কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয সংহিতাযা-ঞ্চতুৰ্থকাণ্ডে পঞ্চমঃ প্ৰশ্নঃ - হোমৱিধিনিৰূপণং
ও-ন্নমঃ পৰমাত্মনে, শ্ৰী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্ৰী গুৰুভ্যো নমঃ । হৰিঃ ওম্ ॥
নমস্তে ৰুদ্ৰ মন্যৱ উতোত ইষৱে নমঃ । নমস্তে অস্তু ধন্ৱনে বাহুভ্যামুত তে নমঃ ॥ যা ত ইষুঃ শিৱতমা শিৱ-ম্বভূৱ তে ধনুঃ । শিৱা শৰৱ্যা যা তৱ তযা নো ৰুদ্ৰ মৃডয ॥ যা তে ৰুদ্ৰ শিৱা তনূৰঘোৰা ঽপাপকাশিনী । তযা নস্তনুৱা শন্তমযা গিৰিশন্তাভি চাকশীহি ॥ যামিষু-ঙ্গিৰিশন্ত হস্তে [হস্তে, বিভৰ্ষ্যস্তৱে ।] 1
বিভৰ্ষ্যস্তৱে । শিৱা-ঙ্গিৰিত্ৰ তা-ঙ্কুৰু মা হিগ্ংসীঃ পুৰুষ-ঞ্জগত্ ॥ শিৱেন ৱচসা ত্ৱা গিৰিশাচ্ছা ৱদামসি । যথা ন-স্সৰ্ৱমি-জ্জগদযক্ষ্মগ্ং সুমনা অসত্ ॥ অদ্ধ্যৱোচদধিৱক্তা প্ৰথমো দৈৱ্যো ভিষক্ । অহীগ্শ্চ সৰ্ৱান্ জভংযঁন্-থ্সৰ্ৱাশ্চ যাতু ধান্যঃ ॥ অসৌ যস্তাম্ৰো অৰুণ উত বভ্ৰু-স্সুমঙ্গলঃ । যে চেমাগ্ং ৰুদ্ৰা অভিতো দিক্ষু [ ] 2
শ্ৰিতা-স্সহস্ৰশো ঽৱৈষাগ্ং হেড ঈমহে ॥ অসৌ যো ঽৱসৰ্পতি নীলগ্ৰীৱো ৱিলোহিতঃ । উতৈন-ঙ্গোপা অদৃশ-ন্নদৃশ-ন্নুদহাৰ্যঃ । উতৈনং-ৱিঁশ্ৱা ভূতানি স দৃষ্টো মৃডযাতি নঃ ॥ নমো অস্তু নীলগ্ৰীৱায সহস্ৰাক্ষায মীঢুষে । অথো যে অস্য সত্ৱানো-ঽহ-ন্তেভ্যো ঽকৰন্নমঃ ॥ প্ৰমুঞ্চ ধন্ৱনস্ত্ৱ মুভযো-ৰাৰ্ত্নিযোৰ্জ্যাম্ । যাশ্চ তে হস্ত ইষৱঃ [ইষৱঃ, পৰা তা ভগৱো ৱপ ।] 3
পৰা তা ভগৱো ৱপ ॥ অৱতত্য ধনুস্ত্ৱগ্ং সহস্ৰাক্ষ শতেষুধে । নিশীৰ্য শল্যানা-ম্মুখা শিৱো নঃ সুমনা ভৱ ॥ ৱিজ্য-ন্ধনুঃ কপৰ্দিনো ৱিশল্যো বাণৱাগ্ং উত । অনেশন্নস্যেষৱ আভুৰস্য নিষঙ্গথিঃ ॥ যা তে হেতি-ৰ্মীঢুষ্টম হস্তে বভূৱ তে ধনুঃ । তযা-ঽস্মান্. ৱিশ্ৱত স্ত্ৱমযক্ষ্মযা পৰিব্ভুজ ॥ নমস্তে অস্ত্ৱাযুধাযা-নাততায ধৃষ্ণৱে । উভাভ্যা মুত তে নমো বাহুভ্যা-ন্তৱ ধন্ৱনে ॥ পৰি তে ধন্ৱনো হেতিৰস্মান্-ৱৃণক্তু ৱিশ্ৱতঃ । অথো য ইষুধিস্তৱাৰে অস্ম-ন্নিধেহি তম্ ॥ 4 ॥
ও-ন্নমঃ পৰমাত্মনে, শ্ৰী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্ৰী গুৰুভ্যো নমঃ । হৰিঃ ওম্ ॥
নমস্তে ৰুদ্ৰ মন্যৱ উতোত ইষৱে নমঃ । নমস্তে অস্তু ধন্ৱনে বাহুভ্যামুত তে নমঃ ॥ যা ত ইষুঃ শিৱতমা শিৱ-ম্বভূৱ তে ধনুঃ । শিৱা শৰৱ্যা যা তৱ তযা নো ৰুদ্ৰ মৃডয ॥ যা তে ৰুদ্ৰ শিৱা তনূৰঘোৰা ঽপাপকাশিনী । তযা নস্তনুৱা শন্তমযা গিৰিশন্তাভি চাকশীহি ॥ যামিষু-ঙ্গিৰিশন্ত হস্তে [হস্তে, বিভৰ্ষ্যস্তৱে ।] 1
বিভৰ্ষ্যস্তৱে । শিৱা-ঙ্গিৰিত্ৰ তা-ঙ্কুৰু মা হিগ্ংসীঃ পুৰুষ-ঞ্জগত্ ॥ শিৱেন ৱচসা ত্ৱা গিৰিশাচ্ছা ৱদামসি । যথা ন-স্সৰ্ৱমি-জ্জগদযক্ষ্মগ্ং সুমনা অসত্ ॥ অদ্ধ্যৱোচদধিৱক্তা প্ৰথমো দৈৱ্যো ভিষক্ । অহীগ্শ্চ সৰ্ৱান্ জভংযঁন্-থ্সৰ্ৱাশ্চ যাতু ধান্যঃ ॥ অসৌ যস্তাম্ৰো অৰুণ উত বভ্ৰু-স্সুমঙ্গলঃ । যে চেমাগ্ং ৰুদ্ৰা অভিতো দিক্ষু [ ] 2
