4.5 - నమస్తే రుద్ర మన్యవ - కృష్ణ యజుర్వేద తైత్తిరీయ సంహితా పాఠః

కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితాయా-ఞ్చతుర్థకాణ్డే పఞ్చమః ప్రశ్నః - హోమవిధినిరూపణం
ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,
శ్రీ గురుభ్యో నమః । హరిః ఓమ్ ॥
నమస్తే రుద్ర మన్యవ ఉతోత ఇషవే నమః । నమస్తే అస్తు ధన్వనే బాహుభ్యాముత తే నమః ॥ యా త ఇషుః శివతమా శివ-మ్బభూవ తే ధనుః । శివా శరవ్యా యా తవ తయా నో రుద్ర మృడయ ॥ యా తే రుద్ర శివా తనూరఘోరా ఽపాపకాశినీ । తయా నస్తనువా శన్తమయా గిరిశన్తాభి చాకశీహి ॥ యామిషు-ఙ్గిరిశన్త హస్తే [హస్తే, బిభర్ష్యస్తవే ।] 1
బిభర్ష్యస్తవే । శివా-ఙ్గిరిత్ర తా-ఙ్కురు మా హిగ్ంసీః పురుష-ఞ్జగత్ ॥ శివేన వచసా త్వా గిరిశాచ్ఛా వదామసి । యథా న-స్సర్వమి-జ్జగదయక్ష్మగ్ం సుమనా అసత్ ॥ అద్ధ్యవోచదధివక్తా ప్రథమో దైవ్యో భిషక్ । అహీగ్శ్చ సర్వాన్ జభంయఁన్-థ్సర్వాశ్చ యాతు ధాన్యః ॥ అసౌ యస్తామ్రో అరుణ ఉత బభ్రు-స్సుమఙ్గలః । యే చేమాగ్ం రుద్రా అభితో దిక్షు [ ] 2
శ్రితా-స్సహస్రశో ఽవైషాగ్ం హేడ ఈమహే ॥ అసౌ యో ఽవసర్పతి నీలగ్రీవో విలోహితః । ఉతైన-ఙ్గోపా అదృశ-న్నదృశ-న్నుదహార్యః । ఉతైనం-విఁశ్వా భూతాని స దృష్టో మృడయాతి నః ॥ నమో అస్తు నీలగ్రీవాయ సహస్రాక్షాయ మీఢుషే । అథో యే అస్య సత్వానో-ఽహ-న్తేభ్యో ఽకరన్నమః ॥ ప్రముఞ్చ ధన్వనస్త్వ ముభయో-రార్త్నియోర్జ్యామ్ । యాశ్చ తే హస్త ఇషవః [ఇషవః, పరా తా భగవో వప ।] 3
పరా తా భగవో వప ॥ అవతత్య ధనుస్త్వగ్ం సహస్రాక్ష శతేషుధే । నిశీర్య శల్యానా-మ్ముఖా శివో నః సుమనా భవ ॥ విజ్య-న్ధనుః కపర్దినో విశల్యో బాణవాగ్ం ఉత । అనేశన్నస్యేషవ ఆభురస్య నిషఙ్గథిః ॥ యా తే హేతి-ర్మీఢుష్టమ హస్తే బభూవ తే ధనుః । తయా-ఽస్మాన్. విశ్వత స్త్వమయక్ష్మయా పరిబ్భుజ ॥ నమస్తే అస్త్వాయుధాయా-నాతతాయ ధృష్ణవే । ఉభాభ్యా ముత తే నమో బాహుభ్యా-న్తవ ధన్వనే ॥ పరి తే ధన్వనో హేతిరస్మాన్-వృణక్తు విశ్వతః । అథో య ఇషుధిస్తవారే అస్మ-న్నిధేహి తమ్ ॥ 4 ॥

