કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાયા-ઞ્ચતુર્થકાણ્ડે પઞ્ચમઃ પ્રશ્નઃ - હોમવિધિનિરૂપણં
ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,
શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હરિઃ ઓમ્ ॥
નમસ્તે રુદ્ર મન્યવ ઉતોત ઇષવે નમઃ । નમસ્તે અસ્તુ ધન્વને બાહુભ્યામુત તે નમઃ ॥ યા ત ઇષુઃ શિવતમા શિવ-મ્બભૂવ તે ધનુઃ । શિવા શરવ્યા યા તવ તયા નો રુદ્ર મૃડય ॥ યા તે રુદ્ર શિવા તનૂરઘોરા ઽપાપકાશિની । તયા નસ્તનુવા શન્તમયા ગિરિશન્તાભિ ચાકશીહિ ॥ યામિષુ-ઙ્ગિરિશન્ત હસ્તે [હસ્તે, બિભર્ષ્યસ્તવે ।] 1
બિભર્ષ્યસ્તવે । શિવા-ઙ્ગિરિત્ર તા-ઙ્કુરુ મા હિગ્ંસીઃ પુરુષ-ઞ્જગત્ ॥ શિવેન વચસા ત્વા ગિરિશાચ્છા વદામસિ । યથા ન-સ્સર્વમિ-જ્જગદયક્ષ્મગ્ં સુમના અસત્ ॥ અદ્ધ્યવોચદધિવક્તા પ્રથમો દૈવ્યો ભિષક્ । અહીગ્શ્ચ સર્વાન્ જભંયઁન્-થ્સર્વાશ્ચ યાતુ ધાન્યઃ ॥ અસૌ યસ્તામ્રો અરુણ ઉત બભ્રુ-સ્સુમઙ્ગલઃ । યે ચેમાગ્ં રુદ્રા અભિતો દિક્ષુ [ ] 2
શ્રિતા-સ્સહસ્રશો ઽવૈષાગ્ં હેડ ઈમહે ॥ અસૌ યો ઽવસર્પતિ નીલગ્રીવો વિલોહિતઃ । ઉતૈન-ઙ્ગોપા અદૃશ-ન્નદૃશ-ન્નુદહાર્યઃ । ઉતૈનં-વિઁશ્વા ભૂતાનિ સ દૃષ્ટો મૃડયાતિ નઃ ॥ નમો અસ્તુ નીલગ્રીવાય સહસ્રાક્ષાય મીઢુષે । અથો યે અસ્ય સત્વાનો-ઽહ-ન્તેભ્યો ઽકરન્નમઃ ॥ પ્રમુઞ્ચ ધન્વનસ્ત્વ મુભયો-રાર્ત્નિયોર્જ્યામ્ । યાશ્ચ તે હસ્ત ઇષવઃ [ઇષવઃ, પરા તા ભગવો વપ ।] 3
પરા તા ભગવો વપ ॥ અવતત્ય ધનુસ્ત્વગ્ં સહસ્રાક્ષ શતેષુધે । નિશીર્ય શલ્યાના-મ્મુખા શિવો નઃ સુમના ભવ ॥ વિજ્ય-ન્ધનુઃ કપર્દિનો વિશલ્યો બાણવાગ્ં ઉત । અનેશન્નસ્યેષવ આભુરસ્ય નિષઙ્ગથિઃ ॥ યા તે હેતિ-ર્મીઢુષ્ટમ હસ્તે બભૂવ તે ધનુઃ । તયા-ઽસ્માન્. વિશ્વત સ્ત્વમયક્ષ્મયા પરિબ્ભુજ ॥ નમસ્તે અસ્ત્વાયુધાયા-નાતતાય ધૃષ્ણવે । ઉભાભ્યા મુત તે નમો બાહુભ્યા-ન્તવ ધન્વને ॥ પરિ તે ધન્વનો હેતિરસ્માન્-વૃણક્તુ વિશ્વતઃ । અથો ય ઇષુધિસ્તવારે અસ્મ-ન્નિધેહિ તમ્ ॥ 4 ॥
ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,
શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હરિઃ ઓમ્ ॥
નમસ્તે રુદ્ર મન્યવ ઉતોત ઇષવે નમઃ । નમસ્તે અસ્તુ ધન્વને બાહુભ્યામુત તે નમઃ ॥ યા ત ઇષુઃ શિવતમા શિવ-મ્બભૂવ તે ધનુઃ । શિવા શરવ્યા યા તવ તયા નો રુદ્ર મૃડય ॥ યા તે રુદ્ર શિવા તનૂરઘોરા ઽપાપકાશિની । તયા નસ્તનુવા શન્તમયા ગિરિશન્તાભિ ચાકશીહિ ॥ યામિષુ-ઙ્ગિરિશન્ત હસ્તે [હસ્તે, બિભર્ષ્યસ્તવે ।] 1
