4.4 - രശ്മിരസി ക്ഷയായ ത്വാ - കൃഷ്ണ യജുര്വേദ തൈത്തിരീയ സംഹിതാ പാഠഃ

കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാ-ഞ്ചതുര്ഥകാണ്ഡേ ചതുര്ഥഃ പ്രശ്നഃ - പഞ്ചമചിതിശേഷനിരൂപണം
ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,

ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹരിഃ ഓമ് ॥
രശ്മിരസി ക്ഷയായ ത്വാ ക്ഷയ-ഞ്ജിന്വ പ്രേതിരസി ധര്മായ ത്വാ ധര്മ-ഞ്ജിന്വാന്വിതിരസി ദിവേ ത്വാ ദിവ-ഞ്ജിന്വ സന്ധിരസ്യന്തരിക്ഷായ ത്വാ-ഽന്തരിക്ഷ-ഞ്ജിന്വ പ്രതിധിരസി പൃഥിവ്യൈ ത്വാ പൃഥിവീ-ഞ്ജിന്വ വിഷ്ടഭോം-ഽസി വൃഷ്ട്യൈ ത്വാ വൃഷ്ടി-ഞ്ജിന്വ പ്രവാ-ഽസ്യഹ്നേ ത്വാ-ഽഹര്ജിന്വാനു വാ-ഽസി രാത്രിയൈ ത്വാ രാത്രി-ഞ്ജിന്വോ ശിഗസി [രാത്രി-ഞ്ജിന്വോ ശിഗസി, വസുഭ്യസ്ത്വാ] 1
വസുഭ്യസ്ത്വാ വസൂഞ്ജിന്വ പ്രകേതോ-ഽസി രുദ്രേഭ്യസ്ത്വാ രുദ്രാഞ്ജിന്വ സുദീതിരസ്യാദിത്യേഭ്യസ്ത്വാ ഽഽദിത്യാഞ്ജിന്വൌജോ-ഽസി പിതൃഭ്യസ്ത്വാ പിതൄഞ്ജിന്വ തന്തുരസി പ്രജാഭ്യസ്ത്വാ പ്രജാ ജിന്വ പൃതനാഷാഡസി പശുഭ്യസ്ത്വാ പശൂഞ്ജിന്വ രേവദസ്യോഷധീഭ്യ-സ്ത്വൌഷധീ-ര്ജിന്വാഭിജിദസി യുക്തഗ്രാവേന്ദ്രായ ത്വേന്ദ്ര-ഞ്ജിന്വാധിപതിരസി പ്രാണായ [പ്രാണായ, ത്വാ പ്രാണ-ഞ്ജിന്വ] 2
ത്വാ പ്രാണ-ഞ്ജിന്വ യന്താ-ഽസ്യപാനായ ത്വാ-ഽപാന-ഞ്ജിന്വ സഗ്ംസര്പോ-ഽസി ചക്ഷുഷേ ത്വാ ചക്ഷുര്ജിന്വ വയോധാ അസി ശ്രോത്രായ ത്വാ ശ്രോത്ര-ഞ്ജിന്വ ത്രിവൃദസി പ്രവൃദസി സംവൃഁദസി വിവൃദസി സഗ്ംരോഹോ-ഽസി നീരോഹോ-ഽസി പ്രരോഹോ-ഽസ്യനുരോഹോ-ഽസി വസുകോ-ഽസി വേഷശ്രിരസി വസ്യഷ്ടിരസി ॥ 3 ॥

(ഉശിഗസി - പ്രാണായ - ത്രിചത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 1)
രാജ്ഞ്യസി പ്രാചീ ദിഗ്വസവസ്തേ ദേവാ അധിപതയോ-ഽഗ്നിര്ഹേതീനാ-മ്പ്രതിധര്താ ത്രിവൃ-ത്ത്വാ സ്തോമഃ പൃഥിവ്യാഗ് ശ്രയത്വാജ്യ-മുക്ഥമവ്യഥയ-ഥ്സ്തഭ്നാതു രഥന്തരഗ്ം സാമ പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ വിരാഡസി ദക്ഷിണാ ദിഗ്രുദ്രാസ്തേ ദേവാ അധിപതയ ഇന്ദ്രോ ഹേതീനാ-മ്പ്രതിധര്താ പഞ്ചദശസ്ത്വാ സ്തോമഃ പൃഥിവ്യാഗ് ശ്രയതു പ്ര-ഉഗമുക്ഥ-മവ്യഥയ-ഥ്സ്തഭ്നാതു ബൃഹ-ഥ്സാമ പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ സമ്രാഡസി പ്രതീചീ ദി- [ദിക്, ആദിത്യാസ്തേ] 4