শ্ৰিতা-স্সহস্ৰশো ঽৱৈষাগ্ং হেড ঈমহে ॥ অসৌ যো ঽৱসৰ্পতি নীলগ্ৰীৱো ৱিলোহিতঃ । উতৈন-ঙ্গোপা অদৃশ-ন্নদৃশ-ন্নুদহাৰ্যঃ । উতৈনং-ৱিঁশ্ৱা ভূতানি স দৃষ্টো মৃডযাতি নঃ ॥ নমো অস্তু নীলগ্ৰীৱায সহস্ৰাক্ষায মীঢুষে । অথো যে অস্য সত্ৱানো-ঽহ-ন্তেভ্যো ঽকৰন্নমঃ ॥ প্ৰমুঞ্চ ধন্ৱনস্ত্ৱ মুভযো-ৰাৰ্ত্নিযোৰ্জ্যাম্ । যাশ্চ তে হস্ত ইষৱঃ [ইষৱঃ, পৰা তা ভগৱো ৱপ ।] 3
পৰা তা ভগৱো ৱপ ॥ অৱতত্য ধনুস্ত্ৱগ্ং সহস্ৰাক্ষ শতেষুধে । নিশীৰ্য শল্যানা-ম্মুখা শিৱো নঃ সুমনা ভৱ ॥ ৱিজ্য-ন্ধনুঃ কপৰ্দিনো ৱিশল্যো বাণৱাগ্ং উত । অনেশন্নস্যেষৱ আভুৰস্য নিষঙ্গথিঃ ॥ যা তে হেতি-ৰ্মীঢুষ্টম হস্তে বভূৱ তে ধনুঃ । তযা-ঽস্মান্. ৱিশ্ৱত স্ত্ৱমযক্ষ্মযা পৰিব্ভুজ ॥ নমস্তে অস্ত্ৱাযুধাযা-নাততায ধৃষ্ণৱে । উভাভ্যা মুত তে নমো বাহুভ্যা-ন্তৱ ধন্ৱনে ॥ পৰি তে ধন্ৱনো হেতিৰস্মান্-ৱৃণক্তু ৱিশ্ৱতঃ । অথো য ইষুধিস্তৱাৰে অস্ম-ন্নিধেহি তম্ ॥ 4 ॥
(হস্তে - দিক্ষ্ৱি - ষৱ - উভাভ্যাং - দ্ৱাৱিগ্ংশতিশ্চ) (অ. 1)
নমো হিৰণ্য বাহৱে সেনান্যে দিশাঞ্চ পতযে নমো নমো ৱৃক্ষেভ্যো হৰিকেশেভ্যঃ পশূনা-ম্পতযে নমো নমঃ সস্পিঞ্জৰায ত্ৱিষীমতে পথীনা-ম্পতযে নমো নমো বভ্লুশায ৱিৱ্যাধিনে-ঽন্নানা-ম্পতযে নমো নমো হৰিকেশাযো-পৱীতিনে পুষ্টানা-ম্পতযে নমো নমো ভৱস্য হেত্যৈ জগতা-ম্পতযে নমো নমো ৰুদ্ৰাযা-ততাৱিনে ক্ষেত্ৰাণা-ম্পতযে নমো নমঃ সূতাযা-হন্ত্যায ৱনানা-ম্পতযে নমো নমো [নমঃ, ৰোহিতায] 5
ৰোহিতায স্থপতযে ৱৃক্ষাণা-ম্পতযে নমো নমো মন্ত্ৰিণে ৱাণিজায কক্ষাণা-ম্পতযে নমো নমো ভুৱন্তযে ৱাৰিৱস্কৃতা-যৌষধীনা-ম্পতযে নমো নম উচ্চৈ-ৰ্ঘোষাযা ক্ৰন্দযতে পত্তীনা-ম্পতযে নমো নমঃ কৃথ্স্নৱীতায ধাৱতে সত্ত্ৱনা-ম্পতযে নমঃ ॥ 6 ॥
নমো হিৰণ্য বাহৱে সেনান্যে দিশাঞ্চ পতযে নমো নমো ৱৃক্ষেভ্যো হৰিকেশেভ্যঃ পশূনা-ম্পতযে নমো নমঃ সস্পিঞ্জৰায ত্ৱিষীমতে পথীনা-ম্পতযে নমো নমো বভ্লুশায ৱিৱ্যাধিনে-ঽন্নানা-ম্পতযে নমো নমো হৰিকেশাযো-পৱীতিনে পুষ্টানা-ম্পতযে নমো নমো ভৱস্য হেত্যৈ জগতা-ম্পতযে নমো নমো ৰুদ্ৰাযা-ততাৱিনে ক্ষেত্ৰাণা-ম্পতযে নমো নমঃ সূতাযা-হন্ত্যায ৱনানা-ম্পতযে নমো নমো [নমঃ, ৰোহিতায] 5
ৰোহিতায স্থপতযে ৱৃক্ষাণা-ম্পতযে নমো নমো মন্ত্ৰিণে ৱাণিজায কক্ষাণা-ম্পতযে নমো নমো ভুৱন্তযে ৱাৰিৱস্কৃতা-যৌষধীনা-ম্পতযে নমো নম উচ্চৈ-ৰ্ঘোষাযা ক্ৰন্দযতে পত্তীনা-ম্পতযে নমো নমঃ কৃথ্স্নৱীতায ধাৱতে সত্ত্ৱনা-ম্পতযে নমঃ ॥ 6 ॥
(ৱনানা-ম্পতযে নমো নম - একান্নত্ৰিগ্ংশচ্চ ) (অ. 2)
