపహిత్యై పృశ్ఞియై దుగ్ధే ప్రైయఙ్గవ-ఞ్చరు-న్నిర్వపేన్మరుద్భ్యో గ్రామకామః పృశ్ఞియై వై పయసో మరుతో జాతాః పృశ్ఞియై ప్రియఙ్గవో మారుతాః ఖలు వై దేవతయా సజాతా మరుత ఏవ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి త ఏవాస్మై సజాతా-న్ప్రయచ్ఛన్తి గ్రామ్యేవ భవతి ప్రియవతీ యాజ్యానువాక్యే [యాజ్యానువాక్యే, భవతః ప్రియమేవైనగ్ం] ॥ 61 ॥
భవతః ప్రియమేవైనగ్ం సమానానా-ఙ్కరోతి ద్విపదా పురో-ఽనువాక్యా భవతి ద్విపద ఏవావ రున్ధే చతుష్పదా యాజ్యా చతుష్పద ఏవ పశూనవ రున్ధే దేవాసురా-స్సంయఁత్తా ఆస-న్తే దేవా మిథో విప్రియా ఆస-న్తే(1) ఽన్యో-ఽన్యస్మై జ్యైష్ఠ్యాయా-తిష్ఠమానా-శ్చతుర్ధా వ్యక్రామ-న్నగ్ని-ర్వసుభి-స్సోమో రుద్రైరిన్ద్రో మరుద్భి-ర్వరుణ ఆదిత్యై-స్స ఇన్ద్రః ప్రజాపతి-ముపా-ఽధావ-త్త- [-ఽధావ-త్తమ్, ఏతయా] ॥ 62 ॥
-మేతయా సం(2)జ్ఞాన్యా-ఽయాజయ-దగ్నయే వసుమతే పురోడాశ-మష్టాకపాల-న్నిరవప-థ్సోమాయ రుద్రవతే చరుమిన్ద్రాయ మరుత్వతే పురోడాశ -మేకాదశకపాలం-వఁరుణాయా-ఽఽదిత్యవతే చరు-న్తతో వా ఇన్ద్ర-న్దేవా జ్యైష్ఠ్యాయాభి సమజానత య-స్సమానై-ర్మిథో విప్రియ-స్స్యా-త్తమేతయా సం(2)జ్ఞాన్యా యాజయే-దగ్నయే వసుమతే పురోడాశ-మష్టాకపాల-న్నిర్వపే-థ్సోమాయ రుద్రవతే చరు-మిన్ద్రాయ మరుత్వతే పురోడాశ-మేకాదశకపాలం-వఁరుణాయా ఽఽదిత్యవతే చరు-మిన్ద్ర-మేవైన-మ్భూత-ఞ్జ్యైష్ఠ్యాయ సమానా అభి స-ఞ్జానతే వసిష్ఠ-స్సమానానా-మ్భవతి ॥ 63 ॥

(విశమేవ - తిష్ఠన్త్యేతామే - వాథైన్ద్రస్య - యాజ్యానువాక్యే - తం - ఁవరుణాయ -చతుర్దశ చ) (అ. 11)
హిరణ్యగర్భ ఆపో హ యత్ప్రజాపతే ॥ స వేద పుత్రః పితరగ్ం స మాతరగ్ం స సూనుభర్వ-థ్స భువ-త్పునర్మఘః । స ద్యామౌర్ణోదన్తరిక్షగ్ం స సువ-స్స విశ్వా భువో అభవ-థ్స ఆ-ఽభవత్ ॥ ఉదు త్య-ఞ్చిత్రమ్ ॥ స ప్రత్నవన్నవీయసా-ఽగ్నే ద్యుమ్నేన సంయఁతా । బృహ-త్తతన్థ భానునా ॥ ని కావ్యా వేధస-శ్శశ్వతస్కర్హస్తే దధానో [దధానః, నర్యా పురూణి ।] ॥ 64 ॥
నర్యా పురూణి । అగ్నిర్భువద్రయిపతీ రయీణాగ్ం సత్రా చక్రాణో అమృతాని విశ్వా ॥ హిరణ్యపాణిమూతయే సవితారముప హ్వయే । స చేత్తా దేవతా పదమ్ ॥ వామమద్య సవితర్వామము శ్వో దివేదివే వామమస్మభ్యగ్ం సావీః । వామస్య హి క్షయస్య దేవ భూరేరయా ధియా వామభాజః స్యామ ॥ బడిత్థా పర్వతానా-ఙ్ఖిద్ర-మ్బిభర్షి పృథివి । ప్ర యా భూమి ప్రవత్వతి మహ్నా జినోషి [జినోషి, మహిని ।] ॥ 65 ॥
మహిని ॥ స్తోమాసస్త్వా విచారిణి ప్రతిష్టోభన్త్యక్తుభిః । ప్రయా వాజ-న్న హేషన్త-మ్పేరు-మస్యస్యర్జుని ॥ ఋదూదరేణ సఖ్యా సచేయ యో మా న రిష్యేద్ధర్యశ్వ పీతః । అయం-యఁ-స్సోమో న్యధాయ్యస్మే తస్మా ఇన్ద్ర-మ్ప్రతిర-మేమ్యచ్ఛ ॥ ఆపాన్తమన్యు-స్తృపల-ప్రభర్మా ధుని-శ్శిమీ వాఞ్ఛరుమాగ్ం ఋజీషీ । సోమో విశ్వాన్యతసా వనాని నార్వాగిన్ద్ర-మ్ప్రతిమానాని దేభుః ॥ ప్ర- [ప్ర, సువాన-స్సోమ] ॥ 66 ॥
