Lord Agni

4.4 - raśmirasi kṣayāya tvā - kṛṣṇa yajurveda taittirīya saṃhitā pāṭhaḥ

(Rashmirasi Kshayaya Tva - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita in English (IAST))

From Krishna Yajurveda

This sacred text originates from the fourth kanda of the Taittiriya Samhita of the Krishna Yajurveda. It is a part of the ritualistic instructions for the construction of the sacred fire altar (citi). The verses serve as an invocation to the divine energy of fire, connecting the cosmic elements of space, sky, and earth to the practitioner. Chanting these ancient Vedic mantras is believed to bestow spiritual stability, cosmic harmony, and prosperity. It is a foundational liturgical passage utilized by priests to sanctify the ritual space and establish a profound connection between the human realm and divine cosmic forces.

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturthakāṇḍe caturthaḥ praśnaḥ - pañcamacitiśeṣanirūpaṇaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | hariḥ om ||
raśmira̭si kṣayā̭ya tvā kṣaya̭-ñjinva preti̭rasi dharmā̭ya tvā dharma̭-ñjinvānvi̭tirasi dive tvā diva̭-ñjinva sandhira̭syantari̭kṣāya tvā-'ntari̭kṣa-ñjinva pratidhira̭si pṛthivyai tvā̭ pṛthivī-ñji̭nva viṣṭabhoṃ̭-'si vṛṣṭyai tvā vṛṣṭi̭-ñjinva pravā-'syahne tvā-'ha̭rjinvānu vā-'si rātri̭yai tvā rātri̭-ñjinvo śiga̭si [rātri̭-ñjinvo śiga̭si, vasṷbhyastvā] 1
vasṷbhyastvā vasūñjinva praketo̭-'si rudrebhya̭stvā rudrāñji̭nva sudītira̭syādityebhya̭stvā ''dityāñjinvaujo̭-'si pitṛbhya̭stvā pitṝñji̭nva tantṷrasi prajābhya̭stvā prajā ji̭nva pṛtanāṣāḍa̭si paśubhya̭stvā paśūñji̭nva revadasyoṣa̭dhībhya-stvauṣa̭dhī-rjinvābhijida̭si yuktagrāvendrā̭ya tvendra̭-ñjinvādhi̭patirasi prāṇāya̭ [prāṇāya̭, tvā prāṇa-ñji̭nva] 2
tvā prāṇa-ñji̭nva yantā-'sya̭pānāya̭ tvā-'pāna-ñji̭nva sagṃsarpo̭-'si cakṣṷṣe tvā cakṣṷrjinva vayodhā a̭si śrotrā̭ya tvā śrotra̭-ñjinva trivṛda̭si pravṛda̭si saṃvṛ~da̭si vivṛda̭si sagṃroho̭-'si nīroho̭-'si praroho-'syanuroho̭-'si vasuko̭-'si veṣa̭śrirasi vasya̭ṣṭirasi || 3 ||
(uśiga̭si - prāṇāya - trica̭tvārigṃśacca) (a. 1)