(హస్తే - దిక్ష్వి - షవ - ఉభాభ్యాం - ద్వావిగ్ంశతిశ్చ) (అ. 1)
నమో హిరణ్య బాహవే సేనాన్యే దిశాఞ్చ పతయే నమో నమో వృక్షేభ్యో హరికేశేభ్యః పశూనా-మ్పతయే నమో నమః సస్పిఞ్జరాయ త్విషీమతే పథీనా-మ్పతయే నమో నమో బభ్లుశాయ వివ్యాధినే-ఽన్నానా-మ్పతయే నమో నమో హరికేశాయో-పవీతినే పుష్టానా-మ్పతయే నమో నమో భవస్య హేత్యై జగతా-మ్పతయే నమో నమో రుద్రాయా-తతావినే క్షేత్రాణా-మ్పతయే నమో నమః సూతాయా-హన్త్యాయ వనానా-మ్పతయే నమో నమో [నమః, రోహితాయ] 5
రోహితాయ స్థపతయే వృక్షాణా-మ్పతయే నమో నమో మన్త్రిణే వాణిజాయ కక్షాణా-మ్పతయే నమో నమో భువన్తయే వారివస్కృతా-యౌషధీనా-మ్పతయే నమో నమ ఉచ్చై-ర్ఘోషాయా క్రన్దయతే పత్తీనా-మ్పతయే నమో నమః కృథ్స్నవీతాయ ధావతే సత్త్వనా-మ్పతయే నమః ॥ 6 ॥

(వనానా-మ్పతయే నమో నమ - ఏకాన్నత్రిగ్ంశచ్చ ) (అ. 2)
నమ-స్సహమానాయ నివ్యాధిన ఆవ్యాధినీనా-మ్పతయే నమో నమః కకుభాయ నిషఙ్గిణే స్తేనానా-మ్పతయే నమో నమో నిషఙ్గిణ ఇషుధిమతే తస్కరాణా-మ్పతయే నమో నమో వఞ్చతే పరివఞ్చతే స్తాయూనా-మ్పతయే నమో నమో నిచేరవే పరిచరాయారణ్యానా-మ్పతయే నమో నమః సృకావిభ్యో జిఘాగ్ంసద్భ్యో ముష్ణతా-మ్పతయే నమో నమో ఽసిమద్భ్యో నక్త-ఞ్చరద్భ్యః ప్రకృన్తానా-మ్పతయే నమో నమ ఉష్ణీషిణే గిరిచరాయ కులుఞ్చానా-మ్పతయే నమో నమ [నమః, ఇషుమద్భ్యో] 7
ఇషుమద్భ్యో ధన్వావిభ్యశ్చ వో నమో నమ ఆతన్వానేభ్యః ప్రతిదధానేభ్యశ్చ వో నమో నమ ఆయచ్ఛద్భ్యో విసృజద్భ్యశ్చ వో నమో నమో-ఽస్యద్భ్యో విద్ధ్యద్భ్యశ్చ వో నమో నమ ఆసీనేభ్య-శ్శయానేభ్యశ్చ వో నమో నమః స్వపద్భ్యో జాగ్రద్భ్యశ్చ వో నమో నమస్తిష్ఠద్భ్యో ధావద్భ్యశ్చ వో నమో నమః సభాభ్యః సభాపతిభ్యశ్చ వో నమో నమో అశ్వేభ్యో ఽశ్వపతిభ్య శ్చ వో నమః ॥ 8 ॥

(కులుఞ్చానా-మ్పతయే నమో నమో - ఽశ్వపతిభ్య - స్త్రీణి చ) (అ. 3)
నమ ఆవ్యాధినీభ్యో వివిద్ధ్యన్తీభ్యశ్చ వో నమో నమ ఉగణాభ్య-స్తృగ్ంహతీభ్యశ్చ వో నమో నమో గృథ్సేభ్యో గృథ్సపతిభ్యశ్చ వో నమో నమో వ్రాతేభ్యో వ్రాతపతిభ్యశ్చ వో నమో నమో గణేభ్యో గణపతిభ్యశ్చ వో నమో నమో విరూపేభ్యో విశ్వరూపేభ్యశ్చ వో నమో నమో మహద్భ్యః క్షుల్లకేభ్యశ్చ వో నమో నమో రథిభ్యో-ఽరథేభ్యశ్చ వో నమో నమో రథేభ్యో [నమో రథేభ్యః, రథపతిభ్యశ్చ] 9
రథపతిభ్యశ్చ వో నమో నమ-స్సేనాభ్య-స్సేనానిభ్యశ్చ వో నమో నమః క్షత్తృభ్యః సఙ్గ్రహీతృభ్యశ్చ వో నమో నమస్తక్షభ్యో రథకారేభ్యశ్చ వో నమో నమః కులాలేభ్యః కర్మారేభ్యశ్చ వో నమో నమః పుఞ్జిష్టేభ్యో నిషాదేభ్యశ్చ వో నమో నమ ఇషుకృద్భ్యో ధన్వకృద్భ్యశ్చ వో నమో నమో మృగయుభ్యః శ్వనిభ్యశ్చ వో నమో నమ-శ్శ్వభ్య-శ్శ్వపతిభ్యశ్చ వో నమః ॥ 10 ॥