-ഗാദിത്യാസ്തേ ദേവാ അധിപതയ-സ്സോമോ ഹേതീനാ-മ്പ്രതിധര്താ സപ്തദശസ്ത്വാ സ്തോമഃ പൃഥിവ്യാഗ് ശ്രയതു മരുത്വതീയമുക്ഥ-മവ്യഥയ-ഥ്സ്തഭ്നാതു വൈരൂപഗ്ം സാമ പ്രതിഷ്ഠിത്യായൈ സ്വരാഡസ്യുദീചീ ദിഗ് വിശ്വേ തേ ദേവാ അധിപതയോ വരുണോ ഹേതീനാ-മ്പ്രതിധര്തൈകവിഗ്ംശ സ്ത്വാ സ്തോമഃ പൃഥിവ്യാഗ് ശ്രയതു നിഷ്കേവല്യ-മുക്ഥമവ്യഥയ-ഥ്സ്തഭ്നാതു വൈരാജഗ്ം സാമ പ്രതിഷ്ഠിത്യാ അധിപത്ന്യസി ബൃഹതീ ദിമ്മരുതസ്തേ ദേവാ അധിപതയോ [അധിപതയഃ, ബൃഹസ്പതിര്ഹേതീ-] 5
ബൃഹസ്പതിര്ഹേതീനാ-മ്പ്രതിധര്താ ത്രിണവത്രയസ്ത്രിഗ്ംശൌ ത്വാ സ്തോമൌ പൃഥിവ്യാഗ് ശ്രയതാം-വൈഁശ്വദേവാഗ്നിമാരുതേ ഉക്ഥേ അവ്യഥയന്തീ സ്തഭ്നീതാഗ്ം ശാക്വരരൈവതേ സാമനീ പ്രതിഷ്ഠിത്യാ അന്തരിക്ഷായര്ഷയസ്ത്വാ പ്രഥമജാ ദേവേഷു ദിവോ മാത്രയാ വരിണാ പ്രഥന്തു വിധര്താ ചായമധിപതിശ്ച തേ ത്വാ സര്വേ സംവിഁദാനാ നാകസ്യ പൃഷ്ഠേ സുവര്ഗേ ലോകേ യജമാന-ഞ്ച സാദയന്തു ॥ 6 ॥

(പ്രതീചീ ദിം - മരുതസ്തേ ദേവാ അധിപതയ - ശ്ചത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 2)
അയ-മ്പുരോ ഹരികേശ-സ്സൂര്യരശ്മിസ്തസ്യ രഥഗൃഥ്സശ്ച രഥൌജാശ്ച സേനാനി ഗ്രാമണ്യൌ പുഞ്ജികസ്ഥലാ ച കൃതസ്ഥലാ ചാഫ്സരസൌ യാതുധാനാ ഹേതീ രക്ഷാഗ്ംസി പ്രഹേതി രയ-ന്ദക്ഷിണാ വിശ്വ കര്മാ തസ്യ രഥസ്വനശ്ച രഥേചിത്രശ്ച സേനാനി ഗ്രാമണ്യൌ മേനകാ ച സഹജന്യാ ചാഫ്സരസൌ ദംണവഃ പശവോ ഹേതിഃ പൌരുഷേയോ വധഃ പ്രഹേതി രയ-മ്പശ്ചാ-ദ്വിശ്വവ്യചാ സ്തസ്യ രഥ പ്രോതശ്ചാ-സമരഥശ്ച സേനാനി ഗ്രാമണ്യൌ പ്രമ്ലോചന്തീ ചാ- [പ്രമ്ലോചന്തീ ച, അനുമ്ലോചന്തീ-] 7
-ഽനുമ്ലോചന്തീ-ചാഫ്സരസൌ സര്പാ ഹേതി ര്വ്യാഘ്രാഃ പ്രഹേതി രയ മുത്തരാ-ഥ്സംയഁദ്- വസുസ്തസ്യ സേനജിച്ച സുഷേണശ്ച സേനാനി ഗ്രാമണ്യൌ വിശ്വാചീ ച ഘൃതാചീ ചാഫ്സരസാ വാപോ ഹേതി ര്വാതഃ പ്രഹേതി രയമുപര്യ ര്വാഗ്വ-സുസ്തസ്യ താര്ക്ഷ്യ-ശ്ചാരിഷ്ട-നേമിശ്ച സേനാനി ഗ്രാമണ്യാ വുര്വശീ ച പൂര്വചിത്തിശ്ചാ-ഫ്സരസൌ വിദ്യുദ്ധേതിര-വസ്ഫൂര്ജ-ന്പ്രഹേതി സ്തേഭ്യോ നമസ്തേ നോ മൃഡയന്തു തേ യ- [തേ യമ്, ദ്വിഷ്മോ] 8
-ന്ദ്വിഷ്മോ യശ്ച നോ ദ്വേഷ്ടി തം-വോഁ ജമ്ഭേ ദധാമ്യായോസ്ത്വാ സദനേ സാദയാമ്യവത ശ്ഛായായാ-ന്നമഃ സമുദ്രായ നമഃ സമുദ്രസ്യ ചക്ഷസേ പരമേഷ്ഠീ ത്വാ സാദയതു ദിവഃ പൃഷ്ഠേ വ്യചസ്വതീ-മ്പ്രഥസ്വതീം-വിഁഭൂമതീ-മ്പ്രഭൂമതീ-മ്പരിഭൂമതീ-ന്ദിവം-യഁച്ഛ ദിവ-ന്ദൃഗ്ംഹ ദിവ-മ്മാ ഹിഗ്ംസീര്വിശ്വസ്മൈ പ്രാണായാപാനായ വ്യാനായോദാനായ പ്രതിഷ്ഠായൈ ചരിത്രായ സൂര്യസ്ത്വാ-ഽഭി പാതു മഹ്യാ സ്വസ്ത്യാ ഛര്ദിഷാ ശന്തമേന തയാ ദേവതയാ-ഽങ്ഗിരസ്വ-ദ്ധ്രുവാ സീദ ॥ പ്രോഥദശ്വോ ന യവസേ അവിഷ്യന്. യദാ മഹ-സ്സഁവരണാ-ദ്വ്യസ്ഥാത് । ആദസ്യ വാതോ അനു വാതി ശോചിരധ സ്മ തേ വ്രജന-ങ്കൃഷ്ണമസ്തി ॥ 9 ॥