rājñya̭si prācī digvasa̭vaste devā adhi̭patayo-'gnirhḙtīnā-mpra̭tidhartā trivṛ-ttvā stomaḥ̭ pṛthivyāg śra̭yatvājya̭-mukthamavya̭thaya-thstabhnātu rathantaragṃ sāma prati̭ṣṭhityai virāḍa̭si dakṣiṇā digrudrāstḙ devā adhi̭pataya indro̭ hetīnā-mpra̭tidhartā pa̭ñcadaśastvā stomaḥ̭ pṛthivyāg śra̭yatu pra-ṷgamuktha-mavya̭thaya-thstabhnātu bṛha-thsāma prati̭ṣṭhityai samrāḍa̭si pratīcī di- [dik, ādityāstḙ] 4
-gā̭dityāstḙ devā adhi̭pataya-ssomo̭ hetīnā-mpra̭tidhartā sa̭ptadaśastvā stomaḥ̭ pṛthivyāg śra̭yatu marutvatīya̭muktha-mavya̭thaya-thstabhnātu vairūpagṃ sāma prati̭ṣṭhityāyai svarāḍasyudī̭cī dig viśvḙ te devā adhi̭patayo varṷṇo hetīnā-mpra̭tidhartaika̭vigṃśa stvā stomaḥ̭ pṛthivyāg śra̭yatu niṣkḙvalya-mukthamavya̭thaya-thstabhnātu vairājagṃ sāma prati̭ṣṭhityā adhi̭patnyasi bṛhatī dimmaruta̭ste devā adhi̭patayo [adhi̭patayaḥ, bṛhaspati̭rhetī-] 5
bṛhaspati̭rhetīnā-mpra̭tidhartā tri̭ṇavatrayastrigṃśau tvā stomaṷ pṛthivyāg śra̭yatāṃ-vai~śvadevāgnimārute ukthe avya̭thayantī stabhnītāgṃ śākvararaivate sāma̭nī prati̭ṣṭhityā antari̭kṣāyarṣa̭yastvā prathamajā deveṣṷ divo mātra̭yā variṇā pra̭thantu vidhartā cāyamadhi̭patiśca te tvā sarvḙ saṃvi~dānā nāka̭sya pṛṣṭhe sṷvarge loke yaja̭māna-ñca sādayantu || 6 ||
(pratīcī diṃ - maruta̭ste devā adhi̭pataya - ścatvārigṃśacca̭) (a. 2)
aya-mpuro hari̭keśa-ssūrya̭raśmistasya̭ rathagṛthsaśca rathaṷjāśca senāni grāmaṇyaṷ puñjikasthalā ca̭ kṛtasthalā cāphsarasaṷ yātudhānā̭ hetī rakṣāgṃ̭si prahḙti raya-nda̭kṣiṇā viśva ka̭rmā tasya̭ rathasvanaśca rathḙcitraśca senāni grāmaṇyaṷ menakā ca̭ sahajanyā cāphsarasaṷ daṃṇavaḥ̭ paśavo̭ hetiḥ paurṷṣeyo vadhaḥ prahḙti raya-mpaścā-dviśvavya̭cā stasya ratha̭ protaścā-sa̭marathaśca senāni grāmaṇyau pramloca̭ntī cā- [pramloca̭ntī ca, anumloca̭ntī-] 7
-'numloca̭ntī-cāphsarasaṷ sarpā heti rvyāghrāḥ prahḙti raya mṷttarā-thsaṃya~d- va̭sustasya̭ senajicca̭ suṣeṇa̭śca senāni grāmaṇyaṷ viśvācī̭ ca ghṛtācī̭ cāphsarasā vāpo̭ heti rvātaḥ prahḙti rayamuparya rvāgva̭-sustasya tārkṣya-ścāri̭ṣṭa-nemiśca senāni grāmaṇyā̭ vurvaśī̭ ca pūrvaci̭ttiścā-phsarasaṷ vidyuddhetira̭-vasphūrja-nprahḙti stebhyo namaste no̭ mṛḍayantu te ya- [te yam, dviṣmo] 8