নম-স্সহমানায নিৱ্যাধিন আৱ্যাধিনীনা-ম্পতযে নমো নমঃ ককুভায নিষঙ্গিণে স্তেনানা-ম্পতযে নমো নমো নিষঙ্গিণ ইষুধিমতে তস্কৰাণা-ম্পতযে নমো নমো ৱঞ্চতে পৰিৱঞ্চতে স্তাযূনা-ম্পতযে নমো নমো নিচেৰৱে পৰিচৰাযাৰণ্যানা-ম্পতযে নমো নমঃ সৃকাৱিভ্যো জিঘাগ্ংসদ্ভ্যো মুষ্ণতা-ম্পতযে নমো নমো ঽসিমদ্ভ্যো নক্ত-ঞ্চৰদ্ভ্যঃ প্ৰকৃন্তানা-ম্পতযে নমো নম উষ্ণীষিণে গিৰিচৰায কুলুঞ্চানা-ম্পতযে নমো নম [নমঃ, ইষুমদ্ভ্যো] 7
ইষুমদ্ভ্যো ধন্ৱাৱিভ্যশ্চ ৱো নমো নম আতন্ৱানেভ্যঃ প্ৰতিদধানেভ্যশ্চ ৱো নমো নম আযচ্ছদ্ভ্যো ৱিসৃজদ্ভ্যশ্চ ৱো নমো নমো-ঽস্যদ্ভ্যো ৱিদ্ধ্যদ্ভ্যশ্চ ৱো নমো নম আসীনেভ্য-শ্শযানেভ্যশ্চ ৱো নমো নমঃ স্ৱপদ্ভ্যো জাগ্ৰদ্ভ্যশ্চ ৱো নমো নমস্তিষ্ঠদ্ভ্যো ধাৱদ্ভ্যশ্চ ৱো নমো নমঃ সভাভ্যঃ সভাপতিভ্যশ্চ ৱো নমো নমো অশ্ৱেভ্যো ঽশ্ৱপতিভ্য শ্চ ৱো নমঃ ॥ 8 ॥
নম-স্সহমানায নিৱ্যাধিন আৱ্যাধিনীনা-ম্পতযে নমো নমঃ ককুভায নিষঙ্গিণে স্তেনানা-ম্পতযে নমো নমো নিষঙ্গিণ ইষুধিমতে তস্কৰাণা-ম্পতযে নমো নমো ৱঞ্চতে পৰিৱঞ্চতে স্তাযূনা-ম্পতযে নমো নমো নিচেৰৱে পৰিচৰাযাৰণ্যানা-ম্পতযে নমো নমঃ সৃকাৱিভ্যো জিঘাগ্ংসদ্ভ্যো মুষ্ণতা-ম্পতযে নমো নমো ঽসিমদ্ভ্যো নক্ত-ঞ্চৰদ্ভ্যঃ প্ৰকৃন্তানা-ম্পতযে নমো নম উষ্ণীষিণে গিৰিচৰায কুলুঞ্চানা-ম্পতযে নমো নম [নমঃ, ইষুমদ্ভ্যো] 7
ইষুমদ্ভ্যো ধন্ৱাৱিভ্যশ্চ ৱো নমো নম আতন্ৱানেভ্যঃ প্ৰতিদধানেভ্যশ্চ ৱো নমো নম আযচ্ছদ্ভ্যো ৱিসৃজদ্ভ্যশ্চ ৱো নমো নমো-ঽস্যদ্ভ্যো ৱিদ্ধ্যদ্ভ্যশ্চ ৱো নমো নম আসীনেভ্য-শ্শযানেভ্যশ্চ ৱো নমো নমঃ স্ৱপদ্ভ্যো জাগ্ৰদ্ভ্যশ্চ ৱো নমো নমস্তিষ্ঠদ্ভ্যো ধাৱদ্ভ্যশ্চ ৱো নমো নমঃ সভাভ্যঃ সভাপতিভ্যশ্চ ৱো নমো নমো অশ্ৱেভ্যো ঽশ্ৱপতিভ্য শ্চ ৱো নমঃ ॥ 8 ॥
(কুলুঞ্চানা-ম্পতযে নমো নমো - ঽশ্ৱপতিভ্য - স্ত্ৰীণি চ) (অ. 3)
নম আৱ্যাধিনীভ্যো ৱিৱিদ্ধ্যন্তীভ্যশ্চ ৱো নমো নম উগণাভ্য-স্তৃগ্ংহতীভ্যশ্চ ৱো নমো নমো গৃথ্সেভ্যো গৃথ্সপতিভ্যশ্চ ৱো নমো নমো ৱ্ৰাতেভ্যো ৱ্ৰাতপতিভ্যশ্চ ৱো নমো নমো গণেভ্যো গণপতিভ্যশ্চ ৱো নমো নমো ৱিৰূপেভ্যো ৱিশ্ৱৰূপেভ্যশ্চ ৱো নমো নমো মহদ্ভ্যঃ ক্ষুল্লকেভ্যশ্চ ৱো নমো নমো ৰথিভ্যো-ঽৰথেভ্যশ্চ ৱো নমো নমো ৰথেভ্যো [নমো ৰথেভ্যঃ, ৰথপতিভ্যশ্চ] 9
ৰথপতিভ্যশ্চ ৱো নমো নম-স্সেনাভ্য-স্সেনানিভ্যশ্চ ৱো নমো নমঃ ক্ষত্তৃভ্যঃ সঙ্গ্ৰহীতৃভ্যশ্চ ৱো নমো নমস্তক্ষভ্যো ৰথকাৰেভ্যশ্চ ৱো নমো নমঃ কুলালেভ্যঃ কৰ্মাৰেভ্যশ্চ ৱো নমো নমঃ পুঞ্জিষ্টেভ্যো নিষাদেভ্যশ্চ ৱো নমো নম ইষুকৃদ্ভ্যো ধন্ৱকৃদ্ভ্যশ্চ ৱো নমো নমো মৃগযুভ্যঃ শ্ৱনিভ্যশ্চ ৱো নমো নম-শ্শ্ৱভ্য-শ্শ্ৱপতিভ্যশ্চ ৱো নমঃ ॥ 10 ॥