(പ്രമ്ലോചന്തീ ച - യഗ്ഗ് - സ്വസ്ത്യാ - ഽഷ്ടാവിഗ്ംശതിശ്ച) (അ. 3)
അഗ്നിര്മൂര്ധാ ദിവഃ കകു-ത്പതിഃ പൃഥിവ്യാ അയമ് । അപാഗ്ം രേതാഗ്ംസി ജിന്വതി ॥ ത്വാമഗ്നേ പുഷ്കരാദദ്ധ്യഥര്വാ നിരമന്ഥത । മൂര്ധ്നോ വിശ്വസ്യ വാഘതഃ ॥ അയമഗ്നി-സ്സഹസ്രിണോ വാജസ്യ ശതിനസ്പതിഃ । മൂര്ധാ കവീ രയീണാമ് ॥ ഭുവോ യജ്ഞസ്യ രജസശ്ച നേതാ യത്രാ നിയുദ്ഭി-സ്സചസേ ശിവാഭിഃ । ദിവി മൂര്ധാന-ന്ദധിഷേ സുവര്ഷാ-ഞ്ജിഹ്വാമഗ്നേ ചകൃഷേ ഹവ്യവാഹമ് ॥ അബോദ്ധ്യഗ്നി-സ്സമിധാ ജനാനാ- [ജനാനാമ്, പ്രതി] 10
-മ്പ്രതി ധേനുമിവാ യതീമുഷാസമ് । യഹ്വാ ഇവ പ്രവയാ മുജ്ജിഹാനാഃ പ്ര ഭാനവഃ സിസ്രതേ നാകമച്ഛ ॥ അവോചാമ കവയേ മേദ്ധ്യായ വചോ വന്ദാരു വൃഷഭായ വൃഷ്ണേ । ഗവിഷ്ഠിരോ നമസാ സ്തോമമഗ്നൌ ദിവീവ രുക്മമുര്വ്യഞ്ചമശ്രേത് ॥ ജനസ്യ ഗോപാ അജനിഷ്ട ജാഗൃവിരഗ്നി-സ്സുദക്ഷഃ സുവിതായ നവ്യസേ । ഘൃതപ്രതീകോ ബൃഹതാ ദിവിസ്പൃശാ ദ്യുമദ്വി ഭാതി ഭരതേഭ്യ-ശ്ശുചിഃ ॥ ത്വാമഗ്നേ അങ്ഗിരസോ [അങ്ഗിരസഃ, ഗുഹാ ഹിതമന്വ-] 11
ഗുഹാ ഹിതമന്വ-വിന്ദഞ്ഛിശ്രിയാണം-വഁനേവനേ । സ ജായസേ മഥ്യമാന-സ്സഹോ മഹ-ത്ത്വാമാഹു-സ്സഹസസ്പുത്രമങ്ഗിരഃ ॥ യജ്ഞസ്യ കേതു-മ്പ്രഥമ-മ്പുരോഹിതമഗ്നി-ന്നരസ്ത്രിഷധസ്ഥേ സമിന്ധതേ । ഇന്ദ്രേണ ദേവൈ-സ്സരഥഗ്ം സ ബര്ഹിഷി സീദന്നി ഹോതാ യജഥായ സുക്രതുഃ ॥ ത്വാ-ഞ്ചിത്രശ്രവസ്തമ ഹവന്തേ വിക്ഷു ജന്തവഃ । ശോചിഷ്കേശ-മ്പുരുപ്രിയാഗ്നേ ഹവ്യായ വോഢവേ ॥ സഖായ-സ്സംവഃ ഁസമ്യഞ്ച-മിഷഗ്ഗ്- [-മിഷമ്, സ്തോമ-ഞ്ചാഗ്നയേ ।] 12
-സ്തോമ-ഞ്ചാഗ്നയേ । വര്ഷിഷ്ഠായ ക്ഷിതീനാമൂര്ജോ നപ്ത്രേ സഹസ്വതേ ॥ സഗ്ംസമിദ്യുവസേ വൃഷന്നഗ്നേ വിശ്വാന്യര്യ ആ । ഇഡസ്പദേ സമിദ്ധ്യസേ സ നോ വസൂന്യാ ഭര ॥ ഏനാ വോ അഗ്നി-ന്നമസോര്ജോ നപാതമാ ഹുവേ । പ്രിയ-ഞ്ചേതിഷ്ഠമരതിഗ്ഗ് സ്വദ്ധ്വരം-വിഁശ്വസ്യ ദൂതമമൃതമ് ॥ സ യോജതേ അരുഷോ വിശ്വഭോജസാ സ ദുദ്രവ-ഥ്സ്വാഹുതഃ । സുബ്രഹ്മാ യജ്ഞ-സ്സുശമീ [യജ്ഞ-സ്സുശമീ, വസൂനാ-] 13