(రథేభ్యః - శ్వపతిభ్యశ్చ - ద్వే చ ) (అ. 4)
నమో భవాయ చ రుద్రాయ చ నమః శర్వాయ చ పశుపతయే చ నమో నీలగ్రీవాయ చ శితికణ్ఠాయ చ నమః కపర్దినే చ వ్యుప్తకేశాయ చ నమః సహస్రాక్షాయ చ శతధన్వనే చ నమో గిరిశాయ చ శిపివిష్టాయ చ నమో మీఢుష్టమాయ చేషుమతే చ నమో హ్రస్వాయ చ వామనాయ చ నమో బృహతే చ వర్షీయసే చ నమో వృద్ధాయ చ సంవృఁద్ధ్వనే చ [సంవృఁద్ధ్వనే చ, నమో అగ్రియాయ చ] 11
నమో అగ్రియాయ చ ప్రథమాయ చ నమ ఆశవే చాజిరాయ చ నమQస్శీఘ్రియాయ చ శీభ్యాయ చ నమ ఊర్మ్యాయ చావస్వన్యాయ చ నమః స్రోతస్యాయ చ ద్వీప్యాయ చ ॥ 12 ॥

(సంవృఁద్ధ్వనే చ - పఞ్చవిగ్ంశతిశ్చ) (అ. 5)
నమో జ్యేష్ఠాయ చ కనిష్ఠాయ చ నమః పూర్వజాయ చాపరజాయ చ నమో మద్ధ్యమాయ చాపగల్భాయ చ నమో జఘన్యాయ చ బుద్ధ్నియాయ చ నమః సోభ్యాయ చ ప్రతిసర్యాయ చ నమో యామ్యాయ చ క్షేమ్యాయ చ నమ ఉర్వర్యాయ చ ఖల్యాయ చ నమ-శ్శ్లోక్యాయ చావసాన్యాయ చ నమో వన్యాయ చ కక్ష్యాయ చ నమః శ్రవాయ చ ప్రతిశ్రవాయ చ [ప్రతిశ్రవాయ చ, నమ ఆశుషేణాయ] 13
నమ ఆశుషేణాయ చాశురథాయ చ నమ-శ్శూరాయ చావభిన్దతే చ నమో వర్మిణే చ వరూథినే చ నమో బిల్మినే చ కవచినే చ నమః శ్రుతాయ చ శ్రుతసేనాయ చ ॥ 14 ॥

(ప్రతిశ్రవాయ చ - పఞ్చవిగ్ంశతిశ్చ) (అ. 6)
నమో దున్దుభ్యాయ చాహనన్యాయ చ నమో ధృష్ణవే చ ప్రమృశాయ చ నమో దూతాయ చ ప్రహితాయ చ నమో నిషఙ్గిణే చేషుధిమతే చ నమ స్తీక్ష్ణేషవే చాయుధినే చ నమః స్వాయుధాయ చ సుధన్వనే చ నమ-స్స్రుత్యాయ చ పథ్యాయ చ నమః కాట్యాయ చ నీప్యాయ చ నమ-స్సూద్యాయ చ సరస్యాయ చ నమో నాద్యాయ చ వైశన్తాయ చ [వైశన్తాయ చ, నమః కూప్యాయ] 15
నమః కూప్యాయ చావట్యాయ చ నమో వర్ష్యాయ చావర్ష్యాయ చ నమో మేఘ్యాయ చ విద్యుత్యాయ చ నమ ఈద్ధ్రియాయ చాతప్యాయ చ నమో వాత్యాయ చ రేష్మియాయ చ నమో వాస్తవ్యాయ చ వాస్తుపాయ చ ॥ 16 ॥