-ndviṣmo yaśca̭ no dveṣṭi taṃ-vo~ jambhḙ dadhāmyāyostvā sada̭ne sādayāmyava̭ta śchāyāyā-nnamaḥ̭ samudrāya namaḥ̭ samudrasya cakṣa̭se parameṣṭhī tvā̭ sādayatu divaḥ pṛṣṭhe vyaca̭svatī-mpratha̭svatīṃ-vi~bhūma̭tī-mprabhūma̭tī-mparibhūma̭tī-ndivaṃ̭-ya~ccha diva̭-ndṛgṃha diva-mmā higṃ̭sīrviśva̭smai prāṇāyā̭pānāya̭ vyānāyo̭dānāya̭ pratiṣṭhāyai̭ caritrā̭ya sūrya̭stvā-'bhi pā̭tu mahyā svastyā chardiṣā śanta̭mena tayā̭ devata̭yā-'ṅgirasva-ddhruvā sī̭da || prothadaśvo na yava̭se aviṣyan. yadā maha-ssa~vara̭ṇā-dvyasthāt | āda̭sya vāto anṷ vāti śociradha̭ sma te vraja̭na-ṅkṛṣṇama̭sti || 9 ||
(pramloca̭ntī ca - yagg - svastyā - 'ṣṭāvigṃ̭śatiśca) (a. 3)
agnirmūrdhā divaḥ kaku-tpatiḥ̭ pṛthivyā ayam | apāgṃ retāgṃ̭si jinvati || tvāma̭gne puṣka̭rādaddhyatha̭rvā nira̭manthata | mūrdhno viśva̭sya vāghataḥ̭ || ayamagni-ssa̭hasriṇo vāja̭sya śatinaspatiḥ̭ | mūrdhā kavī ra̭yīṇām || bhuvo̭ yajñasya raja̭saśca netā yatrā̭ niyudbhi-ssaca̭se śivābhiḥ̭ | divi mūrdhāna̭-ndadhiṣe suvarṣā-ñjihvāma̭gne cakṛṣe havyavāham || aboddhyagni-ssamidhā janā̭nā- [janā̭nām, prati̭] 10
-mprati̭ dhenumi̭vā yatīmuṣāsam | yahvā i̭va pravayā mujjihā̭nāḥ pra bhānavaḥ̭ sisrate nākamaccha̭ || avo̭cāma kavaye meddhyā̭ya vaco̭ vandārṷ vṛṣabhāya vṛṣṇe | gavi̭ṣṭhiro nama̭sā stoma̭magnau divīva̭ rukmamurvyañca̭maśret || jana̭sya gopā a̭janiṣṭa jāgṛ̭viragni-ssudakṣaḥ̭ suvitāya navya̭se | ghṛtapra̭tīko bṛhatā di̭vispṛśā dyumadvi bhā̭ti bharatebhya-śśuciḥ̭ || tvāma̭gne aṅgi̭raso [aṅgi̭rasaḥ, guhā̭ hitamanva̭-] 11
guhā̭ hitamanva̭-vindañchiśriyāṇaṃ-va~nḙvane | sa jā̭yase mathyamā̭na-ssaho̭ maha-ttvāmā̭hu-ssaha̭sasputrama̭ṅgiraḥ || yajñasya̭ ketu-mpra̭thama-mpurohi̭tamagni-nnara̭striṣadhasthe sami̭ndhate | indrḙṇa devai-ssarathagṃ sa barhiṣi sīdanni hotā̭ yajathā̭ya sukratuḥ̭ || tvā-ñci̭traśravastama hava̭nte vikṣu jantavaḥ̭ | śociṣkḙśa-mpurupriyāgnḙ havyāya voḍha̭ve || sakhā̭ya-ssaṃvaḥ̭ ~samyañca-miṣagg- [-miṣam, stoma̭-ñcāgnaye |] 12
-stoma̭-ñcāgnaye | varṣi̭ṣṭhāya kṣitīnāmūrjo naptre saha̭svate || sagṃsamidyṷvase vṛṣannagne viśvānyarya ā | iḍaspade sami̭ddhyase sa no vasūnyā bha̭ra || enā vo̭ agni-nnama̭sorjo napā̭tamā hṷve | priya-ñceti̭ṣṭhamaratigg sva̭ddhvaraṃ-vi~śva̭sya dūtamamṛtam || sa yo̭jate aruṣo viśvabho̭jasā sa dṷdrava-thsvā̭hutaḥ | subrahmā̭ yajña-ssuśamī [yajña-ssuśamī, vasṷ̄nā-] 13