വസൂനാ-ന്ദേവഗ്ം രാധോ ജനാനാമ് ॥ ഉദസ്യ ശോചിരസ്ഥാദാ-ജുഹ്വാനസ്യ മീഢുഷഃ । ഉദ്ധമാസോ അരുഷാസോ ദിവിസ്പൃശ-സ്സമഗ്നിമിന്ധതേ നരഃ ॥ അഗ്നേ വാജസ്യ ഗോമത ഈശാന-സ്സഹസോ യഹോ । അസ്മേ ധേഹി ജാതവേദോ മഹി ശ്രവഃ ॥ സ ഇധാനോ വസുഷ്കവി-രഗ്നിരീഡേന്യോ ഗിരാ । രേവദസ്മഭ്യ-മ്പുര്വണീക ദീദിഹി ॥ ക്ഷപോ രാജന്നുത ത്മനാ-ഽഗ്നേ വസ്തോരുതോഷസഃ । സ തിഗ്മജമ്ഭ [ ] 14
രക്ഷസോ ദഹ പ്രതി ॥ ആ തേ അഗ്ന ഇധീമഹി ദ്യുമന്ത-ന്ദേവാജരമ് । യദ്ധ സ്യാ തേ പനീയസീ സമി-ദ്ദീദയതി ദ്യവീഷഗ്ഗ് സ്തോതൃഭ്യ ആ ഭര ॥ ആ തേ അഗ്ന ഋചാ ഹവി-ശ്ശുക്രസ്യ ജ്യോതിഷസ്പതേ । സുശ്ചന്ദ്ര ദസ്മ വിശ്പതേ ഹവ്യവാ-ട്തുഭ്യഗ്ം ഹൂയത ഇഷഗ്ഗ് സ്തോതൃഭ്യ ആ ഭര ॥ ഉഭേ സുശ്ചന്ദ്ര സര്പിഷോ ദര്വീ ശ്രീണീഷ ആസനി । ഉതോ ന ഉ-ത്പുപൂര്യാ [ഉ-ത്പുപൂര്യാഃ, ഉക്ഥേഷു] 15
ഉക്ഥേഷു ശവസസ്പത ഇഷഗ്ഗ് സ്തോതൃഭ്യ ആ ഭര ॥ അഗ്നേ തമദ്യാശ്വ-ന്ന സ്തോമൈഃ ക്രതു-ന്ന ഭദ്രഗ്ം ഹൃദിസ്പൃശമ് । ഋദ്ധ്യാമാ ത ഓഹൈഃ ॥ അധാ ഹ്യഗ്നേ ക്രതോര്ഭദ്രസ്യ ദക്ഷസ്യ സാധോഃ । രഥീര്-ഋതസ്യ ബൃഹതോ ബഭൂഥ ॥ ആഭിഷ്ടേ അദ്യ ഗീര്ഭിര്ഗൃണന്തോ-ഽഗ്നേ ദാശേമ । പ്ര തേ ദിവോ ന സ്തനയന്തി ശുഷ്മാഃ ॥ ഏഭിര്നോ അര്കൈര്ഭവാ നോ അര്വാ- [അര്വാങ്, സുവര്ന ജ്യോതിഃ ।] 16
-ങ്ഖ്സുവര്ന ജ്യോതിഃ । അഗ്നേ വിശ്വേഭി-സ്സുമനാ അനീകൈഃ ॥ അഗ്നിഗ്ം ഹോതാര-മ്മന്യേ ദാസ്വന്തം-വഁസോ-സ്സൂനുഗ്ം സഹസോ ജാതവേദസമ് । വിപ്ര-ന്ന ജാതവേദസമ് । യ ഊര്ധ്വയാ സ്വദ്ധ്വരോ ദേവോ ദേവാച്യാ കൃപാ । ഘൃതസ്യ വിഭ്രാഷ്ടിമനു ശുക്രശോചിഷ ആജുഹ്വാനസ്യ സര്പിഷഃ ॥ അഗ്നേ ത്വ-ന്നോ അന്തമഃ । ഉത ത്രാതാ ശിവോ ഭവ വരൂഥ്യഃ ॥ ത-ന്ത്വാ ശോചിഷ്ഠ ദീദിവഃ । സുമ്നായ നൂനമീമഹേ സഖിഭ്യഃ ॥ വസുരഗ്നിര്വസുശ്രവാഃ । അച്ഛാ നക്ഷി ദ്യുമത്തമോ രയി-ന്ദാഃ ॥ 17 ॥

(ജനാനാ - മങ്ഗിരസ - ഇഷഗ്ം - സുശമീ - തിഗ്മജമ്ഭ - പുപൂര്യാ - അര്വാം - വസുശ്രവാഃ - പഞ്ച ച) (അ. 4)
ഇന്ദ്രാഗ്നിഭ്യാ-ന്ത്വാ സയുജാ യുജാ യുനജ്മ്യാ ഘാരാഭ്യാ-ന്തേജസാ വര്ചസോ ക്ഥേഭി-സ്സ്തോമേഭി ശ്ഛന്ദോഭീ രയ്യൈ പോഷായ സജാതാനാ-മ്മദ്ധ്യമസ്ഥേയായ മയാ ത്വാ സയുജാ യുജാ യുനജ്മ്യബാ-ന്ദുലാ നിതത്നി രഭ്രയന്തീ മേഘയന്തീ വര്ഷയന്തീ ചുപുണീകാ നാമാസി പ്രജാപതിനാ ത്വാ വിശ്വാഭിര്ധീഭിരുപ ദധാമി പൃഥിവ്യുദപുരമന്നേന വിഷ്ടാ മനുഷ്യാസ്തേ ഗോപ്താരോ ഽഗ്നിര്വിയത്തോ-ഽസ്യാം സാ താമഹ-മ്പ്ര പദ്യേ സാ [ ] 18