(వైశన్తాయ చ - త్రిగ్ంశచ్చ) (అ. 7)
నమ-స్సోమాయ చ రుద్రాయ చ నమస్తామ్రాయ చారుణాయ చ నమః శఙ్గాయ చ పశుపతయే చ నమ ఉగ్రాయ చ భీమాయ చ నమో అగ్రేవధాయ చ దూరేవధాయ చ నమో హన్త్రే చ హనీయసే చ నమో వృక్షేభ్యో హరికేశేభ్యో నమస్తారాయ నమః శమ్భవే చ మయోభవే చ నమః శఙ్కరాయ చ మయస్కరాయ చ నమః శివాయ చ శివతరాయ చ [శివతరాయ చ, నమస్తీర్థ్యాయ చ] 17
నమస్తీర్థ్యాయ చ కూల్యాయ చ నమః పార్యాయ చావార్యాయ చ నమః ప్రతరణాయ చోత్తరణాయ చ నమ ఆతార్యాయ చాలాద్యాయ చ నమ-శ్శష్ప్యాయ చ ఫేన్యాయ చ నమః సికత్యాయ చ ప్రవాహ్యాయ చ ॥ 18 ॥

(శివతరాయ చ - త్రిగ్ంశచ్చ) (అ. 8)
నమ ఇరిణ్యాయ చ ప్రపథ్యాయ చ నమః కిగ్ంశిలాయ చ క్షయణాయ చ నమః కపర్దినే చ పులస్తయే చ నమో గోష్ఠ్యాయ చ గృహ్యాయ చ నమస్తల్ప్యాయ చ గేహ్యాయ చ నమః కాట్యాయ చ గహ్వరేష్ఠాయ చ నమో హ్రదయ్యాయ చ నివేష్ప్యాయ చ నమః పాగ్ంసవ్యాయ చ రజస్యాయ చ నమ-శ్శుష్క్యాయ చ హరిత్యాయ చ నమో లోప్యాయ చోలప్యాయ చ [చోలప్యాయ చ, నమ ఊర్వ్యాయ చ] 19
నమ ఊర్వ్యాయ చ సూర్మ్యాయ చ నమః పర్ణ్యాయ చ పర్ణశద్యాయ చ నమో-ఽపగురమాణాయ చాభిఘ్నతే చ నమ ఆక్ఖిదతే చ ప్రక్ఖిదతే చ నమో వః కిరికేభ్యో దేవానాగ్ం హృదయేభ్యో నమో విక్షీణకేభ్యో నమో విచిన్వత్కేభ్యో నమ ఆనిర్-హతేభ్యో నమ ఆమీవత్కేభ్యః ॥ 20 ॥
(ఉలప్యాయ చ - త్రయస్త్రిగ్ంశచ్చ) (అ. 9)
ద్రాపే అన్ధసస్పతే దరిద్రన్నీలలోహిత । ఏషా-మ్పురుషాణామేషా-మ్పశూనా-మ్మా భే ర్మా-ఽరో మో ఏషా-ఙ్కిఞ్చనామమత్ ॥ యా తే రుద్ర శివా తనూ-శ్శివా విశ్వాహభేషజీ । శివా రుద్రస్య భేషజీ తయా నో మృడ జీవసే ॥ ఇమాగ్ం రుద్రాయ తవసే కపర్దినే క్షయద్వీరాయ ప్రభరామహే మతిమ్ । యథా న-శ్శమస-ద్ద్విపదే చతుష్పదే విశ్వ-మ్పుష్ట-ఙ్గ్రామే అస్మి- [అస్మిన్న్, అనాతురమ్ ।] 21
-న్ననాతురమ్ ॥ మృడా నో రుద్రో తనో మయస్కృధి క్షయద్వీరాయ నమసా విధేమ తే । యచ్ఛ-ఞ్చ యోశ్చ మనురాయజే పితా తదశ్యామ తవ రుద్ర ప్రణీతౌ ॥ మా నో మహాన్తముత మా నో అర్భక-మ్మా న ఉక్షన్తముత మా న ఉక్షితమ్ । మా నో వధీః పితర-మ్మోత మాతర-మ్ప్రియా మా నస్తనువో [మా నస్తనువః, రుద్ర రీరిషః ।] 22
రుద్ర రీరిషః ॥ మా నస్తోకే తనయే మా న ఆయుషి మా నో గోషు మా నో అశ్వేషు రీరిషః । వీరా-న్మానో రుద్ర భామితో వధీర్-హవిష్మన్తో నమసా విధేమ తే ॥ ఆరాత్తే గోఘ్న ఉత పూరుషఘ్నే క్షయద్వీరాయ సుమ్నమస్మే తే అస్తు । రక్షా చ నో అధి చ దేవ బ్రూహ్యధా చ న-శ్శర్మ యచ్ఛ ద్విబర్హాః ॥ స్తుహి [ ] 23