બિભર્ષ્યસ્તવે । શિવા-ઙ્ગિરિત્ર તા-ઙ્કુરુ મા હિગ્ંસીઃ પુરુષ-ઞ્જગત્ ॥ શિવેન વચસા ત્વા ગિરિશાચ્છા વદામસિ । યથા ન-સ્સર્વમિ-જ્જગદયક્ષ્મગ્ં સુમના અસત્ ॥ અદ્ધ્યવોચદધિવક્તા પ્રથમો દૈવ્યો ભિષક્ । અહીગ્શ્ચ સર્વાન્ જભંયઁન્-થ્સર્વાશ્ચ યાતુ ધાન્યઃ ॥ અસૌ યસ્તામ્રો અરુણ ઉત બભ્રુ-સ્સુમઙ્ગલઃ । યે ચેમાગ્ં રુદ્રા અભિતો દિક્ષુ [ ] 2
શ્રિતા-સ્સહસ્રશો ઽવૈષાગ્ં હેડ ઈમહે ॥ અસૌ યો ઽવસર્પતિ નીલગ્રીવો વિલોહિતઃ । ઉતૈન-ઙ્ગોપા અદૃશ-ન્નદૃશ-ન્નુદહાર્યઃ । ઉતૈનં-વિઁશ્વા ભૂતાનિ સ દૃષ્ટો મૃડયાતિ નઃ ॥ નમો અસ્તુ નીલગ્રીવાય સહસ્રાક્ષાય મીઢુષે । અથો યે અસ્ય સત્વાનો-ઽહ-ન્તેભ્યો ઽકરન્નમઃ ॥ પ્રમુઞ્ચ ધન્વનસ્ત્વ મુભયો-રાર્ત્નિયોર્જ્યામ્ । યાશ્ચ તે હસ્ત ઇષવઃ [ઇષવઃ, પરા તા ભગવો વપ ।] 3
પરા તા ભગવો વપ ॥ અવતત્ય ધનુસ્ત્વગ્ં સહસ્રાક્ષ શતેષુધે । નિશીર્ય શલ્યાના-મ્મુખા શિવો નઃ સુમના ભવ ॥ વિજ્ય-ન્ધનુઃ કપર્દિનો વિશલ્યો બાણવાગ્ં ઉત । અનેશન્નસ્યેષવ આભુરસ્ય નિષઙ્ગથિઃ ॥ યા તે હેતિ-ર્મીઢુષ્ટમ હસ્તે બભૂવ તે ધનુઃ । તયા-ઽસ્માન્. વિશ્વત સ્ત્વમયક્ષ્મયા પરિબ્ભુજ ॥ નમસ્તે અસ્ત્વાયુધાયા-નાતતાય ધૃષ્ણવે । ઉભાભ્યા મુત તે નમો બાહુભ્યા-ન્તવ ધન્વને ॥ પરિ તે ધન્વનો હેતિરસ્માન્-વૃણક્તુ વિશ્વતઃ । અથો ય ઇષુધિસ્તવારે અસ્મ-ન્નિધેહિ તમ્ ॥ 4 ॥
(હસ્તે - દિક્ષ્વિ - ષવ - ઉભાભ્યાં - દ્વાવિગ્ંશતિશ્ચ) (અ. 1)
નમો હિરણ્ય બાહવે સેનાન્યે દિશાઞ્ચ પતયે નમો નમો વૃક્ષેભ્યો હરિકેશેભ્યઃ પશૂના-મ્પતયે નમો નમઃ સસ્પિઞ્જરાય ત્વિષીમતે પથીના-મ્પતયે નમો નમો બભ્લુશાય વિવ્યાધિને-ઽન્નાના-મ્પતયે નમો નમો હરિકેશાયો-પવીતિને પુષ્ટાના-મ્પતયે નમો નમો ભવસ્ય હેત્યૈ જગતા-મ્પતયે નમો નમો રુદ્રાયા-તતાવિને ક્ષેત્રાણા-મ્પતયે નમો નમઃ સૂતાયા-હન્ત્યાય વનાના-મ્પતયે નમો નમો [નમઃ, રોહિતાય] 5
રોહિતાય સ્થપતયે વૃક્ષાણા-મ્પતયે નમો નમો મન્ત્રિણે વાણિજાય કક્ષાણા-મ્પતયે નમો નમો ભુવન્તયે વારિવસ્કૃતા-યૌષધીના-મ્પતયે નમો નમ ઉચ્ચૈ-ર્ઘોષાયા ક્રન્દયતે પત્તીના-મ્પતયે નમો નમઃ કૃથ્સ્નવીતાય ધાવતે સત્ત્વના-મ્પતયે નમઃ ॥ 6 ॥
નમો હિરણ્ય બાહવે સેનાન્યે દિશાઞ્ચ પતયે નમો નમો વૃક્ષેભ્યો હરિકેશેભ્યઃ પશૂના-મ્પતયે નમો નમઃ સસ્પિઞ્જરાય ત્વિષીમતે પથીના-મ્પતયે નમો નમો બભ્લુશાય વિવ્યાધિને-ઽન્નાના-મ્પતયે નમો નમો હરિકેશાયો-પવીતિને પુષ્ટાના-મ્પતયે નમો નમો ભવસ્ય હેત્યૈ જગતા-મ્પતયે નમો નમો રુદ્રાયા-તતાવિને ક્ષેત્રાણા-મ્પતયે નમો નમઃ સૂતાયા-હન્ત્યાય વનાના-મ્પતયે નમો નમો [નમઃ, રોહિતાય] 5
રોહિતાય સ્થપતયે વૃક્ષાણા-મ્પતયે નમો નમો મન્ત્રિણે વાણિજાય કક્ષાણા-મ્પતયે નમો નમો ભુવન્તયે વારિવસ્કૃતા-યૌષધીના-મ્પતયે નમો નમ ઉચ્ચૈ-ર્ઘોષાયા ક્રન્દયતે પત્તીના-મ્પતયે નમો નમઃ કૃથ્સ્નવીતાય ધાવતે સત્ત્વના-મ્પતયે નમઃ ॥ 6 ॥