নম আৱ্যাধিনীভ্যো ৱিৱিদ্ধ্যন্তীভ্যশ্চ ৱো নমো নম উগণাভ্য-স্তৃগ্ংহতীভ্যশ্চ ৱো নমো নমো গৃথ্সেভ্যো গৃথ্সপতিভ্যশ্চ ৱো নমো নমো ৱ্ৰাতেভ্যো ৱ্ৰাতপতিভ্যশ্চ ৱো নমো নমো গণেভ্যো গণপতিভ্যশ্চ ৱো নমো নমো ৱিৰূপেভ্যো ৱিশ্ৱৰূপেভ্যশ্চ ৱো নমো নমো মহদ্ভ্যঃ ক্ষুল্লকেভ্যশ্চ ৱো নমো নমো ৰথিভ্যো-ঽৰথেভ্যশ্চ ৱো নমো নমো ৰথেভ্যো [নমো ৰথেভ্যঃ, ৰথপতিভ্যশ্চ] 9
ৰথপতিভ্যশ্চ ৱো নমো নম-স্সেনাভ্য-স্সেনানিভ্যশ্চ ৱো নমো নমঃ ক্ষত্তৃভ্যঃ সঙ্গ্ৰহীতৃভ্যশ্চ ৱো নমো নমস্তক্ষভ্যো ৰথকাৰেভ্যশ্চ ৱো নমো নমঃ কুলালেভ্যঃ কৰ্মাৰেভ্যশ্চ ৱো নমো নমঃ পুঞ্জিষ্টেভ্যো নিষাদেভ্যশ্চ ৱো নমো নম ইষুকৃদ্ভ্যো ধন্ৱকৃদ্ভ্যশ্চ ৱো নমো নমো মৃগযুভ্যঃ শ্ৱনিভ্যশ্চ ৱো নমো নম-শ্শ্ৱভ্য-শ্শ্ৱপতিভ্যশ্চ ৱো নমঃ ॥ 10 ॥
(ৰথেভ্যঃ - শ্ৱপতিভ্যশ্চ - দ্ৱে চ ) (অ. 4)
নমো ভৱায চ ৰুদ্ৰায চ নমঃ শৰ্ৱায চ পশুপতযে চ নমো নীলগ্ৰীৱায চ শিতিকণ্ঠায চ নমঃ কপৰ্দিনে চ ৱ্যুপ্তকেশায চ নমঃ সহস্ৰাক্ষায চ শতধন্ৱনে চ নমো গিৰিশায চ শিপিৱিষ্টায চ নমো মীঢুষ্টমায চেষুমতে চ নমো হ্ৰস্ৱায চ ৱামনায চ নমো বৃহতে চ ৱৰ্ষীযসে চ নমো ৱৃদ্ধায চ সংৱৃঁদ্ধ্ৱনে চ [সংৱৃঁদ্ধ্ৱনে চ, নমো অগ্ৰিযায চ] 11
নমো অগ্ৰিযায চ প্ৰথমায চ নম আশৱে চাজিৰায চ নমQস্শীঘ্ৰিযায চ শীভ্যায চ নম ঊৰ্ম্যায চাৱস্ৱন্যায চ নমঃ স্ৰোতস্যায চ দ্ৱীপ্যায চ ॥ 12 ॥
নমো ভৱায চ ৰুদ্ৰায চ নমঃ শৰ্ৱায চ পশুপতযে চ নমো নীলগ্ৰীৱায চ শিতিকণ্ঠায চ নমঃ কপৰ্দিনে চ ৱ্যুপ্তকেশায চ নমঃ সহস্ৰাক্ষায চ শতধন্ৱনে চ নমো গিৰিশায চ শিপিৱিষ্টায চ নমো মীঢুষ্টমায চেষুমতে চ নমো হ্ৰস্ৱায চ ৱামনায চ নমো বৃহতে চ ৱৰ্ষীযসে চ নমো ৱৃদ্ধায চ সংৱৃঁদ্ধ্ৱনে চ [সংৱৃঁদ্ধ্ৱনে চ, নমো অগ্ৰিযায চ] 11
নমো অগ্ৰিযায চ প্ৰথমায চ নম আশৱে চাজিৰায চ নমQস্শীঘ্ৰিযায চ শীভ্যায চ নম ঊৰ্ম্যায চাৱস্ৱন্যায চ নমঃ স্ৰোতস্যায চ দ্ৱীপ্যায চ ॥ 12 ॥
(সংৱৃঁদ্ধ্ৱনে চ - পঞ্চৱিগ্ংশতিশ্চ) (অ. 5)
নমো জ্যেষ্ঠায চ কনিষ্ঠায চ নমঃ পূৰ্ৱজায চাপৰজায চ নমো মদ্ধ্যমায চাপগল্ভায চ নমো জঘন্যায চ বুদ্ধ্নিযায চ নমঃ সোভ্যায চ প্ৰতিসৰ্যায চ নমো যাম্যায চ ক্ষেম্যায চ নম উৰ্ৱৰ্যায চ খল্যায চ নম-শ্শ্লোক্যায চাৱসান্যায চ নমো ৱন্যায চ কক্ষ্যায চ নমঃ শ্ৰৱায চ প্ৰতিশ্ৰৱায চ [প্ৰতিশ্ৰৱায চ, নম আশুষেণায] 13
নম আশুষেণায চাশুৰথায চ নম-শ্শূৰায চাৱভিন্দতে চ নমো ৱৰ্মিণে চ ৱৰূথিনে চ নমো বিল্মিনে চ কৱচিনে চ নমঃ শ্ৰুতায চ শ্ৰুতসেনায চ ॥ 14 ॥
নমো জ্যেষ্ঠায চ কনিষ্ঠায চ নমঃ পূৰ্ৱজায চাপৰজায চ নমো মদ্ধ্যমায চাপগল্ভায চ নমো জঘন্যায চ বুদ্ধ্নিযায চ নমঃ সোভ্যায চ প্ৰতিসৰ্যায চ নমো যাম্যায চ ক্ষেম্যায চ নম উৰ্ৱৰ্যায চ খল্যায চ নম-শ্শ্লোক্যায চাৱসান্যায চ নমো ৱন্যায চ কক্ষ্যায চ নমঃ শ্ৰৱায চ প্ৰতিশ্ৰৱায চ [প্ৰতিশ্ৰৱায চ, নম আশুষেণায] 13