vasṷ̄nā-ndevagṃ rādho janā̭nām || uda̭sya śocira̭sthādā-juhvā̭nasya mīḍhuṣaḥ̭ | uddhamāso̭ aruṣāso̭ divispṛśa-ssamagnimi̭ndhate naraḥ̭ || agne vāja̭sya goma̭ta īśā̭na-ssahaso yaho | asme dhḙhi jātavedo mahi śravaḥ̭ || sa i̭dhāno vasṷṣkavi-ragnirīḍenyo̭ girā | revadasmabhya̭-mpurvaṇīka dīdihi || kṣapo rā̭jannuta tmanā-'gne vasto̭rutoṣasaḥ̭ | sa ti̭gmajambha [ ] 14
rakṣaso̭ daha prati̭ || ā tḙ agna idhīmahi dyumanta̭-ndevājaram | yaddha syā te panī̭yasī sami-ddīdaya̭ti dyavīṣagg̭ stotṛbhya ā bha̭ra || ā tḙ agna ṛcā havi-śśukrasya̭ jyotiṣaspate | suśca̭ndra dasma viśpa̭te havya̭vā-ṭtubhyagṃ̭ hūyata iṣagg̭ stotṛbhya ā bha̭ra || ubhe sṷścandra sarpiṣo darvī śrīṇīṣa āsani̭ | uto na u-tpṷpūryā [u-tpṷpūryāḥ, uktheṣṷ] 15
uktheṣṷ śavasaspata iṣagg̭ stotṛbhya ā bha̭ra || agne tamadyāśva-nna stomaiḥ kratu-nna bhadragṃ hṛ̭dispṛśam | ṛddhyāmā̭ ta ohaiḥ || adhā hya̭gne kratorbhadrasya dakṣa̭sya sādhoḥ | rathīr-ṛtasya̭ bṛhato babhūtha̭ || ābhiṣṭḙ adya gīrbhirgṛṇanto-'gne dāśḙma | pra tḙ divo na sta̭nayanti śuṣmāḥ || ebhirno̭ arkairbhavā̭ no arvā- [arvāṅ, suvarna jyotiḥ̭ |] 16
-ṅkhsuvarna jyotiḥ̭ | agne viśvḙbhi-ssumanā anī̭kaiḥ || agnigṃ hotā̭ra-mmanye dāsva̭ntaṃ-va~so-ssūnugṃ saha̭so jātavḙdasam | vipra-nna jātavḙdasam | ya ūrdhvayā svaddhvaro devo devācyā̭ kṛpā | ghṛtasya vibhrāṣṭimanṷ śukraśo̭ciṣa ājuhvā̭nasya sarpiṣaḥ̭ || agne tva-nno anta̭maḥ | uta trātā śivo bha̭va varūthyaḥ̭ || ta-ntvā̭ śociṣṭha dīdivaḥ | sumnāya̭ nūnamī̭mahe sakhi̭bhyaḥ || vasṷragnirvasṷśravāḥ | acchā̭ nakṣi dyumatta̭mo rayi-ndāḥ || 17 ||
(janā̭nā - maṅgi̭rasa - iṣagṃ̭ - suśamī̭ - tigmajambha - pupūryā - arvāṃ - vasṷśravāḥ - pañca̭ ca) (a. 4)
indrāgnibhyā-ntvā sayujā̭ yujā yṷnajmyā ghārābhyā-nteja̭sā varca̭so kthebhi-sstomḙbhi śchando̭bhī rayyai poṣā̭ya sajātānā-mmaddhyamastheyā̭ya mayā tvā sayujā̭ yujā yṷnajmyabā-ndulā ni̭tatni rabhraya̭ntī meghaya̭ntī varṣaya̭ntī cupuṇīkā nāmā̭si prajāpa̭tinā tvā viśvā̭bhirdhībhirupa̭ dadhāmi pṛthivyṷdapuramannḙna viṣṭā ma̭nuṣyāste goptāro 'gnirviya̭tto-'syāṃ sā tāmaha-mpra pa̭dye sā [ ] 18