(વનાના-મ્પતયે નમો નમ - એકાન્નત્રિગ્ંશચ્ચ ) (અ. 2)
નમ-સ્સહમાનાય નિવ્યાધિન આવ્યાધિનીના-મ્પતયે નમો નમઃ કકુભાય નિષઙ્ગિણે સ્તેનાના-મ્પતયે નમો નમો નિષઙ્ગિણ ઇષુધિમતે તસ્કરાણા-મ્પતયે નમો નમો વઞ્ચતે પરિવઞ્ચતે સ્તાયૂના-મ્પતયે નમો નમો નિચેરવે પરિચરાયારણ્યાના-મ્પતયે નમો નમઃ સૃકાવિભ્યો જિઘાગ્ંસદ્ભ્યો મુષ્ણતા-મ્પતયે નમો નમો ઽસિમદ્ભ્યો નક્ત-ઞ્ચરદ્ભ્યઃ પ્રકૃન્તાના-મ્પતયે નમો નમ ઉષ્ણીષિણે ગિરિચરાય કુલુઞ્ચાના-મ્પતયે નમો નમ [નમઃ, ઇષુમદ્ભ્યો] 7
ઇષુમદ્ભ્યો ધન્વાવિભ્યશ્ચ વો નમો નમ આતન્વાનેભ્યઃ પ્રતિદધાનેભ્યશ્ચ વો નમો નમ આયચ્છદ્ભ્યો વિસૃજદ્ભ્યશ્ચ વો નમો નમો-ઽસ્યદ્ભ્યો વિદ્ધ્યદ્ભ્યશ્ચ વો નમો નમ આસીનેભ્ય-શ્શયાનેભ્યશ્ચ વો નમો નમઃ સ્વપદ્ભ્યો જાગ્રદ્ભ્યશ્ચ વો નમો નમસ્તિષ્ઠદ્ભ્યો ધાવદ્ભ્યશ્ચ વો નમો નમઃ સભાભ્યઃ સભાપતિભ્યશ્ચ વો નમો નમો અશ્વેભ્યો ઽશ્વપતિભ્ય શ્ચ વો નમઃ ॥ 8 ॥
નમ-સ્સહમાનાય નિવ્યાધિન આવ્યાધિનીના-મ્પતયે નમો નમઃ કકુભાય નિષઙ્ગિણે સ્તેનાના-મ્પતયે નમો નમો નિષઙ્ગિણ ઇષુધિમતે તસ્કરાણા-મ્પતયે નમો નમો વઞ્ચતે પરિવઞ્ચતે સ્તાયૂના-મ્પતયે નમો નમો નિચેરવે પરિચરાયારણ્યાના-મ્પતયે નમો નમઃ સૃકાવિભ્યો જિઘાગ્ંસદ્ભ્યો મુષ્ણતા-મ્પતયે નમો નમો ઽસિમદ્ભ્યો નક્ત-ઞ્ચરદ્ભ્યઃ પ્રકૃન્તાના-મ્પતયે નમો નમ ઉષ્ણીષિણે ગિરિચરાય કુલુઞ્ચાના-મ્પતયે નમો નમ [નમઃ, ઇષુમદ્ભ્યો] 7
ઇષુમદ્ભ્યો ધન્વાવિભ્યશ્ચ વો નમો નમ આતન્વાનેભ્યઃ પ્રતિદધાનેભ્યશ્ચ વો નમો નમ આયચ્છદ્ભ્યો વિસૃજદ્ભ્યશ્ચ વો નમો નમો-ઽસ્યદ્ભ્યો વિદ્ધ્યદ્ભ્યશ્ચ વો નમો નમ આસીનેભ્ય-શ્શયાનેભ્યશ્ચ વો નમો નમઃ સ્વપદ્ભ્યો જાગ્રદ્ભ્યશ્ચ વો નમો નમસ્તિષ્ઠદ્ભ્યો ધાવદ્ભ્યશ્ચ વો નમો નમઃ સભાભ્યઃ સભાપતિભ્યશ્ચ વો નમો નમો અશ્વેભ્યો ઽશ્વપતિભ્ય શ્ચ વો નમઃ ॥ 8 ॥
(કુલુઞ્ચાના-મ્પતયે નમો નમો - ઽશ્વપતિભ્ય - સ્ત્રીણિ ચ) (અ. 3)
નમ આવ્યાધિનીભ્યો વિવિદ્ધ્યન્તીભ્યશ્ચ વો નમો નમ ઉગણાભ્ય-સ્તૃગ્ંહતીભ્યશ્ચ વો નમો નમો ગૃથ્સેભ્યો ગૃથ્સપતિભ્યશ્ચ વો નમો નમો વ્રાતેભ્યો વ્રાતપતિભ્યશ્ચ વો નમો નમો ગણેભ્યો ગણપતિભ્યશ્ચ વો નમો નમો વિરૂપેભ્યો વિશ્વરૂપેભ્યશ્ચ વો નમો નમો મહદ્ભ્યઃ ક્ષુલ્લકેભ્યશ્ચ વો નમો નમો રથિભ્યો-ઽરથેભ્યશ્ચ વો નમો નમો રથેભ્યો [નમો રથેભ્યઃ, રથપતિભ્યશ્ચ] 9
રથપતિભ્યશ્ચ વો નમો નમ-સ્સેનાભ્ય-સ્સેનાનિભ્યશ્ચ વો નમો નમઃ ક્ષત્તૃભ્યઃ સઙ્ગ્રહીતૃભ્યશ્ચ વો નમો નમસ્તક્ષભ્યો રથકારેભ્યશ્ચ વો નમો નમઃ કુલાલેભ્યઃ કર્મારેભ્યશ્ચ વો નમો નમઃ પુઞ્જિષ્ટેભ્યો નિષાદેભ્યશ્ચ વો નમો નમ ઇષુકૃદ્ભ્યો ધન્વકૃદ્ભ્યશ્ચ વો નમો નમો મૃગયુભ્યઃ શ્વનિભ્યશ્ચ વો નમો નમ-શ્શ્વભ્ય-શ્શ્વપતિભ્યશ્ચ વો નમઃ ॥ 10 ॥