নম আশুষেণায চাশুৰথায চ নম-শ্শূৰায চাৱভিন্দতে চ নমো ৱৰ্মিণে চ ৱৰূথিনে চ নমো বিল্মিনে চ কৱচিনে চ নমঃ শ্ৰুতায চ শ্ৰুতসেনায চ ॥ 14 ॥
(প্ৰতিশ্ৰৱায চ - পঞ্চৱিগ্ংশতিশ্চ) (অ. 6)
নমো দুন্দুভ্যায চাহনন্যায চ নমো ধৃষ্ণৱে চ প্ৰমৃশায চ নমো দূতায চ প্ৰহিতায চ নমো নিষঙ্গিণে চেষুধিমতে চ নম স্তীক্ষ্ণেষৱে চাযুধিনে চ নমঃ স্ৱাযুধায চ সুধন্ৱনে চ নম-স্স্ৰুত্যায চ পথ্যায চ নমঃ কাট্যায চ নীপ্যায চ নম-স্সূদ্যায চ সৰস্যায চ নমো নাদ্যায চ ৱৈশন্তায চ [ৱৈশন্তায চ, নমঃ কূপ্যায] 15
নমঃ কূপ্যায চাৱট্যায চ নমো ৱৰ্ষ্যায চাৱৰ্ষ্যায চ নমো মেঘ্যায চ ৱিদ্যুত্যায চ নম ঈদ্ধ্ৰিযায চাতপ্যায চ নমো ৱাত্যায চ ৰেষ্মিযায চ নমো ৱাস্তৱ্যায চ ৱাস্তুপায চ ॥ 16 ॥
নমো দুন্দুভ্যায চাহনন্যায চ নমো ধৃষ্ণৱে চ প্ৰমৃশায চ নমো দূতায চ প্ৰহিতায চ নমো নিষঙ্গিণে চেষুধিমতে চ নম স্তীক্ষ্ণেষৱে চাযুধিনে চ নমঃ স্ৱাযুধায চ সুধন্ৱনে চ নম-স্স্ৰুত্যায চ পথ্যায চ নমঃ কাট্যায চ নীপ্যায চ নম-স্সূদ্যায চ সৰস্যায চ নমো নাদ্যায চ ৱৈশন্তায চ [ৱৈশন্তায চ, নমঃ কূপ্যায] 15
নমঃ কূপ্যায চাৱট্যায চ নমো ৱৰ্ষ্যায চাৱৰ্ষ্যায চ নমো মেঘ্যায চ ৱিদ্যুত্যায চ নম ঈদ্ধ্ৰিযায চাতপ্যায চ নমো ৱাত্যায চ ৰেষ্মিযায চ নমো ৱাস্তৱ্যায চ ৱাস্তুপায চ ॥ 16 ॥
(ৱৈশন্তায চ - ত্ৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 7)
নম-স্সোমায চ ৰুদ্ৰায চ নমস্তাম্ৰায চাৰুণায চ নমঃ শঙ্গায চ পশুপতযে চ নম উগ্ৰায চ ভীমায চ নমো অগ্ৰেৱধায চ দূৰেৱধায চ নমো হন্ত্ৰে চ হনীযসে চ নমো ৱৃক্ষেভ্যো হৰিকেশেভ্যো নমস্তাৰায নমঃ শম্ভৱে চ মযোভৱে চ নমঃ শঙ্কৰায চ মযস্কৰায চ নমঃ শিৱায চ শিৱতৰায চ [শিৱতৰায চ, নমস্তীৰ্থ্যায চ] 17
নমস্তীৰ্থ্যায চ কূল্যায চ নমঃ পাৰ্যায চাৱাৰ্যায চ নমঃ প্ৰতৰণায চোত্তৰণায চ নম আতাৰ্যায চালাদ্যায চ নম-শ্শষ্প্যায চ ফেন্যায চ নমঃ সিকত্যায চ প্ৰৱাহ্যায চ ॥ 18 ॥
নম-স্সোমায চ ৰুদ্ৰায চ নমস্তাম্ৰায চাৰুণায চ নমঃ শঙ্গায চ পশুপতযে চ নম উগ্ৰায চ ভীমায চ নমো অগ্ৰেৱধায চ দূৰেৱধায চ নমো হন্ত্ৰে চ হনীযসে চ নমো ৱৃক্ষেভ্যো হৰিকেশেভ্যো নমস্তাৰায নমঃ শম্ভৱে চ মযোভৱে চ নমঃ শঙ্কৰায চ মযস্কৰায চ নমঃ শিৱায চ শিৱতৰায চ [শিৱতৰায চ, নমস্তীৰ্থ্যায চ] 17
নমস্তীৰ্থ্যায চ কূল্যায চ নমঃ পাৰ্যায চাৱাৰ্যায চ নমঃ প্ৰতৰণায চোত্তৰণায চ নম আতাৰ্যায চালাদ্যায চ নম-শ্শষ্প্যায চ ফেন্যায চ নমঃ সিকত্যায চ প্ৰৱাহ্যায চ ॥ 18 ॥
(শিৱতৰায চ - ত্ৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 8)