me śarma̭ ca varma̭ cāstvadhi̭ dyaurantari̭kṣa-mbrahma̭ṇā viṣṭā maruta̭ste goptāro̭ vāyurviya̭tto-'syā-ntāmaha-mpra pa̭dye sā me śarma̭ ca varma̭ cāstu dyaurapa̭rājitā-'mṛtḙna viṣṭā-''dityāstḙ goptāra-ssūryo viya̭tto-'syā-ntāmaha-mpra pa̭dye sā me śarma̭ ca varma̭ cāstu || 19 ||
(sā - 'ṣṭāca̭tvārigṃśacca) (a. 5)
bṛhaspati̭stvā sādayatu pṛthivyāḥ pṛṣṭhe jyoti̭ṣmatīṃ-vi~śva̭smai prāṇāyā̭pānāya viśva-ñjyoti̭ryacchā- gniste-'dhi̭pati rviśvaka̭rmā tvā sādayatvantari̭kṣasya pṛṣṭhe jyoti̭ṣmatīṃ-vi~śva̭smai prāṇāyā̭pānāya viśva-ñjyoti̭ryaccha vāyuste-'dhi̭patiḥ prajāpa̭tistvā sādayatu divaḥ pṛṣṭhe jyoti̭ṣmatīṃ-vi~śva̭smai prāṇāyā̭pānāya viśva-ñjyoti̭ryaccha parameṣṭhī te-'dhi̭patiḥ purovātasani̭rasya bhrasani̭rasi vidyuthsani̭- [vidyuthsaniḥ̭, asi stanayitnusani̭rasi] 20
-rasi stanayitnusani̭rasi vṛṣṭisani̭rasya-gneryānya̭si devānā̭magne yānya̭si vāyoryānya̭si devānāṃ-vā~yoyānya̭syantari̭kṣasya yānya̭si devānā̭- mantarikṣayānya̭sya-ntari̭kṣamasyantari̭kṣāya tvā salilāya̭ tvā sarṇī̭kāya tvā satī̭kāya tvā ketā̭ya tvā pracḙtase tvā viva̭svate tvā divastvā jyoti̭ṣa ādityebhya̭stvarce tvā̭ ruce tvā dyute tvā̭ bhāse tvā jyoti̭ṣe tvā yaśodā-ntvā yaśa̭si tejodā-ntvā teja̭si payodā-ntvā paya̭si varcodā-ntvā varca̭si draviṇodā-ntvā dravi̭ṇe sādayāmi tenarṣi̭ṇā tena brahma̭ṇā tayā̭ devata̭yā-'ṅgirasva-ddhruvā sī̭da || 21 ||
(vidyuthsani̭ - rdyute tvai - kānna trigṃśacca̭) (a. 6)
bhūyaskṛda̭si varivaskṛda̭si prācya̭syūrdhvā-'sya̭-ntarikṣasada̭sya-ntari̭kṣe sīdā-phsuṣada̭si śyenasada̭si gṛddhrasada̭si suparṇasada̭si nākasada̭si pṛthivyāstvā dravi̭ṇe sādayāmya-ntari̭kṣasya tvā dravi̭ṇe sādayāmi divastvā dravi̭ṇe sādayāmi diśā-ntvā dravi̭ṇe sādayāmi draviṇodā-ntvā dravi̭ṇe sādayāmi prāṇa-mmḙ pāhya-pāna-mmḙ pāhi vyāna-mmḙ [vyāna-mme, pāhyāyṷrme pāhi] 22
pāhyāyṷrme pāhi viśvāyṷrme pāhi sarvāyṷrme pāhyagne ya-tte paragṃ hṛnnāma tāvehi sagṃ ra̭bhāvahai pāñca̭ janyeṣva-pyeddhyagne yāvā ayā̭vā evā ūmā-ssabda-ssaga̭ra-ssumekaḥ̭ || 23 ||
(vyāna-mme-dvātrigṃ̭śacca) (a. 7)