નમ આવ્યાધિનીભ્યો વિવિદ્ધ્યન્તીભ્યશ્ચ વો નમો નમ ઉગણાભ્ય-સ્તૃગ્ંહતીભ્યશ્ચ વો નમો નમો ગૃથ્સેભ્યો ગૃથ્સપતિભ્યશ્ચ વો નમો નમો વ્રાતેભ્યો વ્રાતપતિભ્યશ્ચ વો નમો નમો ગણેભ્યો ગણપતિભ્યશ્ચ વો નમો નમો વિરૂપેભ્યો વિશ્વરૂપેભ્યશ્ચ વો નમો નમો મહદ્ભ્યઃ ક્ષુલ્લકેભ્યશ્ચ વો નમો નમો રથિભ્યો-ઽરથેભ્યશ્ચ વો નમો નમો રથેભ્યો [નમો રથેભ્યઃ, રથપતિભ્યશ્ચ] 9
રથપતિભ્યશ્ચ વો નમો નમ-સ્સેનાભ્ય-સ્સેનાનિભ્યશ્ચ વો નમો નમઃ ક્ષત્તૃભ્યઃ સઙ્ગ્રહીતૃભ્યશ્ચ વો નમો નમસ્તક્ષભ્યો રથકારેભ્યશ્ચ વો નમો નમઃ કુલાલેભ્યઃ કર્મારેભ્યશ્ચ વો નમો નમઃ પુઞ્જિષ્ટેભ્યો નિષાદેભ્યશ્ચ વો નમો નમ ઇષુકૃદ્ભ્યો ધન્વકૃદ્ભ્યશ્ચ વો નમો નમો મૃગયુભ્યઃ શ્વનિભ્યશ્ચ વો નમો નમ-શ્શ્વભ્ય-શ્શ્વપતિભ્યશ્ચ વો નમઃ ॥ 10 ॥
(રથેભ્યઃ - શ્વપતિભ્યશ્ચ - દ્વે ચ ) (અ. 4)
નમો ભવાય ચ રુદ્રાય ચ નમઃ શર્વાય ચ પશુપતયે ચ નમો નીલગ્રીવાય ચ શિતિકણ્ઠાય ચ નમઃ કપર્દિને ચ વ્યુપ્તકેશાય ચ નમઃ સહસ્રાક્ષાય ચ શતધન્વને ચ નમો ગિરિશાય ચ શિપિવિષ્ટાય ચ નમો મીઢુષ્ટમાય ચેષુમતે ચ નમો હ્રસ્વાય ચ વામનાય ચ નમો બૃહતે ચ વર્ષીયસે ચ નમો વૃદ્ધાય ચ સંવૃઁદ્ધ્વને ચ [સંવૃઁદ્ધ્વને ચ, નમો અગ્રિયાય ચ] 11
નમો અગ્રિયાય ચ પ્રથમાય ચ નમ આશવે ચાજિરાય ચ નમQસ્શીઘ્રિયાય ચ શીભ્યાય ચ નમ ઊર્મ્યાય ચાવસ્વન્યાય ચ નમઃ સ્રોતસ્યાય ચ દ્વીપ્યાય ચ ॥ 12 ॥
નમો ભવાય ચ રુદ્રાય ચ નમઃ શર્વાય ચ પશુપતયે ચ નમો નીલગ્રીવાય ચ શિતિકણ્ઠાય ચ નમઃ કપર્દિને ચ વ્યુપ્તકેશાય ચ નમઃ સહસ્રાક્ષાય ચ શતધન્વને ચ નમો ગિરિશાય ચ શિપિવિષ્ટાય ચ નમો મીઢુષ્ટમાય ચેષુમતે ચ નમો હ્રસ્વાય ચ વામનાય ચ નમો બૃહતે ચ વર્ષીયસે ચ નમો વૃદ્ધાય ચ સંવૃઁદ્ધ્વને ચ [સંવૃઁદ્ધ્વને ચ, નમો અગ્રિયાય ચ] 11
નમો અગ્રિયાય ચ પ્રથમાય ચ નમ આશવે ચાજિરાય ચ નમQસ્શીઘ્રિયાય ચ શીભ્યાય ચ નમ ઊર્મ્યાય ચાવસ્વન્યાય ચ નમઃ સ્રોતસ્યાય ચ દ્વીપ્યાય ચ ॥ 12 ॥
(સંવૃઁદ્ધ્વને ચ - પઞ્ચવિગ્ંશતિશ્ચ) (અ. 5)
નમો જ્યેષ્ઠાય ચ કનિષ્ઠાય ચ નમઃ પૂર્વજાય ચાપરજાય ચ નમો મદ્ધ્યમાય ચાપગલ્ભાય ચ નમો જઘન્યાય ચ બુદ્ધ્નિયાય ચ નમઃ સોભ્યાય ચ પ્રતિસર્યાય ચ નમો યામ્યાય ચ ક્ષેમ્યાય ચ નમ ઉર્વર્યાય ચ ખલ્યાય ચ નમ-શ્શ્લોક્યાય ચાવસાન્યાય ચ નમો વન્યાય ચ કક્ષ્યાય ચ નમઃ શ્રવાય ચ પ્રતિશ્રવાય ચ [પ્રતિશ્રવાય ચ, નમ આશુષેણાય] 13
નમ આશુષેણાય ચાશુરથાય ચ નમ-શ્શૂરાય ચાવભિન્દતે ચ નમો વર્મિણે ચ વરૂથિને ચ નમો બિલ્મિને ચ કવચિને ચ નમઃ શ્રુતાય ચ શ્રુતસેનાય ચ ॥ 14 ॥