নম ইৰিণ্যায চ প্ৰপথ্যায চ নমঃ কিগ্ংশিলায চ ক্ষযণায চ নমঃ কপৰ্দিনে চ পুলস্তযে চ নমো গোষ্ঠ্যায চ গৃহ্যায চ নমস্তল্প্যায চ গেহ্যায চ নমঃ কাট্যায চ গহ্ৱৰেষ্ঠায চ নমো হ্ৰদয্যায চ নিৱেষ্প্যায চ নমঃ পাগ্ংসৱ্যায চ ৰজস্যায চ নম-শ্শুষ্ক্যায চ হৰিত্যায চ নমো লোপ্যায চোলপ্যায চ [চোলপ্যায চ, নম ঊৰ্ৱ্যায চ] 19
নম ঊৰ্ৱ্যায চ সূৰ্ম্যায চ নমঃ পৰ্ণ্যায চ পৰ্ণশদ্যায চ নমো-ঽপগুৰমাণায চাভিঘ্নতে চ নম আক্খিদতে চ প্ৰক্খিদতে চ নমো ৱঃ কিৰিকেভ্যো দেৱানাগ্ং হৃদযেভ্যো নমো ৱিক্ষীণকেভ্যো নমো ৱিচিন্ৱত্কেভ্যো নম আনিৰ্-হতেভ্যো নম আমীৱত্কেভ্যঃ ॥ 20 ॥
(উলপ্যায চ - ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 9)
দ্ৰাপে অন্ধসস্পতে দৰিদ্ৰন্নীললোহিত । এষা-ম্পুৰুষাণামেষা-ম্পশূনা-ম্মা ভে ৰ্মা-ঽৰো মো এষা-ঙ্কিঞ্চনামমত্ ॥ যা তে ৰুদ্ৰ শিৱা তনূ-শ্শিৱা ৱিশ্ৱাহভেষজী । শিৱা ৰুদ্ৰস্য ভেষজী তযা নো মৃড জীৱসে ॥ ইমাগ্ং ৰুদ্ৰায তৱসে কপৰ্দিনে ক্ষযদ্ৱীৰায প্ৰভৰামহে মতিম্ । যথা ন-শ্শমস-দ্দ্ৱিপদে চতুষ্পদে ৱিশ্ৱ-ম্পুষ্ট-ঙ্গ্ৰামে অস্মি- [অস্মিন্ন্, অনাতুৰম্ ।] 21
-ন্ননাতুৰম্ ॥ মৃডা নো ৰুদ্ৰো তনো মযস্কৃধি ক্ষযদ্ৱীৰায নমসা ৱিধেম তে । যচ্ছ-ঞ্চ যোশ্চ মনুৰাযজে পিতা তদশ্যাম তৱ ৰুদ্ৰ প্ৰণীতৌ ॥ মা নো মহান্তমুত মা নো অৰ্ভক-ম্মা ন উক্ষন্তমুত মা ন উক্ষিতম্ । মা নো ৱধীঃ পিতৰ-ম্মোত মাতৰ-ম্প্ৰিযা মা নস্তনুৱো [মা নস্তনুৱঃ, ৰুদ্ৰ ৰীৰিষঃ ।] 22
ৰুদ্ৰ ৰীৰিষঃ ॥ মা নস্তোকে তনযে মা ন আযুষি মা নো গোষু মা নো অশ্ৱেষু ৰীৰিষঃ । ৱীৰা-ন্মানো ৰুদ্ৰ ভামিতো ৱধীৰ্-হৱিষ্মন্তো নমসা ৱিধেম তে ॥ আৰাত্তে গোঘ্ন উত পূৰুষঘ্নে ক্ষযদ্ৱীৰায সুম্নমস্মে তে অস্তু । ৰক্ষা চ নো অধি চ দেৱ ব্ৰূহ্যধা চ ন-শ্শৰ্ম যচ্ছ দ্ৱিবৰ্হাঃ ॥ স্তুহি [ ] 23
শ্ৰুত-ঙ্গৰ্তসদং-যুঁৱান-ম্মৃগ-ন্ন ভীম-মুপহত্নু-মুগ্ৰম্ । মৃডা জৰিত্ৰে ৰুদ্ৰ স্তৱানো অন্যন্তে অস্মন্নিৱপন্তু সেনাঃ ॥ পৰিণো ৰুদ্ৰস্য হেতি ৰ্ৱৃণক্তু পৰিত্ৱেষস্য দুৰ্মতিৰঘাযোঃ । অৱ স্থিৰা মঘৱদ্ভ্য-স্তনুষ্ৱ মীঢ্ৱস্তোকায তনযায মৃডয ॥ মীঢুষ্টম শিৱতম শিৱো নঃ সুমনা ভৱ । পৰমে ৱৃক্ষ আযুধ-ন্নিধায কৃত্তিং-ৱঁসান আচৰ পিনাক- [আচৰ পিনাকম্, বিভ্ৰদাগহি ।] 24
-ম্বিভ্ৰদাগহি ॥ ৱিকিৰিদ ৱিলোহিত নমস্তে অস্তু ভগৱঃ । যাস্তে সহস্ৰগ্ং হেতযো-ঽন্য-মস্মন্নি ৱপন্তু তাঃ ॥ সহস্ৰাণি সহস্ৰধা বাহুৱোস্তৱ হেতযঃ । তাসামীশানো ভগৱঃ পৰাচীনা মুখা কৃধি ॥ 25 ॥
(অস্মিগ্গ্-স্তনুৱঃ-স্তুহি-পিনাক-মেকান্নত্ৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 10)