മേ ശര്മ ച വര്മ ചാസ്ത്വധി ദ്യൌരന്തരിക്ഷ-മ്ബ്രഹ്മണാ വിഷ്ടാ മരുതസ്തേ ഗോപ്താരോ വായുര്വിയത്തോ-ഽസ്യാ-ന്താമഹ-മ്പ്ര പദ്യേ സാ മേ ശര്മ ച വര്മ ചാസ്തു ദ്യൌരപരാജിതാ-ഽമൃതേന വിഷ്ടാ-ഽഽദിത്യാസ്തേ ഗോപ്താര-സ്സൂര്യോ വിയത്തോ-ഽസ്യാ-ന്താമഹ-മ്പ്ര പദ്യേ സാ മേ ശര്മ ച വര്മ ചാസ്തു ॥ 19 ॥

(സാ - ഽഷ്ടാചത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 5)
ബൃഹസ്പതിസ്ത്വാ സാദയതു പൃഥിവ്യാഃ പൃഷ്ഠേ ജ്യോതിഷ്മതീം-വിഁശ്വസ്മൈ പ്രാണായാപാനായ വിശ്വ-ഞ്ജ്യോതിര്യച്ഛാ- ഗ്നിസ്തേ-ഽധിപതി ര്വിശ്വകര്മാ ത്വാ സാദയത്വന്തരിക്ഷസ്യ പൃഷ്ഠേ ജ്യോതിഷ്മതീം-വിഁശ്വസ്മൈ പ്രാണായാപാനായ വിശ്വ-ഞ്ജ്യോതിര്യച്ഛ വായുസ്തേ-ഽധിപതിഃ പ്രജാപതിസ്ത്വാ സാദയതു ദിവഃ പൃഷ്ഠേ ജ്യോതിഷ്മതീം-വിഁശ്വസ്മൈ പ്രാണായാപാനായ വിശ്വ-ഞ്ജ്യോതിര്യച്ഛ പരമേഷ്ഠീ തേ-ഽധിപതിഃ പുരോവാതസനിരസ്യ ഭ്രസനിരസി വിദ്യുഥ്സനി- [വിദ്യുഥ്സനിഃ, അസി സ്തനയിത്നുസനിരസി] 20
-രസി സ്തനയിത്നുസനിരസി വൃഷ്ടിസനിരസ്യ-ഗ്നേര്യാന്യസി ദേവാനാമഗ്നേ യാന്യസി വായോര്യാന്യസി ദേവാനാം-വാഁയോയാന്യസ്യന്തരിക്ഷസ്യ യാന്യസി ദേവാനാ- മന്തരിക്ഷയാന്യസ്യ-ന്തരിക്ഷമസ്യന്തരിക്ഷായ ത്വാ സലിലായ ത്വാ സര്ണീകായ ത്വാ സതീകായ ത്വാ കേതായ ത്വാ പ്രചേതസേ ത്വാ വിവസ്വതേ ത്വാ ദിവസ്ത്വാ ജ്യോതിഷ ആദിത്യേഭ്യസ്ത്വര്ചേ ത്വാ രുചേ ത്വാ ദ്യുതേ ത്വാ ഭാസേ ത്വാ ജ്യോതിഷേ ത്വാ യശോദാ-ന്ത്വാ യശസി തേജോദാ-ന്ത്വാ തേജസി പയോദാ-ന്ത്വാ പയസി വര്ചോദാ-ന്ത്വാ വര്ചസി ദ്രവിണോദാ-ന്ത്വാ ദ്രവിണേ സാദയാമി തേനര്ഷിണാ തേന ബ്രഹ്മണാ തയാ ദേവതയാ-ഽങ്ഗിരസ്വ-ദ്ധ്രുവാ സീദ ॥ 21 ॥

(വിദ്യുഥ്സനി - ര്ദ്യുതേ ത്വൈ - കാന്ന ത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 6)
ഭൂയസ്കൃദസി വരിവസ്കൃദസി പ്രാച്യസ്യൂര്ധ്വാ-ഽസ്യ-ന്തരിക്ഷസദസ്യ-ന്തരിക്ഷേ സീദാ-ഫ്സുഷദസി ശ്യേനസദസി ഗൃദ്ധ്രസദസി സുപര്ണസദസി നാകസദസി പൃഥിവ്യാസ്ത്വാ ദ്രവിണേ സാദയാമ്യ-ന്തരിക്ഷസ്യ ത്വാ ദ്രവിണേ സാദയാമി ദിവസ്ത്വാ ദ്രവിണേ സാദയാമി ദിശാ-ന്ത്വാ ദ്രവിണേ സാദയാമി ദ്രവിണോദാ-ന്ത്വാ ദ്രവിണേ സാദയാമി പ്രാണ-മ്മേ പാഹ്യ-പാന-മ്മേ പാഹി വ്യാന-മ്മേ [വ്യാന-മ്മേ, പാഹ്യായുര്മേ പാഹി] 22
പാഹ്യായുര്മേ പാഹി വിശ്വായുര്മേ പാഹി സര്വായുര്മേ പാഹ്യഗ്നേ യ-ത്തേ പരഗ്ം ഹൃന്നാമ താവേഹി സഗ്ം രഭാവഹൈ പാഞ്ച ജന്യേഷ്വ-പ്യേദ്ധ്യഗ്നേ യാവാ അയാവാ ഏവാ ഊമാ-സ്സബ്ദ-സ്സഗര-സ്സുമേകഃ ॥ 23 ॥