-సువాన-స్సోమ ఋతయు-శ్చికేతేన్ద్రాయ బ్రహ్మ జమదగ్ని-రర్చన్న్ । వృషా యన్తా-ఽసి శవస-స్తురస్యా-ఽన్త-ర్యచ్ఛ గృణతే ధర్త్ర-న్దృగ్ంహ ॥ సబాధస్తే మద-ఞ్చ శుష్మయ-ఞ్చ బ్రహ్మ నరో బ్రహ్మకృతః సపర్యన్న్ । అర్కో వా య-త్తురతే సోమచక్షా-స్తత్రే-దిన్ద్రో దధతే పృథ్సు తుర్యామ్ ॥ వష-ట్తే విష్ణవాస ఆ కృణోమి తన్మే జుషస్వ శిపివిష్ట హవ్యమ్ । ॥ 67 ॥
వర్ధన్తు త్వా సుష్టుతయో గిరో మే యూయ-మ్పాత స్వస్తిభి-స్సదా నః ॥ప్ర త-త్తే అద్య శిపివిష్ట నామా-ఽర్య-శ్శగ్ం సామి వయునాని విద్వాన్ । తన్త్వా గృణామి తవస-మతవీయాన్ క్షయన్తమస్య రజసః పరాకే ॥ కిమి-త్తే విష్ణో పరిచక్ష్య-మ్భూ-త్ప్ర యద్వవక్షే శిపివిష్టో అస్మి । మా వర్పో అస్మదప గూహ ఏతద్య-దన్యరూప-స్సమిథే బభూథ । ॥ 68 ॥
అగ్నే దా దాశుషే రయిం-వీఁరవన్త-మ్పరీణసమ్ । శిశీహి నః సూనుమతః ॥ దా నో అగ్నే శతినో దా-స్సహస్రిణో దురో న వాజగ్గ్ శ్రుత్యా అపా వృధి । ప్రాచీ ద్యావాపృథివీ బ్రహ్మణా కృధి సువర్ణ శుక్రముషసో వి దిద్యుతుః ॥ అగ్నిర్దా ద్రవిణం-వీఁరపేశా అగ్నిర్-ఋషిం-యఁ-స్సహస్రా సనోతి । అగ్నిర్దివి హవ్యమా తతానా-ఽగ్నే-ర్ధామాని విభృతా పురుత్రా ॥ మా [మా, నో మర్ధీ రా తూ భర ।] ॥ 69 ॥
నో మర్ధీ రా తూ భర ॥ ఘృత-న్న పూత-న్తనూరరేపా-శ్శుచి హిరణ్యమ్ । త-త్తే రుక్మో న రోచత స్వధావః ॥ ఉభే సుశ్చన్ద్ర సర్పిషో దర్వీ శ్రీణీష ఆసని । ఉతో న ఉ-త్పుపూర్యా ఉక్థేషు శవసస్పత ఇషగ్గ్ స్తోతృభ్య ఆ భర ॥ వాయో శతగ్ం హరీణాం-యుఁవస్వ పోష్యాణామ్ । ఉత వా తే సహస్రిణో రథ ఆ యాతు పాజసా ॥ ప్ర యాభి- [ప్ర యాభిః, యాసి దాశ్వాగ్ంసమచ్ఛా] ॥ 70 ॥
-ర్యాసి దాశ్వాగ్ంసమచ్ఛా నియుద్భి-ర్వాయవిష్టయే దురోణే । ని నో రయిగ్ం సుభోజసం-యుఁవేహ ని వీరవ-ద్గవ్యమశ్వియ-ఞ్చ రాధః ॥రేవతీర్న-స్సధమాద ఇన్ద్రే సన్తు తువివాజాః । క్షుమన్తో యాభిర్మదేమ ॥ రేవాగ్ం ఇద్రేవతః స్తోతా స్యా-త్త్వావతో మఘోనః । ప్రేదు హరివ-శ్శ్రుతస్య ॥ 71 ॥

(దధానో - జినోషి - దేభుః ప్ర - హవ్యం - బభూథ - మా - యాభి - శ్చత్వారిగ్ంశచ్చ ) (అ. 12)
(ప్రజాపతిస్తా-స్సృష్టా - అగ్నయే పథికృతే - గ్నయే కామాయా - గ్నయేన్నవతే -వైశ్వానర -మాదిత్య-ఞ్చరు - మైన్ద్ర-ఞ్చరు - మిన్ద్రాయాన్వృజవ - ఆగ్నావైష్ణవ -మసౌ సోమారౌద్ర - మైన్ద్రమకాదశకపాలగ్ం- హిరణ్యగర్భో - ద్వాదశ )
(ప్రజాపతి - రగ్నయే కామాయా - ఽభి స-మ్భవతో - యో విద్విషాణయో -రిధ్మే సన్న హ్యే - దాగ్నావైష్ణవము - పరిష్టా - ద్యాసి దాశ్వాగ్ంస - మేకసప్తతిః )
(ప్రజాపతిః, ప్రేదు హరివ-శ్శ్రుతస్య)
॥ హరిః ఓమ్ ॥