agninā̭ viśvāṣāṭ sūryḙṇa svarā-ṭkratvā śacīpati̭r-ṛṣabheṇa tvaṣṭā̭ yajñena̭ maghavā-ndakṣi̭ṇayā suvargo manyunā̭ vṛtrahā sauhārdyena tanūdhā annḙna gayaḥ̭ pṛthivyā-'sa̭no dṛgbhira̭nnādo va̭ṣaṭkāreṇardha-ssāmnā̭ tanūpā virājā jyoti̭ṣmā-nbrahma̭ṇā somapā gobhi̭ryajña-ndā̭dhāra kṣatreṇa̭ manuṣyā̭-naśvḙna ca rathḙna ca vajryṛ̭tubhiḥ̭ prabhu-ssaṃ̭va~thsareṇa̭ paribhū stapasā-'nā̭dhṛṣṭa-ssūrya-ssa-ntanūbhiḥ̭ || 24 ||
(agni - raikānna pa̭ñcāśat) (a. 8)
prajāpa̭tirmanasā 'ndho-'cchḙto dhātā dīkṣāyāgṃ̭ savitā bhṛtyā-mpūṣā so̭makraya̭ṇyāṃ-va~rṷṇa upa̭naddho 'sṷraḥ krīyamā̭ṇo mitraḥ krīta-śśi̭piviṣṭa āsā̭dito narandhi̭ṣaḥ prohyamāṇo 'dhi̭patirāga̭taḥ prajāpa̭tiḥ praṇīyamā̭no 'gnirāgnīddhre bṛhaspatirāgnīddhrā-tpraṇīyamā̭na indro̭ havirdhāne 'di̭tirāsā̭dito viṣṇṷrupāvahriyamāṇo 'tharvopotto yamo̭-'bhiṣṷto 'pūtapā ā̭dhūyamā̭no vāyuḥ pūyamā̭no mitraḥ, kṣī̭raśrīrmanthī sa̭ktuśrīrvaiśvadeva unnī̭to rudra āhṷto vāyurāvṛ̭tto nṛcakṣāḥ prati̭khyāto bhakṣa āga̭taḥ pitṛṇā-nnā̭rāśagṃso 'surātta-ssindhṷra-vabhṛthama̭vaprayan-thsa̭mudro 'va̭gata-ssalilaḥ praplṷta-ssuva̭rudṛca̭-ṅgataḥ || 25 ||
(rudra - eka̭vigṃśatiśca) (a. 9)
kṛtti̭kā nakṣa̭tra-magnirdevatā-'gne rucaḥ̭ stha prajāpa̭terdhātu-ssoma̭syarce tvā̭ ruce tvā dyute tvā̭ bhāse tvā jyoti̭ṣe tvā rohiṇī nakṣa̭tra-mprajāpa̭tirdevatā̭ mṛgaśīrṣa-nnakṣa̭tragṃ somo̭ devatā ''rdrā nakṣa̭tragṃ rudro devatā puna̭rvasū nakṣa̭tramadi̭tirdevatā̭- tiṣyo̭ nakṣa̭tra-mbṛhaspati̭rdevatā ''śreṣā nakṣa̭tragṃ sarpā devatā̭ maghā nakṣa̭tra-mpitaro̭ devatā phalgṷnī nakṣa̭tra- [nakṣa̭tram, aryamā] 26
-maryamā devatā phalgṷnī nakṣa̭tra-mbhago̭ devatā hasto nakṣa̭tragṃ savitā devatā̭ citrā nakṣa̭tramindro̭ devatā svātī nakṣa̭traṃ-vā~yurdevatā viśā̭khe nakṣa̭tramindrāgnī devatā̭ 'nūrādhā nakṣa̭tra-mmitro devatā̭ rohiṇī nakṣa̭tramindro̭ devatā̭ vicṛtau nakṣa̭tra-mpitaro̭ devatā̭ 'ṣāḍhā nakṣa̭tramāpo̭ devatā̭ 'ṣāḍhā nakṣa̭traṃ-vi~śvḙ devā devatā śroṇā nakṣa̭traṃ-vi~ṣṇṷrdevatā śravi̭ṣṭhā nakṣa̭traṃ-va~sa̭vo [nakṣa̭traṃ-va~sa̭vaḥ, devatā̭] 27
devatā̭ śatabhi̭ṣa-nnakṣa̭tramindro̭ devatā proṣṭhapadā nakṣa̭tramaja eka̭pā-ddevatā proṣṭhapadā nakṣa̭tramahi̭rbuddhniyo̭ devatā̭ revatī nakṣa̭tra-mpūṣā devatā 'śvayujau nakṣa̭tramaśvinaṷ devatā̭ 'pabhara̭ṇīrnakṣa̭traṃ-ya~mo devatā̭, pūrṇā paścādya-ttḙ devā ada̭dhuḥ || 28 ||