નમો જ્યેષ્ઠાય ચ કનિષ્ઠાય ચ નમઃ પૂર્વજાય ચાપરજાય ચ નમો મદ્ધ્યમાય ચાપગલ્ભાય ચ નમો જઘન્યાય ચ બુદ્ધ્નિયાય ચ નમઃ સોભ્યાય ચ પ્રતિસર્યાય ચ નમો યામ્યાય ચ ક્ષેમ્યાય ચ નમ ઉર્વર્યાય ચ ખલ્યાય ચ નમ-શ્શ્લોક્યાય ચાવસાન્યાય ચ નમો વન્યાય ચ કક્ષ્યાય ચ નમઃ શ્રવાય ચ પ્રતિશ્રવાય ચ [પ્રતિશ્રવાય ચ, નમ આશુષેણાય] 13
નમ આશુષેણાય ચાશુરથાય ચ નમ-શ્શૂરાય ચાવભિન્દતે ચ નમો વર્મિણે ચ વરૂથિને ચ નમો બિલ્મિને ચ કવચિને ચ નમઃ શ્રુતાય ચ શ્રુતસેનાય ચ ॥ 14 ॥
(પ્રતિશ્રવાય ચ - પઞ્ચવિગ્ંશતિશ્ચ) (અ. 6)
નમો દુન્દુભ્યાય ચાહનન્યાય ચ નમો ધૃષ્ણવે ચ પ્રમૃશાય ચ નમો દૂતાય ચ પ્રહિતાય ચ નમો નિષઙ્ગિણે ચેષુધિમતે ચ નમ સ્તીક્ષ્ણેષવે ચાયુધિને ચ નમઃ સ્વાયુધાય ચ સુધન્વને ચ નમ-સ્સ્રુત્યાય ચ પથ્યાય ચ નમઃ કાટ્યાય ચ નીપ્યાય ચ નમ-સ્સૂદ્યાય ચ સરસ્યાય ચ નમો નાદ્યાય ચ વૈશન્તાય ચ [વૈશન્તાય ચ, નમઃ કૂપ્યાય] 15
નમઃ કૂપ્યાય ચાવટ્યાય ચ નમો વર્ષ્યાય ચાવર્ષ્યાય ચ નમો મેઘ્યાય ચ વિદ્યુત્યાય ચ નમ ઈદ્ધ્રિયાય ચાતપ્યાય ચ નમો વાત્યાય ચ રેષ્મિયાય ચ નમો વાસ્તવ્યાય ચ વાસ્તુપાય ચ ॥ 16 ॥
નમો દુન્દુભ્યાય ચાહનન્યાય ચ નમો ધૃષ્ણવે ચ પ્રમૃશાય ચ નમો દૂતાય ચ પ્રહિતાય ચ નમો નિષઙ્ગિણે ચેષુધિમતે ચ નમ સ્તીક્ષ્ણેષવે ચાયુધિને ચ નમઃ સ્વાયુધાય ચ સુધન્વને ચ નમ-સ્સ્રુત્યાય ચ પથ્યાય ચ નમઃ કાટ્યાય ચ નીપ્યાય ચ નમ-સ્સૂદ્યાય ચ સરસ્યાય ચ નમો નાદ્યાય ચ વૈશન્તાય ચ [વૈશન્તાય ચ, નમઃ કૂપ્યાય] 15
નમઃ કૂપ્યાય ચાવટ્યાય ચ નમો વર્ષ્યાય ચાવર્ષ્યાય ચ નમો મેઘ્યાય ચ વિદ્યુત્યાય ચ નમ ઈદ્ધ્રિયાય ચાતપ્યાય ચ નમો વાત્યાય ચ રેષ્મિયાય ચ નમો વાસ્તવ્યાય ચ વાસ્તુપાય ચ ॥ 16 ॥
(વૈશન્તાય ચ - ત્રિગ્ંશચ્ચ) (અ. 7)
નમ-સ્સોમાય ચ રુદ્રાય ચ નમસ્તામ્રાય ચારુણાય ચ નમઃ શઙ્ગાય ચ પશુપતયે ચ નમ ઉગ્રાય ચ ભીમાય ચ નમો અગ્રેવધાય ચ દૂરેવધાય ચ નમો હન્ત્રે ચ હનીયસે ચ નમો વૃક્ષેભ્યો હરિકેશેભ્યો નમસ્તારાય નમઃ શમ્ભવે ચ મયોભવે ચ નમઃ શઙ્કરાય ચ મયસ્કરાય ચ નમઃ શિવાય ચ શિવતરાય ચ [શિવતરાય ચ, નમસ્તીર્થ્યાય ચ] 17
નમસ્તીર્થ્યાય ચ કૂલ્યાય ચ નમઃ પાર્યાય ચાવાર્યાય ચ નમઃ પ્રતરણાય ચોત્તરણાય ચ નમ આતાર્યાય ચાલાદ્યાય ચ નમ-શ્શષ્પ્યાય ચ ફેન્યાય ચ નમઃ સિકત્યાય ચ પ્રવાહ્યાય ચ ॥ 18 ॥
નમ-સ્સોમાય ચ રુદ્રાય ચ નમસ્તામ્રાય ચારુણાય ચ નમઃ શઙ્ગાય ચ પશુપતયે ચ નમ ઉગ્રાય ચ ભીમાય ચ નમો અગ્રેવધાય ચ દૂરેવધાય ચ નમો હન્ત્રે ચ હનીયસે ચ નમો વૃક્ષેભ્યો હરિકેશેભ્યો નમસ્તારાય નમઃ શમ્ભવે ચ મયોભવે ચ નમઃ શઙ્કરાય ચ મયસ્કરાય ચ નમઃ શિવાય ચ શિવતરાય ચ [શિવતરાય ચ, નમસ્તીર્થ્યાય ચ] 17
નમસ્તીર્થ્યાય ચ કૂલ્યાય ચ નમઃ પાર્યાય ચાવાર્યાય ચ નમઃ પ્રતરણાય ચોત્તરણાય ચ નમ આતાર્યાય ચાલાદ્યાય ચ નમ-શ્શષ્પ્યાય ચ ફેન્યાય ચ નમઃ સિકત્યાય ચ પ્રવાહ્યાય ચ ॥ 18 ॥