శ్రుత-ఙ్గర్తసదం-యుఁవాన-మ్మృగ-న్న భీమ-ముపహత్ను-ముగ్రమ్ । మృడా జరిత్రే రుద్ర స్తవానో అన్యన్తే అస్మన్నివపన్తు సేనాః ॥ పరిణో రుద్రస్య హేతి ర్వృణక్తు పరిత్వేషస్య దుర్మతిరఘాయోః । అవ స్థిరా మఘవద్భ్య-స్తనుష్వ మీఢ్వస్తోకాయ తనయాయ మృడయ ॥ మీఢుష్టమ శివతమ శివో నః సుమనా భవ । పరమే వృక్ష ఆయుధ-న్నిధాయ కృత్తిం-వఁసాన ఆచర పినాక- [ఆచర పినాకమ్, బిభ్రదాగహి ।] 24
-మ్బిభ్రదాగహి ॥ వికిరిద విలోహిత నమస్తే అస్తు భగవః । యాస్తే సహస్రగ్ం హేతయో-ఽన్య-మస్మన్ని వపన్తు తాః ॥ సహస్రాణి సహస్రధా బాహువోస్తవ హేతయః । తాసామీశానో భగవః పరాచీనా ముఖా కృధి ॥ 25 ॥
(అస్మిగ్గ్-స్తనువః-స్తుహి-పినాక-మేకాన్నత్రిగ్ంశచ్చ) (అ. 10)
సహస్రాణి సహస్రశో యే రుద్రా అధి భూమ్యామ్ । తేషాగ్ం సహస్రయోజనే ఽవధన్వాని తన్మసి ॥ అస్మి-న్మహత్యర్ణవే-ఽన్తరిక్షే భవా అధి ॥ నీలగ్రీవా-శ్శితికణ్ఠా-శ్శర్వా అధః, క్షమాచరాః ॥ నీలగ్రీవా-శ్శితికణ్ఠా దివగ్ం రుద్రా ఉపశ్రితాః ॥ యే వృక్షేషు సస్పిఞ్జరా నీలగ్రీవా విలోహితాః ॥ యే భూతానా-మధిపతయో విశిఖాసః కపర్దినః ॥ యే అన్నేషు వివిద్ధ్యన్తి పాత్రేషు పిబతో జనాన్ ॥ యే పథా-మ్పథిరక్షయ ఐలబృదా యవ్యుధః ॥ యే తీర్థాని - [ ] 26
ప్రచరన్తి సృకావన్తో నిషఙ్గిణః ॥ య ఏతావన్తశ్చ భూయాగ్ంసశ్చ దిశో రుద్రా వితస్థిరే ॥ తేషాగ్ం సహస్రయోజనే ఽవధన్వాని తన్మసి ॥ నమో రుద్రేభ్యో యే పృథివ్యాం-యేఁ-ఽన్తరిక్షే యే దివి యేషామన్నం ఁవాతో వర్షమిషవస్తేభ్యో దశ ప్రాచీ ర్దశదక్షిణా దశప్రతీచీ ర్దశోదీచీ ర్దశోర్ధ్వా-స్తేభ్యో నమస్తే నో మృడయన్తు తే య-న్ద్విష్మో యశ్చ నో ద్వేష్టి తం-వోఁ జమ్భే దధామి ॥ 27 ॥
(తీర్థాని - యశ్చ - షట్ చ ) (అ. 11)
(నమస్తే రుద్ర - నమో హిరణ్యబాహవే - నమ-స్సహమానాయ - నమ ఆవ్యాధినీభ్యో - నమో భవాయ - నమో జ్యేష్ఠాయ - నమో దున్దుభ్యాయ - నమ-స్సోమాయ - నమ ఇరిణ్యాయ - ద్రాప - సహస్రా - ణ్యేకాదశ)
(నమస్తే రుద్ర - నమో భవాయ - ద్రాపే - సప్తవిగ్ంశతిః)
(నమస్తే రుద్ర, తం-వోఁ జమ్భే దధామి)
॥ హరిః ఓమ్ ॥
॥ కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితాయా-ఞ్చతుర్థ కాణ్డే పఞ్చమః ప్రశ్న-స్సమాప్తః ॥