(വ്യാന-മ്മേ-ദ്വാത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 7)
അഗ്നിനാ വിശ്വാഷാട് സൂര്യേണ സ്വരാ-ട്ക്രത്വാ ശചീപതിര്-ഋഷഭേണ ത്വഷ്ടാ യജ്ഞേന മഘവാ-ന്ദക്ഷിണയാ സുവര്ഗോ മന്യുനാ വൃത്രഹാ സൌഹാര്ദ്യേന തനൂധാ അന്നേന ഗയഃ പൃഥിവ്യാ-ഽസനോ ദൃഗ്ഭിരന്നാദോ വഷട്കാരേണര്ധ-സ്സാമ്നാ തനൂപാ വിരാജാ ജ്യോതിഷ്മാ-ന്ബ്രഹ്മണാ സോമപാ ഗോഭിര്യജ്ഞ-ന്ദാധാര ക്ഷത്രേണ മനുഷ്യാ-നശ്വേന ച രഥേന ച വജ്ര്യൃതുഭിഃ പ്രഭു-സ്സംവഁഥ്സരേണ പരിഭൂ സ്തപസാ-ഽനാധൃഷ്ട-സ്സൂര്യ-സ്സ-ന്തനൂഭിഃ ॥ 24 ॥

(അഗ്നി - രൈകാന്ന പഞ്ചാശത്) (അ. 8)
പ്രജാപതിര്മനസാ ഽന്ധോ-ഽച്ഛേതോ ധാതാ ദീക്ഷായാഗ്ം സവിതാ ഭൃത്യാ-മ്പൂഷാ സോമക്രയണ്യാം-വഁരുണ ഉപനദ്ധോ ഽസുരഃ ക്രീയമാണോ മിത്രഃ ക്രീത-ശ്ശിപിവിഷ്ട ആസാദിതോ നരന്ധിഷഃ പ്രോഹ്യമാണോ ഽധിപതിരാഗതഃ പ്രജാപതിഃ പ്രണീയമാനോ ഽഗ്നിരാഗ്നീദ്ധ്രേ ബൃഹസ്പതിരാഗ്നീദ്ധ്രാ-ത്പ്രണീയമാന ഇന്ദ്രോ ഹവിര്ധാനേ ഽദിതിരാസാദിതോ വിഷ്ണുരുപാവഹ്രിയമാണോ ഽഥര്വോപോത്തോ യമോ-ഽഭിഷുതോ ഽപൂതപാ ആധൂയമാനോ വായുഃ പൂയമാനോ മിത്രഃ, ക്ഷീരശ്രീര്മന്ഥീ സക്തുശ്രീര്വൈശ്വദേവ ഉന്നീതോ രുദ്ര ആഹുതോ വായുരാവൃത്തോ നൃചക്ഷാഃ പ്രതിഖ്യാതോ ഭക്ഷ ആഗതഃ പിതൃണാ-ന്നാരാശഗ്ംസോ ഽസുരാത്ത-സ്സിന്ധുര-വഭൃഥമവപ്രയന്-ഥ്സമുദ്രോ ഽവഗത-സ്സലിലഃ പ്രപ്ലുത-സ്സുവരുദൃച-ങ്ഗതഃ ॥ 25 ॥

(രുദ്ര - ഏകവിഗ്ംശതിശ്ച) (അ. 9)
കൃത്തികാ നക്ഷത്ര-മഗ്നിര്ദേവതാ-ഽഗ്നേ രുചഃ സ്ഥ പ്രജാപതേര്ധാതു-സ്സോമസ്യര്ചേ ത്വാ രുചേ ത്വാ ദ്യുതേ ത്വാ ഭാസേ ത്വാ ജ്യോതിഷേ ത്വാ രോഹിണീ നക്ഷത്ര-മ്പ്രജാപതിര്ദേവതാ മൃഗശീര്ഷ-ന്നക്ഷത്രഗ്ം സോമോ ദേവതാ ഽഽര്ദ്രാ നക്ഷത്രഗ്ം രുദ്രോ ദേവതാ പുനര്വസൂ നക്ഷത്രമദിതിര്ദേവതാ- തിഷ്യോ നക്ഷത്ര-മ്ബൃഹസ്പതിര്ദേവതാ ഽഽശ്രേഷാ നക്ഷത്രഗ്ം സര്പാ ദേവതാ മഘാ നക്ഷത്ര-മ്പിതരോ ദേവതാ ഫല്ഗുനീ നക്ഷത്ര- [നക്ഷത്രമ്, അര്യമാ] 26
-മര്യമാ ദേവതാ ഫല്ഗുനീ നക്ഷത്ര-മ്ഭഗോ ദേവതാ ഹസ്തോ നക്ഷത്രഗ്ം സവിതാ ദേവതാ ചിത്രാ നക്ഷത്രമിന്ദ്രോ ദേവതാ സ്വാതീ നക്ഷത്രം-വാഁയുര്ദേവതാ വിശാഖേ നക്ഷത്രമിന്ദ്രാഗ്നീ ദേവതാ ഽനൂരാധാ നക്ഷത്ര-മ്മിത്രോ ദേവതാ രോഹിണീ നക്ഷത്രമിന്ദ്രോ ദേവതാ വിചൃതൌ നക്ഷത്ര-മ്പിതരോ ദേവതാ ഽഷാഢാ നക്ഷത്രമാപോ ദേവതാ ഽഷാഢാ നക്ഷത്രം-വിഁശ്വേ ദേവാ ദേവതാ ശ്രോണാ നക്ഷത്രം-വിഁഷ്ണുര്ദേവതാ ശ്രവിഷ്ഠാ നക്ഷത്രം-വഁസവോ [നക്ഷത്രം-വഁസവഃ, ദേവതാ] 27