(શિવતરાય ચ - ત્રિગ્ંશચ્ચ) (અ. 8)
નમ ઇરિણ્યાય ચ પ્રપથ્યાય ચ નમઃ કિગ્ંશિલાય ચ ક્ષયણાય ચ નમઃ કપર્દિને ચ પુલસ્તયે ચ નમો ગોષ્ઠ્યાય ચ ગૃહ્યાય ચ નમસ્તલ્પ્યાય ચ ગેહ્યાય ચ નમઃ કાટ્યાય ચ ગહ્વરેષ્ઠાય ચ નમો હ્રદય્યાય ચ નિવેષ્પ્યાય ચ નમઃ પાગ્ંસવ્યાય ચ રજસ્યાય ચ નમ-શ્શુષ્ક્યાય ચ હરિત્યાય ચ નમો લોપ્યાય ચોલપ્યાય ચ [ચોલપ્યાય ચ, નમ ઊર્વ્યાય ચ] 19
નમ ઊર્વ્યાય ચ સૂર્મ્યાય ચ નમઃ પર્ણ્યાય ચ પર્ણશદ્યાય ચ નમો-ઽપગુરમાણાય ચાભિઘ્નતે ચ નમ આક્ખિદતે ચ પ્રક્ખિદતે ચ નમો વઃ કિરિકેભ્યો દેવાનાગ્ં હૃદયેભ્યો નમો વિક્ષીણકેભ્યો નમો વિચિન્વત્કેભ્યો નમ આનિર્-હતેભ્યો નમ આમીવત્કેભ્યઃ ॥ 20 ॥
(ઉલપ્યાય ચ - ત્રયસ્ત્રિગ્ંશચ્ચ) (અ. 9)
દ્રાપે અન્ધસસ્પતે દરિદ્રન્નીલલોહિત । એષા-મ્પુરુષાણામેષા-મ્પશૂના-મ્મા ભે ર્મા-ઽરો મો એષા-ઙ્કિઞ્ચનામમત્ ॥ યા તે રુદ્ર શિવા તનૂ-શ્શિવા વિશ્વાહભેષજી । શિવા રુદ્રસ્ય ભેષજી તયા નો મૃડ જીવસે ॥ ઇમાગ્ં રુદ્રાય તવસે કપર્દિને ક્ષયદ્વીરાય પ્રભરામહે મતિમ્ । યથા ન-શ્શમસ-દ્દ્વિપદે ચતુષ્પદે વિશ્વ-મ્પુષ્ટ-ઙ્ગ્રામે અસ્મિ- [અસ્મિન્ન્, અનાતુરમ્ ।] 21
-ન્નનાતુરમ્ ॥ મૃડા નો રુદ્રો તનો મયસ્કૃધિ ક્ષયદ્વીરાય નમસા વિધેમ તે । યચ્છ-ઞ્ચ યોશ્ચ મનુરાયજે પિતા તદશ્યામ તવ રુદ્ર પ્રણીતૌ ॥ મા નો મહાન્તમુત મા નો અર્ભક-મ્મા ન ઉક્ષન્તમુત મા ન ઉક્ષિતમ્ । મા નો વધીઃ પિતર-મ્મોત માતર-મ્પ્રિયા મા નસ્તનુવો [મા નસ્તનુવઃ, રુદ્ર રીરિષઃ ।] 22
રુદ્ર રીરિષઃ ॥ મા નસ્તોકે તનયે મા ન આયુષિ મા નો ગોષુ મા નો અશ્વેષુ રીરિષઃ । વીરા-ન્માનો રુદ્ર ભામિતો વધીર્-હવિષ્મન્તો નમસા વિધેમ તે ॥ આરાત્તે ગોઘ્ન ઉત પૂરુષઘ્ને ક્ષયદ્વીરાય સુમ્નમસ્મે તે અસ્તુ । રક્ષા ચ નો અધિ ચ દેવ બ્રૂહ્યધા ચ ન-શ્શર્મ યચ્છ દ્વિબર્હાઃ ॥ સ્તુહિ [ ] 23
શ્રુત-ઙ્ગર્તસદં-યુઁવાન-મ્મૃગ-ન્ન ભીમ-મુપહત્નુ-મુગ્રમ્ । મૃડા જરિત્રે રુદ્ર સ્તવાનો અન્યન્તે અસ્મન્નિવપન્તુ સેનાઃ ॥ પરિણો રુદ્રસ્ય હેતિ ર્વૃણક્તુ પરિત્વેષસ્ય દુર્મતિરઘાયોઃ । અવ સ્થિરા મઘવદ્ભ્ય-સ્તનુષ્વ મીઢ્વસ્તોકાય તનયાય મૃડય ॥ મીઢુષ્ટમ શિવતમ શિવો નઃ સુમના ભવ । પરમે વૃક્ષ આયુધ-ન્નિધાય કૃત્તિં-વઁસાન આચર પિનાક- [આચર પિનાકમ્, બિભ્રદાગહિ ।] 24
-મ્બિભ્રદાગહિ ॥ વિકિરિદ વિલોહિત નમસ્તે અસ્તુ ભગવઃ । યાસ્તે સહસ્રગ્ં હેતયો-ઽન્ય-મસ્મન્નિ વપન્તુ તાઃ ॥ સહસ્રાણિ સહસ્રધા બાહુવોસ્તવ હેતયઃ । તાસામીશાનો ભગવઃ પરાચીના મુખા કૃધિ ॥ 25 ॥
(અસ્મિગ્ગ્-સ્તનુવઃ-સ્તુહિ-પિનાક-મેકાન્નત્રિગ્ંશચ્ચ) (અ. 10)