সহস্ৰাণি সহস্ৰশো যে ৰুদ্ৰা অধি ভূম্যাম্ । তেষাগ্ং সহস্ৰযোজনে ঽৱধন্ৱানি তন্মসি ॥ অস্মি-ন্মহত্যৰ্ণৱে-ঽন্তৰিক্ষে ভৱা অধি ॥ নীলগ্ৰীৱা-শ্শিতিকণ্ঠা-শ্শৰ্ৱা অধঃ, ক্ষমাচৰাঃ ॥ নীলগ্ৰীৱা-শ্শিতিকণ্ঠা দিৱগ্ং ৰুদ্ৰা উপশ্ৰিতাঃ ॥ যে ৱৃক্ষেষু সস্পিঞ্জৰা নীলগ্ৰীৱা ৱিলোহিতাঃ ॥ যে ভূতানা-মধিপতযো ৱিশিখাসঃ কপৰ্দিনঃ ॥ যে অন্নেষু ৱিৱিদ্ধ্যন্তি পাত্ৰেষু পিবতো জনান্ ॥ যে পথা-ম্পথিৰক্ষয ঐলবৃদা যৱ্যুধঃ ॥ যে তীৰ্থানি - [ ] 26
প্ৰচৰন্তি সৃকাৱন্তো নিষঙ্গিণঃ ॥ য এতাৱন্তশ্চ ভূযাগ্ংসশ্চ দিশো ৰুদ্ৰা ৱিতস্থিৰে ॥ তেষাগ্ং সহস্ৰযোজনে ঽৱধন্ৱানি তন্মসি ॥ নমো ৰুদ্ৰেভ্যো যে পৃথিৱ্যাং-যেঁ-ঽন্তৰিক্ষে যে দিৱি যেষামন্নং ঁৱাতো ৱৰ্ষমিষৱস্তেভ্যো দশ প্ৰাচী ৰ্দশদক্ষিণা দশপ্ৰতীচী ৰ্দশোদীচী ৰ্দশোৰ্ধ্ৱা-স্তেভ্যো নমস্তে নো মৃডযন্তু তে য-ন্দ্ৱিষ্মো যশ্চ নো দ্ৱেষ্টি তং-ৱোঁ জম্ভে দধামি ॥ 27 ॥
(তীৰ্থানি - যশ্চ - ষট্ চ ) (অ. 11)
(নমস্তে ৰুদ্ৰ - নমো হিৰণ্যবাহৱে - নম-স্সহমানায - নম আৱ্যাধিনীভ্যো - নমো ভৱায - নমো জ্যেষ্ঠায - নমো দুন্দুভ্যায - নম-স্সোমায - নম ইৰিণ্যায - দ্ৰাপ - সহস্ৰা - ণ্যেকাদশ)
(নমস্তে ৰুদ্ৰ - নমো ভৱায - দ্ৰাপে - সপ্তৱিগ্ংশতিঃ)
(নমস্তে ৰুদ্ৰ, তং-ৱোঁ জম্ভে দধামি)
॥ হৰিঃ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয সংহিতাযা-ঞ্চতুৰ্থ কাণ্ডে পঞ্চমঃ প্ৰশ্ন-স্সমাপ্তঃ ॥
নম ইৰিণ্যায চ প্ৰপথ্যায চ নমঃ কিগ্ংশিলায চ ক্ষযণায চ নমঃ কপৰ্দিনে চ পুলস্তযে চ নমো গোষ্ঠ্যায চ গৃহ্যায চ নমস্তল্প্যায চ গেহ্যায চ নমঃ কাট্যায চ গহ্ৱৰেষ্ঠায চ নমো হ্ৰদয্যায চ নিৱেষ্প্যায চ নমঃ পাগ্ংসৱ্যায চ ৰজস্যায চ নম-শ্শুষ্ক্যায চ হৰিত্যায চ নমো লোপ্যায চোলপ্যায চ [চোলপ্যায চ, নম ঊৰ্ৱ্যায চ] 19
নম ঊৰ্ৱ্যায চ সূৰ্ম্যায চ নমঃ পৰ্ণ্যায চ পৰ্ণশদ্যায চ নমো-ঽপগুৰমাণায চাভিঘ্নতে চ নম আক্খিদতে চ প্ৰক্খিদতে চ নমো ৱঃ কিৰিকেভ্যো দেৱানাগ্ং হৃদযেভ্যো নমো ৱিক্ষীণকেভ্যো নমো ৱিচিন্ৱত্কেভ্যো নম আনিৰ্-হতেভ্যো নম আমীৱত্কেভ্যঃ ॥ 20 ॥
(উলপ্যায চ - ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 9)
দ্ৰাপে অন্ধসস্পতে দৰিদ্ৰন্নীললোহিত । এষা-ম্পুৰুষাণামেষা-ম্পশূনা-ম্মা ভে ৰ্মা-ঽৰো মো এষা-ঙ্কিঞ্চনামমত্ ॥ যা তে ৰুদ্ৰ শিৱা তনূ-শ্শিৱা ৱিশ্ৱাহভেষজী । শিৱা ৰুদ্ৰস্য ভেষজী তযা নো মৃড জীৱসে ॥ ইমাগ্ং ৰুদ্ৰায তৱসে কপৰ্দিনে ক্ষযদ্ৱীৰায প্ৰভৰামহে মতিম্ । যথা ন-শ্শমস-দ্দ্ৱিপদে চতুষ্পদে ৱিশ্ৱ-ম্পুষ্ট-ঙ্গ্ৰামে অস্মি- [অস্মিন্ন্, অনাতুৰম্ ।] 21
-ন্ননাতুৰম্ ॥ মৃডা নো ৰুদ্ৰো তনো মযস্কৃধি ক্ষযদ্ৱীৰায নমসা ৱিধেম তে । যচ্ছ-ঞ্চ যোশ্চ মনুৰাযজে পিতা তদশ্যাম তৱ ৰুদ্ৰ প্ৰণীতৌ ॥ মা নো মহান্তমুত মা নো অৰ্ভক-ম্মা ন উক্ষন্তমুত মা ন উক্ষিতম্ । মা নো ৱধীঃ পিতৰ-ম্মোত মাতৰ-ম্প্ৰিযা মা নস্তনুৱো [মা নস্তনুৱঃ, ৰুদ্ৰ ৰীৰিষঃ ।] 22