ദേവതാ ശതഭിഷ-ന്നക്ഷത്രമിന്ദ്രോ ദേവതാ പ്രോഷ്ഠപദാ നക്ഷത്രമജ ഏകപാ-ദ്ദേവതാ പ്രോഷ്ഠപദാ നക്ഷത്രമഹിര്ബുദ്ധ്നിയോ ദേവതാ രേവതീ നക്ഷത്ര-മ്പൂഷാ ദേവതാ ഽശ്വയുജൌ നക്ഷത്രമശ്വിനൌ ദേവതാ ഽപഭരണീര്നക്ഷത്രം-യഁമോ ദേവതാ, പൂര്ണാ പശ്ചാദ്യ-ത്തേ ദേവാ അദധുഃ ॥ 28 ॥

(ഫല്ഗുനീ നക്ഷത്രം - ഁവസവ - സ്ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 10)
മധുശ്ച മാധവശ്ച വാസന്തികാവൃതൂ ശുക്രശ്ച ശുചിശ്ച ഗ്രൈഷ്മാവൃതൂ നഭശ്ച നഭസ്യശ്ച വാര്ഷികാവൃതൂ ഇഷശ്ചോര്ജശ്ച ശാരദാവൃതൂ സഹശ്ച സഹസ്യശ്ച ഹൈമന്തികാവൃതൂ തപശ്ച തപസ്യശ്ച ശൈശിരാവൃതൂ അഗ്നേരന്ത-ശ്ശ്ലേഷോ-ഽസി കല്പേതാ-ന്ദ്യാവാപൃഥിവീ കല്പന്താമാപ ഓഷധീഃ കല്പന്താമഗ്നയഃ പൃഥമ്മമ ജ്യൈഷ്ഠ്യയ സവ്രതാ [സവ്രതാഃ, യേ-ഽഗ്നയ-] 29
യേ-ഽഗ്നയ-സ്സമനസോ-ഽന്തരാ ദ്യാവാപൃഥിവീ ശൈശിരാവൃതൂ അഭി കല്പമാനാ ഇന്ദ്രമിവ ദേവാ അഭി സംവിഁശന്തു സംയഁച്ച പ്രചേതാശ്ചാഗ്നേ-സ്സോമസ്യ സൂര്യസ്യോ-ഗ്രാ ച ഭീമാ ച പിതൃണാം-യഁമസ്യേന്ദ്രസ്യ ധ്രുവാ ച പൃഥിവീ ച ദേവസ്യ സവിതുര്മരുതാം-വഁരുണസ്യ ധര്ത്രീ ച ധരിത്രീ ച മിത്രാവരുണയോ ര്മിത്രസ്യ ധാതുഃ പ്രാചീ ച പ്രതീചീ ച വസൂനാഗ്ം രുദ്രാണാ- [രുദ്രാണാമ്, ആദിത്യാനാ-ന്തേ] 30
-മാദിത്യാനാ-ന്തേ തേ-ഽധിപതയസ്തേഭ്യോ നമസ്തേ നോ മൃഡയന്തു തേ യ-ന്ദ്വിഷ്മോ യശ്ച നോ ദ്വേഷ്ടി തം-വോഁ ജമ്ഭേ ദധാമി സഹസ്രസ്യ പ്രമാ അസി സഹസ്രസ്യ പ്രതിമാ അസി സഹസ്രസ്യ വിമാ അസി സഹസ്രസ്യോന്മാ അസി സാഹസ്രോ-ഽസി സഹസ്രായ ത്വേമാ മേ അഗ്ന ഇഷ്ടകാ ധേനവഃ സന്ത്വേകാ ച ശത-ഞ്ച സഹസ്ര-ഞ്ചായുത-ഞ്ച [ ] 31
നിയുത-ഞ്ച പ്രയുത-ഞ്ചാര്ബുദ-ഞ്ച ന്യര്ബുദ-ഞ്ച സമുദ്രശ്ച മദ്ധ്യ-ഞ്ചാന്തശ്ച പരാര്ധശ്ചേമാ മേ അഗ്ന ഇഷ്ടകാ ധേനവഃ സന്തു ഷഷ്ഠി-സ്സഹസ്രമയുത-മക്ഷീയമാണാ ഋതസ്ഥാ സ്ഥര്താവൃധോ ഘൃതശ്ചുതോ മധുശ്ചുത ഊര്ജസ്വതീ-സ്സ്വധാവിനീസ്താ മേ അഗ്ന ഇഷ്ടകാ ധേനവഃ സന്തു വിരാജോ നാമ കാമദുഘാ അമുത്രാമുഷ്മിന് ഁലോകേ ॥ 32 ॥

(സവ്രതാ - രുദ്രാണാ - മയുതഞ്ച - പഞ്ചചത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 11)