સહસ્રાણિ સહસ્રશો યે રુદ્રા અધિ ભૂમ્યામ્ । તેષાગ્ં સહસ્રયોજને ઽવધન્વાનિ તન્મસિ ॥ અસ્મિ-ન્મહત્યર્ણવે-ઽન્તરિક્ષે ભવા અધિ ॥ નીલગ્રીવા-શ્શિતિકણ્ઠા-શ્શર્વા અધઃ, ક્ષમાચરાઃ ॥ નીલગ્રીવા-શ્શિતિકણ્ઠા દિવગ્ં રુદ્રા ઉપશ્રિતાઃ ॥ યે વૃક્ષેષુ સસ્પિઞ્જરા નીલગ્રીવા વિલોહિતાઃ ॥ યે ભૂતાના-મધિપતયો વિશિખાસઃ કપર્દિનઃ ॥ યે અન્નેષુ વિવિદ્ધ્યન્તિ પાત્રેષુ પિબતો જનાન્ ॥ યે પથા-મ્પથિરક્ષય ઐલબૃદા યવ્યુધઃ ॥ યે તીર્થાનિ - [ ] 26
પ્રચરન્તિ સૃકાવન્તો નિષઙ્ગિણઃ ॥ ય એતાવન્તશ્ચ ભૂયાગ્ંસશ્ચ દિશો રુદ્રા વિતસ્થિરે ॥ તેષાગ્ં સહસ્રયોજને ઽવધન્વાનિ તન્મસિ ॥ નમો રુદ્રેભ્યો યે પૃથિવ્યાં-યેઁ-ઽન્તરિક્ષે યે દિવિ યેષામન્નં ઁવાતો વર્ષમિષવસ્તેભ્યો દશ પ્રાચી ર્દશદક્ષિણા દશપ્રતીચી ર્દશોદીચી ર્દશોર્ધ્વા-સ્તેભ્યો નમસ્તે નો મૃડયન્તુ તે ય-ન્દ્વિષ્મો યશ્ચ નો દ્વેષ્ટિ તં-વોઁ જમ્ભે દધામિ ॥ 27 ॥
(તીર્થાનિ - યશ્ચ - ષટ્ ચ ) (અ. 11)
(નમસ્તે રુદ્ર - નમો હિરણ્યબાહવે - નમ-સ્સહમાનાય - નમ આવ્યાધિનીભ્યો - નમો ભવાય - નમો જ્યેષ્ઠાય - નમો દુન્દુભ્યાય - નમ-સ્સોમાય - નમ ઇરિણ્યાય - દ્રાપ - સહસ્રા - ણ્યેકાદશ)
(નમસ્તે રુદ્ર - નમો ભવાય - દ્રાપે - સપ્તવિગ્ંશતિઃ)
(નમસ્તે રુદ્ર, તં-વોઁ જમ્ભે દધામિ)
॥ હરિઃ ઓમ્ ॥
॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાયા-ઞ્ચતુર્થ કાણ્ડે પઞ્ચમઃ પ્રશ્ન-સ્સમાપ્તઃ ॥
નમ ઇરિણ્યાય ચ પ્રપથ્યાય ચ નમઃ કિગ્ંશિલાય ચ ક્ષયણાય ચ નમઃ કપર્દિને ચ પુલસ્તયે ચ નમો ગોષ્ઠ્યાય ચ ગૃહ્યાય ચ નમસ્તલ્પ્યાય ચ ગેહ્યાય ચ નમઃ કાટ્યાય ચ ગહ્વરેષ્ઠાય ચ નમો હ્રદય્યાય ચ નિવેષ્પ્યાય ચ નમઃ પાગ્ંસવ્યાય ચ રજસ્યાય ચ નમ-શ્શુષ્ક્યાય ચ હરિત્યાય ચ નમો લોપ્યાય ચોલપ્યાય ચ [ચોલપ્યાય ચ, નમ ઊર્વ્યાય ચ] 19
નમ ઊર્વ્યાય ચ સૂર્મ્યાય ચ નમઃ પર્ણ્યાય ચ પર્ણશદ્યાય ચ નમો-ઽપગુરમાણાય ચાભિઘ્નતે ચ નમ આક્ખિદતે ચ પ્રક્ખિદતે ચ નમો વઃ કિરિકેભ્યો દેવાનાગ્ં હૃદયેભ્યો નમો વિક્ષીણકેભ્યો નમો વિચિન્વત્કેભ્યો નમ આનિર્-હતેભ્યો નમ આમીવત્કેભ્યઃ ॥ 20 ॥
(ઉલપ્યાય ચ - ત્રયસ્ત્રિગ્ંશચ્ચ) (અ. 9)
દ્રાપે અન્ધસસ્પતે દરિદ્રન્નીલલોહિત । એષા-મ્પુરુષાણામેષા-મ્પશૂના-મ્મા ભે ર્મા-ઽરો મો એષા-ઙ્કિઞ્ચનામમત્ ॥ યા તે રુદ્ર શિવા તનૂ-શ્શિવા વિશ્વાહભેષજી । શિવા રુદ્રસ્ય ભેષજી તયા નો મૃડ જીવસે ॥ ઇમાગ્ં રુદ્રાય તવસે કપર્દિને ક્ષયદ્વીરાય પ્રભરામહે મતિમ્ । યથા ન-શ્શમસ-દ્દ્વિપદે ચતુષ્પદે વિશ્વ-મ્પુષ્ટ-ઙ્ગ્રામે અસ્મિ- [અસ્મિન્ન્, અનાતુરમ્ ।] 21