(phalgṷnī nakṣa̭traṃ - ~vasa̭va - straya̭strigṃśacca) (a. 10)
madhṷśca mādha̭vaśca vāsa̭ntikāvṛtū śukraśca śuci̭śca graiṣmā̭vṛtū nabha̭śca nabhasya̭śca vārṣi̭kāvṛtū iṣaścorjaśca̭ śāradāvṛtū saha̭śca sahasya̭śca haima̭ntikāvṛtū tapa̭śca tapasya̭śca śaiśirāvṛtū agnera̭nta-śśleṣo̭-'si kalpḙtā-ndyāvā̭pṛthivī kalpa̭ntāmāpa oṣa̭dhīḥ kalpa̭ntāmagnayaḥ pṛthammama jyaiṣṭhya̭ya savra̭tā [savra̭tāḥ, ye-'gnaya-] 29
ye-'gnaya-ssama̭naso-'ntarā dyāvā̭pṛthivī śai̭śirāvṛtū abhi kalpa̭mānā indra̭miva devā abhi saṃvi~̭śantu saṃya~cca pracḙtāścāgne-ssoma̭sya sūrya̭syo-grā ca̭ bhīmā ca̭ pitṛṇāṃ-ya~masyendra̭sya dhruvā ca̭ pṛthivī ca̭ devasya̭ saviturmarutāṃ-va~rṷṇasya dhartrī ca dhari̭trī ca mitrāvarṷṇayo rmitrasya̭ dhātuḥ prācī̭ ca pratīcī̭ ca vasṷ̄nāgṃ rudrāṇā̭- [rudrāṇām, ādityānā-nte] 30
-mādityānā-nte te-'dhi̭patayastebhyo namaste no̭ mṛḍayantu te ya-ndviṣmo yaśca̭ no dveṣṭi taṃ-vo~ jambhḙ dadhāmi sahasra̭sya pramā a̭si sahasra̭sya pratimā a̭si sahasra̭sya vimā a̭si sahasra̭syonmā a̭si sāhasro̭-'si sahasrā̭ya tvemā mḙ agna iṣṭa̭kā dhenavaḥ̭ santvekā̭ ca śata-ñca̭ sahasra̭-ñcāyuta̭-ñca [ ] 31
niyuta̭-ñca prayuta-ñcārbṷda-ñca nya̭rbuda-ñca samudraśca maddhya-ñcānta̭śca parārdhaścemā mḙ agna iṣṭa̭kā dhenavaḥ̭ santu ṣaṣṭhi-ssahasra̭mayuta-makṣī̭yamāṇā ṛtasthā stha̭rtāvṛdho̭ ghṛtaścuto̭ madhuścuta ūrja̭svatī-ssvadhāvinīstā mḙ agna iṣṭa̭kā dhenavaḥ̭ santu virājo nāma̭ kāmadughā̭ amutrāmuṣmi̭n ~loke || 32 ||
(savra̭tā - rudrāṇā̭ - mayuta̭ñca - pañca̭catvārigṃśacca) (a. 11)
sami-ddiśāmāśayā̭ na-ssuvarvinmadhorato mādha̭vaḥ pātvasmān | agnirdevo duṣṭarī̭turadābhya ida-ṅkṣatragṃ ra̭kṣatu pātvasmān || rathantaragṃ sāma̭bhiḥ pātvasmā-ngā̭yatrī chanda̭sāṃ-vi~śvarṷ̄pā | trivṛnno̭ viṣṭhayā stomo ahnāgṃ̭ samudro vāta̭ idamojaḥ̭ pipartu || ugrā diśāmabhi-bhṷ̄tirvayodhā-śśuciḥ̭ śukre aha̭nyojasīnā | indrādhi̭patiḥ pipṛtādato̭ no mahi̭ [ ] 33