സമി-ദ്ദിശാമാശയാ ന-സ്സുവര്വിന്മധോരതോ മാധവഃ പാത്വസ്മാന് । അഗ്നിര്ദേവോ ദുഷ്ടരീതുരദാഭ്യ ഇദ-ങ്ക്ഷത്രഗ്ം രക്ഷതു പാത്വസ്മാന് ॥ രഥന്തരഗ്ം സാമഭിഃ പാത്വസ്മാ-ന്ഗായത്രീ ഛന്ദസാം-വിഁശ്വരൂപാ । ത്രിവൃന്നോ വിഷ്ഠയാ സ്തോമോ അഹ്നാഗ്ം സമുദ്രോ വാത ഇദമോജഃ പിപര്തു ॥ ഉഗ്രാ ദിശാമഭി-ഭൂതിര്വയോധാ-ശ്ശുചിഃ ശുക്രേ അഹന്യോജസീനാ । ഇന്ദ്രാധിപതിഃ പിപൃതാദതോ നോ മഹി [ ] 33
ക്ഷത്രം-വിഁശ്വതോ ധാരയേദമ് ॥ ബൃഹ-ഥ്സാമ ക്ഷത്രഭൃ-ദ്വൃദ്ധ വൃഷ്ണിയ-ന്ത്രിഷ്ടുഭൌജഃ ശുഭിത മുഗ്രവീരമ് । ഇന്ദ്ര സ്തോമേന പഞ്ചദശേന മദ്ധ്യമിദം-വാഁതേന സഗരേണ രക്ഷ ॥ പ്രാചീ ദിശാഗ്ം സഹയശാ യശസ്വതീ വിശ്വേ ദേവാഃ പ്രാവൃഷാ ഽഹ്നാഗ്ം സുവര്വതീ । ഇദ-ങ്ക്ഷത്ര-ന്ദുഷ്ടരമസ്ത്വോജോ ഽനാധൃഷ്ടഗ്ം സഹസ്രിയഗ്ം സഹസ്വത് ॥ വൈരൂപേ സാമന്നിഹ തച്ഛകേമ ജഗത്യൈനം-വിഁക്ഷ്വാ വേശയാമഃ । വിശ്വേ ദേവാ-സ്സപ്തദശേന [സപ്തദശേന, വര്ച ഇദ-ങ്ക്ഷത്രഗ്ം] 34
വര്ച ഇദ-ങ്ക്ഷത്രഗ്ം സലിലവാതമുഗ്രമ് ॥ ധര്ത്രീ ദിശാ-ങ്ക്ഷത്രമിദ-ന്ദാധാരോപസ്ഥാ-ഽഽശാനാ-മ്മിത്രവദസ്ത്വോജഃ । മിത്രാവരുണാ ശരദാ-ഽഹ്നാ-ഞ്ചികിത്നൂ അസ്മൈ രാഷ്ട്രായ മഹി ശര്മ യച്ഛതമ് ॥ വൈരാജേ സാമന്നധി മേ മനീഷാ-ഽനുഷ്ടുഭാ സമ്ഭൃതം-വീഁര്യഗ്ം സഹഃ । ഇദ-ങ്ക്ഷത്ര-മ്മിത്രവദാര്ദ്രദാനു മിത്രാവരുണാ രക്ഷത-മാധിപത്യൈഃ ॥ സമ്രാ-ഡ്ദിശാഗ്ം സഹസാമ്നീ സഹസ്വത്യൃതുര്ഹേമന്തോ വിഷ്ഠയാ നഃ പിപര്തു । അവസ്യുവാതാ [അവസ്യുവാതാഃ, ബൃഹതീര്നു] 35
ബൃഹതീര്നു ശക്വരീരിമം-യഁജ്ഞമവന്തു നോ ഘൃതാചീഃ ॥ സുവര്വതീ സുദുഘാ നഃ പയസ്വതീ ദിശാ-ന്ദേവ്യവതു നോ ഘൃതാചീ । ത്വ-ങ്ഗോപാഃ പുരഏതോത പശ്ചാ-ദ്ബൃഹസ്പതേ യാമ്യാം-യുഁങ്ഗ്ധി വാചമ് ॥ ഊര്ധ്വാ ദിശാഗ്ം രന്തിരാശൌഷധീനാഗ്ം സംവഁഥ്സരേണ സവിതാ നോ അഹ്നാമ് । രേവ-ഥ്സാമാതിച്ഛന്ദാ ഉ ഛന്ദോ-ഽജാത ശത്രു-സ്സ്യോനാ നോ അസ്തു ॥ സ്തോമത്രയസ്ത്രിഗ്ംശേ ഭുവനസ്യ പത്നി വിവസ്വദ്വാതേ അഭി നോ [അഭി നഃ, ഗൃണാഹി ।] 36
ഗൃണാഹി । ഘൃതവതീ സവിതരാധിപത്യൈഃ പയസ്വതീ രന്തിരാശാ നോ അസ്തു ॥ ധ്രുവാ ദിശാം-വിഁഷ്ണുപത്ന്യഘോരാ-ഽസ്യേശാനാ സഹസോ യാ മനോതാ । ബൃഹസ്പതി ര്മാതരിശ്വോത വായു-സ്സന്ധുവാനാ വാതാ അഭി നോ ഗൃണന്തു ॥ വിഷ്ടഭോ-ന്ദിവോ ധരുണഃ പൃഥിവ്യാ അസ്യേശാനാ ജഗതോ വിഷ്ണുപത്നീ । വിശ്വവ്യചാ ഇഷയന്തീ സുഭൂതി-ശ്ശിവാ നോ അസ്ത്വദിതിരുപസ്ഥേ ॥ വൈശ്വാനരോ ന ഊത്യാപൃഷ്ടോ ദിവ്യനു നോ ഽദ്യാനുമതിരന്വിദനുമതേ ത്വ-ങ്കയാ നശ്ചിത്ര ആഭുവത്കോ അദ്യ യുങ്ക്തേ ॥ 37 ॥