-ન્નનાતુરમ્ ॥ મૃડા નો રુદ્રો તનો મયસ્કૃધિ ક્ષયદ્વીરાય નમસા વિધેમ તે । યચ્છ-ઞ્ચ યોશ્ચ મનુરાયજે પિતા તદશ્યામ તવ રુદ્ર પ્રણીતૌ ॥ મા નો મહાન્તમુત મા નો અર્ભક-મ્મા ન ઉક્ષન્તમુત મા ન ઉક્ષિતમ્ । મા નો વધીઃ પિતર-મ્મોત માતર-મ્પ્રિયા મા નસ્તનુવો [મા નસ્તનુવઃ, રુદ્ર રીરિષઃ ।] 22
રુદ્ર રીરિષઃ ॥ મા નસ્તોકે તનયે મા ન આયુષિ મા નો ગોષુ મા નો અશ્વેષુ રીરિષઃ । વીરા-ન્માનો રુદ્ર ભામિતો વધીર્-હવિષ્મન્તો નમસા વિધેમ તે ॥ આરાત્તે ગોઘ્ન ઉત પૂરુષઘ્ને ક્ષયદ્વીરાય સુમ્નમસ્મે તે અસ્તુ । રક્ષા ચ નો અધિ ચ દેવ બ્રૂહ્યધા ચ ન-શ્શર્મ યચ્છ દ્વિબર્હાઃ ॥ સ્તુહિ [ ] 23
શ્રુત-ઙ્ગર્તસદં-યુઁવાન-મ્મૃગ-ન્ન ભીમ-મુપહત્નુ-મુગ્રમ્ । મૃડા જરિત્રે રુદ્ર સ્તવાનો અન્યન્તે અસ્મન્નિવપન્તુ સેનાઃ ॥ પરિણો રુદ્રસ્ય હેતિ ર્વૃણક્તુ પરિત્વેષસ્ય દુર્મતિરઘાયોઃ । અવ સ્થિરા મઘવદ્ભ્ય-સ્તનુષ્વ મીઢ્વસ્તોકાય તનયાય મૃડય ॥ મીઢુષ્ટમ શિવતમ શિવો નઃ સુમના ભવ । પરમે વૃક્ષ આયુધ-ન્નિધાય કૃત્તિં-વઁસાન આચર પિનાક- [આચર પિનાકમ્, બિભ્રદાગહિ ।] 24
-મ્બિભ્રદાગહિ ॥ વિકિરિદ વિલોહિત નમસ્તે અસ્તુ ભગવઃ । યાસ્તે સહસ્રગ્ં હેતયો-ઽન્ય-મસ્મન્નિ વપન્તુ તાઃ ॥ સહસ્રાણિ સહસ્રધા બાહુવોસ્તવ હેતયઃ । તાસામીશાનો ભગવઃ પરાચીના મુખા કૃધિ ॥ 25 ॥
(અસ્મિગ્ગ્-સ્તનુવઃ-સ્તુહિ-પિનાક-મેકાન્નત્રિગ્ંશચ્ચ) (અ. 10)
સહસ્રાણિ સહસ્રશો યે રુદ્રા અધિ ભૂમ્યામ્ । તેષાગ્ં સહસ્રયોજને ઽવધન્વાનિ તન્મસિ ॥ અસ્મિ-ન્મહત્યર્ણવે-ઽન્તરિક્ષે ભવા અધિ ॥ નીલગ્રીવા-શ્શિતિકણ્ઠા-શ્શર્વા અધઃ, ક્ષમાચરાઃ ॥ નીલગ્રીવા-શ્શિતિકણ્ઠા દિવગ્ં રુદ્રા ઉપશ્રિતાઃ ॥ યે વૃક્ષેષુ સસ્પિઞ્જરા નીલગ્રીવા વિલોહિતાઃ ॥ યે ભૂતાના-મધિપતયો વિશિખાસઃ કપર્દિનઃ ॥ યે અન્નેષુ વિવિદ્ધ્યન્તિ પાત્રેષુ પિબતો જનાન્ ॥ યે પથા-મ્પથિરક્ષય ઐલબૃદા યવ્યુધઃ ॥ યે તીર્થાનિ - [ ] 26
પ્રચરન્તિ સૃકાવન્તો નિષઙ્ગિણઃ ॥ ય એતાવન્તશ્ચ ભૂયાગ્ંસશ્ચ દિશો રુદ્રા વિતસ્થિરે ॥ તેષાગ્ં સહસ્રયોજને ઽવધન્વાનિ તન્મસિ ॥ નમો રુદ્રેભ્યો યે પૃથિવ્યાં-યેઁ-ઽન્તરિક્ષે યે દિવિ યેષામન્નં ઁવાતો વર્ષમિષવસ્તેભ્યો દશ પ્રાચી ર્દશદક્ષિણા દશપ્રતીચી ર્દશોદીચી ર્દશોર્ધ્વા-સ્તેભ્યો નમસ્તે નો મૃડયન્તુ તે ય-ન્દ્વિષ્મો યશ્ચ નો દ્વેષ્ટિ તં-વોઁ જમ્ભે દધામિ ॥ 27 ॥
(તીર્થાનિ - યશ્ચ - ષટ્ ચ ) (અ. 11)
(નમસ્તે રુદ્ર - નમો હિરણ્યબાહવે - નમ-સ્સહમાનાય - નમ આવ્યાધિનીભ્યો - નમો ભવાય - નમો જ્યેષ્ઠાય - નમો દુન્દુભ્યાય - નમ-સ્સોમાય - નમ ઇરિણ્યાય - દ્રાપ - સહસ્રા - ણ્યેકાદશ)
(નમસ્તે રુદ્ર - નમો ભવાય - દ્રાપે - સપ્તવિગ્ંશતિઃ)
(નમસ્તે રુદ્ર, તં-વોઁ જમ્ભે દધામિ)
॥ હરિઃ ઓમ્ ॥
॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાયા-ઞ્ચતુર્થ કાણ્ડે પઞ્ચમઃ પ્રશ્ન-સ્સમાપ્તઃ ॥