ৰুদ্ৰ ৰীৰিষঃ ॥ মা নস্তোকে তনযে মা ন আযুষি মা নো গোষু মা নো অশ্ৱেষু ৰীৰিষঃ । ৱীৰা-ন্মানো ৰুদ্ৰ ভামিতো ৱধীৰ্-হৱিষ্মন্তো নমসা ৱিধেম তে ॥ আৰাত্তে গোঘ্ন উত পূৰুষঘ্নে ক্ষযদ্ৱীৰায সুম্নমস্মে তে অস্তু । ৰক্ষা চ নো অধি চ দেৱ ব্ৰূহ্যধা চ ন-শ্শৰ্ম যচ্ছ দ্ৱিবৰ্হাঃ ॥ স্তুহি [ ] 23
শ্ৰুত-ঙ্গৰ্তসদং-যুঁৱান-ম্মৃগ-ন্ন ভীম-মুপহত্নু-মুগ্ৰম্ । মৃডা জৰিত্ৰে ৰুদ্ৰ স্তৱানো অন্যন্তে অস্মন্নিৱপন্তু সেনাঃ ॥ পৰিণো ৰুদ্ৰস্য হেতি ৰ্ৱৃণক্তু পৰিত্ৱেষস্য দুৰ্মতিৰঘাযোঃ । অৱ স্থিৰা মঘৱদ্ভ্য-স্তনুষ্ৱ মীঢ্ৱস্তোকায তনযায মৃডয ॥ মীঢুষ্টম শিৱতম শিৱো নঃ সুমনা ভৱ । পৰমে ৱৃক্ষ আযুধ-ন্নিধায কৃত্তিং-ৱঁসান আচৰ পিনাক- [আচৰ পিনাকম্, বিভ্ৰদাগহি ।] 24
-ম্বিভ্ৰদাগহি ॥ ৱিকিৰিদ ৱিলোহিত নমস্তে অস্তু ভগৱঃ । যাস্তে সহস্ৰগ্ং হেতযো-ঽন্য-মস্মন্নি ৱপন্তু তাঃ ॥ সহস্ৰাণি সহস্ৰধা বাহুৱোস্তৱ হেতযঃ । তাসামীশানো ভগৱঃ পৰাচীনা মুখা কৃধি ॥ 25 ॥
(অস্মিগ্গ্-স্তনুৱঃ-স্তুহি-পিনাক-মেকান্নত্ৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 10)
সহস্ৰাণি সহস্ৰশো যে ৰুদ্ৰা অধি ভূম্যাম্ । তেষাগ্ং সহস্ৰযোজনে ঽৱধন্ৱানি তন্মসি ॥ অস্মি-ন্মহত্যৰ্ণৱে-ঽন্তৰিক্ষে ভৱা অধি ॥ নীলগ্ৰীৱা-শ্শিতিকণ্ঠা-শ্শৰ্ৱা অধঃ, ক্ষমাচৰাঃ ॥ নীলগ্ৰীৱা-শ্শিতিকণ্ঠা দিৱগ্ং ৰুদ্ৰা উপশ্ৰিতাঃ ॥ যে ৱৃক্ষেষু সস্পিঞ্জৰা নীলগ্ৰীৱা ৱিলোহিতাঃ ॥ যে ভূতানা-মধিপতযো ৱিশিখাসঃ কপৰ্দিনঃ ॥ যে অন্নেষু ৱিৱিদ্ধ্যন্তি পাত্ৰেষু পিবতো জনান্ ॥ যে পথা-ম্পথিৰক্ষয ঐলবৃদা যৱ্যুধঃ ॥ যে তীৰ্থানি - [ ] 26
প্ৰচৰন্তি সৃকাৱন্তো নিষঙ্গিণঃ ॥ য এতাৱন্তশ্চ ভূযাগ্ংসশ্চ দিশো ৰুদ্ৰা ৱিতস্থিৰে ॥ তেষাগ্ং সহস্ৰযোজনে ঽৱধন্ৱানি তন্মসি ॥ নমো ৰুদ্ৰেভ্যো যে পৃথিৱ্যাং-যেঁ-ঽন্তৰিক্ষে যে দিৱি যেষামন্নং ঁৱাতো ৱৰ্ষমিষৱস্তেভ্যো দশ প্ৰাচী ৰ্দশদক্ষিণা দশপ্ৰতীচী ৰ্দশোদীচী ৰ্দশোৰ্ধ্ৱা-স্তেভ্যো নমস্তে নো মৃডযন্তু তে য-ন্দ্ৱিষ্মো যশ্চ নো দ্ৱেষ্টি তং-ৱোঁ জম্ভে দধামি ॥ 27 ॥
(তীৰ্থানি - যশ্চ - ষট্ চ ) (অ. 11)
(নমস্তে ৰুদ্ৰ - নমো হিৰণ্যবাহৱে - নম-স্সহমানায - নম আৱ্যাধিনীভ্যো - নমো ভৱায - নমো জ্যেষ্ঠায - নমো দুন্দুভ্যায - নম-স্সোমায - নম ইৰিণ্যায - দ্ৰাপ - সহস্ৰা - ণ্যেকাদশ)
(নমস্তে ৰুদ্ৰ - নমো ভৱায - দ্ৰাপে - সপ্তৱিগ্ংশতিঃ)
(নমস্তে ৰুদ্ৰ, তং-ৱোঁ জম্ভে দধামি)
॥ হৰিঃ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয সংহিতাযা-ঞ্চতুৰ্থ কাণ্ডে পঞ্চমঃ প্ৰশ্ন-স্সমাপ্তঃ ॥