kṣatraṃ-vi~śvato̭ dhārayedam || bṛha-thsāma̭ kṣatrabhṛ-dvṛddha vṛ̭ṣṇiya-ntriṣṭubhaujaḥ̭ śubhita mugravī̭ram | indra stomḙna pañcadaśena maddhya̭midaṃ-vā~tḙna saga̭reṇa rakṣa || prācī̭ diśāgṃ sahaya̭śā yaśa̭svatī viśvḙ devāḥ prāvṛṣā 'hnāgṃ suva̭rvatī | ida-ṅkṣatra-nduṣṭara̭mastvojo 'nā̭dhṛṣṭagṃ sahasriyagṃ saha̭svat || vairūpe sāma̭nniha taccha̭kema jaga̭tyainaṃ-vi~kṣvā vḙśayāmaḥ | viśvḙ devā-ssaptadaśena [saptadaśena̭, varca̭ ida-ṅkṣatragṃ] 34
varca̭ ida-ṅkṣatragṃ sa̭lilavā̭tamugram || dhartrī diśā-ṅkṣatramida-ndā̭dhāropasthā-''śā̭nā-mmitrava̭dastvojaḥ̭ | mitrā̭varuṇā śaradā-'hnā-ñcikitnū asmai rāṣṭrāya mahi śarma̭ yacchatam || vairāje sāmannadhi̭ me manīṣā-'nuṣṭubhā sambhṛ̭taṃ-vī~ryagṃ̭ sahaḥ̭ | ida-ṅkṣatra-mmitrava̭dārdradā̭nu mitrā̭varuṇā rakṣa̭ta-mādhi̭patyaiḥ || samrā-ḍdiśāgṃ sahasāmnī saha̭svatyṛturhḙmanto viṣṭhayā̭ naḥ pipartu | avasyuvā̭tā [avasyuvā̭tāḥ, bṛhatīrnu] 35
bṛhatīrnu śakva̭rīrimaṃ-ya~jñama̭vantu no ghṛtācīḥ || suva̭rvatī sudughā̭ naḥ paya̭svatī diśā-ndevya̭vatu no ghṛtācī | tva-ṅgopāḥ pṷraetota paścā-dbṛha̭spate yāmyāṃ-yu~ṅgdhi vācam || ūrdhvā diśāgṃ rantirāśauṣa̭dhīnāgṃ saṃva~thsareṇa̭ savitā no ahnām | reva-thsāmāti̭cchandā u chando-'jā̭ta śatru-ssyonā no̭ astu || stoma̭trayastrigṃśe bhuva̭nasya patni viva̭svadvāte abhi no̭ [abhi naḥ̭, gṛṇāhi |] 36
gṛṇāhi | ghṛtava̭tī savitarādhi̭patyaiḥ paya̭svatī rantirāśā̭ no astu || dhruvā diśāṃ-vi~ṣṇṷpatnyagho̭rā-'syeśā̭nā saha̭so yā manotā | bṛhaspati̭ rmātariśvota vāyu-ssa̭ndhuvānā vātā̭ abhi no̭ gṛṇantu || viṣṭabho-ndivo dharuṇaḥ̭ pṛthivyā asyeśā̭nā jaga̭to viṣṇṷpatnī | viśvavya̭cā iṣaya̭ntī subhṷ̄ti-śśivā no̭ astvadi̭tirupasthe || vaiśvānaro na̭ ūtyāpṛṣṭo divyanṷ no 'dyānṷmatiranvida̭numate tva-ṅkayā̭ naścitra ābhṷvatko adya yṷṅkte || 37 ||
(mahi̭ - saptadaśenā̭ - 'vasyuvā̭tā - abhi no - 'nṷ na - ścatṷrdaśa ca) (a. 12) (raśmira̭si - rājñya̭sya - ya-mpuro hari̭keśo - 'gnirmūrdha - ndrāgnibhyāṃ - bṛhaspati̭ - rbhūyaskṛda̭ - syagninā̭ viśvāṣāṭ - prajāpa̭tirmana̭sā - kṛtti̭kā - madhṷśca - samiddiśāṃ - dvāda̭śa ) (raśmira̭si - prati̭ dhenu- ma̭si stanayitnusani̭ra - syādityānāgṃ̭ - saptatrigṃ̭śat ) (raśmira̭si, ko adya yṷṅkte) || hariḥ̭ om || || kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturtha kāṇḍe caturthaḥ praśna-ssamāptaḥ ||

Explore More